Novanblu

Mɔnnɛn, Novanblu 1

Novanblu

N su faman sa n sieman min klun sa trilili.—Zer. 3:12.

Asɔnun kpɛnngbɛn’m be kle kɛ be si be nga be tuli be asɔnun’n nun’n be aunnvɔɛ, kɛ Zoova sa. Laa’n, kɛ Izraɛlifuɛ’m be yo sa tɛ’n, Zoova minndɛman kɛ be kaci be akunndan’n ka naan w’a uka be. Sanngɛ ɔ sunmɛn i nuan ijɔfuɛ’m be sin, kusu nn be nin-a kleman bɔ kaan sa kɛ b’a kaci be akunndan’n. Zoova seli Oze kɛ ɔ yaci i yi’n i sa tɛ’n cɛ i naan ɔ ko fɛ i bla, kusu nn bla’n te yo sa tɛ. I sɔ mɔ Zoova yoli’n, ɔ kleli i nvle’n nunfuɛ’m be kɛ ɔ si sran aunnvɔɛ dan. (Oze 3:1; Mal. 3:7) Asɔnun kpɛnngbɛn’m be nian Zoova i ajalɛ’n su. Yɛle kɛ be kunndɛ kpa kɛ sa tɛ yofuɛ’n kaci i akunndan’n naan ɔ sɛ i sin asɔnun’n nun. Yɛ be tɛnndɛnmɛn i ɲrun naan w’a kwla yo sɔ. Ba wanzofuɛ’n i su ɲanndra nga Zezi buli’n nun’n kɛ i si wunnin i wa’n cɛ’n, ‘ɔ wanndili ko tɔli i nun.’ (Lik. 15:20) Maan e sie i nzɔliɛ kɛ siɛ’n w’a minndɛman kɛ ba’n kpɛtɛ i ka. Sanngɛ kɛ siɛ kwlaa ng’ɔ klo i wa’n ɔ fa yo’n sa’n, ɔ wanndili ko kpɛli i atin. w24.08 28 § 7-8

Sɛ amun nun wie wunman sa wlɛ’n, maan ɔ srɛ Ɲanmiɛn titi kɛ ɔ mɛn i ngwlɛlɛ. Like ng’ɔ srɛ i’n, ɔ́ fá mɛ́n i. Afin Ɲanmiɛn liɛ’n, ɔ man sran’m be kwlaa be like klun ufue su.—Zak. 1:5.

Kɛ nga andɛ Biblu’n nun ndɛ mma’n fa kan’n sa’n Zoova yomɛn i ngwlɛlɛ’n i su awɛn. Ɔ fa wie man sran mun klun ufue su. Asa ekun’n Zaki seli kɛ kɛ Ɲanmiɛn fɛ i ngwlɛlɛ’n man’n “ɔ ijɔmɛn i sin.” Kɛ e srɛ i kɛ ɔ man e ngwlɛlɛ’n ɔ guaman e ɲin ase. I kpa bɔbɔ’n, ɔ wla e fanngan kɛ nán e sisi e bo naan y’a srɛ i like. (Ɲan. 2:1-6) ?Yɛ e li? ?Wafa sɛ yɛ e kwla yo kɛ Zoova sa-ɔ? (Jue. 32:8) Ninnge nga Zoova i Lalofuɛ’m be yo naan b’a fa like nga be si i’n b’a fa uka be wiengu’n, be diman be yalɛ. I kun yɛle kɛ e kle be nga be sa nin-a tɔman jasin fɛ bolɛ’n nun kpa’n be like. Asa’n asɔnun kpɛnngbɛn’m be uka asɔnunfuɛ’m be ukafuɛ mun nin aniaan nga b’a yo be batɛmun’n naan b’a kwla di be junman mun asɔnun’n nun. Be nga be kplan e Ɲanmiɛn sulɛ sua mun yɛ be nian be lika’n, be uka aniaan mun naan b’a di junman kunngba sɔ’n wie. w24.09 28-29 § 11-12

Amun ti e awlɛn su sran.—1 Tes. 2:8.

Aniaan bian, sɛ a kunndɛ kɛ á yó asɔnun kpɛnngbɛn’n, ɔ fata kɛ a yo ‘sran mɔ be kwlá sacimɛn i wun kaan sa-ɔ.’ Yɛle kɛ maan ɔ nzuɛn yo kpa. I liɛ’n, aniaan nga be o asɔnun’n nun’n bé bó ɔ dunman kpa. Yɛ nán yo sa wie mɔ be kwla jran su be se kɛ a yoli sa tɛ-ɔ. (1 Tim. 3:2) Asa ekun’n, ɔ fata kɛ gua su lɔfuɛ’m be bo ɔ dunman kpa wie. Be nga be suman Zoova’n, be kwla si like nga a kle’n i su akplowa. Sanngɛ ɔ fataman kɛ be ɲan sa wie mɔ be kwla jran su be se kɛ a diman nanwlɛ, annzɛ ɔ ayeliɛ’n timan kpa’n. (Dan. 6:4, 5) Ɔ maan a kwla usa ɔ wun kɛ: ‘?Aniaan mun ɔ nin be nga be suman Zoova’n, be bo min dunman kpa?’ Sɛ a ti sran “m’ɔ klo sa ng’ɔ ti kpa’n,” á fá ɔ ɲin sie i ɔ wiengu’m be nzuɛn kpa’n su. Kpɛkun á yó be mo be nzuɛn kpa sɔ’n ti. (Tit. 1:8) Asa’n á kló ɔ wiengu’m be ye yolɛ. Yɛ wie liɛ bɔbɔ’n, á yó ninnge wie mɔ b’a sunnzunman’n mán be. ?Ngue ti yɛ ɔ ti cinnjin kɛ asɔnun kpɛnngbɛn’n, ɔ klo sa ng’ɔ ti kpa’n niɔn? Afin sɛ ɔ klo sa ng’ɔ ti kpa’n, ɔ́ tú i klun úkɛ i niaan mun. Kpɛkun ɔ́ dí asɔnun’n nun junman mun. (1 Piɛ. 5:1-3) Kannzɛ bɔbɔ afɛ o be junman’n nun’n, sanngɛ aklunjɔɛ nga be di’n, ɔ tra fɛlɛ nga be fɛ’n.—Yol. 20:35. w24.11 20 § 3; 21 § 4-5

Sɛ a cɛ sran like’n, ɔ klun jɔ kpa tra kɛ be cɛ wɔ like’n.—Yol. 20:35.

Junman nga asɔnunfuɛ’m be ukafuɛ’m be di i asɔnun nun’n, ɔ ti cinnjin kpa. Akoto Pɔlu kleli kɛ ɔ bu junman nga aniaan sɔ’m be di’n i like dan. I wie yɛle kɛ, kɛ ɔ́ klɛ́ Klisifuɛ nga be o Filipu lɔ’n be fluwa’n, ɔ yoli asɔnun kpɛnngbɛn’m be like. Sanngɛ i wla w’a fiman asɔnunfuɛ’m be ukafuɛ mun. (Fip. 1:1) Aniaan nga be ti asɔnunfuɛ’m be ukafuɛ’n, i gbanflɛn-o, i kpɛnngbɛn-o, junman nga be di i asɔnun’n nun ti’n be di aklunjɔɛ. I wie yɛle aniaan bian kun mɔ be flɛ i kɛ Divanin’n i liɛ’n. Kɛ ɔ ɲannin afuɛ 18, be sieli i asɔnunfuɛ’m be ukafuɛ. Aniaan bian kun mɔ be flɛ i Lui’n i liɛ’n, kɛ bé síe i asɔnunfuɛ’m be ukafuɛ’n nn ɔ le afuɛ 50 tra su. I fɛ m’ɔ yoli i’n ti’n ɔ seli kɛ: “Asɔnunfuɛ’m be ukafuɛ junman mɔ n di’n, ɔ ti min cenjele like. Aniaan’m be kleli kɛ be klo min. Yɛ junman sɔ’n i dilɛ nun’n, n kusu n kwla kle kɛ n klo be wie.” Asɔnunfuɛ’m be ukafuɛ kpanngban be wun yo be sɔ wie. ?Sɛ be yoli ɔ batɛmun naan be nin-a sieman ɔ asɔnunfuɛ’m be ukafuɛ’n, a bu junman sɔ’n i dilɛ’n i akunndan? w24.11 14 § 1-3

Ee Zoova, ń srɛ́ wɔ kpa, yaci, maan ɔ wla kpɛn su kɛ [] n yoli sa ng’ɔ ti kpa ɔ ɲrun’n.—2 Fam. 20:3.

Kɛ Ezekiasi mɔ ti Zida famiɛn’n ɲannin afuɛ 39 ɔ tɔli tukpacɛ kekle kpa. Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Ezai seli Ezekiasi kɛ ɔ su yoman juejue naan ɔ́ wú. (2 Fam. 20:1) Ɔ maan ɔ ti kɛ Ezekiasi i liɛ w’a wie mlɔnmlɔn sa. I sɔ’n ti’n ɔ sunnin sunlɛ kpa. Yɛ ɔ tuli i klun srɛli Zoova kɛ ɔ ukɛ i. Zoova tieli Ezekiasi i srɛlɛ’n, ɔ wunnin i ɲinmuɛn nzue’n yɛ ɔ sili i aunnvɔɛ. Ɔ maan ɔ seli i kɛ: “N tili ɔ srɛlɛ’n, n wunnin ɔ ɲinmuɛn’n, ɔ maan ń má yó ɔ juejue.” Zoova sinnin Ezai lika seli Ezekiasi kɛ ɔ́ wá úkɛ i nguan’n su naan ɔ́ dé Zerizalɛmun klɔ’n Asirifuɛ’m be sa nun. (2 Fam. 20:4-6) ?Kɛ é sé yɛ’n, tukpacɛ wie m’ɔ leman ayre’n o ɔ wun? Sɛ ɔ ti sɔ’n srɛ Zoova. Kɛ á srɛ́ i’n kannzɛ ɔ ɲinmuɛn nzue’n gua bɔbɔ’n ɔ́ tíe ɔ srɛlɛ’n. Biblu’n se kɛ Zoova ti “Siɛ m’ɔ si sran aunnvɔɛ dan, yɛ ɔ ti Ɲanmiɛn m’ɔ fɔnvɔ sran sa kwlaa nun.” Ɔ maan ɔ́ úka e sa kwlaa nga be tɔ e su’n be nun.—2 Kor. 1:3, 4w24.12 24 § 15-17

N lafi su kɛ be nga be yoli sa kpa-o, be nga b’a yoman sa kpa-o, Ɲanmiɛn wá cɛ́n be. Yɛ sran nga be o yɛ’n be kusu be lafi su sɔ wie.—Yol. 24:15.

Asa’n kɛ é wá sɔ́ be nga bé wá cɛ́n be’n be nun’n, e klun wá jɔ́ dan. Blɛ sɔ’n nun’n, ninnge nga Zoova yili be’n be su like suanlɛ’n wá úka e naan y’a si i kpa. (Jue. 104:24; Eza. 11:9) Yɛ ng’ɔ yo ɲɛnmɛn trɛ i ngba’n, yɛle kɛ, kɛ é sú Zoova’n, e akunndan’n su buman e fɔ kaan sa. ?Sa tɛ yolɛ m’ɔ maan be kwla di aklunjɔɛ le nɲɔn kun’n ti’n, é trán lɛ naan ninnge kpakpa kwlaa sɔ’m be san e wun? (Ebr. 11:25) E su yoman sɔ. Ninnge nga e kpɔci be dɔ nga su naan y’a kwla su Ɲanmiɛn’n, be toman ninnge kpakpa nga é wá ɲán be e ɲrun lɔ’n kaan sa. Nán e wla fi su kɛ, kɛ asiɛ’n wá káci lika klanman’n, e wla gúa ase fɔuun. Afin y’a ɲan like nga e minndɛli i lele’n. Klolɛ mɔ Zoova klo e dan mɔ i ti’n ɔ fɛli i Wa’n kpɔli e ti’n, i ti yɛ i kwlaa sɔ’n kwla yo ye-ɔ. w25.01 29 § 12

?Zoova i sa’n ti tika ti-ɔ?—Kal. 11:23.

Sran nga Ebre Mun fluwa’n kan be ndɛ kɛ be lafili Ɲanmiɛn su’n, be nun kun yɛle Moizi. Yɛ wafa nga Moizi kleli kɛ ɔ lafi Ɲanmiɛn su’n, ɔ yo ɲɛnmɛn dan. (Ebr. 3:2-5; 11:23-25) Ɲanmiɛn su mɔ Moizi lafili’n w’a yoman ngbɛn. Afin Ɲanmiɛn yoli abonuan sa maan be ɲannin aliɛ nin nzue aawlɛ flɛnnɛn’n nun lɔ. (Tul. 15:22-25; Jue. 78:23-25) Moizi lafi Ɲanmiɛn su dan sakpa. Sanngɛ kɛ Zoova deli Izraɛlifuɛ mun mɔ afuɛ kɔe kun sinnin’n, ɔ usɛli i wun sɛ Zoova kwla man be nnɛn sakpa kɛ ng’ɔ fa kannin’n sa-o. Sran nga be o aawlɛ flɛnnɛn sɔ’n nun’n, be tra miliɔn. Ɔ maan wafa nga Zoova yó naan be kwlaa b’a ɲan nnɛn b’a di naan be ku w’a yi’n, Moizi wunmɛn i wlɛ. I sɔ’n ti’n, Zoova usɛli i kɛ: “?Zoova i sa’n ti tika ti-ɔ?” (Kal. 11:21-23) Ɔ maan ɔ ti kɛ Zoova su usa Moizi kɛ: ‘?A bu i kɛ nn n kwlá yoman like nga n se kɛ ń yó’n ti-ɔ?’ w25.03 26 § 1-2

Ɲanmiɛn w’a yaciman laa mɛn liɛ’n i nunfuɛ’m be lɛ.—2 Piɛ. 2:5.

?E kwla se kɛ sa ng’ɔ juli Nowe blɛ su’n, ɔ ti sa nga cɛn wie lele ɔ́ wá jú’n i nzɔliɛ? Cɛcɛ, afin Biblu’n kanman sɔ. Zezi kannin kɛ blɛ m’ɔ́ wá bá’n, lika’n wá yó kɛ Nowe i blɛ su’n sa. Sanngɛ w’a seman kɛ nzue ng’ɔ tɔli Nowe blɛ su’n, ɔ ti sa kun mɔ cɛn wie lele ɔ́ wá jú’n i nzɔliɛ. Asa’n w’a seman kɛ mmeli’n i anuan mɔ Ɲanmiɛn ɲinnin’n, ɔ ti sa kun m’ɔ́ wá jú’n i nzɔliɛ. (Mat. 24:37-39) Kɛ Zoova seli Nowe kɛ ɔ su wa nunnun mɛn’n, Nowe kleli kɛ ɔ lafi Zoova su. Yɛle kɛ ɔ boboli mmeli kun. (Ebr. 11:7; 1 Piɛ. 3:20) I wafa kunngba’n, ɔ fata kɛ be nga be tie Ɲanmiɛn Sielɛ’n i jasin fɛ’n, be nian ndɛ nga be tili’n su be nanti. (Yol. 3:17-20) Piɛli seli kɛ Nowe ‘boli sa nga be yo-ɔ ɔ ti su’n i ndolo.’ Andɛ’n e mian e ɲin e bo jasin fɛ’n i juejue su mɛn wunmuan’n nun. Sanngɛ kannzɛ bɔbɔ e mian e ɲin sɛ’n, e su kwlá boman jasin’n e kleman asiɛ’n sufuɛ’m be tinuntinun kwlaa naan mɛn’n w’a wie. w24.05 9-10 § 3-5

Ɔ bu be nga be ɲin yi Zoova’n be sran.—Jue. 15:4.

Ɔ fata kɛ e kunndɛ wafa nga e kwla yo Zoova i janvuɛ’m be ye’n, ɔ nin wafa nga e kwla kle kɛ e bu be sran’n. (Rɔm. 12:10) Like kun ekun mɔ Jue Mun 15:4 kɛn i ndɛ’n yɛle kɛ sran nga Zoova yiɛ i i tannin sua’n nun’n, “kɛ ɔ ta nda’n ɔ kacimɛn i, kannzɛ bɔbɔ ɔ wa miɛn i sa’n ɔ kacimɛn i.” Sɛ e diman nda nga e ta’n su’n, e wiengu’m be kwla wun be ɲrun. (Mat. 5:37) I wie yɛle kɛ, kɛ yasua kun nin i yi bé já’n, nda nga be tali be wiengu’n, Zoova kunndɛ kɛ be yiɛ i nuan. Asa’n kɛ siɛ nin niɛn’m be mian be ɲin be yia nda nga be tali be mma’m be nuan’n, i sɔ yo i fɛ. Kɛ mɔ e klo Ɲanmiɛn nin e wiengu mun’n ti’n, é yó like kwlaa nga e kwla yo naan y’a yia nda nga e ta be’n be nuan’n. Like kun ekun mɔ e kwla yo e kle kɛ e bu Ɲanmiɛn i janvuɛ’m be sran’n, yɛle kɛ maan e sɔ be nun yɛ e yo be ye. (Rɔm. 12:13) Kɛ e nin e niaan Klisifuɛ mun e yo ninnge wie mun likawlɛ’n, e nin be e afiɛn mantan yɛ e nin Zoova e afiɛn mantan wie. Asa’n kɛ e sɔ e niaan’m be nun’n, e kle kɛ Zoova i ajalɛ’n su yɛ e nian-ɔn. w24.06 12 § 15-16

Wan yɛle klɔ sran mɔ i ti yɛ a bu i akunndan-ɔn?—Jue Mun 8:4.

Be nga be ti wun ase kanfuɛ’n, be yɛ Zoova yi ndɛ nanwlɛ’n i nglo kle be-ɔ. (Mat. 11:25) Kɛ mɔ e ti wun ase kanfuɛ’n ti’n, e fali ndɛ nanwlɛ mɔ be kleli e’n su. (Yol. 8:30, 31) Sanngɛ ɔ fata kɛ e nian e wun su titi naan y’a tuman e wun. Afin sɛ e tu e wun’n, e kwla se e wun kɛ kannzɛ akunndan nga e bu’n, ɔ nin ndɛ nga Biblu’n kan’n annzɛ atin nga anuannzɛ kle e’n be timan kun sɛsɛ’n, sanngɛ ɔ ti su wie. Sɛ e waan é yó wun ase kanfuɛ titi’n, nán maan e wla fi su kɛ e kwlá faman e wun e sunnzunman Zoova kaan sa. (Jue. 8:3, 4) Asa’n e kwla srɛ Zoova kɛ ɔ uka e naan e yo wun ase kanfuɛ kpa, naan kɛ ɔ kle e like’n e fa su. Sɛ e yo sɔ’n, Zoova úka e naan akunndan ng’ɔ bu mɔ Biblu’n nin Anuannzɛ’n be kle e’n b’a yo e cinnjin b’a tra e akunndan liɛ nga e bu’n. Kɛ é kánngan Biblu’n nun’n, maan e fa e ɲin e sie i wafa nga Zoova kle kɛ ɔ klo wun ase kanlɛ’n, naan ɔ kpɔ tutre’n i su. Sɛ be man e junman kun mɔ i ti’n e le ɲrun’n, annzɛ junman kun mɔ i ti’n e wiengu’m be fa be ɲin be sie e su’n, maan e mian e ɲin kpa naan e yo wun ase kanfuɛ titi. w24.07 10 § 8-9

Be mɔ b’a sɔnman’n bé wá trɛ́ bé jú akpi, yɛ be mɔ be leman ɲrun’n bé wá káci nvle kun m’ɔ le kwlalɛ-ɔ. Blɛ m’ɔ ti i su’n nun’n, n bɔbɔ min Zoova, ń má yó maan sa sɔ’m bé jú ndɛndɛ.—Eza. 60:22.

Kɛ ɔ fɛ i afuɛ 1919 nun’n, Zezi sin be nga be kpali be sieli be ngunmin’n be lika naan w’a siesie jasin fɛ bolɛ junman’n. Asa’n ɔ sin be lika naan w’a kle i sufuɛ’m be like blɛ ng’ɔ ti su’n i nun. (Lik. 12:42) E wun i wlɛ weiin kɛ Zoova yra be junman’n su. (Eza. 65:13, 14) Sɛ ɔ ti kɛ e ninnge yolɛ’n timan siesiewa sa’n, nn e su kwlá diman junman nga Zezi seli e kɛ e di’n. (Mat. 28:19, 20) Maan e se kɛ b’a siesieman jasin fɛ bolɛ’n asɔnun’n nun. Yɛ sran kwlaa kwla jaso ko bo jasin fɛ’n lika kwlaa ng’ɔ klo’n. Sɛ ɔ ti sɔ’n, ɔ cɛman naan aniaan’m be dan lika b’a ko bo jasin fɛ’n lika kunngba’n nun, kpɛkun lika wie’m bé ká lɛ. Nanwlɛ, kɛ e siesie junman nga e di’n, e ɲan su ye dan. I nun mɔ Zezi wo asiɛ’n su wa’n, ɔ kleli wafa ng’ɔ fata kɛ i sɔnnzɔnfuɛ’m be yo ninnge mun’n i su ajalɛ. Yɛ andɛ kusu’n ɔ te yo sɔ. w24.04 8-9 § 2-4

?Sɛ a kaci ɔ sa naan a yo sa kpa’n, n klun su jɔman ɔ wun? Sanngɛ sɛ a kaciman ɔ sa’n, sa tɛ’n sa anuan’n nun lɛ. Ɔ klo kpa kɛ ɔ́ síe wɔ.—Bob. 4:7.

Adan nin Ɛvu be fali fɔ m’ɔ o be nun’n sali Kaɛn m’ɔ ti be wa klikli’n. Yɛ fɔ m’ɔ o i nun’n ti’n, i ɲin trannin sa tɛ yolɛ’n i sin titi. Asa’n Biblu’n se kɛ: “Sa ng’ɔ yo be’n be timan kpa mlɔnmlɔn.” (1 Zan 3:12) Atrɛkpa’n, i sɔ’n ti yɛ Zoova i klun w’a jɔman Kaɛn wun yɛ “w’a sɔmɛn i like liɛ ng’ɔ mannin’n” nun-ɔn. Kɛ ɔ yo naan ɔ kaci i ayeliɛ’n, w’a yoman sɔ. I kpa bɔbɔ’n, ɔ “fali ya dan, kpɛkun ɔ mlɛnnin i ɲrun’n tritritri.” ?I sin’n ngue yɛ Zoova yoli-ɔ? Ɔ kan ndɛ kleli Kaɛn. (Bob. 4:3-7) Maan e sie i nzɔliɛ kɛ Zoova kan ndɛ kleli Kaɛn naan ɔ kaci i akunndan’n. Ɔ seli i kɛ sɛ ɔ yo sa ng’ɔ ti kpa’n, ɔ́ yrɛ́ i su. Asa’n ɔ seli i kɛ sɛ w’a niɛnmɛn i wun su’n, ɔ́ yó sa tɛ. Sanngɛ Kaɛn w’a siemɛn i su w’a tieman. Zoova kunndɛli kɛ ɔ́ úkɛ i naan ɔ kaci i akunndan’n, sanngɛ w’a kplinman su. ?I sɔ m’ɔ yoli’n ti’n, Zoova seli kɛ ɔ su ukaman sa tɛ yofuɛ wie fi kun naan ɔ kaci i akunndan’n? Cɛcɛ. w24.08 10 § 8

Amun fa nguan’n naan amun ka nguan nun.—Mml. 30:19.

Like nga Zoova wá fá mán be’n, ɔ yo ɲɛnmɛn dan. Zoova fanngan nun’n, Izraɛlifuɛ’m be kwla tran mɛn ng’ɔ seli kɛ ɔ́ fá mán be’n i nun cɛ kpa. Mɛn sɔ’n ti klanman kpa, yɛ be diman aliɛ yalɛ lɔ. Moizi seli be kɛ: “Klɔ klanman nin klɔ dandan nga be o lika sɔ’n nun’n, nán amun yɛ amun kplannin-ɔn, ninnge kpakpa kwlaa nga be yi sua mun piɛ’n, nán amun yɛ amun kunndɛli-ɔ, nzue gbo nga be o lɔ’n, nán amun yɛ amun kpɛli-ɔ, viɲin nin olivie waka nga be o lɔ’n, nán amun yɛ amun tali-ɔ.” (Mml. 6:10, 11) Sanngɛ kusu’n Moizi mannin be afɔtuɛ wie. Ɔ seli be kɛ, kɛ ɔ ko yo naan b’a tran asiɛ klanman sɔ’n su titi’n, ɔ fata kɛ be nian Zoova i mmla’m be su be nanti. Ɔ seli be kɛ be tie ndɛ nga Zoova kan’n, yɛ be fa be wun be mɛntɛn i. I sɔ yɛ ɔ fata kɛ be yo naan b’a ‘ɲan nguan-ɔn.’ (Mml. 30:20) Sanngɛ b’a yoman sɔ. I sɔ’n ti’n, kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, Ɲanmiɛn yacili be lɛ maan Asirifuɛ mun nin Babilɔninfuɛ’m be wa fali be mɛn’n, kpɛkun be trali be lomuɛn be ɔli.—2 Fam. 17:6-8, 13, 14; 2 Ɲol. 36:15-17, 20. w24.11 9 § 5-6

Sɛ Siɛ’n m’ɔ sunmannin min’n, w’a faman sran kun w’a baman min sin’n, sran fi kwlá baman min sin.Zan 6:44.

Be nga be tɔn be wun suɛn kɛ be ti Klisifuɛ’n, be bu i kɛ sɛ be lafi su kɛ Zezi ti be defuɛ sa ngbɛn’n, bé fíte nun. (Zan 6:29) Sanngɛ nán e wla fi su kɛ sran kpanngban nga i bo bolɛ nun’n be lafili Zezi su’n, b’a lafimɛn i su kun. ?Ngue ti yɛ be yoli sɔ-ɔ? Sa nga sran sunman be suli Zezi su’n, yɛle kɛ ɔ mannin be ninnge nga be klo’n. Be klo kɛ ɔ yo be juejue, ɔ man be aliɛ, yɛ ɔ kan ndɛ ng’ɔ yo be su nun fɛ’n kle be. Sanngɛ Zezi kleli be weiin kɛ nán like nga be klo’n, be fa manlɛ ti yɛ ɔ bali asiɛ’n su-ɔ. Ɔ bali naan ɔ́ klé be like naan be kaci i sɔnnzɔnfuɛ. Ɔ fata kɛ be ‘bɛ i sin.’ Yɛle kɛ be fa ndɛ kwlaa ng’ɔ kan kle be’n su.—Zan 5:40. w24.12 12 § 12-13

Yasua mun, an klo amun yi mun titi kɛ Klisi’n fa kloli asɔnun’n [] sa.—Efɛ. 5:25.

?Ngue yɛ ɔ kwla uka yasua kun naan w’a yaci i yi’n i tɛtɛ yolɛ nin i finfin yolɛ-ɔ? Ɔ fata kɛ ɔ miɛn i ɲin nian Zezi i ajalɛ’n su. Wafa ng’ɔ nin i sɔnnzɔnfuɛ’n be trannin’n, ɔ kwla uka yasua mun naan be nin be yi’m b’a tran klanman. Wafa ng’ɔ nin i akoto’m be trannin’n nin wafa ng’ɔ kannin ndɛ kleli be’n, ɔ kwla uka yasua’m be kpa. Zezi yoli i akoto’m be cɛcɛ, yɛ ɔ kleli kɛ ɔ bu be sran. W’a yoman be tɛtɛ le. W’a fɛmɛn i kwlalɛ’n w’a tintinman be su naan be sro i. I kpa bɔbɔ’n, ɔ kɛnnin i wun ase suli be. (Zan 13:12-17) Ɔ seli i sɔnnzɔnfuɛ’m be kɛ: “Amun fa like nga n kle’n su. Afin n ti wɛtɛɛfuɛ, yɛ n ti wun ase kanfuɛ. Ɔ maan amun wla wá gúa ase.” (Mat. 11:28-30) Zezi ti wɛtɛɛfuɛ. Kɛ be se kɛ sran kun ti wɛtɛɛfuɛ’n nán kɛ ɔ leman wunmiɛn ti-ɔ. Sanngɛ ɔ si i wun su nian. Kɛ be klɔklɔ i’n, ɔ guɛ i wla ase kpɛkun ɔ trɛ i awlɛn. w25.01 10 § 10-11

Like kwlaa nga á yó’n, fa wlɛ i Zoova sa nun.—Ɲan. 16:3.

Kɛ é mántan mɛn’n i awieliɛ’n, sika ndɛ’n yó kekle dan. Politiki nun ndɛnngan mun, nin alɛ mun, nin sanvuɛsa mun, nin ajulisu tukpacɛ’m be ti’n, e junman’n annzɛ e sua’n annzɛ ninnge nga e le be’n, be kwla fi e sa cɛn kunngba. ?I lɛ nun’n, ngue yɛ ɔ kwla uka e naan y’a kle kɛ e lafi su kɛ Zoova i sa’n timan tika-ɔ? Like cinnjin kpa kun mɔ sɛ e yo’n, é ɲán su ye dan’n, yɛle kɛ e koko sa ng’ɔ o e su’n e kle Zoova. Maan e srɛ i kɛ ɔ man e ngwlɛlɛ naan y’a kwla fa ajalɛ kpa, yɛ ɔ yo maan e wla gua ase. I liɛ’n, é yáci sa ng’ɔ o e su’n i ti “kokolɛ ngbɛn’n.” (Lik. 12:29-31 nun) Maan e srɛ titi kɛ ɔ uka e naan e ɲin yi like nga e le i’n. (1 Tim. 6:7, 8) Kɛ sika ndɛ’n ti kekle e su’n, like nga e kwla yo naan y’a fite nun’n, maan e kunndɛ i su afɔtuɛ wie mun fluwa nga anuannzɛ’n yi be’n be nun. I lɛ nun’n, sran kpanngban be ɲannin video nin ndɛ nga be o jw.org su’n be su ye. w25.03 28-29 § 10-11

Ɲanmiɛn kleli min kɛ ɔ fataman kɛ n bu sran kun kɛ ɔ ti fiɛn.—Yol. 10:28.

Zoova kunndɛli kɛ be nga be timan Zifu’n be kaci i nvle’n nunfuɛ. Ɔ maan ɔ sunmannin akoto Piɛli kɛ ɔ ko bo jasin fɛ’n kle Kɔɔnɛyi. Ɔ o sran klikli nga be timan Zifu mɔ bé wá káci Klisifuɛ’n, be nun wie. Titi’n Zifu’m be faman be wun mantanman be nga be timan Zifu’n. Ɔ maan ɔ fata kɛ Piɛli kaci be nga be timan Zifu’n be wun akunndan ng’ɔ bu’n, naan w’a kwla bo jasin fɛ’n w’a kle be. Sa sɔ’n nun’n, kɛ Piɛli wunnin Ɲanmiɛn i klun sa’n i wlɛ’n, ɔ kacili akunndan ng’ɔ bu’n. I sɔ’n ti’n, kɛ Kɔɔnɛyi yiɛli i’n ‘w’a kanman ndɛ fi,’ ɔ ɔli. (Yol. 10:29) Ɔ boli jasin’n kleli Kɔɔnɛyi nin i awlofuɛ mun, yɛ be yoli be batɛmun. (Yol. 10:21-23, 34, 35, 44-48.) Kɛ afuɛ wie’m be sinnin’n, Piɛli wlɛli i wiengu Klisifuɛ’m be fanngan kɛ maan ‘be nuan sɛ.’ (1 Piɛ. 3:8, jnd.) E mɔ e su Zoova’n, sɛ e bu akunndan nga Zoova bu mɔ Biblu’n kle’n wie’n, e nin e niaan mun e nuan kwla sɛ. w25.03 9-10 § 7-8

Nán maan like wafawafa nga sran’m be kle’n, m’ɔ nin e liɛ’n timan kun’n, ɔ yo maan amun mlin.—Ebr. 13:9.

Kɛ lika cɛ́n m’ɔ́ sán’n nn wafa nga sran’m be bu akunndan’n ɔ nin Ɲanmiɛn liɛ’n, i afiɛn’n tí nun kɔ́. (Ɲan. 17:15) I sɔ’n ti’n, ɔ ti cinnjin kpa kɛ e wun akunndan nga sran’m be bu m’ɔ timan su’n i wlɛ naan e kpalo be. I liɛ’n, e su yaciman e kpɔfuɛ’m be lɛ naan be yo naan e sa sin bubu e naan e yaci Zoova sulɛ. Pɔlu seli Klisifuɛ nga be ti Ebre’m be kɛ be mian be ɲin be wɔ be ɲrun titi Ɲanmiɛn sulɛ’n nun. Ndɛ sɔ’n ti e liɛ wie andɛ. Sɛ e kunndɛ kɛ é kɔ́ e ɲrun Ɲanmiɛn sulɛ’n nun’n, ɔ fata kɛ e si Ɲanmiɛn ndɛ’n i kpa naan e bu akunndan kunngba nga Zoova bu’n wie. Kannzɛ bɔbɔ y’a fa e wun y’a man Ɲanmiɛn naan b’a yo e batɛmun bɔbɔ’n, ɔ fata kɛ e yo sɔ titi. Kannzɛ bɔbɔ e su Zoova w’a cɛ bɔbɔ’n, ɔ fata kɛ e mian e ɲin e kanngan Biblu’n nun yɛ e suan nun like cɛn kwlakwla. (Jue. 1:2) Sɛ e suan Biblu’n nun like cɛn kwlakwla’n i sɔ’n yó maan é láfi Ɲanmiɛn su kpa. Nzuɛn sɔ’n yɛ Pɔlu seli Klisifuɛ nga be ti Ebre’n be kɛ ɔ fata kɛ be yi i nglo-ɔ.—Ebr. 11:1, 6w24.09 10 § 7-8

An fa amun wun mantan Ɲanmiɛn, yɛ ɔ́ fɛ́ i wun mántan amun.—Zak. 4:8.

Sɛ e nin Zoova e afiɛn mantan kpa’n, i klun sa’n i yolɛ’n su yoman kekle e sa nun. I wie yɛle Zozɛfu liɛ’n. Zozɛfu w’a kplinman su kɛ ɔ nin bla wie m’ɔ timɛn i yi’n bé lá. Ɔ nin Ɲanmiɛn be afiɛn mantan kpa. Yɛ ɔ kunndɛman kɛ ɔ́ yó like ng’ɔ jɔmɛn i klun’n. (Bob. 39:9) Kɛ ɔ ko yo naan e nin Zoova e afiɛn’n w’a mantan kpa’n, ɔ fata kɛ e fa blɛ e srɛ i, yɛ e suɛn i nuan ndɛ’n nun like. Sɛ e yo sɔ’n, e nin i e janvuɛ’n trá kpa kɛ Zozɛfu liɛ’n sa. Ɔ maan e su yoman like wie m’ɔ jɔmɛn i klun’n. Be nga be wla fi su kɛ Zoova ti Ɲanmiɛn kun m’ɔ lafiman’n, be kwla yaci i sulɛ ndɛndɛ kpa. Maan e fa e ɲin e sie i sa ng’ɔ juli Izraɛlifuɛ’m be su i nun mɔ be o aawlɛ flɛnnɛn’n nun lɔ’n su. Be si jrɛiin kɛ Zoova o lɛ sakpasakpa. Sanngɛ b’a lafiman su kpa kun kɛ ɔ́ nían be lika. (Tul. 17:2, 7) I sɔ’n ti’n, be yoli ɲin kekle Ɲanmiɛn su. E liɛ’n e kunndɛman kɛ é nían be ajalɛ tɛ sɔ’n su. Ɔ ti sa kun m’ɔ fata kɛ e fa tu e wun fɔ-ɔ.—Ebr. 3:12. w24.06 24 § 14-15

Zoova fɛ i ɲin sie i sran kpa’m be su. Yɛ kɛ be kpan flɛ i kɛ ɔ uka be’n, ɔ sie i su tie.—Jue. 34:15.

E o mɛn’n i bue nuan. Ɔ maan e si kɛ kɛ lika’n cɛ́n m’ɔ́ sán’n, nn sa nga be kwla yo maan e ɲinmuɛn nzue’n gua’n bé sɔ́n kpa trá laa’n. Kɛ e ɲinmuɛn nzue’n gua’n Zoova wun i yɛ i sɔ’n kpɔtɔ i awlɛn’n. I ɲin kpaman e ɲinmuɛn nzue’n m’ɔ gua’n su. Ɔ maan sɛ sa kekle wie o e su naan e wla bo e wun’n, maan e koko e kle i. Asa’n maan e fa e wun e mantan e niaan mun titi. Yɛ sɛ e kanngan Biblu’n nun’n e wla kwla gua ase. Sɛ e mian e ɲin e jran e su sa’m be ɲrun kekle’n, e kwla lafi su kɛ Zoova yrá e su. I wie yɛle kɛ Zoova seli kɛ cɛn wie lele’n ɔ́ núnnún e ɲinmuɛn’n kwlaa. Ɔ maan e wla su boman e wun kun, sran su kpɛman e bo waka kun, yɛ ɔ su yoman e kɛ e liɛ w’a wie mlɔnmlɔn sa kun. (Ngl. 21:4) Blɛ sɔ’n nun’n, sɛ e ɲinmuɛn nzue’n gúa’n nn ndɛ wie m’ɔ yo e fɛ dan’n ti-ɔ. w24.12 20 § 3; 25 § 19

Zoova waan: [] “Amun ti min lalofuɛ.”—Eza. 43:12.

Zoova kpali e kɛ e yo i Lalofuɛ, yɛ ɔ tali e nda kɛ ɔ́ úka e naan y’a kwla di junman ng’ɔ fa mannin e’n. (Eza. 43:10, 11) Maan e fa e ɲin e sie i like nnan m’ɔ yo be’n be su. I klikli’n yɛle kɛ, blɛ kwlaa nga e bo jasin fɛ’n, Zezi nin e o nun. (Mat. 28:18-20) I nɲɔn su’n yɛle kɛ, Zoova fa anzi mun uka e. (Ngl. 14:6) I nsan su’n yɛle kɛ, Zoova fɛ i wawɛ’n man e naan e wla kpɛn ninnge nga e suannin be’n be su. (Zan 14:25, 26) I nnan su’n yɛle kɛ, Zoova sin e niaan’m be lika suan e bo jasin fɛ’n i bolɛ’n nun. Kɛ mɔ Zoova nin e niaan’m be suan e bo’n ti’n, é ɲán wunmiɛn é bó jasin fɛ’n titi. Sanngɛ sɛ kɛ a bo jasin fɛ’n mɔ a toman sran sunman be awlo’n, i sɔ’n bubu ɔ sa sin? A kwla usa ɔ wun kɛ: ‘?Dɔ nga su’n nin yɛ be wo-ɔ?’ (Yol. 16:13) ‘?Be o be junman su lɔ, annzɛ kusu gua bo lɔ?’ Sɛ ɔ ti sɔ’n a kwla bo jasin fɛ’n akpɔ nuan. w24.04 17 § 10-11

?Sɛ sran kun simɛn i bɔbɔ i awlobo’n su nian’n, ɔ́ yó sɛ naan w’a kwla nian Ɲanmiɛn i asɔnun’n i lika?—1 Tim. 3:5.

Sɛ a ti awlo kpɛn naan a kunndɛ kɛ á yó asɔnun kpɛnngbɛn’n, ɔ fata kɛ be bo ɔ awlofuɛ’m be dunman kpa wie. Ɔ fata kɛ a si ‘ɔ bɔbɔ ɔ awlobo’n i su nian kpa.’ I sɔ’n kle kɛ ɔ fata kɛ a kle kɛ a klo ɔ awlofuɛ mun naan a fa ajalɛ ng’ɔ yo be ye’n. I wie yɛle kɛ ɔ fata kɛ a fa ninnge kwlaa nga e yo be Ɲanmiɛn sulɛ’n nun’n, i nun ta naan ɔ awlofuɛ’m be nian su. Sɛ a le ba’n, ɔ fata kɛ a ‘fa ngwlɛlɛ sie ɔ mma mun.’ (1 Tim. 3:4) Kɛ á klé be like’n, maan be wun kɛ a klo be. Ba kanngan kwlaa klo aɔwi dilɛ nin ngowa kanlɛ. Sanngɛ sɛ a kle be like kpa’n, bé yó aɲinyiɛfuɛ, yɛ be ayeliɛ’n yó kpa. Asa’n ɔ fata kɛ a mian ɔ ɲin a uka ɔ mma mun naan be fa be wun mantan Zoova, be nanti i mmla’m be su, yɛ be wɔ be ɲrun naan be yo be batɛmun. w24.11 22 § 10-11

Sran nga i janvuɛ’m be klolɛ’n ti’n ɔ fɛ i wun man’n, i sɔfuɛ’n i sran klolɛ’n i dan tra sran kwlaa liɛ’n.—Zan 15:13.

Sɛ a tu a klun bo jasin fɛ’n, á wún wafa nga Zoova súan ɔ bo’n. Ɔ maan á fá ɔ wla gúɛ i su kpa trá laa’n. (1 Kor. 3:9) Atrɛkpa’n, sa wie’m be ti’n, a su kwlá yoman like kwlaa nga be kɛnnin i ndɛ like suanlɛ nga nun’n. Sɛ ɔ ti sɔ’n, maan ɔ tran ɔ klun kɛ Zoova faman junman nga a di’n, ɔ fa sunnzunman ɔ wiengu’m be liɛ’n. Ɔ wun like ng’ɔ o ɔ awlɛn’n nun’n. Kɛ ɔ wun kɛ a bu e ti Kpɔlɛ tɛ m’ɔ yili’n i like dan’n, i sɔ’n yo i fɛ kpa. (1 Sam. 16:7; Mar. 12:41-44) E ti kpɔlɛ tɛ’n ti yɛ Zoova kwla yaci e sa tɛ mun cɛ e, kpɛkun e kwla kaci i janvuɛ, yɛ e kwla lafi su kɛ é ɲán nguan m’ɔ leman awieliɛ’n niɔn. Maan e kle Zoova kɛ e si ye. Afin klolɛ m’ɔ klo e’n ti yɛ e kwla ɲan ninnge kwlaa sɔ mun-ɔn. (1 Zan 4:19) Asa’n maan e kle Zezi kɛ e si ye wie. Afin klolɛ m’ɔ klo e dan’n ti yɛ ɔ fɛli i wun yili e ti tɛ-ɔ. w25.01 31 § 16-18

Aliɛ ba kwlaa nun’n n koko.—Jue. 73:14.

Maan e bu sran ng’ɔ klɛli Jue Mun 73 su’n i akunndan. Ɔ wunnin kɛ be nga be suman Zoova’n be wun be wun fɛ, be le sika, yɛ be kokoman. (Jue. 73:3-5, 12) Kɛ ɔ fɛli i ɲin sieli i be su’n, ɔ yoli i kɛ be liɛ w’a yo ye sa, naan i klun m’ɔ tu su Zoova’n ɔ ɲanman nun like fi. I sɔ akunndan m’ɔ bu’n ti’n, i sa sin bubuli i, yɛ ‘aliɛ ba kwlaa nun’n ɔ koko.’ (Jue. 73:13, 14) ?Ngue yɛ ɔ yoli naan i akunndan w’a sannganman kun-ɔn? Ɲanmiɛn i sufuɛ sɔ’n ɔli Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ. (Jue. 73:16-18) Kɛ ɔ ɔli lɔ m’ɔ o Zoova i sufuɛ’m be afiɛn’n, i akunndan w’a sannganman kun. Ɔ wunnin i wlɛ kɛ, kannzɛ ɔ yo i kɛ klunwifuɛ’m be di aklunjɔɛ sa’n, sanngɛ be aklunjɔɛ sɔ’n ti le nɲɔn kun like. I sɔ’n ti’n i wla guali ase. Ɔ wunnin i wlɛ kɛ ajalɛ ng’ɔ fɛli i kɛ ɔ́ fá Zoova i sulɛ’n síe i like kwlaa ɲrun’n ɔ ti kpa dan. Ɔ maan ɔ fuali kpa kɛ ɔ́ sú i titi.—Jue. 73:23-28. w24.10 27 § 11-12

Maan sran’m be si kɛ wɔ mɔ ɔ dunman’n yɛle Zoova’n, ɔ kunngba cɛ yɛ a o Like Kwlaa Ti Su asiɛ wunmuan’n su-ɔ.—Jue. 83:18.

Zoova fali e kɛ e yo i “lalofuɛ.” (Eza. 43:10-12) Afuɛ 2007 nun’n, lɛtri nga Anuannzɛ’n i Ɲrun Dinfuɛ’m be klɛli’n nun’n, be seli kɛ: “Cenjele like dan kun m’ɔ leman wunsu’n, yɛle kɛ Zoova i dunman’n wo e su.” ?Ngue ti yɛ ndɛ sɔ’n ti su-ɔ? Maan e fa sunnzun ase kun e yiyi nun. Sɛ be fali ɔ ɔli jɔlɛ difuɛ’m be ja su naan a su kunndɛ lalofuɛ naan ɔ wa kpli ɔ ti’n, sran nga a si i kpa mɔ a kwla lafi i su’n, mɔ a si kɛ be kwla fa ndɛ ng’ɔ kan’n su’n, yɛ á fɛ́ i-ɔ. ?Nɛ́n i-ɔ? Ɔ maan kɛ Zoova fali e kɛ e yo i Lalofuɛ’n, i sɔ’n kle kɛ ɔ si e kpa, yɛ ɔ lafi su kɛ é sé sran’m be kɛ i kunngba cɛ yɛ ɔ ti Ɲanmiɛn Kpli’n niɔn. I Lalofuɛ mɔ e ti’n, ɔ ti e cenjele like. Ɔ maan blɛ kwlaa nga e ɲɛn i wun atin’n, e yo maan sran’m be si i dunman’n yɛ e uka be naan b’a si Ɲanmiɛn i su ndɛ nanwlɛ’n. I sɔ mɔ e yo’n, ɔ kle kɛ e ti Zoova i Lalofuɛ sakpa.—Rɔm. 10:13-15. w24.05 18 § 13

Ɔ yoli be kwlaa nga be ti tukpacifuɛ’n, be juejue.—Mat. 8:16.

Sran’m be ukalɛ’n mannin Zezi i aklunjɔɛ dan. Nán like ngunmin yɛ Zezi kleli sran mun-ɔn. Ɔ niannin be lika wie. I wie yɛle kɛ ɔ yoli abonuan sa naan sran sɔ’m b’a ɲan aliɛ. Kpɛkun ɔ seli i sɔnnzɔnfuɛ’m be kɛ be fa cɛcɛ be. (Mar. 6:41) I lɛ nun’n, Zezi kleli i sɔnnzɔnfuɛ mun wafa nga be kwla uka be wiengu mun’n. Asa’n, i sɔ’n kleli i sɔnnzɔnfuɛ’m be ekun kɛ junman kɛ ngalɛ’n sa’n be dilɛ’n ti cinnjin. Kɛ Zezi i akoto’m be ukɛli i mɔ be fali aliɛ’n be cɛcɛli sran mun, mɔ be kwlaa be dili yɛ ‘be ku yili’n’ aklunjɔɛ nga be dili’n, bu i akunndan kan nian. (Mar. 6:42) Nán cɛn kunngba cɛ yɛ Zezi kleli kɛ sa ng’ɔ o i wiengu’m be su’n, ɔ ti i cinnjin trɛ i bɔbɔ liɛ’n niɔn. Ɔ yoli sɔ lele naan w’a sɛ i sin ɲanmiɛn su lɔ. (Mat. 4:23) Kɛ Zezi kleli sran’m be like m’ɔ mannin be like nga be miɛn i wun’n, i sɔ’n mɛnnin i aklunjɔɛ dan. w24.11 16 § 10-11

Mɛn’n i awieliɛ blɛ nun’n, lika’n wá yó kekle kpa.—2 Tim. 3:1.

Mɛn’n i awieliɛ blɛ nga nun’n, kɛ mɛn yó tɛ kɔ́ i ɲrun’n e niaan’m be sa kwla mian ninnge wie’m be wun. Ɔ maan e kwla ti be wun ɲanman nun. Asa’n e kwla wla e niaan’m be fanngan yɛ e uka be naan be lafi Ɲanmiɛn su kpa. I lɛ nun’n like kun mɔ e kwla yo’n, yɛle kɛ kɛ be ba aɲia’m be bo’n, maan e sɔ be nun klanman. Kɛ be ba aɲia’m be bo’n, ɔ fata kɛ e wla be fanngan naan be wla gua ase, yɛ be wun i wlɛ kɛ e klo be. Asɔnun kpɛnngbɛn’m be kwla kaci kɛ fiawlɛ kun sa. Blɛ kekle nun’n be kwla uka be niaan mun. Kɛ sanvuɛsa tɔ’n annzɛ kusu ayre yolɛ’n ndɛ’n jran kekle aniaan’m be su’n, asɔnun kpɛnngbɛn’m be fa ajalɛ ndɛndɛ naan b’a kwla uka be. Be fa Biblu’n man be afɔtuɛ yɛ be wla be fanngan. Sɛ aniaan’m be sie i nzɔliɛ kɛ asɔnun kpɛnngbɛn kun i klun ti ufue’n, naan ɔ fɛ i su sie i be nuan bo yɛ ɔ si be aunnvɔɛ’n, be sisiman be bo naan b’a usɛ i ngwlɛlɛ afɛ. Sɛ asɔnun kpɛnngbɛn kun yo sɔ’n aniaan bé wún i wlɛ kɛ be ndɛ lo i. Kpɛkun kɛ ɔ jran Biblu’n su man be afɔtuɛ’n, be sisiman be bo naan b’a nanti su.—1 Tes. 2:7, 8, 11. w24.06 29 § 12-13

Ɲanmiɛn w’a yacimɛn i bɔbɔ i Wa’n i lɛ.—Rɔm. 8:32.

Nán maan e bu i kɛ Ɲanmiɛn kwla like kwlaa yo ti’n, sa fi sa kwlá yomɛn i ya. Wafa nga Zoova yili e’n ti’n, sa wie’m be kwla yo e ya. Kɛ m’ɔ yili e kɛ i bɔbɔ sa’n ti’n, e si kɛ sa wie’m be kwla yo i ya wie. Biblu’n se kɛ sa wie kwla ‘kpɔtɔ i awlɛn’n’ annzɛ ɔ kwla ‘fɔkɔ i awlɛn’n.’ (Jue. 78:40, 41) Kɛ Zoova wunnin kɛ sran tɛtɛ’m be su kle i Wa’n i ɲrɛnnɛn naan be su kun i’n, i awlɛn kpɔtɔli i klun tratrali su. E ti kpɔlɛ tɛ’n kle kɛ sran fi kloman e kɛ nga Zoova fa klo e’n sa. E osufuɛ mun nin e janvuɛ kpa mun bɔbɔ’n, be kwlá kloman e sɔ. (Rɔm. 8:32, 38, 39) E kwla lafi su kɛ Zoova klo e dan tra wafa nga e bɔbɔ e fa klo e wun’n. ?A kunndɛ kɛ á ɲán nguan m’ɔ leman awieliɛ’n? Wafa nga Zoova kunndɛ kɛ a ɲan nguan sɔ’n i dan tra ɔ liɛ’n. ?A kunndɛ kɛ ɔ yaci ɔ sa tɛ’n cɛ wɔ? Wafa nga Zoova kunndɛ kɛ ɔ́ yáci ɔ sa tɛ mun cɛ́ wɔ’n, i dan tra ɔ liɛ’n. Like kwlaa ng’ɔ kunndɛ’n, yɛle kɛ e kle kɛ e si e ti kpɔlɛ tɛ’n i su ye. Asa’n maan e kle kɛ e lafi i su, yɛ e fa ndɛ ng’ɔ kan’n su. E ti kpɔlɛ tɛ’n kle e sakpasakpa kɛ Ɲanmiɛn klo e dan.—Aku. 3:11. w25.01 22-23 § 8-9

An kunndɛ sa nga e Min’n i klun jɔ su’n titi.—Efɛ. 5:10.

E kwlaa e jran like nga e wun i’n, nin ndɛ nga e ti’n, ɔ nin wafa nga e wun yo’n be su naan y’a fa ajalɛ. Sanngɛ ɔ ju wie’n, ninnge sɔ’m be kwla laka e, annzɛ be kwla yo maan e fa ajalɛ wie m’ɔ jɔman Zoova i klun-ɔn. (Aku. 11:9; Mat. 24:37-39) Sanngɛ sɛ like nga be ɲinma wunmɛn i’n i su yɛ e nian e nanti’n, é fá ajalɛ nga “e Min’n i klun jɔ su’n.” Kɛ e fa afɔtuɛ nga Ɲanmiɛn man e’n su’n, e wla gua ase yɛ e di aklunjɔɛ kpafuɛ’n. (Jue. 16:8, 9; Eza. 48:17, 18) Yɛ sɛ like nga be ɲinma wunmɛn i’n i su yɛ e nian e nanti titi’n, cɛn wie lele’n é ɲán nguan m’ɔ leman awieliɛ’n. (2 Kor. 4:18) ?Sɛ like nga be ɲinma wun i’n, annzɛ nga be ɲinma wunmɛn i’n i su yɛ e nian e nanti’n, é yó sɛ naan y’a wun i wlɛ? E kwla fa kosan nga mun e usa e wun: ?Ngue su yɛ n jran n fa ajalɛ-ɔ? ?Like nga n wun i’n i ngunmin su yɛ n jran-ɔn? ?Annzɛ ndɛ nga Zoova kan’n i su yɛ n jran-ɔn? w25.03 20-21 § 3-4

Maan amun nin amun wiengu’m be di anuansɛ.—1 Tes. 5:13.

E tinuntinun e kwla yo naan sran’m b’a kunndɛ kɛ bé bá lika klanman’n nun. Kɛ ɔ ko yo naan y’a kwla yo sɔ’n ɔ fata kɛ e nian Zoova i ajalɛ’n su. Ɔ cuɛnman sran mun kɛ be wa su i kekle nun. Sanngɛ ɔ yo sɔ klolɛ su. (Zan 6:44; Zer. 31:3) Be nga be klun akunndan’n ti kpa’n, kɛ be wun kɛ Zoova klo sran’n naan i nzuɛn’n ti kpa’n, kpɛkun be kunndɛ kɛ bé fá be wun bé mɛ́ntɛn i. ?Wafa sɛ yɛ e nzuɛn’n nin e ayeliɛ kpa’n, be kwla yo naan sran’m b’a kunndɛ kɛ bé bá lika klanman’n nun-ɔn? Like kun mɔ e kwla yo’n, yɛle kɛ maan e kle kɛ e klo e wiengu Klisifuɛ mun, yɛ e yo be ye. Laa Korɛnti lɔ’n, kɛ sran wie mɔ be lafiman Ɲanmiɛn su’n be trannin Klisifuɛ’m be aɲia’m be bo’n, be seli kɛ: “Ɲanmiɛn o amun afiɛn sakpa.” (1 Kor. 14:24, 25; Zkr. 8:23) E kusu e kunndɛ kɛ be nga be bo e aɲia’m be bo tranlɛ bo’n, be kan sɔ wie. I sɔ’n ti’n, maan e mian e ɲin e nanti afɔtuɛ ng’ɔ o andɛ Biblu’n nun ndɛ mma’n nun’n su titi. w24.04 23-24 § 16-17