Jehova hasaa lukuluzi batu bahae mwa buhapiwa mwa Egepita, naaketile baprisita kuli basebeleze kwa tabernakele. Mi Malivi bona nebaketilwe kuli batuse ka kueza misebezi yemiñwi yeneeziwa kwa tabernakele. Kana Jehova naababalelanga feela hande batu bane basebeleza kwa tabernakele kamba bane batomanga litende zabona bukaufi ni yona, kufita batu babañwi kaufela? Batili! Jehova haana ketululo. Maisilaele kaufela nebakona kuba ni silikani sesinde ni Jehova. Ka mutala, Jehova naaboni teñi kuli sicaba kaufela saiponela lilu leliyemi nonga ni mulilo oyemi nonga zenebanga fahalimwaa tabernakele. (Exo. 40:38) Lilu hane linanuhanga ni kuliba kwa sibaka sesiñwi, nihaiba batu bane batomezi litende zabona kwahule ni tabernakele nebakona kulibona mi nebakona kulonga lika zabona, kuyaulula litende zabona, ni kuzamaelela ni sicaba kaufela. (Num. 9:​15-23) Ka mukwa oswana, ni luna kacenu Jehova walulata, kulubabalela, ni kulusileleza, kusina taba ni kolupila. w24.06 4 ¶10-12

Bupilo bwa Davida nebuli mwa lubeta. Mwanaa hae Abisalomi naabata kumubulaya kuli yena abe mulena. (2 Sam. 15:​12, 13) Davida naatokwa kubaleha kapili mwa Jerusalema! Batanga bahae hane banze babaleha, Davida alemuha kuli nekutokwahala mutu yanaaka siyala ilikuli amuzibisange milelo ya Abisalomi. Kacwalo, aluma Zadoki ni baprisita babañwi kuli bakutela mwa muleneñi ilikuli bayo eza musebezi wo. (2 Sam. 15:​27-29) Nebatokwa kuba ni tokomelo yetuna hane baeza musebezi wo. Davida naakupile Zadoki ni Hushai, balikani bahae bane basepahala kuli bamutuse kupeta mulelo omuñwi. (2 Sam. 15:​32-37) Mulelo wo neupetilwe, kuli mane Abisalomi asepa Hushai ni kulatelela akalezo yahae ya mwakulwaniseza Davida, ili yenetusize Davida kuba ni nako yeñata ya kuitukiseza kulwaniswa. Kutuha fo, Hushai azibisa Zadoki ni Abiatare ka za mulelo wo. (2 Sam. 17:​8-16) Mi baana bababeli bao nebakonile kulumela Davida lushango lone lutusize hahulu kuli bupilo bwa Davida bubukelezwe.—2 Sam. 17:​21, 22. w24.07 4-5 ¶9-10

Batanga ba Jehova babañwi baikutwa hahulu bumaswe kabakala mafosisa ane baezize kwamulaho, ili ane baezize pili basika kolobezwa kale kamba hase bakolobelizwe. Kono lukaeza hande haiba luhupula kuli Jehova naalufile tiululo kabakala kuli ululata hahulu. Kaniti luli, ubata kuli luamuhele mpo yeo yalufile. Jehova ulukolwisa kuli uka luswalela ka kutala hase ‘lulukisize litaba’ ni yena. Luitumela hahulu ku Ndataa luna yalilato, yena Jehova, kakuli hahupulangi libi zene luezize kwamulaho! Kono hape haalibalangi lika zende zene luezize. (Samu 103:​9, 12; Maheb. 6:10) Haiba muikutwa hahulu bumaswe kabakala zene muezize kwamulaho, muikataze kuisa pilu kwa lika zemueza cwale ni zemuka eza kwapili, kufita kuisa pilu kwa mafosisa ene muezize kwamulaho. Hamukoni kucinca zeneezahezi kwamulaho. Kono mwakona kulumbeka Jehova ni kumutabisa ka nako ya cwale ni kuisa pilu kwa limbuyoti zamisepisize ili zemuka ikola kwapili. w24.10 8 ¶8-9

Ka linako zeñwi mwakona kuikutwa kuzwafa hamubala Bibele ni kubata linzila za kusebelisa ka zona ketelelo yayona. Halunyakisiseñi mutala wo: Kacenu hane mubala Bibele nemubalile ni kelezo ka za kusabonisa ketululo. (Jak. 2:​1-8) Mulemuha kuli muswanela kuezanga hande babañwi, mi muikatulela kueza licinceho. Mi habusa mubala taba yebonisa butokwa bwa kuketa hande lipulelo. (Jak. 3:​1-12) Mulemuha kuli ka linako zeñwi nemusa itusisangi lipulelo zende. Kacwalo, muikatulela kuli mukaitusisanga lipulelo zende ili zeyahisa. Habusa hamubala Bibele, mubala ni litimana zebonisa butokwa bwa kusaba mulikanaa lifasi. (Jak. 4:​4-12) Mulemuha kuli muswanela kuba ni tokomelo yetuna hamuketa za kuitabisa ka zona. Hamukayo fita fa lizazi labune, mwakona kuikutwa kuzwafa kabakala kulemuha kuli hamuezi hande mwa lika zeñata. Musike mwa zwafa. Muhupule kuli “kuapala butu bobunca” ki nto yemuswanela kuzwelapili kueza. w24.09 5-6 ¶11-12

Jesu naaziba kuli nto ya butokwa hahulu ki mubonelo wa Jehova wa lika. Jesu naaziba kuli ka nako yeswanela, Jehova naakafelisa kusaluka kaufela. Lukona kulikanyisa Jesu ka kuiswala mwa lipulelo haluezwa maswe. Fokuñwi lwakona kuketa kutuhelela feela mafosisa haiba haki amatuna. Kamba lwakona kuketa kukuza feela kakuli haiba lubulela nto yeñwi, mwendi lwakona kutatafaza muinelo. (Muek. 3:7; Jak. 1:​19, 20) Ka linako zeñwi, lutokwa kubulela kuli luyemele mutu yaezwa maswe kamba kuyemela niti. (Lik. 6:​1, 2) Haiba luketa kubulela, luswanela kueza cwalo ka kuwa pilu ni ka likute. Hape lukona kulikanyisa Jesu ka kuipeya “ku yaatula ka kuluka.”—1 Pit. 2:23. w24.11 5-6 ¶10-12

Haiba muezalibi abaka, lukaba ni tabo yetuna! (Luka 15:7) Ki mañi yaswanela kufiwa tumbo? Kana ki baana-bahulu? Muhupule zanaañozi muapositola Paulusi ka za baezalibi, naaize: “Mwendi Mulimu uka batusa kuli babake.” (2 Tim. 2:25) Litaba za kuituta za timana yeo litalusa kuli: “Haiba mutu acinca mubonelo wahae, tumbo haina kufiwa ku mutu ufi kamba ufi, kono ikafiwa ku Jehova, yena yatusanga Bakreste babaezize sibi kueza cinceho ya butokwa hahulu yeo. Paulusi uzwelapili kutalusa lika zeñwi zende zezwanga mwa kubaka, kutahisa kuli muezalibi abe ni zibo yenepahezi ya niti, kumutusa kukutelwa ki ngana, ni kumutusa kubaleha mwa malaba a Satani.—2 Tim. 2:26.” Haiba muezalibi ubakile, mizwale ba mwa katengo bakalukisa kuli baezange misipili ya bulisana ku yena ilikuli azwelepili kufiwa tuso yatokwa kuli asike aswasiwa mwa malaba a Satani ni kuli aezeze mahutu ahae linzila zelukile.—Maheb. 12:​12, 13. w24.08 23 ¶14-15

Batu babañata banaafepile Jesu nebaisize hahulu pilu kwa kufumana zene batokwa kwa mubili ni kwa kukulisa litakazo zabona. Ka mukwa ufi? Habusa, balemuha kuli Jesu ni baapositola bahae nebazwile mwa sibaka seo. Kacwalo, batu babañata bao bakena mwa lisepe zeñwi zene lizwa kwa Tiberiya, mi baya kwa Kapernauma kuyo bata Jesu. (Joa. 6:​22-24) Kana libaka lelituna hane baezize cwalo neli kuli bautwe zeñata ka za Mubuso? Batili. Libaka lelituna hane baezize cwalo neli kuli bakone kufepiwa kwa mubili ka kufiwa sinkwa. Luziba cwañi cwalo? Mulemuhe zeneezahezi batu babañata bao hane bakopani ni Jesu bukaufi ni Kapernauma. Jesu naababulelezi patalaza kuli libaka lelituna hane bamubata neli kuli bafiwe lico. Nihaike kuli ‘nebacile kwa linkwa mi nebakusi,’ Jesu naabulezi kuli lico zeo ‘zasinyeha.’ Naabasusuelize kuli basebeleze “sico sesisa sinyehi sesifa bupilo bobusa feli.” (Joa. 6:​26, 27) Jesu naabulezi kuli Ndatahe uka bafa sico seo. w24.12 5 ¶8-9

Mizwale, kuli mube muluti yomunde, mutome litaba zemuluta ni kelezo yemufa kwa mukunda fa Linzwi la Mulimu. Kuli mueze cwalo, muswanela kuba muituti yomunde wa Bibele ni kubalanga ka tokomelo lihatiso zaluna. (Liprov. 15:28) Hamunze muituta, mulemuhe mwataluselizwe Mañolo mwa lihatiso zaluna kuli muitusise ona hande. Mi hamuluta, muikataze kufita bateelezi bamina kwa lipilu. Mwakona kuekeza kwa buikoneli bwamina bwa kuluta haiba mukupa tuso kwa baana-bahulu babanani yeloseli ni kusebelisa liakalezo zeba mifa. (1 Tim. 5:17) Baana-bahulu baswanela kususueza mizwale ni likaizeli babona; kono ka linako zeñwi baswanela kubakalimela. Mwa miinelo yeo kaufela, baana-bahulu baswanela kuba ni musa. Haiba muba bababunolo ni kubonisa lilato ni kutoma lituto zamina fa Linzwi la Mulimu, mukaba muluti yomunde bakeñisa kuli mukalikanyisa Muluti Yomutuna, yena Jesu.—Mat. 11:​28-30; 2 Tim. 2:24. w24.11 24 ¶16

Lwakona kufa Jehova kanya ka zelubulela ka za hae. Batu ba Jehova bakupiwa kuli ‘baopelele Jehova, balumbeke libizo lahae, bazibahaze taba yende ya kupilisa kwahae ni kuli bazibahaze kanya yahae mwahalaa macaba.’ (Samu 96:​1-3) Zeo kaufela ki linzila zelukona kukanyisa ka zona Ndataa luna wa kwa lihalimu. (Lik. 4:29) Hape lukona kufa Jehova kanya ka kuitusisa maluwo aluna. Kuzwa feela kwamulaho, balapeli ba Jehova ba niti bakutekile Jehova ka nzila yeo. (Liprov. 3:9) Ka mutala, Maisilaele nebafile masheleñi ni maluwo abona kuli batuse mwa musebezi wa kuyaha Tempele ni kuibabalela. (2 Mal. 12:​4, 5; 1 Makol. 29:​3-9) Balutiwa ba Jesu babañwi ‘nebaitusisize maluwo abona’ kuli batuse Jesu ni baapositola bahae kufumana zene batokwa. (Luka 8:​1-3) Bakreste ba mwa linako za baapositola ni bona nebatusize mizwale ni likaizeli babona bane bali mwa butokwi. (Lik. 11:​27-29) Kacenu, ni luna lwakona kufa Jehova kanya ka linubu zaluna za kuitatela. w25.01 4 ¶8; 5 ¶11

Ki lika mañi zenetusize Kornele kuli akolobezwe? Bibele ibulela kuli “naasaba Mulimu, yena ni ba ndu yahae kaufela.” Mi Kornele naakupanga ku Mulimu kamita. (Lik. 10:2) Pitrosi hanaazibahalize taba yende ku Kornele, yena ni lubasi lwahae kaufela baba ni tumelo ku Kreste mi bakolobezwa kusina kuzina-zina. (Lik. 10:​47, 48) Kusina kukakanya, Kornele naaitatezi kueza licinceho zenetokwahala kaufela, ilikuli yena ni lubasi lwahae bakone kulapela Jehova hamoho. (Josh. 24:15; Lik. 10:​24, 33) Kornele ni kulumeleza situlo sahae kumupaleliswa kuba Mukreste. Kono naasika lumeleza nto yeo kuezahala. Kana mutokwa kueza licinceho zetuna mwa bupilo kuli mukolobezwe? Haiba ki cwalo, Jehova uka mitusa. Uka mifuyaula haiba muikataza kupila ka kulumelelana ni likuka za mwa Bibele, ilikuli mumusebeleze. w25.03 5 ¶12-13

Haiba muutwa litaba za buhata ka za kopano kamba ka za mizwale babaetelela, muhupule mo lila za Mulimu nelilwaniselize Jesu ni balutiwa ba mwa linako za baapositola. Kacenu, batu ba Jehova basweli banyandiswa ni kutamelezwa litaba za buhata sina feela mone ipolofitezi Bibele. (Mat. 5:​11, 12) Haluna kukeluswa ki litaba za buhata haiba lulemuha kolisimuluha luli ni kuunga muhato kapili-pili. Ki muhato mañi oluswanela kuunga? Muhane litaba za buhata. Muapositola Paulusi naatalusize ka kuutwahala zeluswanela kueza haiba luutwa litaba za buhata. Naabulelezi Timotea kuli “[alaele] babañwi kuli basike . . . bateeleza kwa makande a buhata,” ni kuli “[ahane] makande a buhata a kashwau.” (1 Tim.1:​3, 4) Lwahananga kuteeleza kwa litaba za buhata kakuli lwaziba kolisimuluha. Kono luteelezanga kwa “manzwi amande” a niti.—2 Tim. 1:13. w24.04 11 ¶16; 13 ¶17

Muzwelepili kuswalisana ni batu babasepahala ku Jehova. Mulimu ubata kuli luswalisane halunze lumusebeleza. Lukazwelapili kuswalisana haiba lukumalela kwa niti. Batu kaufela babakeluha mwa niti batahisanga likauhano mwa puteho; kacwalo, Mulimu ubata kuli ‘lubaambuke.’ Haiba lusaezi cwalo, ni luna lwakona kukeluha mwa niti. (Maro. 16:17) Haiba lulemuha niti ni kuikumalela, lukaba ni silikani sesitiile ni Jehova ni kuba ni tumelo yetiile ku yena. (Maef. 4:​15, 16) Lukasilelezwa kwa lituto za buhata za Satani ni litaba za buhata zasweli kuhasanya, mi lukazwelapili kusilelezwa ki Jehova ni kubabalelwa ki yena ka nako ya ñalelwa yetuna. Muzwelepili kukumalela kwa niti mi “Mulimu wa kozo ukaba ni mina.”—Mafil. 4:​8, 9. w24.07 13 ¶16-17

Jesu naaisize hahulu pilu kwa batu bane baikutwa kuimezwa ki sibi mi naabamemile kuli babe balateleli bahae. Naaziba kuli batu nebanyanda kabakala sibi. Kacwalo, naatusize baana ni basali bane bazibahala kuli neli baezalibi. Kuli atuse batu kuutwisisa taba yeo, naaitusisize mutala wo: “Batu babaiketile habatokwi mualafi, kono baba mutokwa ki babakula.” Naaekelize kuli: “Nitezi kuto biza baezalibi, isiñi batu babalukile.” (Mat. 9:​12, 13) Mi Jesu naaezize cwalo luli. Musali yomuñwi hanaatapisize mahutu ahae ka miyoko, Jesu naaambozi ni yena ka musa mi naaswalezi libi zahae. (Luka 7:​37-50) Naalutile musali wa Musamaria yanaali kwa lisima litaba za butokwa ili za niti, nihaike kuli naaziba kuli musali yo neli wa muzamao omaswe. (Joa. 4:​7, 17-19, 25, 26) Batu bashwanga kabakala sibi. Kono Mulimu mane naafile Jesu maata a kuzusa baana, basali, ni banana bane bashwile.—Mat. 11:5. w24.08 4 ¶9-10

Jehova ukakanyisa cwañi libizo lahae kwapili? Ukaeza cwalo ka likatulo zahae. Hona cwale-cwale fa, ukayundisa Babilona Yomutuna kabakala nyazo yatahisize fahalimwaa libizo lahae lelikenile. (Sin. 17:​5, 16; 19:​1, 2) Batu babañwi babaka iponela kuyundiswa kwa Babilona Yomutuna bakakona kuswalisana ni luna mwa bulapeli bwa niti. Mi fa Armagedoni, Jehova ukayundisa lifasi la Satani, ili kuyundisa batu kaufela baba mulwanisa ni babanyefula libizo lahae, kono ukapilisa batu kaufela baba mulata ni baba muutwa, ili babatabela kumufa kanya. (Mare. 8:38; 2 Mates. 1:​6-10) Hamulaho wa tiko ya mafelelezo yekaba teñi kwa mafelelezo a Puso ya Kreste ya Lilimo ze 1,000, Jehova ukakenisa libizo lahae ka kutala. (Sin. 20:​7-10) Ka nako yeo, “lifasi likatala zibo ya kanya ya Jehova sina mezi mwakwahelezi liwate.” (Hab. 2:14) Munahane feela tabo yelukaba ni yona muta libupiwa ze butali kaufela likafa Jehova kanya yeswanela libizo lahae! w25.01 7 ¶15-16

Ki lika mañi zeneka tusa Bakreste ba Maheberu kuitiisa hane bakanyandiswa? Muapositola Paulusi naaziba kuli nebatokwa kuba ni mubonelo oswanela ka za miliko yene bakopana ni yona. Kacwalo, naatalusize kuli Mulimu fokuñwi wakona kutuhelela Bakreste kuli tumelo yabona ilikiwe sina kalulo ya kubaluta. Kulutiwa ka nzila yeo kukona kutusa Mukreste kubonisa hahulu tulemeno twa Mulimu. Bakreste ba Maheberu bao hane bakaisa pilu kwa lika zende zezwanga mwa kuitiisa, nekuka babela hahulu bunolo kuitiisa. (Maheb. 12:11) Paulusi naasusuelize Bakreste ba Maheberu kuli batiyele miliko ka bundume ni kuli basike bazwafa. Naaswanela luli kubañolela ka za taba yeo. Bakeñisa kuli naanyandisize Bakreste kwamulaho, naaziba zene bakakopana ni zona. Hape naaziba mwakutiyela nyandiso. Esi mane naanyandisizwe hahulu hamulaho wa kuba Mukreste.—2 Makor. 11:​23-25. w24.09 12-13 ¶16-17

Zazi ni zazi musebezi waluna uzwelapili kuba wa butokwa hahulu nikufita. Kabakalañi? Kakuli nako yesiyezi kuli mafelelezo atahe ki yenyinyani hahulu. Halunyakisiseñi zanaapolofitile Jesu ka za musebezi wa kukutaza mwa mazazi a mafelelezo, sina mokuñolezwi kwa Mareka 13:10. Ka kuya ka litaba zanaañozi Mateu, Jesu naabulezi kuli taba yende ikakutazwa mwa lifasi kaufela pili “mafelelezo” asika taha kale. (Mat. 24:14) Pulelo yeo iama kwa kufela kwa lifasi la Satani lelimaswe. Jehova utomile “lizazi ni nako” folika ezahalela lika zetuha liezahala. (Mat. 24:36; Lik. 1:7) Zazi ni zazi luzwelapili kusutelela hahulu kwa nako yeo. (Maro. 13:11) Kufitela mafelelezo ataha, luswanela kuzwelapili kukutaza.Halunze lunahanisisa za bukombwa bwaluna, lukaeza hande kuipuza puzo ya butokwa ye, yeli: Ki kabakalañi halukutazanga taba yende? Lilato ki lona leli lususuezanga kukutaza. Halukutaza, lubonisa kuli lwalata taba yende, lwalata batu, mi sa butokwa nikufita kikuli, lwalata Jehova ni libizo lahae. w24.05 14-15 ¶2-3

Bashemi, mususueze mwanaa mina kunahanisisa lika zabupile Jehova. Hamunze muzamaya ni mwanaa mina mwa sibaka sesinde sa kuishumuseza ku sona, ili mokunani limela kamba hamusebeza ni yena mwa simu yamina, mumutuse kulemuha nzila yende yelibupilwe ka yona lika. Libaka? Nzila yende yelibupilwe ka zona yeo ibonisa kuli kunani Mubupi yanani hahulu zibo ni butali. Ka mutala, ka lilimo zeñata, ba sayansi baitutile ka za lika zebupilwe ka nzila yebonahala inge ñongolo. Caziba wa sayansi yabizwa Nicola Fameli utalusa kuli hamuunga nto yebupilwe inge ñongolo ni kutalimisisa mibamba yayona, mukalemuha kuli mibamba yeo yazamaelela. Hane luka beya linombolo fa mibamba yeo, linombolo zeo nelika zamaelela. Kunani lika zeñata zebupilwe ka nzila yebonahala inge ñongolo zecwale ka milalambinda yemiñwi, matali a limela zeñwi, ni mobuinezi bubeke fa palisa ya sanifulawa. w24.12 16 ¶7

Mushe, Davida, ni Joani nebapilile lilimo zeñata kwamulaho, mi miinelo yabona neishutana ni yaluna. Kono lwaswana ni bona ka linzila zeñata. Ka kuswana ni luna, ni bona nebasebeleza Mulimu wa niti. Lwalapelanga ku Jehova, kuitinga ku yena, ni kuetelelwa ki yena sina bona. Mi lunani buikolwiso bone banani bona baana bao bwa kuli Jehova ufuyaulanga hahulu batu baba muutwa. Haike lusebelise kelezo ya baana babasepahala bao, ni kuutwa milao ya Jehova. Haiba lueza cwalo, lukakondisa mwa lika kaufela zelueza. ‘Lukapila nako yetelele,’ ili kutalusa kupila kuya kuile! Mi lukaba ni tabo kabakala kuli lutabisa Ndataa luna wa kwa lihalimu yalilato, ili yatalelezanga lisepiso zahae kaufela ka kutala.—Maef. 3:20. w24.11 13 ¶20-21

Mwa linako za baapositola, mizwale babañwi nebaketilwe kuba likombwa za puteho. (1 Tim. 3:8) Kubonahala kuli ki bona bane baezanga “misebezi yetusa babañwi” yanaabulezi muapositola Paulusi. Kacwalo, kubonahala kuli likombwa za puteho nebaezanga misebezi yemiñwi ya butokwa ilikuli baana-bahulu baise hahulu pilu kwa kuluta ni kulisa. Ka mutala, mwendi likombwa za puteho nebatusanga mwa musebezi wa kukopisa Mañolo kamba kuleka lika zeneitusiswa mwa musebezi wo. Halunyakisiseñi yemiñwi ya misebezi yetusa babañwi yebapeta likombwa za puteho mwa puteho yamina. (1 Pit. 4:10) Bakona kufiwa misebezi yecwale ka kubona za liakaunti za puteho kamba likalulo za kukutaleza, kukupa lihatiso ni kubona teñi kuli bahasanyi balifumana, kubona za lipangaliko za mulumo ni mavidio, kuba bababaleli, kamba kutusa mwa musebezi wa kubabalela Ndu ya Mubuso. Misebezi yeo kaufela ki ya butokwa mi itusa kuli lika lizamaye hande mwa puteho.—1 Makor. 14:40. w24.10 19 ¶4-5

Kuhupula kuli Jehova wapila ni kuli uitukiselize kulutusa, kuka lutusa kutiyela miinelo yetaata kaufela yelukona kukopana ni yona. Mulimu waluna ki Mulimu Yamaata Kaufela, mi wakona kulufa maata kuli luitiise. Kacwalo, lwakona kutiyela muliko ufi kamba ufi olukona kukopana ni ona. Mi haluiponela mwalutuseza Jehova halukopana ni miliko yeminyinyani, lukaba ni buikolwiso bwa kuli wakona kulutusa niha lukakopana ni miliko yemituna. Halunyakisiseñi miinelo yemibeli yanaaipumani ku yona Mulena Davida yenetahisize kuli asepe hahulu Jehova. Ka nako yanaali mulisana wa lingu za bo ndatahe inzaa sali mwanana, kukile kwataha bere ni tau mi yeñwi ni yeñwi yazona neitilo swala ngu mwa mutapi. Mwa miinelo yemibeli yeo kaufela, Davida naabonisize bundume ka kumatisa lifolofolo zeo ni kuyo yangwela lingu. Niteñi, naasika anga kuli naakonile kueza lika zeo ka maata ahae. Naaziba kuli Jehova ki yena yanaa mutusize. (1 Sam. 17:​34-37) Kunahanisisa lika zanaaipumani kuzona zeo neku mutusize kuba ni buikolwiso bwa kuli Mulimu yapila naaka mufa maata nihaiba kwapili. w24.06 21 ¶5-6

Ka mutala, luunge kuli mumemilwe kwa kakiti. Kana mwaswanela kuamuhela memo yeo? Haiba hamuzibi hande muonga-ongi kamba litukiso zeezizwe, mukatokwa kubuza lipuzo zecwale ka ze: “Kakiti ka kakaezezwa kai mi kakaeziwa lili? Ki batu babakai babaka fumaneha kwateñi? Ki bo mañi babaka bona teñi kuli lika zaazamaiswa hande? Ki batu babacwañi babamemilwe? Ki lika mañi zebaka eza batu kwa kakiti? Kana kukaba ni bucwala?” Likalabo kwa lipuzo zeo lika mitusa kueza katulo yende. Hase muzibile litaba kaufela, munahanisise ka tokomelo ka za muinelo wo kaufela. Ka mutala, kucwañi haiba mulemuha kuli batu babasina taba ni likuka za mwa Bibele bakafumaneha kwa kakiti kao kamba kuli kukaba ni bucwala kono hakuna yakabona teñi kuli batu habanwi kutula tikanyo? Kana mubona kuli kakiti kao kakona kufetuha kuba mukiti olilata? (1 Pit. 4:3) Hase muzibile litaba kaufela, kuka mibela bunolo kueza katulo yende. w25.01 15 ¶4-5

Jehova uitusisa lipulelo za swanisezo kuli alutuse kuitebuha mwatakulelanga libi za batu bababakile, ka kuitusisa sitabelo sa tiululo. Kutaata hahulu kuzwisa sitampa sa bufubelu bobutona kamba bobutibile fa lisila. Kacwalo, ka kuitusisa pulelo ya swanisezo yeo, Jehova ulukolwisa kuli wakona kulutapisa ni kulukenisa kwa libi ka kutala kuli lisike zazwelapili kubateñi. Libi hape liswanisezwa kwa “likoloti.” (Mat. 6:12; Luka 11:4) Nako kaufela halufoseza Jehova, kuswana feela inge kuli sikoloti saluna saekezeha. Luba ni sikoloti sesituna ku yena! Kono Jehova haluswalela, kuswana feela inge kuli waswalela sikoloti saluna mi halusa tokwa kulifa sikoloti seo. Hatokwi kuli lulifele libi zaluna zaluswalezi. Sina feela mutu habanga ni tabo haswalezwi sikoloti sahae, ni luna lubanga ni tabo Jehova haluswalela! w25.02 9-10 ¶9-10

Bashemi habanze basupala, batokwanga kutusiwa ki bana babona ka nzila yeñwi, mi bana babañata babanga ni tabo kutusa bashemi babona. (1 Tim. 5:4) Kono bashemi babali Bakreste baziba kuli nto yekona kubatahiseza tabo yetuna haki kuba ni bana ka mulelo wa kuli bayo batusa kwapili, kono ki kutusa bana babona kuba batanga ba Jehova. (3 Joa. 4) Mubonise kuli musepile Jehova hamunze muluta bana bamina mobakona kuipiliseza kwapili. Kuzwa feela kwa bwanana bwabona, mubatuse kulemuha libaka hakuli kwa butokwa kubeleka ka taata. (Liprov. 29:21; Maef. 4:28) Habanze bahula, mubatuse kuisa hahulu pilu kwa sikolo. Bashemi babali Bakreste baswanela kueza lipatisiso kuli bafumane likuka za mwa Bibele zebakona kuitusisa kuli batuse bana babona kuikatulela kuitusisa hande tuto yebaamuhezi. Kueza cwalo kukatusa bana babona kuziba mwakuipiliseza ni kuabana ka kutala mwa musebezi wa kukutaza. w25.03 30-31 ¶15-16

Isaya kauhanyo 65 inani litaba zanaatalusize Jehova ka za mone bukabela bupilo bwa batu bane bakapila mwa paradaisi ya kwa moya. Bupolofita bo, nebutalelelizwe lwapili mwa silimo sa 537 B.C.E. Ka nako yeo, Majuda bane babakile nebalukuluzwi mwa buhapiwa mwa Babilona mi nebakutezi kwa naha yahabo bona. Jehova naafuyauzi batu bahae ni kubatusa kulukisa sinca muleneñi wa Jerusalema one usinyehile ni kuyaha sinca tempele ya ona, sona sibaka kone kulapelelwa Jehova ka nzila yelukile mwa Isilaele. (Isa. 51:11; Zak. 8:3) Bupolofita bobu kwa Isaya nebukalile kutalelezwa lwabubeli ka 1919 C.E., batu ba Jehova ba mwa linako zaluna hane balukuluzwi mwa buhapiwa ku Babilona Yomutuna. Hasamulaho, paradaisi ya kwa moya yakala kuyanduluka mwa lifasi kaufela. Bashaeli ba Mubuso babanani tukufalelo nebatomile liputeho zeñata ni kubonisa tulemeno twa Sikreste. Baana ni basali bane babanga ba mifilifili ni bane bapila ka muzamao wa buhule “[nebaapezi] butu bobunca bone bubupilwe ka kulikana ni tato ya Mulimu.” w24.04 20-21 ¶3-4

Mwa libaka zeñwi, bashemi kamba batu babañwi babahulile bakona kubatela wahabo bona yali likwasha mutu wakunyalana ni yena. Mwa libaka zeñwi mona, ba lubasi kamba balikani bakona kubatela mutu yali likwasha mutu yaswanela wakunyalana ni yena ni kulukisa kuli muuna ni musali bao bakopane kuli bazibe haiba baswanela kukena mwa libato. Haiba mukupiwa kulukisa kuli batu bakene mwa libato kamba kuli banyalane, muswanela kunyakisisa lika zebatabela ni zebatokwa. Hase mulemuhile mutu yaswanela yakona kunyalana ni mutu yo, muikataze kuziba litaba zeñata ka za butu bwahae, tulemeno twahae, mi sa butokwa nikufita, muzibe haiba unani silikani sesitiile ni Jehova. Kuba ni silikani sesitiile ni Jehova ki kwa butokwa hahulu kufita masheleñi, tuto, kamba mayemo a mutu mwa silalanda. Kono muhupule kuli muzwale wa likwasha ni kaizeli wa likwasha ki bona babaswanela kueza katulo ya kunyalana kamba kutokwa. w24.05 23 ¶11

Lwakona kutusa batu babali mwa libato ka lipulelo zaluna. Ka linako zeñwi, mwendi lukatokwa kuba ni buiswalo. (Liprov. 12:18) Ka mutala, lwakona kunyolelwa hahulu kutaluseza babañwi ka za batu babakeni mwa libato, kono mwendi bona bañi nebabata kueza cwalo. Haluswaneli kuseba batu babali mwa libato kamba kubanyaza mwa litaba za ka butu. (Liprov. 20:19; Maro. 14:10; 1 Mates. 4:11) Batu babañwi babali mwa libato habatabeli kutalusezwa litaba kamba kubuziwa lipuzo zebonisa kuli baswanela kunyalana kamba kuli bakanyalana luli. Kucwañi haiba batu babali mwa libato baikatulela kufelisa libato labona? Luswanela kutokolomoha kubabuza lipuzo zeama litaba za ka butu kamba kunyaza yomuñwi wa ku bona. (1 Pit. 4:15) Batu habaikatulela kufelisa libato, haluswaneli kunahana kuli baezize katulo yemaswe. Kono taba yeo italusa feela kuli, mulelo wa kuba mwa libato upetilwe, ona wa kubatusa kueza katulo yende. Nihakulicwalo, mwendi katulo yeo ibautwisize hahulu butuku kwa pilu. Kacwalo, lwakona kubata linzila za kubatusa ka zona. w24.05 31 ¶15-16

Haiba yomuñwi mwa lubasi lwaluna kamba mulikanaa luna yomutuna atuhela kusebeleza Jehova, lukona kuutwa hahulu butuku kwa pilu. (Samu 78:40) Kukona kulubela hahulu taata kutiyela muinelo wo haiba neluswalisana hahulu ni mutu yo. Haiba mutu yomulata akile atuhela kusebeleza Jehova, mutala wa Zadoki wa busepahali wakona kumitiisa. Naazwezipili kusepahala ku Jehova mulikanaa hae yomutuna Abiatare hanaatuhezi kusepahala. Taba yeo neiezahezi muta Mulena Davida hanaatuha ashwa. Mwanaa hae Adonija alika kumuyola fa bulena, ili bo Jehova naasepisize Salumoni. (1 Makol. 22:​9, 10) Abiatare naaiketezi kuyemela Adonija. (1 Mal. 1:​5-8) Ka kueza cwalo, Abiatare naatuhezi kusepahala ku Davida ni ku Zadoki mane ni ku Jehova! Zadoki ni Abiatare nebasebelisani hamoho sina baprisita ka lilimo zeñata.—2 Sam. 8:17; 15:29; 19:​11-14. w24.07 6 ¶14-15

Haiba luzwelapili kuitukiseza kusakena mwa miliko luka tuseha luli. Kupila ka likuka za Jehova kuka lutusa kuba ni tabo yetuna hahulu yefita yetahiswa ki “minyaka ya libi yeina nako yenyinyani.” (Maheb. 11:25; Samu 19:8) Libaka kikuli, lubupilwe ni takazo ya kupila ka kulumelelana ni likuka zahae. (Gen. 1:27) Haiba lueza cwalo, lukaba ni lizwalo lelikenile mi lukaba ni sepo ya kuto fumana bupilo bobusa feli. (1 Tim. 6:12; 2 Tim. 1:3; Juda 20, 21) Ki niti kuli “nama yafokola.” (Mat. 26:41) Kono taba yeo haitalusi kuli hakuna feela zelukona kueza ka za bufokoli bwaluna. Jehova uitukiselize kulufa maata elutokwa. (2 Makor. 4:7) Nihakulicwalo, muhupule kuli zalufanga Jehova ki maata afita a butu. Maata a butu, bona buikatazo boluezanga zazi ni zazi kuli lusike lwakena mwa muliko, azwa ku luna. Jehova ukaalaba litapelo zaluna za kukupa maata afita a butu halu atokwa. (1 Makor. 10:13) Kaniti luli, ka tuso ya Jehova lwakona kuitukiseza kusakena mwa muliko. w24.07 19 ¶19-21

Muapositola Paulusi naataluselize Timotea, yanaali muuna-muhulu sina yena manzwi a mwa liñolo la zazi la kacenu, kuli afe nyazo baezalibi fapilaa “batu kaufela.” Kana Paulusi naatalusa kuli muezalibi uswanela kufiwa nyazo fapilaa puteho kaufela? Haki cwalo luli. Kono naaama kwa batu basikai babaziba ka za sibi seo. Bakona kuba bane baiponezi taba yeo, kamba bane bataluselizwe ki muezalibi za sibi saezize. Bao ki bona feela babaka talusezwa ki baana-bahulu kuli muezalibi yo uhakuluzwi. Ka linako zeñwi, kukona kuba kuli babañata mwa puteho baziba kuli mutu yomuñwi uezize sibi sesituna, kamba bakaziba taba yeo. Mwa muinelo wo, pulelo yeli, “batu kaufela,” ikaama ni kwa puteho kaufela. Kacwalo, muuna-muhulu ukazibisa puteho kuli muzwale kamba kaizeli yo ufilwe nyazo. Kabakalañi? Paulusi ualaba puzo yeo cwana: “Kuli ibe temuso ku babañwi kaufela” ilikuli basike bakena mwa muliko wa kueza sibi. w24.08 23-24 ¶16-17

Luswanela kuzwelapili kupateha mwa sebelezo yaluna ku Jehova kuisa kwa mafelelezo. Bakreste babatozizwe baswanela kuzwelepili kutona ilikuli ‘baangiwe’ ki Jesu ni kufiwa mupuzo wabona wa kwa lihalimu. (Mat. 24:40) Bakreste bao banyolezwi hahulu ‘kukubukanyezwa’ ku Jesu. Hamulaho wa ndwa ya Armagedoni, bakaba banyaliwa ba Jesu mwa linyalo la Ngunyana. (2 Mates. 2:1) Nihaike kuli katulo yaaatumela, haluswaneli kuikalelwa. Haiba luzwelapili kusepahala, Ndataa luna yalilato ya kwa lihalimu uka lufa “maata afita a butu” ilikuli ‘lukone kuyema fapilaa Mwanaa mutu.’ (2 Makor. 4:7; Luka 21:36) Ibe kuli sepo yaluna ki ya kuyo pila kwa lihalimu kamba ki ya kuto pila fa lifasi, kaufelaa luna lukatabisa Ndataa luna haiba lumamela litemuso ze mwa linguli za Jesu. Mi kabakala sishemo sa Jehova sesituna, mabizo aluna ‘akafumanwa añozwi mwa buka’ ya bupilo.—Dan. 12:1; Sin. 3:5. w24.09 24-25 ¶19-20

Linzwi la Mulimu lakona kumitusa kuba ni kozo ya mwa munahano. Ka mukwa ufi? Muhupule lika zende zemunani, kukopanyeleza cwalo ni mwamifuyaulela Jehova mi muhupule kuli batu babasa sebelezi Jehova habatusiwi ki yena. Mwendi baitingile hahulu fa lika zebanani zona ka nako ya cwale bakeñisa kuli habana sepo ya za kwapili. Kono mina, Jehova usepisa kuli uka mifuyaula hahulu kufita momuhupulela. (Samu 145:16) Hape muhupule taba ye: Kana lwakona kuziba luli mone bukabela bupilo bwaluna kambe neluezize katulo isili? Kono kunani nto yeñwi yemukona kuziba luli: Haiba mueza likatulo kabakala kuli mwalata Jehova ni babañwi, kamita mukaba ni lika zeka mitahiseza hahulu tabo mwa bupilo. w24.10 27 ¶12-13