Avrili
Mlan, Avrili 1
Afin min Si i klun sa’n yɛ: Maan sran kwlaa ng’ɔ sɔ sran Wa’n i nun’n, m’ɔ kle kɛ ɔ lafi i su’n, ɔ ɲan nguan m’ɔ leman awieliɛ’n.—Zan 6:40.
Kɛ ɔ ko yo naan y’a ɲan Zezi i wunnɛn’n nin i mmoja’n be su ye’n, ɔ fata kɛ e kle kɛ e lafi e ti kpɔlɛ tɛ’n su. (Efɛ. 1:7) Kɛ afuɛ nuan kwlakwla’n é yó E Min’n i Aliɛ Cɛn dilɛ’n aɲia’n, ɔ nunman nun kɛ be nga Zezi seli kɛ be ti i ‘bua wie mun ekun’n,’ be di kpanwun yɛ be nɔn duvɛn’n. (Zan 10:16) Sanngɛ be ɲan Zezi Klisi i wunnɛn’n nin i mmoja’n i su ye. Kɛ be kle kɛ be lafi e ti tɛ mɔ Zezi fɛli i wun yili’n su’n, ɔ ti kɛ be su di kpanwun’n yɛ be su nɔn duvɛn’n sa. (Zan 6:53) Be nga be di kpanwun yɛ be nɔn duvɛn’n be liɛ’n, be kle kɛ be o be nga Ɲanmiɛn nin be trali aenguɛ uflɛ’n be nun wie, naan be lafi su kɛ bé dí famiɛn ɲanmiɛn su lɔ. I sɔ’n ti’n, sɛ e o be nga Ɲanmiɛn kpali be sieli be ngunmin’n be nun-o, annzɛ e o Zezi i bua wie mun ekun be nun-o, ɔ ti cinnjin kɛ e kle kɛ e lafi e ti kpɔlɛ tɛ’n su naan y’a kwla ɲan nguan m’ɔ leman awieliɛ’n. w24.12 13 § 14, 16
E wla kpɛnlɛ cɛn’n i su Biblu’n nun kannganlɛ: (Nizan 12 nun ndɛ’n) Matie 26:1-5, 14-16; Liki 22:1-6
Amun mɔ amun ti bua akpasua kaan’n, nán srɛ kun amun. Afin amun Si’n fali Famiɛn dilɛ’n wlali amun sa nun.—Lik. 12:32.
I nun mɔ Zezi kpɛ́ i Aliɛ Cɛn dilɛ’n i ba’n, ɔ fali kpanwun mɔ levii nunman nun’n mɛnnin i akoto mun. Kpɛkun ɔ seli be kɛ kpanwun sɔ’n ti i wunnɛn’n i nzɔliɛ. I sin’n, ɔ fali duvɛn’n mannin be, kpɛkun ɔ seli be kɛ ɔ ti i “mmoja mɔ maan Ɲanmiɛn nin sran’m be tra aenguɛ’n” i nzɔliɛ. (Mar. 14:22-25; Lik. 22:20; 1 Kor. 11:24) Izraɛlifuɛ nga be ti Ɲanmiɛn liɛ mɔ bé kɔ́ “Ɲanmiɛn i Famiɛn Diwlɛ’n nun lɔ’n,” be yɛ Ɲanmiɛn nin be trali aenguɛ uflɛ’n niɔn. (Ebr. 8:6, 10; 9:15) Zezi i Aliɛ Cɛn dilɛ’n i su ndɛ ng’ɔ kannin’n, ɔ ti sran akpasua kan nga be flɛ be kɛ “bua akpasua kaan’n,” be liɛ. I bo bolɛ’n nun’n, i akoto nga be ti nanwlɛfuɛ mɔ be o i wun lɛ’n, be yɛ be ti bua akpasua kaan sɔ’n niɔn. Nnɔsua sɔ’n nun’n, be yɛ Zezi seli be kɛ be di kpanwun’n, yɛ be nɔn duvɛn’n niɔn. Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, sran wie mun ekun bé úka be su. Kpɛkun bé dí kpanwun’n yɛ bé nɔ́n duvɛn’n wie. Sran sɔ mun yɛ be nin i bé kó trán ɲanmiɛn su lɔ-ɔ. w24.12 11 § 9-10
E wla kpɛnlɛ cɛn’n i su Biblu’n nun kannganlɛ: (Nizan 13 nun ndɛ’n) Matie 26:17-19; Marki 14:12-16; Liki 22:7-13 (Nizan 14 kɛ sɛnzɛ’n ko tɔ’n) Zan 13:1-5; 14:1-3
Ɲanmiɛn kloli mɛn’n lele ɔ fɛ i Wa kunngba cɛ’n mannin naan sran kwlaa ng’ɔ kle kɛ ɔ lafi i su’n w’a mlinman, sanngɛ ɔ ɲan nguan m’ɔ leman awieliɛ’n.—Zan 3:16.
Zezi i janvuɛ’m be nun kun fɛli i mɛnnin i kpɔfuɛ mun. I sin’n, be trɛli i, be kɛnnin i ndɛ tɛtɛ, be tɔnnin i suɛn, be dili i jɔlɛ, yɛ be seli kɛ be kun i. I kpa bɔbɔ’n be kleli i ɲrɛnnɛn lele. I agualiɛ su’n, be boboli i waka kun su naan ɔ wu. Ɔ nin i sɔ ngba’n w’a kpɔciman Ɲanmiɛn. Sanngɛ Zoova i ɲrɛnnɛn liɛ ng’ɔ wunnin i’n, ɔ tra Zezi liɛ’n. Zoova klo i Wa’n dan. Asa’n ɔ le tinmin. Ɔ maan ɔ kwla yo naan b’a klemɛn i wa’n i ɲrɛnnɛn kun. Sanngɛ w’a yoman sɔ. ?Ngue ti-ɔ? Klolɛ m’ɔ klo klɔ sran mun’n ti- Like ng’ɔ kle kpa kɛ Zoova klo wɔ’n, yɛle e ti tɛ mɔ Zezi fɛli i wun yili’n. Ɔ fɛli i Wa m’ɔ klo i kpa’n mannin naan w’a kwla de wɔ sa tɛ’n nin wie’n be sa nun. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n i awlɛn kpɔtɔli i klun. (1 Zan 4:9, 10) Nanwlɛ, Zoova kunndɛ kpa kɛ ɔ́ úka e tinuntinun naan e nin sa tɛ’n e kun lele naan e kwlɛ i. w24.08 6 § 13-14
E wla kpɛnlɛ cɛn’n i su Biblu’n nun kannganlɛ: (Nizan 14 nun ndɛ’n) Zan 19:1-42
Amun ti’n, Klisi bɔbɔ wunnin ɲrɛnnɛn.—1 Piɛ. 2:21.
Sɛ e wun i wlɛ kɛ e ti kpɔlɛ tɛ’n i yilɛ nun’n Zoova i awlɛn’n kpɔtɔli i klun dan’n, é wún kɛ ɔ klo e dan sakpa. Satan waan sɛ lika’n jran Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be su kekle kpa’n, bé káci be sin sí Ɲanmiɛn. Kɛ ɔ ko yo naan Zoova w’a kle kɛ Satan ti gblɛfuɛ’n, ɔ yacili Zezi lɛ maan ɔ wunnin ɲrɛnnɛn lele ɔ fa wuli. (Zɔb. 2:1-5) Kɛ sran’m bé yó Zezi i finfin, mɔ sonja’m bé bó i’n, mɔ bé bóbó i waka’n su’n, m’ɔ́ wún ɲrɛnnɛn lele ɔ́ fá wú’n, Zoova wunnin i. (Mat. 27:28-31, 39) Zoova le tinmin. Ɔ maan ɔ kwla yo maan be yaci i Wa’n i ɲrɛnnɛn klelɛ. (Mat. 27:42, 43) Sanngɛ sɛ ɔ yo sɔ’n, Zezi su kwlá fɛmɛn i wun yiman e ti tɛ. Kpɛkun e liɛ su yoman ye le. I sɔ’n ti yɛ Zoova yacili i Wa’n lɛ m’ɔ wunnin ɲrɛnnɛn lele ɔ wuli’n niɔn. w25.01 22 § 7
E wla kpɛnlɛ cɛn’n i su Biblu’n nun kannganlɛ: (Nizan 15 nun ndɛ’n) Matie 27:62-66 (Nizan 16 kɛ sɛnzɛ’n ko tɔ’n) Zan 20:1
Be wunnin i cɛn ba ablanan (40).—Yol. 1:3.
Kɛ be kunnin Zezi’n, i sɔnnzɔnfuɛ’m be wla boli be wun yɛ srɛ kunnin be dan. Afuɛ 33, Nisan i le 16 su’n, i sɔnnzɔnfuɛ sɔ’m be nun nɲɔn be jasoli Zerizalɛmun lɛ, yɛ be fali Emaisi atin’n. Sran kun mɔ be simɛn i’n wa toli be, kpɛkun ɔ nin be sannin nun. Be kannin sa ng’ɔ juli Zezi su’n kleli i. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, ndɛ nga bian’n kan kleli be’n, be wla w’a fiman su le. Sa nga ti yɛ ɔ fata kɛ Zezi wun ɲrɛnnɛn naan ɔ wu’n, ɔ yiyili nun kleli be. “Ɔ boli i bo Moizi nin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’m be kwlaa be su.” Kɛ be juli Emaisi’n, be wunnin i wlɛ kɛ Zezi-ɔ, naan Ɲanmiɛn w’a cɛn i. (Lik. 24:13-35) Cɛn ba 40 kasiɛn nga Zezi dili i asiɛ’n su wa’n nun’n, ɔ fiteli i sɔnnzɔnfuɛ’m be ɲrun kpɛ sunman. Blɛ sɔ’n nun’n, Zezi wlɛli i sɔnnzɔnfuɛ mɔ be wla w’a bo be wun, yɛ srɛ kun be’n be fanngan. Ɔ maan be klun jɔli, kpɛkun be ko boli Ɲanmiɛn Sielɛ’n i jasin fɛ’n yakpa su. w24.10 12 § 1-3
E wla kpɛnlɛ cɛn’n i su Biblu’n nun kannganlɛ: (Nizan 16 nun ndɛ’n) Zan 20:2-18
Amun liɛ’n, maan Ɲanmiɛn mɔ an lafi i su kpa’n ti’n, an yo kpa.—Zid. 20.
Kɛ bakan kun o lɛ’n, e si kɛ i kwlaa yoli-o, saan ɔ́ ɲín. Sanngɛ Ɲanmiɛn sulɛ’n nun’n ɔ timan sɔ. Ɔ fata kɛ sran kun i bɔbɔ miɛn i ɲin yo ninnge wie mun naan i ɲin w’a ti Ɲanmiɛn sulɛ’n nun. I wie yɛle Klisifuɛ nga be o Korɛnti lɔ’n be liɛ’n. Kɛ be yoli be batɛmun’n, Ɲanmiɛn fɛli i wawɛ’n mannin be. Kpɛkun akoto Pɔlu bɔbɔ kleli be like. (Yol. 18:8-11) Ɔ nin i sɔ ngba’n, kɛ afuɛ kpanngban sín’n nn be nun kpanngban be nin-a tinman Ɲanmiɛn sulɛ’n nun. (1 Kor. 3:2) Kɛ ɔ ko yo naan sran kun i ɲin w’a ti Ɲanmiɛn sulɛ’n nun’n, ɔ fata kɛ i bɔbɔ kunndɛ kpa kɛ ɔ́ yó sɔ. Be nga be “siman sa” mɔ be kunndɛman kɛ bé káci’n, be ɲin su kwlá timan Ɲanmiɛn sulɛ’n nun. (Ɲan. 1:22) E kunndɛman kɛ é yó kɛ be nga b’a yo kaklaka mɔ sanngɛ be te kunndɛ kɛ be si nin be nin mun yɛ be kle be ajalɛ kwlaa ng’ɔ fata kɛ be fa’n be sa. E kunndɛ kɛ é yó e liɛ ng’ɔ fata kɛ e yo’n naan e nin Zoova e afiɛn w’a mantan kpa titi. Sɛ a su mian ɔ ɲin naan w’a tin Ɲanmiɛn sulɛ’n nun’n, srɛ Zoova kɛ ɔ yo maan a “kunndɛ” kpa kɛ á yó sɔ, yɛ ɔ man ɔ “wunmiɛn” naan w’a kwla yo sɔ.—Fip. 2:13. w24.04 4 § 9-10
Zoova […] kunndɛman kɛ sran kun sa nunnun.—2 Piɛ. 3:9.
Kɛ Zoova dí sran’m be jɔlɛ’n, be wun akunndan ng’ɔ bu’n, ɔ yi i nglo kle e. (Eze. 33:11) Sɛ sran kun nin nunnunlɛ fataman’n, Zoova su nunnunmɛn i. Zoova si aunnvɔɛ dan. Sɛ ɔ nian naan ɔ kwla si sran kun i aunnvɔɛ’n, ɔ si i aunnvɔɛ. ?Be nga be su cɛnman be’n, be su ndɛ benin yɛ e si i-ɔ? I sɔfuɛ mɔ Biblu’n kan be ndɛ’n b’a sɔnman. Zezi kleli kɛ Zida Iskariɔti su cɛnman nguan wie. (Mar. 14:21; An nian Zan 17:12 nun wie.) Zida i ɲinfu tanndannin Ɲanmiɛn Zoova nin i Wa’n be ɲrun. (An nian Mar. 3:29 nun.) Asa ekun’n, Zezi seli kɛ be su cɛnman Zifu’m be Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n be su kpɛnngbɛn nga be tɛnndɛnnin i ɲrun’n be nun wie mun. (Mat. 23:33; An nian Zan 19:11 nun.) Akoto Pɔlu seli kɛ sɛ be nga be nin Ɲanmiɛn b’a bu’n b’a kaciman be ayeliɛ’n, Ɲanmiɛn su cɛnman be wie.—Ebr. 6:4-8; 10:29. w24.05 4 § 10-11
Zoova sasa nanwlɛfuɛ mun.—Jue. 31:23.
Sɛ e nin Zoova e afiɛn mantan kpa titi’n, Satan kwlá yoman naan y’a ɲanman nguan m’ɔ leman awieliɛ’n. (1 Zan 3:8) Mɛn uflɛ’n nun lɔ’n, Zoova sɛ́sɛ́ i janvuɛ mun naan like wie w’a yoman naan be nin i be afiɛn saci. Asa’n ɔ́ sásá be naan wie’n w’a kunman be. (Ngl. 21:4) Kɛ e o Zoova i tannin sua’n nun’n, i sɔ’n ti e cenjele like dan. Afin e nin i e afiɛn mantan kpa. (Eze. 37:27) ?Sanngɛ é yó sɛ naan y’a trɛn i tannin sua’n nun titi? Sɛ sran kun yia wɔ i awlo’n, e si kɛ á kúnndɛ kɛ á sí like ng’ɔ fata kɛ a yo naan i klun w’a jɔ ɔ wun’n. I wafa kunngba’n, e kunndɛ kɛ é sí like nga Zoova kunndɛ kɛ e yo naan y’a trɛn i tannin sua’n nun titi’n. Klolɛ mɔ e klo Zoova’n ti’n, e kunndɛ kɛ é yó like kwlaa nga e kwla yo naan ‘i klun w’a jɔ e wun kpa’n.’ (Kol. 1:10) Ɔ fata kɛ e ɲin i kpa titi. Sɛ e ɲin yi i kpa’n, i sɔ’n úka e naan y’a yoman sa wie m’ɔ su yomɛn i fɛ-ɔ. Nanwlɛ, e kunndɛ titi kɛ ‘é kán e wun ase naan e nin e Ɲanmiɛn’n é nánti’ klanman.—Mis. 6:8. w24.06 4 § 8-9
Ɔ kpatali sa tɛ yofuɛ’m be ti.—Eza. 53:12.
Zoova seli Abraamun kɛ ɔ fɛ i wa Izaaki yi tɛ mɛn i. Nanwlɛ, i sɔ’n w’a yoman pɔpɔ w’a manman Abraamun kaan sa. Ɔ nin i sɔ ngba’n, ɔ miɛnnin i ɲin fali Zoova i ndɛ’n su. Sanngɛ kɛ i waan ɔ́ kún Izaaki’n, Zoova seli i kɛ nán ɔ kun i. Sa sɔ mɔ Ɲanmiɛn seli i kɛ ɔ yo’n, ɔ fa e ɲin sie i like kun mɔ i bɔbɔ wá yó i cɛn wie lele’n su. Yɛle kɛ i klun klo su’n, ɔ́ wá fɛ́ i wa kunngba cɛ’n mán. Nanwlɛ, Ɲanmiɛn klo sran dan. (Bob. 22:1-18) Kɛ afuɛ kpanngban sinnin mɔ Zoova mannin Izraɛlifuɛ’m be mmla’n, ɔ seli be kɛ be yi be sa tɛ’m be ti tɛ. (San. 4:27-29; 17:11) Tɛ sɔ mɔ be yili’n ɔ kle kɛ cɛn wie lele’n Ɲanmiɛn wá yí tɛ kun m’ɔ leman wunsu’n naan ɔ́ fá dé sran mun mlɔnmlɔn. Ɲanmiɛn maan i nuan ijɔfuɛ’m be kannin sa ng’ɔ́ wá jú osu ng’ɔ́ wá ba’n i su’n i ndɛ. Yɛle kɛ ɔ́ wá wún ɲrɛnnɛn yɛ bé kún i kɛ bua mɔ be fa yi tɛ’n sa naan ɔ́ dé klɔ sran mun sa tɛ’n nin wie’n be sa nun. Ɔ dunman nun wie ti yɛ ɔ fɛli i sɔ ajalɛ’n niɔn.—Eza. 53:1-12. w24.08 4 § 7-8
N klo ɔ mmla’n kpa! N bu su akunndan aliɛ ba kwlaa nun.—Jue. 119:97.
Kɛ á kánngan Biblu’n nun ndɛ wie’m be nun’n, bu wafa nga a kwla nanti su’n i akunndan. Kɛ á kánngan ndɛ kun nun’n, usa ɔ wun kɛ: ‘?Wafa sɛ yɛ n kwla nanti ndɛ nga su dɔ nga su annzɛ min ɲrun lɔ-ɔ?’ Maan e se kɛ w’a kanngan 1 Tesalonikifuɛ Mun 5:17, 18. Kɛ a ko kanngan ndɛ mma nɲɔn sɔ’m be nun’n, a kwla jran kan. Kpɛkun bu wafa nga a srɛ Ɲanmiɛn’n i akunndan. Sɛ a srɛ i kpɛ sunman-o, yɛ sɛ ndɛ nga a kɛn i ɔ srɛlɛ’n nun’n, i bo’n ti kploun-o, bu i akunndan. Asa’n a kwla bu ninnge nga a kwla jran be su a la Ɲanmiɛn i ase’n be akunndan. Kɛ ɔ ko yo sɔ’n, a kwla fa ajalɛ kɛ á jrán ninnge sɔ’m be nun nsan su á lá Zoova i ase. Sɛ e fa blɛ kpe kan e bu Ɲanmiɛn ndɛ’n i su akunndan kɛ ngalɛ’n sa’n, i sɔ’n úka e naan y’a wun Ɲanmiɛn ndɛ’n i wlɛ kpa naan y’a nian su y’a nanti. Yɛ sɛ cɛn kwlakwla’n, e nian Biblu’n nun ndɛ nga e kanngan’n su e nanti’n, kɛ́ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, é sú Zoova kpa é trá laa’n. w24.09 4-5 § 9-10
Amun nian amun wun su naan junman nga e dili’n i nuan like’n w’a fiman amun sa, sanngɛ maan like nga amún ɲɛ́n i nun’n, ɔ yo dan.—2 Zan 8.
Wafa nga Zoova yili e’n ti’n kɛ e cɛ e wiengu’m be like’n, e di aklunjɔɛ kpa. Kɛ e uka e niaan Klisifuɛ mun’n e wun kpaja e. Yɛ kɛ be nga e yo like e man be’n be si ye’n e di aklunjɔɛ kpa. Sanngɛ kannzɛ bɔbɔ sran nga e yo like e mɛnnin i’n si ye annzɛ ɔ siman ye’n, e klun jɔ afin like nga e yoli’n ti kpa. Nán e wla fi su kɛ kannzɛ like nga e man’n ɔ ti sɛ ti sɛ’n, sanngɛ ‘nga Zoova kwla fa man e’n, ɔ tra ngalɛ’n.’ (2 Ɲol. 25:9) Kannzɛ bɔbɔ sɛ like nga é mán’n ɔ́ yó sɛ yó sɛ’n, ɔ su traman Zoova i liɛ’n le. Yɛ kusu kɛ Zoova man e like’n aklunjɔɛ nga e di’n, ɔ leman wunsu. I sɔ’n ti’n maan e fua kpa kɛ é nían Zoova m’ɔ ti like manfuɛ dan’n i ajalɛ’n su titi. w24.09 31 § 20-21
Ee Zoova, min Ɲanmiɛn, n fa min awlɛn’n kwlaa n manman wɔ, yɛ ń mánmán ɔ dunman’n tititi.—Jue. 86:12.
Zoova yaci sa cɛ yɛ ɔ si aunnvɔɛ. (Jue. 103:13; Eza. 49:15) Sran ndɛ lo i. Kɛ sa wie yo e ya’n, ɔ yo i ya wie. (Zkr. 2:8) Ɔ uka e naan y’a si i naan y’a kwla kaci i janvuɛ. (Jue. 25:14; Yol. 17:27) Asa’n ɔ ti wun ase kanfuɛ. Biblu’n se kɛ: “Ɔ klu nian ɲanmiɛn’n nin asiɛ’n, yɛ ɔ man sran ng’ɔ leman wie’n i su ndutre’n nun.” (Jue. 113:6, 7) I kwlaa sɔ’n ti’n, e kunndɛ kɛ é mánmán e Ɲanmiɛn m’ɔ ti kpli’n. E manman Zoova afin e kunndɛ kɛ e wiengu’m be si i. Sran sunman be siman Zoova i su ndɛ nanwlɛ’n. Afin Satan buɛli i su ato fa sili sran’m be ɲin. (2 Kor. 4:4) Satan yoli maan sran’m be bu i kɛ Zoova yaciman sa cɛman, naan e ndɛ lomɛn i, naan i ti yɛ sran’m be wun be ɲrun-ɔn. Sanngɛ e liɛ’n, e si e Ɲanmiɛn’n i su ndɛ nanwlɛ’n. Ɔ maan e kwla kɛn i su ndɛ e kle e wiengu mun naan be kusu be mɛnmɛn i.—Eza. 43:10. w25.01 3 § 6-7
Satan […] laka asiɛ’n sufuɛ’m be kwlaa.—Ngl. 12:9.
Kannzɛ fɔ nunman Zezi nun naan ɔ yoli abonuan sa kpanngban’n, sanngɛ Satan i sran’m be buɛli i su ato lele. I wie yɛle kɛ Zifu’m be Ɲanmiɛn sulɛ wafa ng’ɔ timan su’n be su kpɛnngbɛn’m be seli kɛ “mmusu’m be su kpɛn’n,” i fanngan nun yɛ Zezi fuan mmusu mun-ɔn. (Mar. 3:22) Asa’n kɛ bé dí Zezi i jɔlɛ’n, kpɛnngbɛn sɔ’m be waan w’a saci Ɲanmiɛn wun. Yɛ be di wlali sran’m be kɛ be se kɛ be kun i. (Mat. 27:20) I sin’n kɛ Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m bé bó jasin fɛ’n, kpɛnngbɛn kunngba sɔ mun “be wlawlali be nga be timan Zifu’n, kpɛkun be sacili be ti nun” naan be kle Klisifuɛ sɔ’m be yalɛ. (Yol. 14:2, 19) Afuɛ 1998, Desanblu 1 Sasafuɛ Tranwlɛ’n blɔfuɛ nun liɛ’n, ɔ yiyili ndɛ ng’ɔ o Sa Nga Be Yoli’n 14:2 nun’n i nun. Ɔ seli kɛ: “Satan i sran’m b’a sɔman jasin fɛ nga Klisifuɛ’m be boli’n nun. Sanngɛ b’a kaman ngalɛ’n su. Be kannin be su ndɛ tɛtɛ wie mun naan sran’m b’a tieman be ndɛ’n, naan b’a kpɔ be.”Andɛ’n Satan te laka sran mun. I kpa bɔbɔ’n “i yɛ ɔ laka asiɛ’n sufuɛ’m be kwlaa mɔ be mlin’n niɔn.” w24.04 11 § 15-16
?Sran m’ɔ ti asiɛ’n sufuɛ’m be kwlaa be Jɔlɛ Difuɛ’n, ɔ su yoman sa i nuan su sɛsɛsɛ?—Bob. 18:25.
Nán blɛ nga i nun yɛ sran kun wu’n, yɛ ɔ kle kɛ ɔ́ ɲán nguan m’ɔ leman awieliɛ’n, annzɛ ɔ su ɲɛnmɛn i-ɔ. Jɔlɛ nga Zoova di’n, fiɛn kaan sa nunmɛn i wun. (Jue. 33:4, 5) E kwla lafi su kɛ “Sran m’ɔ ti asiɛ’n sufuɛ’m be kwlaa be Jɔlɛ Difuɛ’n,” ɔ́ yó sa i nuan su sɛsɛ. Nán lika nga sran kun tran’n i ti yɛ ɔ́ ɲán nguan m’ɔ leman awieliɛ’n annzɛ ɔ su ɲɛnmɛn i-ɔ. Sran miliɔn kpanngban wie’m be o lɛ’n, lika nga be tran’n ti’n, b’a kwlá tieman Ɲanmiɛn Sielɛ’n i jasin’n. Nɛ́n i sɔ’n ti yɛ Zoova sé kɛ be nin nguan m’ɔ leman awieliɛ’n fataman-ɔn. (Mat. 25:46) Sran sɔ’m be tinuntinun be ndɛ lo Zoova m’ɔ di asiɛ sufuɛ’m be kwlaa be jɔlɛ’n. Sa nga Zoova wá yó be ɲrɛnnɛn dan’n nun’n, e siman be. Blɛ mɔ Zoova wá yí i nglo nvlenvle’m be ɲrun kɛ ɔ ti sanwun’n, sa nga sran’m bé wá wún be’n ti’n, atrɛkpa’n sran wie’m bé wá súɛn i su like, yɛ bé láfi i su.—Eze. 38:16. w24.05 12 § 14-15
Amun klo amun wiengu.—Zan 15:12.
Zoova i sufuɛ’m be klo be wiengu. (2 Kor. 8:4) Sanngɛ wie liɛ’n ɔ fata kɛ be yo yakpafuɛ naan b’a kle kɛ be klo be wiengu sakpa. I wie yɛle kɛ, kɛ alɛ tɔ lika kun’n, asɔnun kpɛnngbɛn nga be o lɔ’n be wun i wlɛ kɛ ɔ fata kɛ be wla aniaan’m be fanngan. Asa’n be wun i wlɛ kɛ atrɛkpa’n aniaan’m be sa mian ninnge kɛ Biblu’n ɔ nin e fluwa mun ɔ nin aliɛ sa’n be wun. Klolɛ mɔ asɔnun kpɛnngbɛn’m be klo aniaan mun’n ti’n, be fa be nguan’n sie i wie nuan naan b’a kwla nian be lika. Blɛ kekle nun’n, ɔ ti cinnjin kɛ e nanti ajalɛ nga be kle e’n su naan e bo w’a yo kun titi. Maan e yo like nga betɛli’n se e kɛ e yo’n. (Ebr. 13:17) Kwlaa naan sanvuɛsa sa wie w’a ju’n annzɛ kɛ sanvuɛsa wie ju’n, asɔnun kpɛnngbɛn’m be fa ajalɛ wie mun naan b’a kwla nian aniaan nga be o be asa’n su lɔ’n be lika. Ɔ fata kɛ be fa be ɲin sie ajalɛ sɔ’m be su tikatika. (1 Kor. 14:33, 40) Maan e yo yakpafuɛ yɛ e nian e wun su. (Ɲan. 22:3) Ajalɛ nga é fá’n maan e bu i sin kpa. Nán maan e fa e nguan’n e sie i wie nuan ngbɛn. Maan e lafi Zoova su. Ɔ kwla uka e naan y’a kwla nian e niaan’m be lika kɛ ng’ɔ nin i fata’n sa naan sa w’a ɲanman e. w24.07 4 § 8; 5 §11
Kɛ ń wún ɲrɛnnɛn’n, n kpan flɛli Zoova. […] Kpanlɛ nga n kpan flɛli i kɛ ɔ uka min’n, ɔ guɛli i su nun.—Jue. 18:6.
Famiɛn Davidi si Zoova kpa, yɛ ɔ fɛli i wla’n guɛli i su. I nun mɔ Famiɛn Saili nin sran wie mun ekun be kunndɛli kɛ bé kún Davidi’n, ɔ srɛli Zoova kɛ ɔ ukɛ i. Kɛ Ɲanmiɛn tɛli i srɛlɛ’n su m’ɔ deli i’n, ɔ seli kɛ: “Zoova lafiman!” (Jue. 18:46) Ndɛ sɔ’n nun’n, nán kɛ Davidi su kle kɛ ɔ wun i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn o lɛ sa ngbɛn-ɔn. Fluwa kun m’ɔ yiyi Biblu’n nun ndɛ’n nun’n, ɔ kan kɛ Davidi su se kɛ ɔ lafi su kɛ Zoova “ti Ɲanmiɛn Kpli yɛ ɔ ukɛ i sufuɛ mun titi.” Davidi si kɛ Zoova wun sa ng’ɔ o i su’n, naan ɔ́ úkɛ i. I sɔ’n wlɛli i fanngan naan w’a su i naan w’a mɛnmɛn i titi. (Jue. 18:28, 29, 49) Kɛ e wun i wlɛ kɛ Zoova ti Ɲanmiɛn kun m’ɔ lafiman’n, i sɔ’n kwla uka e naan y’a su i juejue su. Yɛ kɛ sa’m be tɔ e su’n, e ɲan wunmiɛn e jran kekle, yɛ e ɲan wunmiɛn di Ɲanmiɛn junman’n titi. Asa’n i sɔ’n uka e naan y’a fa e wun y’a mantan Zoova kpa. w24.06 20-21 § 3-4
Nán maan sran fi yo naan amun fa atin tɛ su.—2 Tes. 2:3.
?Ngue yɛ ndɛ nga akoto Pɔlu kan kleli Tesalonikifuɛ mun’n, ɔ kle e-ɔ? Kɛ e ti ndɛ wie m’ɔ nin like nga be kleli e Biblu’n nun’n be kɔman likawlɛ’n, annzɛ kɛ e ti bewanbewan ndɛ wie’n, ɔ fata kɛ e yo akunndanfuɛ. Laa Iniɔn Sovietiki nvle’n nun lɔ’n, cɛn kun’n e kpɔfuɛ’m be klɛli lɛtri kun blɛli aniaan mun. Lɛtri sɔ’n nun’n, be seli aniaan wie’m be kɛ be cuɛn be wun naan be ko kpɛ anuannzɛ uflɛ ba. Kɛ a nian lɛtri sɔ’n sa’n, á sé kɛ ɔ fin Anuannzɛ’n i bo bia’n su lɔ sa. Sanngɛ aniaan nga be nin Ɲanmiɛn be nanti klanman’n, b’a faman ato ndɛ sɔ’n su. Be wunnin i wlɛ kɛ ndɛ ng’ɔ o lɛtri’n nun’n, ɔ nin like nga be kleli be’n be sansan be wun. Andɛ’n be nga be kloman ndɛ nanwlɛ’n, wie liɛ’n be sin ɛntɛnɛti lika naan bé sáci Zoova i sufuɛ’m be ti nun, naan be bubu be wun nun. I sɔ’n ti’n, sɛ e ti ndɛ wie annzɛ e kanngan ndɛ wie nun’n, ‘nán maan e akunndan’n sanngan ndɛndɛ.’ Sanngɛ maan e nian sɛ ndɛ sɔ’n nin ndɛ nanwlɛ mɔ be kleli e’n be kɔ likawlɛ-o. Sɛ e yo sɔ’n, é sásá e wun.—2 Tes. 2:2; 1 Zan 4:1. w24.07 12 § 14-15
Sɛ amun nun wie yo sa tɛ’n, e le ukafuɛ kun.—1 Zan 2:12.
Ajalɛ’m be nun cinnjin kpafuɛ nga sran kun kwla fa’n, yɛle kɛ ɔ fɛ i wun man Zoova naan ɔ kaci i sufuɛ. Zoova kunndɛ kɛ e kwlakwla e fɛ i sɔ ajalɛ’n. Ɔ kunndɛ kɛ be kaci i janvuɛ naan be ɲan nguan m’ɔ leman awieliɛ’n. (Mml. 30:19, 20; Gal. 6:7, 8) Sanngɛ Zoova mianman sran fi kɛ ɔ su i. Ɔ man e tinuntinun e atin kɛ e fa e klunklo ajalɛ. ?Yɛ sɛ Klisifuɛ kun yo sa tɛ dan’n nin? ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be yo-ɔ? Sɛ ɔ kacimɛn i akunndan’n, ɔ fata kɛ be tu i asɔnun’n nun. (1 Kor. 5:13) Sanngɛ kannzɛ bɔbɔ be tu i asɔnun’n nun’n, Zoova kunndɛ kpa kɛ ɔ kaci i akunndan’n naan ɔ nin i be afiɛn mantan ekun. I kpa bɔbɔ’n, sa cinnjin nga ti yɛ ɔ yili e ti kpɔlɛ tɛ’n, i kun yɛ ɔ o lɛ-ɔ. Ɔ yili tɛ sɔ’n naan w’a kwla yaci sa tɛ yofuɛ nga be kaci be akunndan’n, be sa tɛ mun w’a cɛ be. Zoova klo sran dan. Ɔ maan ɔ wla sa tɛ yofuɛ’m be fanngan kɛ be kaci be akunndan’n.—Zkr. 1:3; Rɔm. 2:4; Zak. 4:8. w24.08 14 § 1-2
Sɛ a yo ngwlɛlɛfuɛ’n, yɛ min klun jɔ́-ɔ.—Ɲan. 23:15.
I nun mɔ akoto Zan klɛ́ i fluwa nsan su’n, sran wie’m be o lɛ’n, be fa ato ndɛ’m be tru asɔnun’n nun. Yɛ be yo maan aniaan’m be bubu be wun nun. Sanngɛ sran wie’m be liɛ’n, “be nanti ndɛ nanwlɛ atin’n su.” Be fa ndɛ nga Zoova kan’n su, yɛ ‘be nanti kɛ ng’ɔ seli be kɛ be fa nanti’n sa.’ (2 Zan 4, 6) Klisifuɛ nanwlɛfuɛ sɔ’m be ayeliɛ’n ti’n, Zan i klun jɔli, yɛ Zoova i klun jɔli kpa wie. (Ɲan. 27:11) ?Ngue yɛ ndɛ sɔ’n kle e-ɔ? Yɛle kɛ sɛ e nin Zoova e nanti klanman’n e bɔbɔ e klun jɔ́, yɛ e wiengu’m be klun jɔ́ wie. (1 Zan 5:3) I wie yɛle kɛ, kɛ e si kɛ e ayeliɛ’n ti’n Zoova i klun jɔ’n, e bɔbɔ e klun jɔ wie. Kɛ Zoova wun kɛ e kpalo mɛn’n nun ninnge nga be kwla fa e yi i sa tɛ yolɛ’n nun mɔ e fa ndɛ ng’ɔ kan’n su’n, i sɔ’n yo i fɛ kpa. Anzi mɔ be o ɲanmiɛn su lɔ’n, be kusu be klun jɔ wie. (Lik. 15:10) Kɛ be kle e niaan’m be yalɛ mɔ e wun kɛ be jran kekle’n, i sɔ’n yo e fɛ kpa. (2 Tes. 1:4) Asa’n, kɛ bé wá núnnún Satan i mɛn’n mɔ é wún kɛ e jrannin kekle’n, e klun jɔ́ dan kpa. w24.11 12 § 17-18
Nán maan sran fi bu i bɔbɔ i wun akunndan, sanngɛ maan ɔ bu i wiengu akunndan titi.—1 Kor. 10:24.
?Lemɔcuɛ nɲɛ annzɛ anglo nɲɛ yɛ ɔ fata kɛ a nian sran kun i ayeliɛ’n kwlaa naan w’a se i kɛ a kunndɛ kɛ a nin i bé sán nun-ɔn? Sɛ a ko wun i wun ndɛndɛ’n, ɔ kwla bu i kɛ a ti sran m’ɔ fa ajalɛ kplukplu su-ɔ. (Ɲan. 29:20) Sanngɛ kusu, sɛ sran’n w’a dun mmua w’a sie i nzɔliɛ kɛ a kunndɛ kɛ a nin i bé sán nun naan a minndɛ dan’n, ɔ kwla bu i kɛ a ti sran m’ɔ cuɛncuɛn i ja ase naan w’a fa ajalɛ-ɔ. (Aku. 11:4) Nán se kɛ á wún i wlɛ kpa kɛ sran sɔ’n yɛ á jɛ́ i-ɔ, kwlaa naan w’a ko wun i wun. Sanngɛ kusu’n, kwlaa naan w’a ko wun aniaan kun wun kɛ a nin i bé sán nun’n, ɔ fata kɛ ɔ bɔbɔ a yo sran mɔ w’a ju bla annzɛ bian jalɛ-ɔ. Yɛ ɔ fata kɛ a lafi su kpa kɛ sran sɔ’n ti ɔ liɛ’n su, naan ɔ kwla yo bla kpa annzɛ bian kpa. ?Yɛ sɛ a sie i nzɔliɛ kɛ aniaan wie kunndɛ kɛ ɔ nin wɔ bé sán nun’n nin? ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ a yo-ɔ? Sɛ a klomɛn i’n, kle i sɔ ɔ ayeliɛ’n nun. Afin sɛ a klomɛn i naan a yo kɛ ɔ kusu a kunndɛ kɛ a nin i bé sán nun wie sa’n, i sɔ’n timan kpa.—Efɛ. 4:25. w24.05 22-23 § 9-10
Ń bá ekun, kpɛkun ń sɔ́ amun nun min awlo lɔ.—Zan 14:3.
Saan Klisifuɛ nga be kpali be sieli be ngunmin mɔ be nin Ɲanmiɛn be nanti klanman’n yɛ bé fá be kɛ be nin Zezi be ko di famiɛn ɲanmiɛn su lɔ-ɔ. Sɛ Ɲanmiɛn kpali Klisifuɛ kun sieli i ngunmin naan i ɲin tranman su’n, kɛ bé wá yíayía ‘be nga be kpali be’n,’ be su yiɛmɛn i wie. (Mat. 24:31) Kannzɛ é kɔ́ ɲanmiɛn su-o, annzɛ é ká asiɛ’n su-o, ɔ fata kɛ e kwlaa e wun i wlɛ kɛ, ndɛ nga Zezi kannin’n, ɔ kle kɛ ɔ fata kɛ e nin Ɲanmiɛn e nanti klanman yɛ e ɲin tran su. E si Zoova kpa, yɛ e lafi su kɛ jɔlɛ kwlaa ng’ɔ di be’n be ti su. Kɛ e ti i kɛ Zoova kpali sran wie mun koko nun wa kɛ be tran be nga bé kó trán ɲanmiɛn su’n be nun wie’n, e kokoman. E wla kpɛn sunnzun ase nga Zezi fali m’ɔ seli kɛ, kɛ nnɔsua nun dɔ 5 su’n wá jú’n, sran wie mun ekun be bali junman dilɛ viɲin fie kun nun’n i su. (Mat. 20:1-16) Be sɔfuɛ mɔ be bali junman dilɛ kasiɛn su’n be nin be nga be dun mmua bali’n be akatua’n yoli kun. Ɔ maan nán blɛ nga be kpa sran kun sie i ngunmin’n, yɛ ɔ ti cinnjin-ɔn. Sanngɛ sɛ i sɔfuɛ’n nin Ɲanmiɛn be nanti klanman’n yɛ ɔ́ ɲán akatua nga Ɲanmiɛn waan ɔ́ fá mɛ́n i’n niɔn. w24.09 24 § 15-17
Amun ti’n, Klisi bɔbɔ wunnin ɲrɛnnɛn. Ɔ kleli amun ajalɛ naan amun nian like ng’ɔ yoli’n su seiin be nanti.—1 Piɛ. 2:21.
Kɛ be yoli Zezi i sa wie mɔ be timan su’n, like ng’ɔ yoli’n ɔ kle e ajalɛ klanman. Sran kpanngban be kleli i yalɛ. I osufuɛ’m be o nun wie bɔbɔ. I osufuɛ’m be seli kɛ w’a bo fia. Zifu kpɛnngbɛn’m be kusu be waan ɔ nin mmusu’m be o nun, yɛ Rɔmun sonja’m be yoli i finfin. I agualiɛ su’n be kunnin i. (Mar. 3:21, 22; 14:55; 15:16-20, 35-37) Kɛ be kleli Zezi i yalɛ sa kwlaa sɔ’m be nun’n, w’a yoman sa tɛ le. ?Ngue yɛ i sɔ’n kle e-ɔ? (1 Piɛ. 2:21-23) Zezi kleli e like nga kɛ be yo e tɛtɛ’n ɔ fata kɛ e yo’n. Ɔ si blɛ ng’ɔ fata kɛ ɔ ijɔ’n, ɔ nin blɛ ng’ɔ fata kɛ ɔ muɛn i nuan’n. (Mat. 26:62-64) I su ato nga be buali’n, nɛ́n i kwlaa yɛ ɔ tɛli su-ɔ. (Mat. 11:19) Kɛ ɔ́ íjɔ kusu’n w’a kpɛman be nga be kle i yalɛ’n be nzowa. Yɛ w’a wlanwlanman be. w24.11 4-5 § 9-10
Klisi Zezi bali mɛn’n nun kɛ ɔ́ dé sa tɛ yofuɛ mun.—1 Tim. 1:15.
Maan e se kɛ w’a cɛ sran kun mɔ a klo i’n i like. Yɛ like sɔ’n ti klanman, kpɛkun ɔ kwla fa yo i wun sa ye. Sɛ sran sɔ’n fa wlɛ i trɔ nun naan ɔ niɛnmɛn i lɔ kun’n, i sɔ’n su yoman ɔ fɛ. ?Nɛ́n i-ɔ? Sanngɛ sɛ ɔ fa like sɔ’n fa yo i wun sa ye’n kpɛkun ɔ la ɔ ase bɔbɔ’n, ɔ́ yó ɔ fɛ kpa. I wafa kunngba’n klolɛ mɔ Zoova klo e’n ti’n, ɔ cɛli e like dan kun. Yɛle kɛ ɔ fɛli i Wa’n yili e ti tɛ. Sɛ e kle kɛ e si ye’n, i sɔ’n yó Zoova i fɛ dan. (Zan 3:16; Rɔm. 5:7, 8) Sanngɛ kɛ afuɛ’m bé sín’n, sɛ y’a nianman e wun kpa’n, ɔ cɛman naan y’a buman e ti kpɔlɛ tɛ’n i like dan kun. Sɛ e yo sɔ kusu’n, ɔ ti kɛ y’a fa like dan sɔ mɔ Zoova fa cɛli e’n, y’a sie i e trɔ’n nun kpɛkun e niɛnmɛn i lɔ kun sa. Kɛ ɔ ko yo naan i sɔ sa’n w’a juman’n, ɔ fata kɛ blɛ sunman’n e bu ninnge kwlaa nga Ɲanmiɛn nin Klisi be yo mannin e’n be akunndan. w25.01 26 § 1-2
Bu ninnge sɔ’m be akunndan kpa, fa ɔ wun wla ninnge sɔ’m be yolɛ’n nun mlɔnmlɔn. Sɛ a yo sɔ’n, sran’m be kwlaa bé wún kɛ a su kɔ ɔ ɲrun Ɲanmiɛn sulɛ’n nun.—1 Tim. 4:15.
Aniaan ng’ɔ kunndɛ kɛ be sie i asɔnun kpɛnngbɛn’n, nán maan ɔ yo sran mɔ blɛ li yɛ w’a kaci Klisifuɛ-ɔ. Kannzɛ bɔbɔ aniaan kun su minndɛman afuɛ kpanngban naan b’a sie i asɔnun kpɛnngbɛn’n, sanngɛ maan ɔ yo sran mɔ w’a tin Ɲanmiɛn sulɛ’n nun-ɔn. Kwlaa naan b’a sie aniaan kun asɔnun kpɛnngbɛn’n, ɔ fata kɛ ɔ kle kɛ, kɛ Zezi sa’n, ɔ ti wun ase kanfuɛ naan ɔ trɛ i awlɛn minndɛ kɛ Zoova mɛn i junman. (Mat. 20:23; Fip. 2:5-8) Asa’n ɔ fata kɛ ɔ kle kɛ ɔ su Ɲanmiɛn nanwlɛ su. Yɛle kɛ ɔ fata kɛ ɔ nian Zoova i mmla’m be su nanti, yɛ ɔ fa ajalɛ nga anuannzɛ’n kle’n su. Biblu’n kle weiin kɛ ɔ fata kɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be si like kle. ?I sɔ’n kle kɛ ɔ fata kɛ san fii a yo sran m’ɔ si nzra nun ijɔ kpa-ɔ? Cɛcɛ. Nán asɔnun kpɛnngbɛn’m be kwlaa yɛ be si nzra nun ijɔ kpa-ɔ. Sanngɛ kɛ bé bó jasin fɛ’n, annzɛ kɛ be kɔ aniaan’m be osu nianlɛ’n, ɔ fata kɛ be fa Biblu’n be kle be like kpa, yɛ be fa wla be fanngan. w24.11 23-24 § 14-15
N klo ɔ mmla mun […] n tra sika ɔkwlɛ, n klo be n tra sika ɔkwlɛ jrɛiin’n bɔbɔ.—Jue. 119:127.
Sɛ a kanngan ndɛ wie Biblu’n nun naan a wunmɛn i wlɛ kpa’n, kunndɛ e fluwa nga be yiyi ndɛ sɔ’n nun’n. I sin’n, fa blɛ bu su akunndan naan wun Zoova nin i Wa’n be su ndɛ wie mun, ɔ nin klolɛ mɔ be klo wɔ’n i wlɛ. (Jue. 119:97)Kɛ á kánngan Biblu’n nun annzɛ á kúnndɛ ndɛ wie i su like’n, sɛ a wunman ndɛ uflɛ wie m’ɔ yo fɛ’n, nán ɔ sa sin bubu wɔ. Yo kɛ sran wie m’ɔ su kunndɛ sika ɔkwlɛ sa. Blɛ sunman’n, sran ng’ɔ kunndɛ sika ɔkwlɛ’n, ɔ fa dɔ annzɛ cɛn kpanngban kunndɛ naan w’a ɲan wie. Sanngɛ i sa sin bubumɛn i. Afin ɔ si kɛ sɛ ɔ ɲan kan bɔbɔ’n, ɔ ti like dan. Kɛ e suan Biblu’n nun like’n, like uflɛ kwlaa nga e wun i’n i kpa tra sika ɔkwlɛ’n lele. ?Nɛ́n i-ɔ? (Ɲan. 8:10) I sɔ’n ti’n, tra ɔ awlɛn naan kanngan Biblu’n nun titi, naan kunndɛ ndɛ uflɛ wie mun fa uka nga a si i’n su.—Jue. 1:2. w25.01 25 § 14-15
Wafa kunngba nga Zoova yacili sa nga amun yoli i’n cɛli amun klun ufue’n su’n, amun kusu amun yo sɔ wie.—Kol. 3:13.
Zoova kunndɛ kɛ e yo sran mɔ kɛ be yo i sa’n ɔ sisimɛn i bo naan w’a yaci w’a cɛ-ɔ. (Jue. 86:5; Lik. 17:4; Efɛ 4:32) Ndɛ nga sran kun kan annzɛ like nga sran kun yo’n, ɔ kwla yo e ya kpa liɛ su. I li sɛ sran sɔ’n ti e osufuɛ annzɛ e janvuɛ’n yɛ ɔ kwla yo e ya dan’n niɔn. (Jue. 55:12-14) Wie liɛ’n, i ya dan m’ɔ yo e’n ti’n, ɔ kwla yo kɛ laliɛ yɛ b’a fa wɔ e sa. (Ɲan. 12:18) Kɛ ɔ ko yo sɔ’n, e kwla se kɛ e ɲin kpá wafa nga e wun yo e’n su. Sɛ e yo sɔ kusu’n, ɔ ti kɛ b’a wɔ e laliɛ kpɛkun y’a yaci laliɛ’n e kplo’n nun sa. Ɔ maan sɛ be yo e sa naan e ɲin kpa wafa nga e wun yo e’n su’n, i sɔ’n kwlá yoman naan e wla w’a gua ase. Wie liɛ’n kɛ be yo e sa’n, e kwla ka lɛ e fa ya. Biblu’n bɔbɔ di i nanwlɛ kɛ wie liɛ’n e kwla fa ya. Sanngɛ ɔ se e kɛ nán e jran wafa nga e wun yo e’n su naan y’a fa ajalɛ. (Jue. 4:4; Efɛ. 4:26) ?Ngue ti-ɔ? Afin kɛ sran kun fa ya yo like kusu’n kpɛ sunman’n i bo’n guaman kpa. (Zak. 1:20) Kɛ be yo e like’n, e kwla fa ya sɔ. Sanngɛ sɛ é fá sa sɔ’n é síe e klun annzɛ e su yoman sɔ’n, ɔ fin e bɔbɔ. w25.02 15 § 4-6
Ngwlɛlɛ’n sasa ngwlɛlɛfuɛ’n i nguan’n.—Aku. 7:12.
Zezi i ɲanndra kun nun’n, ɔ kleli kɛ sɛ sran kun tiantian aɲanbeun ninnge’m be nuan, naan sanngɛ “Ɲanmiɛn ɲrun’n ɔ leman like fi’n,” i sɔfuɛ’n ti sinnglinfuɛ. (Lik. 12:16-21) Sran fi siman sa ng’ɔ́ wá jú ainman’n. (Ɲan. 23:4, 5; Zak. 4:13-15) Asa’n, Zezi seli kɛ ɔ fata kɛ e kaci e sin e si e ninnge’m be kwlaa naan y’a kwla kaci i sɔnnzɔnfuɛ. (Lik. 14:33) Akoto’m be blɛ su’n, i sɔ yɛ Klisifuɛ nga be o Zide lɔ’n be klun klo su be yoli-ɔ. (Ebr. 10:34) Andɛ kusu’n, aniaan kpanngban be kplinnin su kɛ aɲanbeun ninnge’m be fi be sa, kɛ ɔ ko yo naan b’a yoman politiki’n ti. (Ngl. 13:16, 17) ?Ngue yɛ ɔ ukali be naan b’a kwla yo sɔ-ɔ? Be fali be wla guali nda yɛ mɔ Zoova tali’n su. Ɔ seli kɛ: “N su yiman wɔ ase le, yɛ n su yaciman wɔ le.” (Ebr. 13:5) E yo e liɛ nga e kwlɛ i yo’n naan ainman’n y’a kwla nian e wun lika. Yɛ e lafi su kɛ sɛ sa wie mɔ y’a sunnzunman’n tɔ e su’n, Zoova nían e lika. w25.03 29 § 13-14
Kɛ mɔ y’a wie Klisi’n i su ndɛ klikli nga be kleli e’n i su like suan’n, maan e mian e ɲin e yo sran e wɔ e ɲrun titi. Nán maan e ka Ɲanmiɛn ndɛ’n i bo bolɛ ninnge’m be su like suanlɛ’n su sa trilili.—Ebr. 6:1.
Zoova uka e naan y’a tin i sulɛ’n nun. Asɔnun kpɛnngbɛn mɔ be nian e lika yɛ be kle e like’n, be uka e naan sɛ é kwlá sé’n ‘y’a yo kpɛnngbɛn’ Ɲanmiɛn sulɛ’n nun. I sɔ’n yo maan ‘e tin yɛ e yo sran kpa kɛ Klisi sa.’ (Efɛ. 4:11-13 nun) Asa’n, Zoova fɛ i wawɛ’n man e naan y’a bu “akunndan nga Klisi bu’n wie.” (1 Kor. 2:14-16) Kpɛkun ɔ yoli maan be klɛli Zezi i su ndɛ naan y’a si akunndan ng’ɔ bu’n, ɔ nin ndɛ ng’ɔ kannin be’n, nin ninnge ng’ɔ yoli be’n. Sɛ e bu akunndan kɛ Zezi sa’n, yɛ e yo ninnge mun kɛ i sa’n, e ɲin tí Ɲanmiɛn sulɛ’n nun. Sanngɛ sɛ e kunndɛ kɛ e ɲin ti Ɲanmiɛn sulɛ’n nun’n, ɔ fataman kɛ e ka “Ɲanmiɛn ndɛ’n i bo bolɛ ninnge’m be su like suanlɛ’n su.” w24.04 4-5 § 11-12
Akunndan bulɛ’n wá nían ɔ su, yɛ sa wlɛ wunlɛ’n sásá ɔ.—Ɲan. 2:11.
Cɛn kwlaa’n e fa ajalɛ. Ajalɛ sɔ’m be nun wie’m be falɛ’n timan kekle. I wie yɛle like nga e klo kɛ é dí i nglɛmun’n, annzɛ blɛ nga é kɔ́ lalɛ’n. Sanngɛ ajalɛ wie’m be liɛ’n be falɛ’n ti kekle. Afin sɛ y’a siman be fa’n, e kwla tɔ tukpacɛ, e su diman aklunjɔɛ, e awlofuɛ’m be kwla wun be ɲrun, annzɛ kusu Zoova i sulɛ’n kwla yo kekle man e. E kunndɛ kɛ ajalɛ nga e fa be’n, e bɔbɔ nin e awlofuɛ mun e ɲan su ye. Yɛ ng’ɔ ti cinnjin kpa’n, yɛle kɛ e kunndɛ kɛ Zoova i klun jɔ ajalɛ sɔ’m be su. (Rɔm. 12:1, 2) Like cinnjin kun m’ɔ fata kɛ e yo’n yɛle kɛ maan e si ndɛ’n nun kpa. ?Ngue ti yɛ i sɔ liɛ’n ti cinnjin-ɔn? Maan e se kɛ tukpacɛ kekle kun kle sran kun yalɛ naan i ti’n w’a wɔ dɔɔtrɔ. ?Sɛ dɔɔtrɔ bian’n w’a usɛmɛn i kosan’n, ɔ kwla ka lɛ kle ayre ng’ɔ fata kɛ ɔ yo’n? Cɛcɛ. I wafa kunngba’n kwlaa naan y’a fa ajalɛ kun’n, ɔ fata kɛ e si ndɛ’n nun kpa. w25.01 14 § 1-3
Zoova […] w’a yaci ɔ sa tɛ’n w’a cɛ wɔ. A su wuman.—2 Sam. 12:13.
?Zoova i sran aunnvɔɛ silɛ’n, i su ndɛ benin yɛ e si i-ɔ? ?Wafa sɛ yɛ ɔ kleli kɛ ɔ ‘kunndɛman kɛ sran kun sa nunnun-ɔn’? (2 Piɛ. 3:9) Maan e fa e ɲin sie i sran wie mɔ be yoli sa tɛ dan’n, be su ndɛ’n su. Sran sɔ’m be nun kun yɛle Famiɛn Davidi. Davidi yoli sa tɛ kpanngban. I wie yɛle kɛ ɔ kunndɛli sran yi, kpɛkun ɔ kunnin sran. Sanngɛ Davidi kacili i ayeliɛ’n. Ɔ maan Zoova sili i aunnvɔɛ, yɛ ɔ yacili i wun sa’n cɛli i. (2 Sam. 12:1-12) I wie ekun yɛle Famiɛn Manase liɛ’n. Ɔ yoli sa tɛtɛ mun afuɛ kpanngban kpa. Ɔ nin i sɔ ngba’n, kɛ Zoova wunnin kɛ ɔ kacili i nzuɛn’n, ɔ sili i aunnvɔɛ. Kpɛkun ɔ yacili i wun sa’n cɛli i. (2 Ɲol. 33:9-16) Sa sɔ’m be kle kɛ, sɛ Zoova wun kɛ ɔ kwla jran sa wie’m be su si sran kun i aunnvɔɛ’n, ɔ si i aunnvɔɛ. Zoova wá cɛ́n sran kɛ ngalɛ’n sa mun. Afin be wunnin i wlɛ kɛ be yoli sa tɛ dan. Kpɛkun be kacili be ayeliɛ’n. w24.05 4 § 12

