Blɛ sunman’n, be kle e ajalɛ wie mun naan y’a nian su y’a su Zoova kpa. Asɔnun kpɛnngbɛn mun, annzɛ akpasua sunianfuɛ mun, annzɛ Betɛli’n annzɛ kusu Anuannzɛ’n i Ɲrun Dinfuɛ mun yɛ be kle e ajalɛ sɔ mun-ɔn. ?Sanngɛ sɛ e wunman sa nga ti yɛ be kle ajalɛ wie i wlɛ’n nin? I lɛ nun’n sɛ y’a nianman e wun kpa’n, ajalɛ sɔ’n i kekle lika’n i ngunmin su yɛ é fá e ɲin é síe-ɔ. I kpa bɔbɔ’n, ɔ cɛman naan y’a fa e ɲin y’a sie i fɔ ng’ɔ o aniaan nga be kle e ajalɛ’n be nun’n su. Sɛ like nga be ɲinma wunmɛn i’n i su yɛ e nian e nanti’n, é láfi su kɛ Zoova wun sa kwlaa, naan ɔ kle i anuannzɛ’n i atin. Ɔ maan kɛ anuannzɛ’n kle ajalɛ’n, e su sisiman e bo naan y’a fa su. (Ebr. 13:17) E wun i wlɛ kɛ, kɛ e fa ajalɛ nga be kle e’n su’n, e bo yo kun asɔnun’n nun. (Efɛ. 4:2, 3) E lafi su kɛ kannzɛ fɔ o aniaan nga be kle e atin’n be nun’n, sanngɛ sɛ e fa ajalɛ nga be kle e’n su’n, Zoova yrá e su. (1 Sam. 15:22) Asa’n e lafi su kɛ sɛ ɔ fata kɛ ninnge wie’m be kaci’n, blɛ ng’ɔ nin i fata’n nun’n, Zoova yó maan i sɔ liɛ’n káci. w25.03 23-24 § 13-14

Nanwlɛ, blɛ nga e o nun’n ɔ ti i liɛ ngunmin. Sa nga Biblu’n se kɛ bé wá jú’n, e wun be cɛn kwlakwla. I wie yɛle kɛ e wun kɛ “nglo lɔ famiɛn’n” nin “ngua lɔ famiɛn’n,” be su kpli mɛn’n. (Dan. 11:40, jnd.) Asa’n e bo jasin fɛ’n asiɛ wunmuan’n su, yɛ sran miliɔn kpanngban be ba Zoova i sulɛ. (Eza. 60:22; Mat. 24:14) Asa ekun’n, ninnge nga e sa mian be wun naan y’a su Ɲanmiɛn kpa’n, e ɲan be “blɛ ng’ɔ nin i fata’n nun.” (Mat. 24:45-47) Zoova uka e titi naan y’a wun sa nga bé wá jú’n be wlɛ. (Ɲan. 4:18) E lafi su kɛ, kɛ ɲrɛnnɛn dan’n wá bó i bo’n, é sí like kwlaa ng’ɔ fata kɛ e yo naan y’a jran kekle’n. Yɛ é sí like ng’ɔ fata kɛ e yo naan e bo w’a yo kun blɛ kekle sɔ’n nun’n. Sanngɛ sa nga bé wá jú e ɲrun lɔ’n, be su ndɛ wie’m be o lɛ’n, e siman be. w24.05 8 § 1-2

Jue tofuɛ’n kannin sran suɛn tɔnlɛ’n i ndɛ. ?Kɛ be se kɛ be tɔn sran suɛn’n i bo’n yɛle benin? I bo’n yɛle kɛ be bua sran kun su ato naan bé fá sáci i dunman. Jue Mun 15 i mma 3 kpɛn e wla kɛ be nga Zoova yia be i tannin sua’n i bo’n, be yoman be wiengu’m be tɛ. Yɛ be saciman be janvuɛ’m be wun. (Jue. 15:1) ?Ngue yɛ sɛ sran kun yo’n, é sé kɛ ɔ su saci i janvuɛ’m be wun-ɔn? Sɛ y’a nianman e wun su’n, e kwla saci aniaan’m be wun. Wienun-ɔn aniaan bla kun yacili blɛ kwlaa nun Ɲanmiɛn junman’n i dilɛ, annzɛ aniaan kun nin i yi be diman junman Betɛli lɔ kun, annzɛ aniaan kun timan asɔnunfuɛ’m be ukafuɛ annzɛ asɔnun kpɛnngbɛn kun. ?Sɛ e se aniaan’m be kɛ atrɛkpa’n be yoli sa tɛ wie ti yɛ be diman junman sɔ’n kun’n, i sɔ’n ti kpa? Atrɛkpa’n sa wie mɔ e siman be’n, be ti yɛ be jrannin be junman’n niɔn. Asa’n nán e wla fi su kɛ sran nga Zoova yiɛ i i tannin sua’n nun’n, “ɔ yomɛn i wiengu’m be tɛ yɛ ɔ sacimɛn i janvuɛ’m be wun.” w24.06 11 § 11-13

Kɛ ɔ ko yo naan y’a sro Zoova kɛ ng’ɔ nin i fata’n sa’n, ajalɛ kwlaa nga é fá be’n be nun’n, maan e bu like nga e ko yo naan Zoova i klun w’a jɔ e wun’n i akunndan. Kɛ e kanngan Biblu’n nun ndɛ kun nun’n, maan e tinuntinun e usa e wun kɛ: ‘?Kɛ sa sɔ’n jú’n, sɛ ɔ ti kɛ n o lɛ sa’n, nn ajalɛ benin yɛ n fali-ɔ?’ I wie yɛle kɛ e tinuntinun e kwla bu sa nga i akunndan e nian: ?Kɛ Izraɛli kpɛnngbɛn blu’m be kán kɛ be kwlá kwlaman Kanaanfuɛ mun’n, sɛ ɔ ti kɛ a o lɛ sa’n, nn a fali be ndɛ’n su? ?Annzɛ kusu á klé kɛ a klo Zoova naan a kunndɛ kɛ i klun jɔ ɔ wun? Izraɛlifuɛ’m b’a lafiman su kɛ ndɛ nga Zozie nin Kalɛbu be kannin’n yɛ ɔ ti nanwlɛ-ɔ. I sɔ’n ti’n, b’a kwlá wluman mɛn nga Ɲanmiɛn tali nda kɛ ɔ́ fá mán be’n nun.—Kal. 14:10, 22, 23. w24.07 10 § 7

Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Oze i yi Gomɛɛ yacili i, kpɛkun ɔ ko trannin yasua uflɛ bo. ?I sɔ’n ti’n, é sé kɛ ɔ kwlá kaciman kun? Zoova m’ɔ si sran’m be awlɛn’n nun’n, ɔ seli Oze kɛ: “Sa ɔ sin klo bla mɔ yasua uflɛ klo i’n, m’ɔ kunndɛ bian i wun bo’n ekun, kɛ nga Zoova fa klo Izraɛli m’ɔ ti i nvle’n sa, kusu nn ɔ sɔ amuin mun.” (Oze 3:1; Ɲan. 16:2) Kɛ Zoova kán ndɛ klé Oze’n, nn i yi’n te yo sa tɛ. Sanngɛ ɔ seli i kɛ ɔ ko fɛ i, yɛ ɔ yaci sa ng’ɔ yoli’n cɛ i, kpɛkun ɔ nin i be siesie be afiɛn. Sa sɔ’n kle kɛ Zoova kusu w’a yimɛn i nvle’n nunfuɛ mɔ be yo ɲin kekle i su’n be blo mlɔnmlɔn. Ɔ wun kɛ sa nga be yo be’n be ti tɛ dan. Sanngɛ w’a yaciman be klolɛ. Ɔ sunmɛnnin i nuan ijɔfuɛ’m be sin kpɛ sunman naan be uka be naan be kaci be ayeliɛ’n. I sɔ’n kle kɛ Zoova m’ɔ si sran’m be awlɛn’n nun’n, ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ úka be nga be te yo sa tɛ’n naan be kaci be akunndan’n. w24.08 10 § 7

Ɔ fata kɛ Zifu nga b’a kaci Klisifuɛ’n be mian be ɲin naan be yaci ninnge wie’m be yolɛ. Blɛ wie nun’n, Zifu mun yɛ Zoova kpali be naan be yo i liɛ klonglo-ɔ. Blɛ sɔ nun’n Zerizalɛmun ti lika cinnjin kpa kun. Afin lɔ yɛ famiɛn m’ɔ ti Zoova i ja nunfuɛ’n ɔ di i famiɛn’n niɔn. Kpɛkun be kwlaa nga be kunndɛ kɛ bé sú Ɲanmiɛn’n, Ɲanmiɛn sua ng’ɔ o Zerizalɛmun lɔ’n nun yɛ be kɔ-ɔ. Asa’n, Zifu’m be nanti Moizi mmla’n ɔ nin mmla kwlaa nga be Ɲanmiɛn sulɛ wafa’m be su kpɛnngbɛn’m be kle be’n be su. Moizi mmla’n ɔ nin ndɛ nga be kpɛnngbɛn’m be kan kle be’n ti’n, ɔ le aliɛ’n i su mmla, ɔ le klɛn wlalɛ’n i su mmla, kpɛkun ɔ le wafa ng’ɔ fata kɛ be nga be timan Zifu’n be nanti’n i su mmla wie. Yɛ kɛ Zezi wuli’n, Zoova w’a sɔman tɛ nga Zifu’m be yi i sua’n nun lɔ’n i nun kun. Ɔ maan kɛ ɔ ko yo naan Zifu nga be kacili Klisifuɛ’n b’a yaci ninnge sɔ’m be yolɛ’n, w’a yoman pɔpɔ w’a manman be. (Ebr. 10:1, 4, 10) Klisifuɛ nga b’a tin Ɲanmiɛn sulɛ’n nun bɔbɔ kɛ Akoto Piɛli sa’n, w’a yoman pɔpɔ w’a manman be. (Yol. 10:9-14; Gal. 2:11-14) Kɛ mɔ Zifu nga be kacili Klisifuɛ’n be yoman ninnge mun kɛ laa’n sa kun’n ti’n, Zifu kpɛnngbɛn’m be kleli be yalɛ kpa. w24.09 9 § 4

Kɛ Zoova mɛn i sufuɛ’m be junman’n, ɔ kunndɛ kɛ be siesie wafa nga bé dí junman sɔ’n i kpa naan i dilɛ’n w’a yoman sukusuku’n. (1 Kor. 14:33) I wie yɛle kɛ Zoova kunndɛ kɛ e bo jasin fɛ’n asiɛ’n wunmuan’n su. (Mat. 24:14) Zezi yɛ Zoova fɛli i sieli i junman sɔ’n su-ɔ. Yɛ i kusu nian junman sɔ’n su kpa naan i dilɛ’n w’a yoman sukusuku. Klisifuɛ klikli’m be blɛ su’n, kɛ bé táka asɔnun bo mun klɔ’m be su’n, be sie asɔnun kpɛnngbɛn mun naan be kle aniaan’m be atin. (Yol. 14:23) Asa’n akoto mun ɔ nin kpɛnngbɛn nga be o Zerizalɛmun lɔ’n, be yɛ be dun aniaan kwlaa sɔ’m be ɲrun mmua-ɔ. Kpɛkun ajalɛ kwlaa nga be fa’n yɛ ɔ fata kɛ aniaan’m be nanti su-ɔ. (Yol. 15:2; 16:4) Kɛ aniaan’m be nantili ajalɛ kwlaa nga be kleli be’n su’n, “asɔnun’m be nunfuɛ’m be lafili Ɲanmiɛn su kpa trali laa’n, kpɛkun cɛn kwlakwla sran’m be sɔn uka su.”—Yol. 16:5. w24.04 8 § 1

Nisan i le 16 su’n, bla wie’m be jasoli nglɛmun ndɛ kpa’n be ɔli Zezi i ndia’n su lɔ. (Lik. 24:1, 10) Bla sɔ’m be nun kun yɛle Mari m’ɔ fin Magdala’n. Kɛ ɔ juli lɔ’n, ɔ wunnin kɛ Zezi i saka’n nunman ndia’n nun. Ɔ wanndi ko kan kleli Piɛli nin Zan. Be kusu be wanndi ɔli ndia’n su lɔ, yɛ ɔ suli be su. Kɛ be wunnin i wlɛ kɛ Zezi i saka’n nunman ndia’n nun lɔ’n, be sali be sin awlo. Sanngɛ Mari kali lɔ, yɛ ɔ o lɛ sún. Ɔ siman kɛ Zezi o lɛ naan ɔ su níɛn i. Kɛ ɔ wunnin kɛ bla’n su sun’n, ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ fɔ́nvɔ i. Ɔ maan ɔ fiteli Mari ɲrun. Yɛ ɔ yoli like kaan kun m’ɔ wlali Mari i fanngan dan-ɔn. Yɛle kɛ ɔ nin i be ijɔli. Kpɛkun ɔ seli i kɛ ɔ ko kan ndɛ cinnjin kun kle i niaan mun. I waan ɔ ko se be kɛ w’a cɛn nguan.—Zan 20:17, 18. w24.10 13 § 7

Moizi yoli Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ, nin jɔlɛ difuɛ, nin Izraɛlifuɛ’m be ɲrun dinfuɛ, nin fluwa klɛfuɛ. Ɔ fali Izraɛlifuɛ mɔ be ti kanga’n Ezipti lɔ fiteli. Kpɛkun ɔ wunnin abonuan sa kpanngban nga Zoova yoli be’n. Zoova fanngan nun’n, ɔ klɛli Biblu’n nun fluwa klikli nnun mun, ɔ nin Jue Mun 90 su’n. Yɛ kɔlɛ’n, i yɛ ɔ klɛli Jue Mun 91 su’n nin Zɔbu fluwa’n niɔn. Kɛ Moizi ɲannin afuɛ 120 m’ɔ ka kan’n ɔ́ wú’n, ɔ yiali Izraɛlifuɛ’m be kwlaa. Kpɛkun ɔ kannin ninnge nga Zoova yo mannin be mɔ be wunnin be’n, be ndɛ fa kpɛnnin be wla. Be wunnin abonuan sa nga Zoova yoli be’n, ɔ nin wafa ng’ɔ tuli Eziptifuɛ’m be fɔ’n. (Tul. 7:4) Be wunnin kɛ Zoova kpacili Jenvie Ɔkwlɛ’n nun, kpɛkun be sinnin nzue’n i afiɛn. Yɛ Zoova nunnunnin Faraɔn nin i sonja be kwlaa. (Tul. 14:29-31) Kɛ bé sín aawlɛ flɛnnɛn’n nun’n, be wunnin kɛ Zoova sasali be, yɛ ɔ niannin be lika. (Mml. 8:3, 4) Siɛn mɔ b’a ju mɛn nga Ɲanmiɛn tali nda kɛ ɔ́ fá mán be’n i bue nuan’n, Moizi kunndɛli kɛ ɔ́ wlá be fanngan kwlaa naan w’a wu. w24.11 8-9 § 3-4

Ngbaciɛ o ndɛ nga Zezi kan kleli i akoto mun i Aliɛ Cɛn dilɛ’n nun’n, ɔ nin ndɛ ng’ɔ kɛnnin i Galile lɔ laa’n be afiɛn. Kɛ ɔ́ kpɛ́ i Aliɛ Cɛn dilɛ’n i ba’n, ndɛ ng’ɔ kannin’n ɔ ti sran akpasua kaan kun be liɛ. Sanngɛ ndɛ ng’ɔ kɛnnin i Galile lɔ liɛ’n, ɔ ti sran kpanngban be liɛ. I nun mɔ Zezi o Galile lɔ afuɛ 32 nun’n, Zifu ng’ɔ kan ndɛ kleli be’n aliɛ ndɛ yɛ ɔ ti be nun sunman be cinnjin-ɔn. Sanngɛ ɔ fali be ɲin sieli i like kun m’ɔ ti cinnjin dan tra aliɛ’n su. Like sɔ’n kwla uka be naan b’a ɲan nguan m’ɔ leman awieliɛ’n. Asa’n Zezi seli kɛ be nga be wuli’n be kwla cɛn nguan blɛ kasiɛn’n nun, yɛ be kwla tran nguan nun tititi. Nán sran akpasua kaan kun be ndɛ yɛ ɔ kan-ɔn, kɛ ng’ɔ fa yoli i i Aliɛ Cɛn dilɛ’n nun sa. Sanngɛ like kun mɔ sran kwlaa kwla ɲɛn i’n, i su yɛ ɔ fɛli i ndɛ tiefuɛ’m be ɲin sieli i Galile lɔ-ɔ.—Zan 6:51. w24.12 11 § 10-11

Zoova i ɲin ci sran kwlaa ng’ɔ yo i wiengu’m be kpokokpoko’n. (Jue. 11:5) Be nga i ɲin ci be kpa’n, be yɛle yasua nga be yo be yi’m be tɛtɛ’n. (Mal. 2:16) Yasua ng’ɔ yo i yi’n i tɛtɛ’n ɔ nin Ɲanmiɛn be afiɛn’n sáci. I kpa bɔbɔ’n, i sɔ’n kwla yo maan Zoova su tiemɛn i srɛlɛ’n. (1 Piɛ. 3:7) Yasua wie’m be kan ndɛ ya su kle be yi mun yɛ be kan be ndɛ tɛtɛ. Sanngɛ Zoova kloman “ya ble’n nin kpankpanlɛ’n nin nzowa’n.” (Efɛ. 4:31, 32) Sɛ yasua kun kan ndɛ tɛtɛ kle i yi’n, nán be aja’n i ngunmin yɛ ɔ kwla saci-ɔ, ɔ nin Ɲanmiɛn be afiɛn kwla saci wie. (Zak. 1:26) Yɛ sɛ ɔ nian bian nin bla nna nga be fa fite nzra nun’n, ɔ nin Ɲanmiɛn be afiɛn kwla saci. Asa’n i sɔ’n ti i yi’n i finfin yolɛ. Zoova kunndɛ kɛ yasua kun i ayeliɛ nin akunndan ng’ɔ bu’n be kle kɛ ɔ nin i yi’n be nanti klanman. Zezi seli kɛ sɛ yasua kun nian bla kun lele naan ɔ bu i kunndɛlɛ akunndan’n nn w’a kunndɛ bla sɔ’n i yi bo “i awlɛn’n nun lɔ.”—Mat. 5:28, 29. w25.01 9 § 6-8

Biblu’n se kɛ Zoova bu i sran’m be sran kpa. I sɔ’n kle kɛ ɔ su seman be kɛ be tannin sa tɛ nga be yoli’n i ti kalɛ. I sɔ mɔ Zoova yo’n, ɔ kleman kɛ ɔ diman sa nuan su sɛsɛ yolɛ mmla ng’ɔ kpɛli’n su. Afin nán sa nga e yo be’n i ti yɛ ɔ bu e sran kpa-ɔ. Asa’n, i sɔ’n kleman kɛ i klun jɔ sa tɛ nga e yo be’n be su. Sanngɛ kɛ mɔ e kle kɛ e lafi like nga i bɔbɔ nin i wa Zezi be yoli naan b’a kpɔ e ti’n su’n, i ti yɛ ɔ yaci e sa tɛ mun cɛ e-ɔ. (Rɔm. 3:24) ?Kɛ Zoova bu e sran kpa’n, i su ye benin yɛ e ɲɛn i-ɔ? Be nga be buli be sran kpa’n, be nun wie’m be liɛ’n be kpali be naan be nin Klisi be ko di famiɛn ɲanmiɛn su lɔ. Yɛ b’a kaci Ɲanmiɛn i mma mun. (Tit. 3:7; 1 Zan 3:1) Ɲanmiɛn yacili be sa tɛ mun cɛli be. I kpa bɔbɔ’n, ɔ ti kɛ b’a yoman sa tɛ le sa. Ɔ maan be kwla kɔ ɲanmiɛn su be ko di famiɛn. (Rɔm. 8:1, 2, 30) Be nga Ɲanmiɛn buli be sran kpa’n, bé ɲán nguan m’ɔ leman awieliɛ’n asiɛ’n su wa. Zoova yacili be sa tɛ mun cɛli be, yɛ be kacili i janvuɛ.—Zak. 2:21-23. w25.02 5 § 17; 6 § 18

Cɛn kun’n like kun mɔ akoto Piɛli yoli’n, ɔ kle kɛ w’a buman akunndan kunngba nga Zoova bu’n wie. Zezi seli i akoto’m be kɛ ɔ fata kɛ ɔ wɔ Zerizalɛmun, naan sɛ ɔ ju lɔ’n bé fɛ́ i mán kpɛnngbɛn mun, bé klé i ɲrɛnnɛn yɛ bé kún i. (Mat. 16:21) Piɛli si kɛ Zezi yɛ ɔ ti Mesi mɔ be seli kɛ ɔ́ wá dé Ɲanmiɛn i sran mun’n niɔn. Ɔ maan atrɛkpa’n, ɔ buli i kɛ Zoova kwlá yacimɛn i lɛ naan be kun i. (Mat. 16:16) I sɔ’n ti’n, Piɛli fɛ i ɔli aamiɛn naan w’a se i kɛ: “E Min, si ɔ wun aunnvɔɛ! Sa sɔ’n su juman ɔ su mlɔnmlɔn.” (Mat. 16:22) Sa sɔ’n nun’n Piɛli w’a buman akunndan kunngba nga Zoova bu’n wie. I sɔ’n ti’n akunndan ng’ɔ bu’n nin Zezi liɛ’n b’a yoman kun. Piɛli w’a buman Zezi i wun akunndan tɛ. Sanngɛ Zezi kpaloli i afɔtuɛ’n. ?Ngue yɛ ndɛ sɔ’n kle e-ɔ? Afɔtuɛ nga Piɛli mannin Zezi kɛ ɔ si i wun aunnvɔɛ’n, ɔ timan Zoova liɛ su. Blɛ sɔ’n nun’n, Piɛli wunnin ndɛ cinnjin kpa kun wlɛ. Yɛle kɛ ɔ fata kɛ ɔ bu akunndan nga Ɲanmiɛn bu’n i wie. w25.03 9 § 5-6

?Sran kun mɔ a lafi i su’n, ɔ yoli sa wie mɔ i ti’n ɔ wla w’a bo ɔ wun-ɔn? ?Annzɛ ɔ kpɛli ɔ bo waka? Kannzɛ sran’m be yo e tɛtɛ’n, sanngɛ e Si Ɲanmiɛn liɛ’n ɔ klo e. Sɛ sran wie kpɛ e bo waka’n, ndɛ nga Davidi kannin m’ɔ o andɛ Biblu’n nun ndɛ mma’n nun’n, ɔ kwla uka e. Fluwa kun seli kɛ be nga be “akunndan’n w’a sanngan’n” be kwla se be wun kɛ “be leman like mɔ be kwla fa be wla gua su-ɔ.” ?Wafa sɛ yɛ Zoova ukɛ i sɔfuɛ mun-ɔn? Kɛ siɛ annzɛ niɛn kun wun kɛ i wa’n su sun’n ɔ fɔnvɔ i. I wafa kunngba’n, kɛ Zoova wun kɛ sran wie w’a kpɛ e bo waka annzɛ sran wie w’a yi e ase’n, ɔ fɛ i wun “mantan” e, yɛ ɔ sisimɛn i bo naan w’a uka e. Kɛ e akunndan’n sanngan’n mɔ e bu i kɛ e leman like naan y’a fa e wla y’a gua su’n, ɔ kunndɛ kpa kɛ ɔ́ fɔ́nvɔ e. Ɔ yoli maan e kwla fa e wla e gua ninnge wie mɔ é wá ɲán be e ɲrun lɔ’n be su. Ɔ maan e kwla jran sa nga be tɔ e su dɔ nga su’n be ɲrun kekle.—Eza. 65:17. w24.12 23 § 13-14

Andɛ’n, asɔnun kpɛnngbɛn’m be kwla lafi su kɛ Zoova wun junman nga be di’n naan ɔ bu i like dan. Asɔnun kpɛnngbɛn’m be nian aniaan’m be lika, be kle be like yɛ be bo jasin fɛ’n. Asɔnun kpɛnngbɛn kpanngban kpa be suan aniaan nga be kplan Ɲanmiɛn sulɛ sua mun’n be bo, wie’m be uka aniaan nga sanvuɛsa tɔ be su’n. Yɛ wie mun ekun be ko nian aniaan nga tukpacɛ wie ti’n, be la be dɔɔtrɔ’n be osu. Kpɛkun wie’m be o komite nga be nin dɔɔtrɔ’m be di junman’n be nun. Asɔnun kpɛnngbɛn’m be si kɛ asɔnun’n ti Zoova liɛ. Be di junman kekle kpa asɔnun’n nun, yɛ be lafi su tankaan kpa kɛ Zoova yó be mo, junman mɔ be di’n ti. (Kol. 3:23, 24) Aniaan’m be kwlaa be kwlá yoman asɔnun kpɛnngbɛn. Sanngɛ e kwlaa e kwla yo like e man Zoova. Kɛ e tu e klun e su e Ɲanmiɛn’n, i sɔ’n yo i fɛ dan. Kannzɛ bɔbɔ e junman liɛ nga e di’n ɔ ti kaan sɛ’n, sanngɛ ɔ wun e liɛ nga e yo e fa suan mɛn wunmuan’n nun jasin fɛ bolɛ junman’n i bo’n. Kɛ e wiengu’m be yo e sa mɔ e yaci e cɛ be’n, i sɔ’n yo i fɛ dan. Lafi su kɛ Zoova bu junman nga a di’n i like dan. Ɔ klo wɔ, yɛ cɛn wie lele’n ɔ́ yó ɔ mo ɔ junman liɛ nga a dili’n ti.—Lik. 21:1-4. w24.06 23 § 12-13

Sa sɔ mɔ Salomɔn kɛnnin i ndɛ’n ɔ kwla ju Zoova i sufuɛ kwlaa su. Yɛle kɛ aniaan kun kwla yo sa tɛ dan wie. Kpɛkun ɔ kwla yo i kɛ sa’m be fuli i nun sa, annzɛ kusu ɔ kwla se kɛ ‘sa yɛ ɔ ɲɛnnin i-ɔ.’ Sanngɛ sɛ ɔ tran bu sa ng’ɔ juli’n i akunndan kpa’n, atrɛkpa’n ɔ́ wún i wlɛ kɛ ɔ dun mmua fali ajalɛ tɛtɛ wie mun naan i sɔ’n ti yɛ ɔ yoli sa tɛ sɔ’n niɔn. Yɛle kɛ atrɛkpa’n ɔ nin sran wie mɔ be kloman Zoova’n be sannin nun. Annzɛ kusu’n ninnge ng’ɔ fa be yiyi i ɲin su’n annzɛ ninnge ng’ɔ nian be ɛntɛnɛti su’n, annzɛ lika ng’ɔ kɔ’n be nin Klisifuɛ fataman. Asa ekun’n atrɛkpa’n ɔ yacili Ɲanmiɛn srɛlɛ, annzɛ Biblu’n nun kannganlɛ, annzɛ aɲia’m be bo tranlɛ, annzɛ jasin fɛ’n i bolɛ. Ɔ maan kɛ gbanflɛn nga Ɲanndra Mun fluwa’n kɛn i ndɛ’n i liɛ’n sa’n, be kwlá seman kɛ sa tɛ sɔ m’ɔ yoli’n ɔ fuli i nun. ?Afɔtuɛ benin yɛ ndɛ sɔ’n man e-ɔ? Yɛle kɛ nán sa tɛ bɔbɔ ba’n i ngunmin yɛ ɔ fata kɛ e nian e wun su naan y’a yoman-ɔn. Sanngɛ ɔ fata kɛ e nian e wun su naan y’a faman ajalɛ wie m’ɔ kwla fa e yi i sa tɛ yolɛ’n nun’n. Kɛ Salomɔn wieli gbanflɛn’n ɔ nin bla m’ɔ ti bian kunndɛfuɛ’n be ndɛ kan’n, i sɔ’n su yɛ ɔ fali e ɲin sieli-ɔ.—Mat. 5:29, 30. w24.07 16 § 10-11

?Like kpa sɔ’n yɛle benin? Yɛle Ɲanmiɛn Sielɛ’n i jasin fɛ bolɛ junman m’ɔ de sran’n. (2 Kor. 4:1) ?Yɛ ngue yɛle sɛ mɔ fa yɛ be fa wuli’n? Yɛle Ɲanmiɛn i sufuɛ mɔ be bo jasin fɛ’n be kle be wiengu mun’n. Pɔlu blɛ su’n, kɛ aata difuɛ’m bé tú ajalɛ’n, be fa be ninnge kpakpa kɛ aliɛ annzɛ duvɛn annzɛ sika sa’n, be guɛ i sɛ mɔ fa yɛ be fa wuli’n be nun. I wafa kunngba’n Zoova fali jasin fɛ bolɛ junman m’ɔ ti like cinnjin kpa’n wlali e sa nun. Zoova fanngan nun’n e kwla ɲan wunmiɛn naan y’a bo jasin fɛ’n titi. Kɛ mɔ be kwla tanndan e ɲrun jasin fɛ’n i bolɛ’n nun’n ti’n, srɛ kwla kun e. ?I lɛ nun’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo-ɔ? Kɛ be seli akoto’m be kɛ nán be bo jasin fɛ’n kun’n, srɛlɛ nga be srɛli Ɲanmiɛn’n, maan e fa e ɲin e sie su. B’a seman kɛ srɛ kun be naan bé yáci jasin fɛ’n i bolɛ. Sanngɛ be srɛli Zoova kɛ ɔ uka be naan b’a kan ndɛ’n yakpa su titi. Zoova ka lɛ tɛli be srɛlɛ’n su. (Yol. 4:18, 29, 31) Sɛ jasin fɛ bolɛ’n ti’n srɛ kun e’n, maan e srɛ Zoova kɛ ɔ uka e naan e klo sran mun kpa. I liɛ’n, srɛ su kunman e, é bó jasin fɛ’n é klé be. w24.04 16 § 8-9

Kɛ mɔ e klo Zoova’n ti’n, e kunndɛ kɛ é yó naan i dunman’n yo sanwun. E kunndɛ kɛ é yó naan sran’m be wun i wlɛ kɛ Zoova i su ndɛ nga Satan kannin’n, ɔ ti ato. (Bob. 3:1-5; Zɔb. 2:4; Zan 8:44) Kɛ é bó jasin fɛ’n e kunndɛ kpa kɛ é kán Ɲanmiɛn i su ndɛ nanwlɛ’n é klé sran mun. E kunndɛ kɛ sran kwlaa si kɛ i nzuɛn cinnjin kpafuɛ’n yɛle klolɛ’n. Yɛ e kunndɛ kɛ be si kɛ, kɛ ɔ́ síe sran mun’n, ɔ yo sa i nuan su sɛsɛ. Asa’n, e kunndɛ kɛ be si kɛ ɔ ka kan’n, Ɲanmiɛn Sielɛ’n wá yó maan ɲrɛnnɛn’n kwlaa wíe. Yɛ sran’m bé dí fɔundi nin aklunjɔɛ. (Jue. 37:10, 11, 29; 1 Zan 4:8) Kɛ é bó jasin fɛ’n mɔ e kɛn i sɔ ndɛ e kle sran mun’n, e yo maan i dunman’n yo sanwun. Asa’n, e di aklunjɔɛ. Afin e wun kɛ e yo dunman ng’ɔ o e su’n, i nuan su sa. w24.05 18 § 12

Asɔnun kpɛnngbɛn’n, ɔ ti sran m’ɔ ‘sɔ sran nun klanman-ɔn.’ Wafa nga a kwla yo sɔ’n, yɛle kɛ ɔ fata kɛ a yo ɔ wiengu’m be ye. I lɛ nun’n, nán ɔ janvuɛ’m be ngunmin yɛ ɔ fata kɛ a yo be ye-ɔ. (1 Piɛ. 4:9) Fluwa kun m’ɔ yiyi Biblu’n nun ndɛ’n nun’n, ɔ se kɛ sran ng’ɔ sɔ i wiengu’m be nun klanman’n, ɔ yo be ng’ɔ siman be bɔbɔ’n be ye, yɛ ɔ yia be i awlo. I lɛ nun’n, a kwla usa ɔ wun kɛ: ‘?Kɛ sran wie’m be ba e asɔnun’n nun’n, n sisiman min bo naan m’an sɔ be nun klanman?’ (Ebr. 13:2, 16) Kɛ be se kɛ aniaan kun ti sran m’ɔ sɔ sran nun klanman’n, yɛle kɛ ɔ yo aniaan wafawafa kwlaa be ye. I yalɛfuɛ-o, i akpasua sunianfuɛ-o, be nga be ba nzra nun ijɔlɛ asɔnun’n nun-o, ɔ sɔ be kwlaa be nun klanman.—Bob. 18:2-8; Ɲan. 3:27; Yol. 16:15; Rɔm. 12:13. w24.11 21 § 6

Zezi i ɲanndra kun nun’n, ɔ kannin talua blu mɔ be nin-a siman bian’n be ndɛ. Talua sɔ’m be ɔli yasua kun m’ɔ su ja bla’n i atin kpalɛ. (Mat. 25:1-4) Be kwlaa be kunndɛ kɛ be nin yasua’n bé kɔ́ i aja’n i bo aliɛ’n i dilɛ. Zezi seli kɛ be nun nnun be ti “ngwlɛlɛfuɛ” yɛ be nun nnun be ti “sinnglinfuɛ.” Be nga be ti ngwlɛlɛfuɛ’n be siesieli be wun kpa. Be fuali kpa kɛ kannzɛ yasua’n ɔ́ bá kɔnguɛ afiɛn bɔbɔ’n, bé mínndɛ i. I sɔ’n ti’n be fali ngo be bali naan bé fá gúa be kannin’n nun naan ɔ kpaja be bo kɔnguɛ. I kpa bɔbɔ’n be fali ngo kan ekun trali nun. I liɛ’n sɛ yasua’n cɛ lɔ’n bé kwlá mínndɛ. (Mat. 25:6-10) Kɛ yasua’n bali’n, talua ngwlɛlɛfuɛ’m be nin i be ɔli. I wafa kunngba’n, kɛ Zezi mɔ i yɛ ɔ ti yasua m’ɔ su ja bla’n wá bá’n, ɔ́ yrá Klisifuɛ nga Ɲanmiɛn kpali be sieli be ngunmin’n be su. Yɛle kɛ be nin i bé dí famiɛn ɲanmiɛn su lɔ.—Ngl. 7:1-3. w24.09 21 § 6

Kɛ e bu jasin fɛ mɔ e bo i mɛn wunmuan’n nun’n, i su ye nga sran’m be ɲɛn i’n i akunndan’n, i sɔ’n wla e fanngan. Afuɛ kwlaa nun’n, sran miliɔn kpanngban kpa be tran e Wla Kpɛnlɛ aɲia’n i bo, yɛ e kle be Biblu’n nun like. Be yo sran akpiakpi ya tra su be batɛmun, yɛ be nin e bo jasin fɛ’n. Be nga bé wá sɔ́ jasin fɛ’n nun ekun’n, e siman be nuan. Nga e si i’n, yɛle kɛ Zoova su yiayia sran kpanngban kpa naan ɲrɛnnɛn dan’n nun’n, b’a fite nun. (Ngl. 7:9, 14) Zoova m’ɔ ti junman’n i su kpɛn’n, ɔ si kɛ sran kpanngban kpa ekun bé wá sɔ́ jasin fɛ’n nun wie. I sɔ’n ti’n, ɔ fata kɛ e bo i titi. (Lik. 10:2) Like kun mɔ be fa sie Zezi i sɔnnzɔnfuɛ nanwlɛfuɛ’m be nzɔliɛ’n, yɛle kɛ be bo jasin fɛ’n i juejue su titi. Akoto’m be blɛ su’n, kɛ sran’m be wunnin wafa nga be bo jasin fɛ’n i yakpa su’n, “be wunnin i wlɛ kɛ be nin Zezi be sannin nun.” (Yol. 4:13) I sɔ’n ti’n, maan e bo jasin fɛ’n i juejue su. I liɛ’n, sran’m bé wún i wlɛ kɛ e ti Zezi i sɔnnzɔnfuɛ sakpa. w25.03 18 § 15; 19 §17-18

Biblu’n kle kɛ be nga be wiengu’m be buman be sran’n, Zoova liɛ’n ɔ bu be sran. I wie yɛle Davidi liɛ’n. Zoova sunmɛnnin i nuan ijɔfuɛ Samiɛli kɛ ɔ ko gua Zese i mma’m be nun kun i ti su ngo naan cɛn wie lele’n ɔ kaci Izraɛli famiɛn. Zese fɛli i mma mɔcuɛ’m be nun nso kleli Samiɛli. W’a flɛman Davidi m’ɔ ti be nun kasiɛn’n wie. Sanngɛ Davidi yɛ Zoova fɛli i-ɔ. (1 Sam. 16:6, 7, 10-12) Zoova liɛ’n ɔ si Davidi i awlɛn’n nun lɔ. Ɔ si kɛ Davidi klo i kpa. Wafa nga Zoova kleli kɛ ɔ fɛ i ɲin sie ɔ su’n, bu i akunndan kan nian. Ɔ man wɔ afɔtuɛ wie mun naan w’a kwla jran sa nga be tɔ wɔ su’n be ɲrun kekle. (Jue. 32:8) Sɛ ɔ ti kɛ ɔ fɛmɛn i ɲin sieman ɔ su sa’n nn ɔ su yoman sɔ. (Jue. 139:1) Kɛ á nánti Zoova i afɔtuɛ’m be su mɔ á wún wafa nga i sɔ’n uka wɔ’n, á láfi su kpa kɛ Zoova fɛ i ɲin sie wɔ su sakpa. (1 Ɲol. 28:9; Yol. 17:26, 27) Ɔ ɲin nga a mian naan w’a kwla yo Zoova i klun sa’n, ɔ sie i nzɔliɛ. Asa’n ɔ wun ɔ nzuɛn kpa’n, yɛ ɔ kunndɛ kɛ a kaci i janvuɛ.—Zer. 17:10. w24.10 25-26 § 7-9

E si kɛ a klo Zoova yɛ a kunndɛ kɛ á úka ɔ niaan mun.?Á yó sɛ naan i sɔ yolɛ’n w’a yo ɔ cinnjin? I lɛ nun’n, a kwla bu ɔ niaan’m be ukalɛ’n i su aklunjɔɛ nga á dí’n i akunndan. Zezi seli kɛ: “Sɛ a cɛ sran like’n, ɔ klun jɔ kpa tra kɛ be cɛ wɔ like’n.” (Yol. 20:35) Zezi bɔbɔ dili ndɛ sɔ’n su. Kɛ m’ɔ ukɛli i wiengu mun’n ti’n, ɔ dili aklunjɔɛ. Maan e fa e ɲin e sie i ndɛ ng’ɔ o Marki 6:31-34 nun’n su. Cɛn sɔ’n nun mɔ Zezi nin i akoto’m be fɛli kpa’n, be waan bé kɔ́ lika diin kun nun naan bé kó ló wunmiɛn. Sanngɛ sran kpanngban kpa be dunnin mmua be ɲrun, afin be kunndɛ Zezi kle be like. Ɔ kwla se kɛ ɔ nin i akoto’m “be leman blɛ kaan sa naan b’a di like” naan b’a fɛ. Annzɛ kusu ɔ kwla se kɛ ɔ́ kán ndɛ ba nɲɔn kun cɛ klé be naan i sin’n, ɔ́ kán be bo. Sanngɛ klolɛ m’ɔ klo be’n ti’n ‘ɔ kleli be like” lele lika’n ɔli mmua.’—Mar. 6:35. w24.11 16 § 9-10

Siɛ nin niɛn mun, an uka amun wa’n naan sɛ ɔ ɲan jasin fɛ i bolɛ’n i wun atin’n w’a sisimɛn i bo. (Rɔm. 10:10) Wafa nga sran kun miɛn i ɲin naan w’a kan Ɲanmiɛn ndɛ w’a kle i wiengu mun’n, ɔ ti kɛ sran kun m’ɔ su suan gitaa bolɛ sa. I bo bolɛ nun’n ɔ su simɛn i bo. Sanngɛ kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n nn i sa’n blí nun kpa. I wafa kunngba’n kɛ gbanflɛn kun annzɛ talua kun bó jasin fɛ’n i bolɛ bo’n, ɔ kwla kan ndɛ kanngan wie mun. I wie yɛle kɛ, ɔ kwla se i wiengu suklu ba kun kɛ: “Blɛ sunman’n siansifuɛ’m be nian wafa nga ninnge kɛ waka nin nnɛn mun sa’n, be fa ti’n su be yi ninnge wie mun. ?A si sɔ? Maan n kle wɔ video kun.” I sin’n video nga be o video akpasua nga be flɛ i kɛ “?Sran kun yɛ ɔ yili-ɔ?” nun’n, ɔ kwla bo be nun kun kle i. Kpɛkun ɔ kwla se i kɛ: “Kɛ siansifuɛ’m be nian ninnge nga be o lɛ’n su be yi like uflɛ’n, sran’m be yo be mo. ?Yɛ sran ng’ɔ dun mmua yili ninnge sɔ mun’n nin? ?Nɛ́n i yɛ ɔ nin mo yolɛ fata kpa-ɔ?” Sɛ ba’n niɛn i sɔ ajalɛ’n su’n, atrɛkpa’n i wiengu suklu ba’n kwla kunndɛ kɛ ɔ́ sí Zoova i su ndɛ kpa. w24.12 19 § 17-18

Kɛ ɔ ko yo naan y’a ɲan e ti sa tɛ’n nin wie’n be sa nun’n, Zoova sunmannin Zezi kɛ ɔ wa kpɔ e ti. ?Wafa sɛ yɛ sran kun mɔ fɔ nunmɛn i nun’n, i kunngba cɛ i wie’n kwla yo maan sran kpanngban be ɲan be ti-ɔ? Akoto Pɔlu seli kɛ: “Kɛ nga sran kunngba [yɛle kɛ Adan] i ɲin kekle’n ti’n, sran kpanngban be kacili sa tɛ yofuɛ’n sa’n, i wafa kunngba’n, sran kunngba i aɲinyiɛ’n ti’n, bé bú sran kpanngban be sran kpa.” (Rɔm. 5:19; 1 Tim. 2:6) I ndɛ sɔ’n kle kɛ ɲin kekle mɔ sran kun fɔ nunmɛn i nun’n yoli’n, i ti yɛ klɔ sran’m be yo sa tɛ yɛ be wu-ɔ. I wafa kunngba’n, sran kun mɔ fɔ nunmɛn i nun’n, i aɲinyiɛ’n ti’n sran’m bé wá ɲán be ti. ?Ngue ti yɛ Zoova w’a kaman lɛ w’a manman Adan i mma nga be ɲin yi i’n be nguan m’ɔ leman awieliɛ’n niɔn? E kwla bu i kɛ sɛ ɔ ti kɛ ɔ yoli sɔ’n, nn ndɛ’n i ti kpɛli. Sanngɛ sɛ Zoova yo sɔ’n, i sɔ’n timan su. Afin ɔ́ yó kɛ Adan w’a yoman sa tɛ naan fɔ nunman klɔ sran’m be nun sa. Kusu nn ɔ timan sɔ. w25.01 21 § 3-4

Akoto Pɔlu si kɛ ɔ cɛ kan’n bé kún i. Sanngɛ kɛ ɔ buli wafa ng’ɔ dili i mɛn’n i akunndan’n w’a yomɛn i nsisɔ. Ɔ seli kɛ: “N wanndili n juli i awieliɛ, n lafili Ɲanmiɛn su.” (2 Tim. 4:6-8) Pɔlu fali ajalɛ kɛ ɔ́ dí Ɲanmiɛn i junman’n, yɛ ɔ lafili su kɛ Zoova i klun jɔ i wun. E kusu e kunndɛ kɛ é fá ajalɛ nga be ti kpa’n naan Ɲanmiɛn i klun jɔ e wun. ?Wafa sɛ yɛ e kwla yo sɔ-ɔ? Pɔlu kɛnnin i bɔbɔ nin i wiengu’m be ndɛ seli kɛ: “Nán like nga sran ɲinma wun i’n i su yɛ e nian e nanti-ɔ. Sanngɛ like nga sran ɲinma wunmɛn i’n i su yɛ e nian e nanti-ɔ.” Biblu’n nun’n kɛ be kan wafa nga sran kun ‘nanti’n’ i ndɛ’n, wie liɛ’n i mɛn dilɛ wafa’n i ndɛ yɛ be kan-ɔn. Sran nga like nga be ɲinma wunmɛn i’n i su yɛ ɔ nian ɔ nanti’n, ɔ bu Zoova i akunndan ka naan w’a fa ajalɛ. I ayeliɛ’n kle kɛ ɔ lafi su kɛ sɛ ɔ fa afɔtuɛ nga Zoova man’n su’n, ɔ́ ɲán su ye dɔ nga su naan cɛn wie lele’n Zoova yrɛ́ i su.—Jue. 119:66; Ebr. 11:6. w25.03 20 § 1-2

Ɲanmiɛn wawɛ’n i fanngan nun’n, sran wie mɔ laa be nzuɛn’n timan kpa’n be kacili be nzuɛn’n. (Eza. 65:25) Be miannin be ɲin kpa naan b’a wla be nzuɛn tɛ’n i ase. (Efɛ. 4:22-24) I yo, fɔ o Zoova i sufuɛ’m be nun, ɔ maan ɔ ju wie’n be kwla fɔn. Sanngɛ Zoova yoli maan ‘sran wafawafa kwlaa’ sɔ’m be bo wa yo kun, be klo i yɛ be klo be wiengu. (Tit. 2:11) Ɲanmiɛn m’ɔ Kwla Like Kwlaa Yo’n, i ti yɛ maan i sɔ liɛ’n kwla yo ye-ɔ. Ndɛ kwlaa ng’ɔ kan’n ɔ kpɛn su titi. (Eza. 55:10, 11) Kɛ é sé yɛ’n, lika klanman’n o lɛ. Zoova yoli maan be kwlaa nga be su i’n, be ti kɛ awlobo kunngba nunfuɛ mun sa. I sɔ’n leman wunsu. Kɛ mɔ e ti kɛ awlobo kunngba nunfuɛ mun sa’n ti’n e di anuansɛ, e wla gua ase kan mɛn tɛ nga nun. (Jue. 72:7) I kwlaa sɔ’n ti’n, e kunndɛ kɛ é úka sran kpanngban naan be kusu be kaci awlobo sɔ’n i nunfuɛ wie. I lɛ nun’n, maan e mian e ɲin e kle sran’m be like naan be kaci Zezi i sɔnnzɔnfuɛ.—Mat. 28:19, 20. w24.04 23 § 13, 15

Zezi fɛli i akunndan’n kwlaa kloli Zoova. Ɔ si like nga Ɲanmiɛn kunndɛ kɛ ɔ yo’n. Kannzɛ bɔbɔ ɔ fata kɛ ɔ wun ɲrɛnnɛn naan w’a kwla yo Ɲanmiɛn i klun sa’n, ɔ fuali kpa kɛ ɔ́ yó sɔ. I sɔ m’ɔ fuali’n ti’n, w’a manman like fi atin kɛ ɔ tɛnndɛn i ɲrun naan w’a kwlá yomɛn i Si i klun sa’n. Piɛli nin akoto onga’m be nin Zezi be yoli ninnge sunman likawlɛ, yɛ be wunnin wafa ng’ɔ bu akunndan’n i wlɛ. Kɛ Piɛli klɛ́ i fluwa klikli’n, ɔ wlali Klisifuɛ’m be fanngan kɛ be bu akunndan kunngba nga Klisi buli’n wie. (1 Piɛ. 4:1 nun) Glɛki nun ndɛ mma nga be kacili i Wawle’n nun kɛ “amun bu” akunndan’n, be fa kan sonja mɔ be alɛ ninnge’m be o be sa nun mɔ be su wa kun alɛ’n be ndɛ. Ɔ maan sɛ Klisifuɛ’m be bu akunndan kunngba nga Klisi buli’n wie’n, be kwla ɲan ninnge nga be sa mian be wun’n naan be nin sa tɛ’n b’a kun, naan kusu b’a kwla jran Satan i mɛn’n i ɲrun kekle.—2 Kor. 10:3-5; Efɛ. 6:12. w25.03 8-9 § 1-3

?Kɛ amún nían amun wiengu nzuɛn’n, ngue su yɛ ɔ fata kɛ a fa ɔ ɲin sie-ɔ? Kwlaa naan klolɛ’n w’a yo tankaan kpa’n, a kwla se kɛ maan amun koko ndɛ cinnjin wie’m be su yalɛ. I wie yɛle ninnge nga ɔ wiengu kun’n, ɔ sunnzun kɛ ɔ́ yó be’n. ?Á yó sɛ naan w’a si ɔ wiengu kun’n i sran wafa ng’ɔ ti i klun lɔ sakpa’n? Like kun mɔ a kwla yo’n, yɛle kɛ a kan ɔ klun ndɛ kle ɔ wiengu kun’n i weinwein. Yɛ usɛ i kosan wie mun. Kpɛkun kɛ ɔ́ tɛ́ su’n, sie ɔ su kpa. (Zak. 1:19) I lɛ nun’n, an kwla yo ninnge wie mɔ kɛ amún yó be’n, an kwla koko yalɛ’n. I wie yɛle kɛ, amun kwla di like likawlɛ, amun kwla ko wlanwlan lika nga sran’m be kwla wun amun lɛ’n, yɛ amun kwla bo jasin fɛ’n likawlɛ. Asa’n, amun nin amun janvuɛ mun annzɛ amun awlofuɛ’m be kwla yo ninnge wie mun likawlɛ. I liɛ’n á kwlá sí ɔ wiengu kun’n. Yɛ a nin i be kwla yo ninnge wie mɔ be kwla uka ɔ naan w’a si wafa ng’ɔ nin sran wafawafa be tran’n. w24.05 27-28 § 6-7

Ɔ cɛ kan’n, sa nga bé wá tɔ́ e su’n be su yoman blɛblɛ. Blɛ sɔ’n nun’n, ɔ fata kɛ e fa e wla e guɛ i Zoova su kpa e tra laa’n. Maan e kanngan be nga laa be suli Zoova’n, mɔ Biblu’n kan be ndɛ’n, ɔ nin e blɛ su sran nga be su Zoova mɔ e fluwa’m be kan be ndɛ’n, be su ndɛ’n nun. Kɛ é kánngan be su ndɛ’n nun’n, maan e fa e ɲin e sie i wafa nga Zoova suannin be bo’n i su. Maan e bu be su ndɛ nga e kanngan’n i su akunndan kpa. Sɛ e yo sɔ’n, é fá Zoova é yó e Yɔbuɛ. Asa’n sɛ e tinuntinun e mian e ɲin e nian Zoova i nzuɛn’n su’n, é kwlá úka e niaan mun asɔnun’n nun. I wie yɛle kɛ Zezi flɛli Simɔn kɛ Sefasi. Dunman sɔ’n yɛ be kacili i kɛ “Piɛli’n” niɔn. I bo’n yɛle kɛ “yɔbuɛ.” (Zan 1:42) Zezi i ndɛ sɔ’n kle kɛ Piɛli wá wlɛ́ i niaan’m be fanngan. Kpɛkun ɔ́ yó maan bé láfi Ɲanmiɛn su kpa. Biblu’n se kɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be ti kɛ “yɔbuɛ dan kun i fɔnvɔ’n sa.” I sɔ’n kle kɛ be sasa aniaan nga be o asɔnun’n nun’n. (Eza. 32:2) Sɛ aniaan’m be kwlaa, i bla-o i yasua-o be nian Zoova i nzuɛn’n su’n, asɔnun wunmuan’n ɲán su ye. w24.06 28 § 10-11

Izraɛli famiɛn nga Zoova i klun jɔli be wun’n, be suli i kɛ ng’ɔ nin i fata’n sa. Famiɛn nga Zoova w’a buman be sran kpa’n be nun sunman be yacili Zoova i mmla’m be su nantilɛ. Be ko sɔli amuin. (1 Fam. 21:25, 26; 2 Ɲol. 12:1) ?Ngue ti yɛ Zoova bu wafa nga famiɛn kun su i’n i like cinnjin kpa-ɔ? Afin famiɛn mun yɛ ɔ fata kɛ be uka nvlefuɛ mun naan be su Zoova kpa-ɔ. Asa’n amuin sɔlɛ’n yo maan be yo sa tɛ kpanngban yɛ be bu be wiengu’m be lufle. (Oze 4:1, 2) Asa ekun’n, famiɛn’n nin be ng’ɔ sie be’n be fali be wun be mannin Zoova. Kɛ be nin Zoova be nantiman klanman mɔ be sɔ amuin’n, Biblu’n se kɛ be ti kɛ bla m’ɔ kunndɛ bian i wun bo’n sa. (Zer. 3:8, 9) Kɛ sran kun kunndɛ bla annzɛ bian i wiengu bo’n, ɔ kpɔtɔ i wiengu sɔ’n i awlɛn. I wafa kunngba’n kɛ sran kun m’ɔ fɛli i wun mannin Zoova’n, ɔ sumɛn i kɛ ng’ɔ nin i fata’n sa’n, i sɔ’n kpɔtɔ i awlɛn.—Mml. 4:23. w24.07 22-23 § 12-15