Kɛ yasua kun nin i yi be wu ba’n be klun jɔ dan. Kannzɛ be klo be wa nɔnman sɔ’n sanngɛ be kunndɛman kɛ ɔ ka bakan titi. I kpa bɔbɔ’n, sɛ be nian naan be wa’n ɔ ɲinman’n srɛ kwla kun be. I wafa kunngba’n, kɛ e bo Zoova i su like suanlɛ bo’n ɔ yo i fɛ. Sanngɛ ɔ kunndɛman kɛ e kɛ i sɔ’n su. (1 Kor. 3:1) Ɔ kunndɛ kɛ e yo kɛ “kpɛnngbɛn mun sa.” Glɛki nun ndɛ nga be kacili i Wawle’n nun kɛ “kpɛnngbɛn mun’n” be kwla kaci i ekun kɛ “be nga b’a tin’n.” (1 Kor. 2:6) Ɔ maan wafa nga ba nɔnman kun ɲin lele ɔ fa yo kpɛnngbɛn’n, i wafa kunngba’n ɔ fata kɛ Klisifuɛ’m be wɔ be ɲrun naan be tin Ɲanmiɛn sulɛ’n nun. I yo, kannzɛ y’a wɔ e ɲrun naan y’a tin Ɲanmiɛn sulɛ’n nun’n, ɔ fata kɛ e mian e ɲin e yo sɔ titi.—1 Tim. 4:15. w24.04 2 § 1, 3

?Sɛ sran kun usa ɔ kɛ Zoova ti wɔ sɛ’n, wafa sɛ yɛ á tɛ́ i su-ɔ? Atrɛkpa’n, á tɛ́ su kɛ: ‘Zoova ti min Si, min Ɲanmiɛn nin min Janvuɛ.’ Atrɛkpa kusu’n, Zoova i manmanlɛ dunman uflɛ wie mun yɛ bé kpɛ́n ɔ klun-ɔn. ?Sanngɛ á sé kɛ Zoova ti ɔ sikefuɛ wie? Famiɛn Davidi fali wafa nga Zoova nin i sufuɛ nanwlɛfuɛ’m be tran’n, ɔ fa sunnzunnin wafa nga sran kun nin i aofuɛ’m be tran’n. Ɔ usali kɛ: “?Ee Zoova, wan yɛ ɔ́ kwlá trán ɔ tannin sua’n nun lɔ-ɔ? ?Wan yɛ ɔ́ kwlá trán oka m’ɔ ti ɔ liɛ klonglo’n su lɔ-ɔ?” (Jue. 15:1) Ndɛ sɔ mɔ Ɲanmiɛn maan Davidi klɛli’n ti’n, e wun i wlɛ kɛ Zoova kwla sike e i tannin sua’n nun lɔ. Yɛle kɛ e kwla kaci i janvuɛ. Kwlaa naan Zoova w’a yi ninnge mun’n, i ngunmin yɛ ɔ o lɛ-ɔ. Sanngɛ kɛ ɔ yili i Wa klikli’n, sɛ é kwlá sé’n, ɔ sɔli i nun i tannin sua’n nun. Kɛ Zoova yoli sɔ kusu’n, i klun jɔli dan. Biblu’n kle kɛ Zoova klo i Wa’n ‘i sa kpa.’ Yɛ i Wa klikli sɔ’n kusu dili “aklunjɔɛ [Zoova] i ɲrun lɛ blɛ kwlaa nun.”—Ɲan. 8:30. w24.06 2 § 1-3

Sran 340.000 b’a yia kɛ bé síe Davidi i famiɛn Izraɛli nvle’n su. Be yiali okaoka lika ng’ɔ o Ebrɔn i wun koko lɛ’n nun. (1 Ɲol. 12:39) Be kokoli yalɛ, yɛ be toli jue be manmannin Zoova. Be yoli sɔ cɛn ba lele nsan. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n nn gbanflɛn kun mɔ be flɛ i kɛ Zadɔku mɔ atrɛkpa’n b’a siemɛn i nzɔliɛ sran kpanngban sɔ’m be afiɛn’n ɔ o lɛ wie. Sanngɛ Zoova kunndɛli kɛ be si kɛ Zadɔku o sran sɔ’m be nun wie. (1 Ɲol. 12:22, 26-28) Zadɔku ti Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ. Yɛ ɔ nin Abiataa m’ɔ ti Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ dan’n be dili junman likawlɛ. Asa’n ɔ ti jeliwafuɛ. Zoova maan ɔ si ngwlɛlɛ dan, yɛ ɔ kwla wun i klun sa’n i wlɛ. (2 Sam. 15:27) Ɔ ti yakpafuɛ. Mɛn’n i awieliɛ blɛ nga nun’n, Satan su wlɛ i wun ase kpa naan ɔ́ klé Zoova i sufuɛ’m be yalɛ. (1 Piɛ. 5:8) Ɔ maan ɔ fata kɛ e yo yakpafuɛ naan y’a kwla tra e awlɛn lele naan Zoova w’a nunnun Satan nin i mɛn tɛ nga. (Jue. 31:24) I sɔ yolɛ nun’n e kwla yo yakpafuɛ kɛ Zadɔku sa. w24.07 2 § 1-3

Kɛ Zoova yili yasua nin bla klikli’n, ɔ kunndɛli kɛ be di aklunjɔɛ. Ɔ mannin be tranwlɛ klanman kpa. Ɔ yoli maan be jali, yɛ junman ng’ɔ mannin be’n ɔ yo ɲɛnmɛn dan. Yɛle kɛ be wu ba naan be trɛ naan be yi asiɛ’n. Yɛ be yo maan asiɛ’n wunmuan’n kaci klanman kɛ Edɛnin fie’n sa. Sanngɛ ɔ mannin be mmla kun. Mmla sɔ’n i su falɛ yoman ya. Ɔ seli be kɛ sɛ be yo ɲin kekle i su naan b’a diman mmla sɔ’n su’n bé wú. E si sa ng’ɔ juli’n kusu. Anzi kun m’ɔ kloman Ɲanmiɛn nin sran’n, ɔ wa lakali be naan be yo sa tɛ. Adan nin Ɛvu be yoli like nga klunwifuɛ sɔ’n seli be kɛ be yo’n. Be yoli sa tɛ. B’a lafiman Ɲanmiɛn m’ɔ kleli kɛ ɔ klo be’n i su. Ndɛ nga Zoova kannin’n kusu kpɛnnin su. Sa tɛ sɔ mɔ Adan nin Ɛvu be yoli’n ti’n, be yoli oke kpɛkun i agualiɛ su’n be wuli.—Bob. 1:28, 29; 2:8, 9, 16-18; 3:1-6, 17-19, 24. w24.08 3 § 3

Zoova nin i Wa’n be kunndɛ kɛ e di aklunjɔɛ. Jue Mun 119:2 se kɛ: “Be nga be nanti i afɔtuɛ’m be su’n, mɔ be tu be klun be kunndɛ i’n, be liɛ su ti ye.” Asa’n, Zezi seli kɛ: “Be nga be ti Ɲanmiɛn i ndɛ’n mɔ be fa su’n, be liɛ su ti ye!” (Lik. 11:28) E mɔ e su Zoova’n, kɛ e kanngan Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun cɛn kwlakwla yɛ e nanti i nun ndɛ’n su’n, e di aklunjɔɛ dan. (Zak. 1:22-25) I sɔ’n yo maan Zoova i klun jɔ e wun. (Aku. 12:13) Asa’n i sɔ’n yo maan e nin e awlofuɛ mun e tran klanman, yɛ e nin e wiengu Klisifuɛ mun e afiɛn mantan kpa. Kɛ sran’m be nantiman Zoova i mmla’m be su’n, sa ng’ɔ tɔ be su’n e liɛ’n ɔ tɔman e su wie. Ɔ maan ndɛ nga Famiɛn Davidi kannin’n ɔ ti e liɛ’n su. Jue kun nun’n, ɔ kannin Zoova i mmla mun, nin i afɔtuɛ mun, ɔ nin jɔlɛ ng’ɔ di be’n be ndɛ. Kpɛkun i agualiɛ su’n ɔ seli kɛ: “Sran ng’ɔ fa be su’n, ɔ ɲan su ye dan.”—Jue. 19:7-11. w24.09 2 § 1-3

Zoova si sa kwlaa ng’ɔ tɔ i sufuɛ’m be su’n. Sɛ e di aklunjɔɛ-o annzɛ e wla bo e wun-o, ɔ si nun. (Jue. 37:18) Kɛ ɔ wun i wlɛ kɛ kannzɛ sa nga be o e su’n be ti sɛ ti sɛ’n, e mian e ɲin e su i’n, i sɔ’n yo i fɛ dan. Sanngɛ ɔ kaman ngalɛ’n su. Ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ úka e yɛ ɔ́ fɔ́nvɔ e. Jue mun 147:3 se kɛ Zoova ‘cici be nga be awlɛn w’a kpɔtɔ be klun’n be kannin’m be su.’ Ndɛ mma sɔ’n kle e kɛ Zoova nian be nga be awlɛn w’a kpɔtɔ be klun’n be lika kpa. Sanngɛ ɔ fata kɛ e bɔbɔ e yo ninnge wie mun naan y’a ɲan ukalɛ mɔ Zoova uka e’n i su ye. Maan e fa sa kun e yiyi nun. Dɔɔtrɔ kun m’ɔ si i junman’n i di kpa’n, ɔ kwla yo sran kun mɔ like yaya yoli i’n i ayre. Sanngɛ sɛ sran sɔ’n waan ɔ́ yó juejue’n, ɔ fata kɛ ɔ nian ndɛ kwlaa nga dɔɔtrɔ’n kan kleli i’n su. Zoova kan ndɛ kle be nga be awlɛn w’a kpɔtɔ be klun’n. Yɛ ɔ man be afɔtuɛ. w24.10 6 § 1-2

Laa’n, e fluwa’m be nun’n, e kannin be nga Zoova w’a buman be sran kpa’n be su ndɛ wie mun. E seli kɛ, kɛ Ɲanmiɛn wá cɛ́n sran mun’n, ɔ su cɛnman sran sɔ mun wie. Biblu’n kan sran tɛtɛ wie mɔ Zoova dili be jɔlɛ’n be ndɛ. Be wie yɛle be ng’ɔ fali nzue fa nunnunnin be Nowe i blɛ su’n, ɔ nin nvle nso ng’ɔ seli Izraɛlifuɛ’m be kɛ be nunnun be naan be tran be osu’n nun’n, ɔ nin Asirifuɛ 185.000 mɔ cɛn kun kɔnguɛ’n Zoova i anzi kun wa nunnunnin be sekeseke’n. (Mml. 7:1-3; Eza. 37:36, 37) ?Sa kwlaa sɔ’m be nun’n, Biblu’n se kɛ Zoova w’a bu sran sɔ’m be fɔ w’a wie naan ɔ su cɛnman be wie? Cɛcɛ, ɔ seman sɔ. Sa kwlaa sɔ’m be nun’n, e siman sran sɔ’m be tinuntinun be wun ajalɛ nga Zoova fali’n. Asa’n sɛ sran sɔ mɔ be wuli’n be kwla tili Zoova i su ndɛ naan se kɛ bé kwlá káci be nzuɛn’n, e siman nun. w24.05 3 § 5-7

Zezi kannin angbeti bla kun mɔ be buli i lufle m’ɔ fɛli i ndɛ’n ɔli jɔlɛ difuɛ kun ja su’n i ndɛ. Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be kwla wun sa ng’ɔ o bla’n su’n i wlɛ kpa. Afin be blɛ su’n kpɛ sunman’n sran’m be bu be wiengu lufle. (Lik. 18:1-5) E kusu e kwla wun sa sɔ’n i wlɛ kpa wie. Afin ɔ leman sran kun m’ɔ kwla se kɛ be nin-a bumɛn i lufle le-ɔ. Andɛ’n sran sunman be kpa sran nun, be klun yo wi yɛ be ɲin ti kpli. Ɔ maan e si kɛ cɛn wie lele’n sran wie kwla bu e lufle. (Aku. 5:8) Kannzɛ e si sɔ’n, sanngɛ kɛ e niaan Klisifuɛ kun yɛ ɔ yo sɔ’n, nanwlɛ, i sɔ’n kwla bubu e sa sin dan. Kɛ Zezi i kpɔfuɛ’m be kleli i yalɛ’n, like ng’ɔ yoli’n ɔ kwla uka e kpa. I yo, e niaan’m be timan e kpɔfuɛ. Fɔ m’ɔ o be nun’n yɛ ɔ kle be yalɛ-ɔ. Sanngɛ sɛ e kwla tra e awlɛn e kpɔfuɛ mɔ be kle e yalɛ’n be wun’n, nn ɔ fata kɛ e tra e awlɛn e niaan’m be wun wie. w24.11 2 § 1-2

Be nga be kan be ndɛ Biblu’n nun’n be blɛ su’n, kpanwun’n ti aliɛ cinnjin kpa. (Bob. 14:18; Lik. 4:4) I kpa bɔbɔ’n kpanwun’n i cinnjin m’ɔ ti’n ti’n, Biblu’n nun ndɛ wie’m be nun’n be flɛ aliɛ’n kɛ “kpanwun.” (Mat. 6:11; Yol. 20:7) Abonuan sa nga Zezi yoli be mɔ e si be kpa’n be nun nɲɔn nun’n, ɔ fali kpanwun. (Mat. 16:9, 10) Be kan be nun kun i ndɛ Zan ndɛ tre 6 nun. Cɛn kun mɔ Zezi i akoto’m be ko boli jasin fɛ’n, be fɛli kpa. I sɔ’n ti’n, be nin Zezi be fali alie kun be kpɛli Galile jenvie’n naan bé kó ló wunmiɛn kan. (Mar. 6:7, 30-32; Lik. 9:10) Be juli Bɛtsaida akpasua’n su lɔ. Sanngɛ kɛ sran’m be tili’n, be bali kpanngban kpa be wa toli i. Zezi w’a seman kɛ w’a fɛ ti’n, ɔ nianman be lɔ. Sanngɛ ɔ kannin Ɲanmiɛn Sielɛ’n i su ndɛ kleli be. Yɛ ɔ yoli tukpacifuɛ’m be juejue. Kɛ mɔ lika’n ɔli mmua’n ti’n, i sɔnnzɔnfuɛ’m be usali be wun kɛ sran kwlaa sɔ’m bé yó sɛ naan b’a ɲan like b’a di. Atrɛkpa’n, be nun wie’m be le aliɛ kan. Sanngɛ ɔ fata kɛ be dan lika be wɔ klɔ’m be su be ko to aliɛ.—Mat. 14:15. w24.12 2 § 1-2

I klikli nun’n Adan nin Ɛvu mɔ be ti e si nin e nin klikli’n fɔ nunman be nun. Yɛ be tran lika klanman kpa kun nun. (Bob. 1:27; 2:7-9) Be kwla di aklunjɔɛ titi yɛ be kwla ɲan nguan m’ɔ leman awieliɛ’n. Sanngɛ Adan nin Ɛvu be wa yoli sa tɛ. Ɔ maan be kannin be bo lika sɔ’n nun’n, yɛ b’a kwlá ɲanman nguan m’ɔ leman awieliɛ’n kun. ?Kɛ ɔ yoli sɔ’n, aja like benin yɛ be yaci mannin be mma mun-ɔn? Biblu’n se kɛ: “Sran kunngba [yɛle kɛ Adan] ti yɛ sa tɛ’n bali mɛn’n nun-ɔn. Yɛ sa tɛ’n kusu ti yɛ wie’n bali-ɔ. Ɔ maan wie’n wo sran’m be kwlaa be su, afin be kwlaa be yoli sa tɛ.” (Rɔm. 5:12) Aja like nga Adan yaci mɛnnin i mma mun’n, yɛle sa tɛ’n. Yɛ sa tɛ sɔ’n kusu ti yɛ be wu-ɔ. Aja like sɔ’n ɔ ti kɛ kalɛ dan kpa yɛ ɔ o e su sa. Yɛ e nun wie fi kwlá tanninman kalɛ sɔ’n. (Jue. 49:8) Zezi kleli kɛ sa tɛ’n ɔ ti kɛ “kalɛ” wie yɛ ɔ o e su sa-ɔ. (Mat. 6:12 jnd; Lik. 11:4) Kɛ e yo sa tɛ’n, ɔ ti kɛ Zoova i kalɛ w’a tran e su sa. Ɔ maan ɔ fata kɛ e tannin kalɛ sɔ’n. Sɛ b’a tanninman kalɛ ng’ɔ o e su’n, saan kɛ e ko wu’n yɛ bé yáci kalɛ’n sɔ’n bé cɛ́ e-ɔ.—Rɔm. 6:7. w25.02 2-3 § 2-3

Kɛ e kan Ɲanmiɛn Sielɛ’n i su ndɛ nanwlɛ’n e kle e wiengu mun’n, i sɔ’n yo e fɛ dan. Afin nán sran kwlaa yɛ ɔ kwla yo sɔ-ɔ. I wie yɛle kɛ i nun mɔ Zezi te o asiɛ’n su wa’n w’a kplinman su kɛ mmusu’m be kɛn i ndɛ be kle sran mun. (Lik. 4:41) Andɛ kusu’n kwlaa naan b’a man sran kun i atin kɛ ɔ bo jasin fɛ’n, ɔ fata kɛ ɔ kle kɛ ɔ nanti Ɲanmiɛn i mmla’m be su. Sɛ lika kwlaa nga e wo’n, annzɛ blɛ kwlaa nga e ɲɛn i wun atin’n e bo jasin fɛ’n, é klé kɛ junman sɔ’n ti e cenjele like. Kɛ Zezi sa’n e kunndɛ kɛ é mían e ɲin é bó jasin fɛ’n, yɛ é klé sran’m be ndɛ nanwlɛ’n. (Mat. 13:3, 23; 1 Kor. 3:6) I wafa kunngba’n, Zoova i anuannzɛ’n yo like kwlaa ng’ɔ kwla yo naan sran’m b’a si Ɲanmiɛn i dunman’n. I wie yɛle kɛ Ɲanmiɛn Ndɛ’n—Mɛn Uflɛ Biblu’n i nun’n, be fali Ɲanmiɛn i dunman’n be sieli i lika ng’ɔ fata kɛ ɔ tran lɛ’n. Andɛ’n e kwla ɲan Biblu’n sɔ’n i bue annzɛ i wunmuan’n aniɛn kɔe 270 tra su be nun. w24.04 9 § 8-9

Aniaan wie mɔ be di aklunjɔɛ be aja’n nun’n, be mian be ɲin be yo like kun cɛn kwlakwla be fa kle be yi’m be kɛ be klo be. (1 Zan 3:18) Yasua kun kwla yo ninnge kanngan wie mun fa kle kɛ ɔ klo i yi’n. I wie yɛle kɛ ɔ kwla trɛ i sa’n nun, annzɛ ɔ kwla tɔ i nun. Ɔ kwla klɛ i mesazi se i kɛ: “N wla lo wɔ,” annzɛ ɔ kwla usɛ i kɛ: “?Ɔ wun ti kpa?” Cɛn kunngun’n, ɔ kwla klɛ ndɛ fɛfɛ wie mun lɛtri nun fa kle i kɛ ɔ klo i. Kɛ yasua kun yo ninnge kɛ ngalɛ’n sa mun’n, ɔ kle kɛ ɔ bu i yi’n i sran. Yɛ i sɔ m’ɔ yo’n ti’n, be aja’n taka kpa. Yasua ng’ɔ bu i yi’n i sran’n, ɔ kan sa nga ti yɛ i ndɛ lo i’n i ndɛ kle i, yɛ ɔ wlɛ i fanngan. Wafa ng’ɔ kwla yo sɔ’n i kun yɛle kɛ ɔ yo i yi’n i mo, like kwlaa ng’ɔ yo fa suɛn i bo’n ti. (Kol. 3:15) Kɛ yasua kun yi i yi’n i ayɛ’n, i wun kpɛjɛ i. Yɛ ɔ wun kɛ i wun’n bu i sran naan ɔ klo i sakpa. w25.01 11 § 15; 13 § 16

Jue Mun 15 i agualiɛ su’n, Davidi seli kɛ: “Sran ng’ɔ yo sa sɔ mun’n, ɔ kwlá tɔman le.” Ndɛ mma sɔ’n nun’n, Famiɛn Davidi kan like nga ti yɛ Zoova kunndɛ kɛ e yo like kwlaa ng’ɔ boli su Jue Mun 15 nun’n i ndɛ. Afin ɔ kunndɛ kɛ e di aklunjɔɛ. Asa’n, Ɲanmiɛn kle e atin nga sɛ e fa su-ɔ, ɔ́ yrá e su kpɛkun ɔ́ sásá e’n. Be nga be o Zoova i tannin sua’n nun’n, be kwla lafi su kɛ cɛn wie lele’n be liɛ yó ye. Be nga be kpali be sieli be ngunmin’n, bé kɔ́ ɲanmiɛn su bé kó trán be “tranwlɛ” mɔ Zezi siesie mannin be’n i nun. (Zan 14:2) Be nga be lafi su kɛ bé trán asiɛ’n su wa’n, be ɲin o sa ng’ɔ́ wá jú mɔ Sa Nglo Yilɛ 21:3 kɛn i ndɛ’n, i sin kpa. Nanwlɛ, yialɛ nga Zoova yiali e kɛ e kaci i janvuɛ naan e trɛn i tannin sua’n nun titi’n, ɔ ti e cenjele like dan.—Jue. 15:1-5. w24.06 13 § 19-20

Biblu’n kle kɛ Zoova le ɲrun dan. Kɛ ɔ deli Izraɛlifuɛ mun mɔ be fin Ezipti lɔ fiteli’n, ɔ yili i aɲrunɲan’n i nglo. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn Izraɛlifuɛ’m b’a ju Sinai Oka’n i wun lɛ naan bé tíe ndɛ nga Ɲanmiɛn wá kán klé be’n. Bé nían-ɔn, ɲanmiɛn ble tritri kpa kun w’a kata oka’n su kplu. Kpɛkun asiɛ’n kejeli dan kpa. Atrɛkpa’n sin fin oka’n nun fiteli wie. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn ɲanmiɛn’n kpá sin piapia, nn angblannan’n kusu tɛ́. Yɛ awɛ kun tɛli kekle kpa. (Tul. 19:16-18; 24:17; Jue. 68:8) Kɛ Zoova yili i aɲrunɲan i nglo kɛ ngalɛ’n sa mɔ Izraɛlifuɛ sɔ’m be wunnin i’n, wafa nga be wun yoli be’n, amun bu i akunndan be nian. Andɛ’n wafa nga e kwla yo naan Zoova ɲan ɲrun’n, i kun yɛle kɛ maan be kɛn i tinmin’n nin i nzuɛn mɔ be yo ɲɛnmɛn’n be ndɛ kle be wiengu mun. Asa’n, kɛ e kle kɛ i fanngan nun yɛ e kwla di junman kwlaa nga be fa man e’n, i sɔ’n yo maan ɔ ɲan ɲrun.—Eza. 26:12. w25.01 2 § 2-3

I nun mɔ Izraɛlifuɛ’m bé kɔ́ mɛn nga Ɲanmiɛn tali nda kɛ ɔ́ fá mán be’n nun’n, sran wie mɔ be le ɲrun kpa’n, be fali ndɛnngan be wlɛli i Moizi sin. Be waan nán Zoova yɛ ɔ kpali Moizi kɛ ɔ dun be ɲrun mmua-ɔ. Be seli kɛ: “Izraɛlifuɛ’m be wunmuan’n, be ti Ɲanmiɛn liɛ klonglo. Ɔ leman be nun kun sa m’ɔ timɛn i liɛ-ɔ. Yɛ Zoova o be afiɛn.” (Kal. 16:1-3) I yo, Ɲanmiɛn ɲrun’n, Izraɛlifuɛ’m be wunmuan’n be ti i liɛ klonglo sakpa. Sanngɛ ɔ kpali Moizi kɛ ɔ dun i sufuɛ’m be ɲrun mmua. Ijɔlɛ nga be ijɔli Moizi’n, Zoova yɛ be ijɔli i-ɔ. Nán like nga Zoova klo’n yɛ ɔ yoli be cinnjin-ɔn, sanngɛ like nga be bɔbɔ be klo’n yɛ ɔ yoli be cinnjin-ɔn. Yɛle kɛ be kunndɛli kɛ bé ɲán aɲrunɲan nin kwlalɛ trá laa’n. Kɛ ɔ yoli sɔ’n Zoova nunnunnin ɲin keklefuɛ sɔ’m be ɲrun dinfuɛ mun nin sran akpi kpanngban mɔ be suli be su’n. (Kal. 16:30-35, 41, 49) Andɛ ekun’n, e kwla lafi su kɛ be nga be buman like nga Zoova i anuannzɛ’n kle e’n i like fi’n, Zoova i klun jɔman be wun. w24.07 11 § 11

Blɛ nga e o nun yɛ’n nun’n, sran’m be lafiman mɛn’n i awieliɛ’n i su ndɛ nga Biblu’n kan’n su. I kpa bɔbɔ’n e mɔ e lafi ndɛ sɔ’n su’n, sran’m be to e mma. (2 Piɛ. 3:3, 4) Kannzɛ bɔbɔ sa nga bé wá jú ɲrɛnnɛn dan’n nun’n, nɛ́n i ngba yɛ e si i’n, maan e lafi su kpa kɛ cɛn nga Zoova sieli naan ɔ́ fá núnnún mɛn tɛ kain nga’n ɔ su to fuanman. Asa’n ɔ fata kɛ e lafi su kpa kɛ blɛ sɔ’n nun’n Ɲanmiɛn nían e lika. Ɔ fata kɛ e lafi “junman difuɛ nanwlɛfuɛ m’ɔ si ngwlɛlɛ’n” i su, afin i lika yɛ Zoova sin kle e atin-ɔn. (Mat. 24:45) Atrɛkpa’n kɛ ɲrɛnnɛn dan’n wá bó i bo’n bé wá klé e ajalɛ wie m’ɔ fata kɛ e nanti su naan sa w’a ɲanman e-ɔ. Dɔ nga su yɛ ɔ fata kɛ e lafi be nga be dun e ɲrun mmua’n be su kpa-ɔ. Sɛ dɔ nga su’n e nantiman ajalɛ nga be kle e’n su’n, nán kɛ ɲrɛnnɛn dan’n wá bó i bo’n yɛ é kwlá yó sɔ-ɔ. w24.09 11 § 11-12

Siɛ nin niɛn’m be wun i wlɛ kɛ, nán kɛ be lafi Ɲanmiɛn su’n ti yɛ be mma’m bé láfi i su wie-ɔ. Kɛ bakan kun ɲín’n, ɔ kwla usɛ i wun kɛ: ‘?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Ɲanmiɛn o lɛ sakpa-ɔ? ?Ndɛ nga Biblu’n kan’n ti nanwlɛ sakpa?’ Biblu’n bɔbɔ wla e fanngan kɛ e fa ‘ngwlɛlɛ nga e si i’n,’ e yo e wun sa ye, yɛ e ‘bu sa kwlaa sin e nian.’ (Rɔm. 12:1; 1 Tes. 5:21) ?I lɛ nun’n, wafa sɛ yɛ amun kwla uka amun mma mun naan b’a lafi Ɲanmiɛn nin Biblu’n nun ndɛ’n su kpa-ɔ? Amun uka amun wa’n naan ɔ wun kɛ ndɛ nga Biblu’n kan’n ti nanwlɛ. Sɛ amun wa’n usa kosan wie mun’n, amun ukɛ i naan ɔ wɔ jw.org su, annzɛ ɔ fa Zoova i Lalofuɛ’m be like kunndɛlɛ fluwa, naan ɔ kunndɛ wafa nga be tɛ kosan sɔ’m be su’n. Sɛ ɔ fa fluwa sɔ’n naan ɔ kunndɛ ndɛ akpasua nga be flɛ i “Biblu’n” i ndɛ ja ng’ɔ suan “Ɔ fin Ɲanmiɛn’n,” ɔ́ sí like nga ti yɛ e kwla lafi su kɛ Biblu’n timan kɛ fluwa onga’m be sa, naan ɔ “ti Ɲanmiɛn i ndɛ’n.”—1 Tes. 2:13. w24.12 14-15 § 4-5

?Wafa sɛ yɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be kwla nian Zezi i ajalɛ’n su-ɔ? Ɔ fata kɛ be kle aniaan yasua’m be like naan b’a di junman wie mun asɔnun’n nun. Aniaan nga be ti gbanflɛn bɔbɔ’n, ɔ fata kɛ be kle be like wie. Asɔnun kpɛnngbɛn’m be wun i wlɛ kɛ fɔ o aniaan sɔ mɔ bé klé be like’n be nun. I lɛ nun’n ɔ fata kɛ be man be afɔtuɛ amanniɛn su. I liɛ’n bé kwlá sí ninnge wie’m be yó, bé wún kɛ ɔ fata kɛ be yo wun ase kanfuɛ, bé yó sran mɔ be kwla lafi be su-ɔ, yɛ be wiengu’m be ukalɛ’n yó be fɛ. (1 Tim. 3:1; 1 Piɛ. 5:5) Nán jasin fɛ’n i bolɛ’n i ngunmin yɛ ɔ ti junman nga Zezi fa mɛnnin i sɔnnzɔnfuɛ mun-ɔn. Sanngɛ ɔ seli be kɛ be kle sran’m be like wie. Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be kwla bu i kɛ be su kwlá diman junman sɔ’n. Sanngɛ Zezi lafili su kɛ be kwla yo sɔ. Yɛ ɔ kɛnnin i sɔ’n kleli be. Kɛ m’ɔ lafi be su’n ti’n, ɔ seli be kɛ: “Kɛ Siɛ’n fa sunmannin min sa’n, n kusu ń súnman amun wie.”—Zan 20:21. w24.10 16 § 15; 17 § 17

Davidi yoli famiɛn dan kun, yɛ ɔ nin Ɲanmiɛn nantili klanman. Ɔ yoli jue tofuɛ, nin alɛ kunfuɛ, ɔ nin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ. Sa kpanngban be tɔli i su. Blɛ wie nun’n, ɔ fiali famiɛn Saili m’ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ kún i’n i ɲrun. Kɛ ɔ kacili famiɛn’n, ɔ wanndili i wa Absalɔmun m’ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ kún i naan ɔ́ dé famiɛn bia’n i sa nun’n i ɲrun ekun. Kannzɛ sa kwlaa sɔ’m be tɔli i su’n, naan i bɔbɔ yoli sa wie mɔ be timan su’n, sanngɛ ɔ suli Ɲanmiɛn lele wie’n fa kunnin i. Kɛ Zoova kán Davidi i ndɛ’n, ɔ seli kɛ: “Ɔ ti min awlɛn su sran.” I kwlaa sɔ’n ti’n, sɛ e fa afɔtuɛ nga Davidi mannin’n su’n, é ɲán su ye. (1 Fam. 15:5) Kɛ Davidi i wa Salomɔn wá sín i ja nun’n, afɔtuɛ ng’ɔ mɛnnin i’n, maan e fa e ɲin e sie su. Zoova kpali Salomɔn naan ɔ ukɛ i nvle’n nunfuɛ mun naan be su i kpa titi, yɛ ɔ kplan sua kun naan sran’m be wa su i nun. (1 Ɲol. 22:5) I sɔ yolɛ’n su yoman pɔpɔ manman Salomɔn. ?I lɛ nun’n, afɔtuɛ benin yɛ Davidi mɛnnin i-ɔ? Maan e nian. Davidi seli i wa’n kɛ sɛ ɔ fa ndɛ nga Zoova kan kle i’n su’n, i liɛ yó ye.—1 Fam. 2:2, 3. w24.11 10 § 9-11

Yasua ng’ɔ yo i yi’n i tɛtɛ’n, annzɛ ɔ yo i finfin’n, ɔ fata kɛ ɔ yo ninnge wie mun naan ɔ nin Zoova be afiɛn w’a sɛ ekun, naan kusu w’a siesie ɔ nin i yi’n be afiɛn. I klikli nun’n, maan ɔ wun i wlɛ kɛ like ng’ɔ yo i lɛ’n ti tɛ. Zoova wun like kwlaa ng’ɔ yo’n yɛ ɔ ti ndɛ kwlaa ng’ɔ kan’n. (Jue. 44:21; Aku. 12:14; Ebr. 4:13) I nɲɔn su’n, ɔ fata kɛ ɔ yaci i yi’n i tɛtɛ yolɛ yɛ ɔ kaci i nzuɛn’n. (Ɲan. 28:13) I nsan su’n, maan ɔ kpɛtɛ i yi nin Zoova naan be yaci i sa tɛ’n be cɛ i. (Yol. 3:19) Asa’n, ɔ fata kɛ ɔ srɛ Zoova naan ɔ ukɛ i naan ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ kací, naan i akunndan’n nin ndɛ ng’ɔ kan’n ɔ nin i ayeliɛ’n be yo kɛ nga Zoova fa klo’n sa. (Jue. 51:10-12; 2 Kor. 10:5; Fip. 2:13) I nnan su’n, ɔ fata kɛ ɔ yo i srɛlɛ’n i nuan su sa. Yɛle kɛ ɔ miɛn i ɲin wla sran kpokokpoko yolɛ nin ndɛ tɛtɛ kanlɛ wafa kwlaa be ase. (Jue. 97:10) I nnun su’n, maan ɔ ko wun asɔnun kpɛnngbɛn be wun naan be ukɛ i. (Zak. 5:14-16) I nsiɛn su’n, maan ɔ fa ajalɛ wie mɔ be kwla ukɛ i naan w’a wun like ng’ɔ kwla yo naan w’a yoman ninnge tɛtɛ sɔ’m be kun’n. w25.01 11 § 14

?A klo Zoova m’ɔ mannin ɔ nguan nin like kwlaa’n? ?A kunndɛ kɛ á klé kɛ a klo i? Like cinnjin kpafuɛ nga a kwla yo naan w’a kle sɔ’n, yɛle kɛ a fa ɔ wun mɛn i naan be yo wɔ batɛmun. Sɛ a yo sɔ’n, á káci Zoova i awlo’n nunfuɛ. Ɔ maan Zoova m’ɔ ti ɔ Si nin ɔ janvuɛ’n ɔ́ klé wɔ atin, yɛ ɔ́ nían ɔ lika. (Jue. 73:24; Eza. 43:1, 2) Asa’n sɛ a fa ɔ wun man Zoova naan be yo wɔ batɛmun’n, a kwla lafi su kɛ cɛn wie lele’n á ɲán nguan m’ɔ leman awieliɛ’n. (1 Piɛ. 3:21) Atrɛkpa’n sa wie ti’n, a sisi ɔ bo naan b’a yo ɔ batɛmun. Nán ɔ ngunmin yɛ sa wie’m be kle wɔ yalɛ sɔ-ɔ. Sran miliɔn kpanngban be dun mmua kacili be ayeliɛ’n ɔ nin be akunndan’n naan b’a kwla yo be batɛmun. Dɔ nga su’n be su Zoova juejue su, yɛ be di aklunjɔɛ. w25.03 2 § 1-2

Biblu’n nun’n, ɔ ju wie’n be fa sa tɛ’n be sunnzun trɔ nɔnninnɔnnin kun. Kɛ Davidi yoli sa tɛ’n ɔ seli kɛ: “Min fɔnlɛ’m be tra min ti’n su, be ti kɛ trɔ nɔnnin wie sa, be yo nɔnnin dan ti’n, n kwlá suaman be.” (Jue. 38:4) Sanngɛ be nga be yo sa tɛ mɔ be kaci be sa’n, Zoova yaci cɛ be. (Jue. 25:18; 32:5) Ebre nun ndɛ nga be kacili i Wawle nun kɛ “yaci cɛ’n,” i bo’n yɛle kɛ “man su,” annzɛ “fa kɔ.” Ɔ maan sɛ é kwlá sé’n, Zoova ti kɛ sran kun m’ɔ le wunmiɛn kpa, m’ɔ man e sa tɛ’n su bo i wati, kpɛkun ɔ ko yi i blo mmua’n sa. Biblu’n fa sunnzun ase kun ekun kle kɛ Zoova fa e sa tɛ’n kɔ e wun mmua kpa. Jue Mun 103:12 se kɛ: “Ɔ yo maan e nin e sa tɛ mun e afiɛn’n ti nun kɛ wia afiliɛ’n nin wia atɔliɛ’n be afiɛn’n ti nun ju’n sa.” Wia afiliɛ’n nin wia atɔliɛ’n be afiɛn ti nun dan kpa, be kwlá mantanman le. Ɔ maan Zoova fa e sa tɛ mun kɔ mmua kpa tra nga e bu i akunndan’n bɔbɔ. I sɔ’n kle kɛ Zoova yaci e sa tɛ mun cɛ e mlɔnmlɔn. w25.02 9 § 5-6

Kɛ Zezi ɔli ɲanmiɛn su’n, akoto Piɛli yoli bian kun mɔ kɛ bé wú i’n i ja’m be timan kpa’n i juejue. (Yol. 1:8, 9; 3:2, 6-8) Abonuan sa sɔ m’ɔ yoli’n ti’n, sran kpanngban kpa be sin yiɛli i. (Yol. 3:11) Piɛli w’a kplinman su kɛ sran’m be mɛnmɛn i. Kusu nn be lɔ’n, sran’m be klo dunman dan. Ɔ yoli wun ase kanfuɛ yɛ ɔ seli be kɛ Zoova nin Zezi be yɛ ɔ fata kɛ be manman be-ɔ. Ɔ seli kɛ: “[Zezi] dunman nun, ɔ nin i su mɔ e lafi’n ti’n, bian nga amun wun i yɛ’n, mɔ amun si i’n, w’a yo juejue.” (Yol. 3:12-16) E kwla mian e ɲin kɛ Piɛli sa naan y’a yo wun ase kanfuɛ. Klolɛ mɔ e klo Zoova nin e wiengu mun’n i ti yɛ e yo be ye-ɔ, nán kɛ e kunndɛ dunman ti-ɔ. Kɛ e tu e klun e di junman e man Zoova nin e niaan mun aklunjɔɛ su’n, kannzɛ bɔbɔ e wiengu’m be sie i nzɔliɛ annzɛ be siemɛn i nzɔliɛ’n, e kle kɛ e ti wun ase kanfuɛ sakpa.—Mat. 6:1-4. w25.03 10-11 § 11-12

Sɛ a klo Zoova nin ɔ wiengu mun’n, i sɔ’n yó maan á bó jasin fɛ’n juejue su. (Mat. 22:37-39) Kɛ Zoova wun kɛ a di junman ng’ɔ fa mannin ɔ’n, aklunjɔɛ ng’ɔ di’n bu i akunndan nian. Yɛ kɛ sran’m be ko bo Biblu’n nun like suanlɛ bo’n, aklunjɔɛ nga bé wá dí’n bu i akunndan wie nian. Asa’n maan ɔ wla kpɛn su kɛ be nga be sɔ e ndɛ’n nun klanman mɔ be su Zoova’n, be kwla ɲan nguan m’ɔ leman awieliɛ’n. (Zan 6:40) Sɛ sa wie ti’n a o awlo lɔ naan a kwlá fiteman’n, fa ɔ ɲin sie i like nga a kwla yo naan w’a kle kɛ a klo Zoova nin ɔ wiengu mun’n i su. Koronavirisi blɛ’n nun’n, aniaan kun mɔ be flɛ i Samiɛli’n nin i yi Dania be o be awlo lɔ, be kwlá fiteman. Blɛ kekle sɔ’n nun’n, be boli jasin fɛ’n telefɔnun nun, be klɛli lɛtri, yɛ be kleli sran’m be Biblu’n nun like Zumun su. Samiɛli nin Dania be kwlá yoman ninnge mun kɛ laa’n sa kun. Sanngɛ be yoli be liɛ nga be kwlɛ i yo’n. Yɛ i sɔ mɔ be yoli’n ti’n, be dili aklunjɔɛ. w24.04 18 § 15-16

Kannzɛ sran kun w’a ja bla annzɛ bian annzɛ w’a yoman sɔ-o, ɔ kwla di aklunjɔɛ. Sanngɛ aniaan kpanngban, i gbanflɛn-o, i talua-o, i kpɛnngbɛn-o, be kunndɛ  kɛ bé já bla annzɛ bian. I yo, sɛ a kunndɛ kɛ a nin sran kun bé sán nun naan á jɛ́ i’n, ɔ fata kɛ a nin Zoova amun afiɛn mantan kpa, ɔ fata kɛ a si ɔ bɔbɔ ɔ wun kpa. Yɛ ɔ fata kɛ ɔ sa nun yo fɛ kan. (1 Kor. 7:36) Ɔ fata kɛ a dun mmua bu nzuɛn nga a klo be’n, mɔ a kunndɛ kɛ á wún i sran sɔ’n i lika’n i akunndan. Sɛ w’a yoman sɔ’n, ɔ cɛman naan ɔ ɲin w’a kpa aniaan wie m’ɔ kwla yo bla kpa annzɛ bian kpa’n i su. Annzɛ kusu ɔ cɛman naan sran nga a nin i bé sán nun’n, w’a yoman ɔ liɛ’n su. I yo, sran nga á jɛ́ i’n, ɔ fata kɛ ɔ yo Klisifuɛ kun mɔ b’a yo i batɛmun’n. (1 Kor. 7:39) Sanngɛ nán batɛmun mɔ b’a yo sran kun’n, yɛ ɔ kle kɛ ɔ kwla yo bla kpa annzɛ bian kpa-ɔ. Ɔ maan, a kwla usa ɔ wun kɛ: ‘?Ninnge benin mun yɛ n sunnzun kɛ ń yó be-ɔ? ?Nzuɛn benin yɛ n kunndɛ kɛ ń wún i sran nga ń jɛ́ i’n i lika-ɔ? ?Bla annzɛ bian wafa nga n klo kɛ ń jɛ́ i’n, ɔ kle kɛ min like yolɛ yo ya?’ w24.05 20 § 1; 21 § 3

?Sɛ amun su nian amun wiengu nzuɛn’n naan amun timan amun wun aniɛn ndɛ wie’m be su’n, wafa sɛ yɛ amun kwla siesie-ɔ? ?Sɛ ɔ ju wie’n, amun nuan sɛman ndɛ wie’m be su’n, i sɔ’n kle kɛ amun nɲɔn’n amun ti sɛman? I yo, be kwlaa nga be su nian be wiengu nzuɛn’n, ɔ nin be nga b’a ja bɔbɔ’n, ɔ ju wie’n be nuan sɛman ndɛ wie’m be su. Sanngɛ kɛ yasua kun nin i yi be ɲin yi be wiengu, kpɛkun be mian be ɲin naan b’a kwla ti be wun aniɛn’n, i sɔ’n yo maan be aja’n taka kpa. Ɔ maan wafa nga amun siesie amun afiɛn dɔ nga su’n, ɔ kwla uka ɔ naan w’a wun i wlɛ sɛ amun aja’n ɔ́ yó ye-o. I sɔ’n ti’n, amun tinuntinun amun usa amun wun kɛ: ‘?Kɛ e timan e wun aniɛn ndɛ wie’m be su’n, e koko su yalɛ amanniɛn su? ?Sɛ e yo like wie m’ɔ timan kpa’n, e di i nanwlɛ e kle e wiengu, yɛ e mian e ɲin naan y’a kaci e sa? ?E sisiman e bo naan y’a kpata e wiengu, naan y’a yaci y’a cɛ?’ (Efɛ. 4:31) Sanngɛ kusu’n, sɛ dɔ nga su mɔ amun su nian be wiengu nzuɛn’n, ɔ ti ndɛnganndɛngan ngunmin’n, atrɛkpa’n sɛ amun ja’n, i kunngba’n yɛ amún yó-ɔ. Ɔ maan sɛ a nian naan ɔ wiengu kun’n i nzuɛn’n timan ɔ liɛ’n su’n, sɛ amun titi nun’n, ɔ́ yó kpa mán amun nɲɔn’n. w24.05 29 § 12

Kɛ sa kwlaa nun’n e nanti ndɛ nga Zoova kan’n su, kpɛkun e jran Biblu’n nun ndɛ’n su e fa ajalɛ’n, e kle e wiengu’m be ajalɛ kpa mɔ be kwla nian su-ɔ. Sɛ e suan Ɲanmiɛn ndɛ’n nun like naan e lafi Ɲanmiɛn su kpa’n, i sɔ’n úka e naan y’a fɛ i mmla’m be su naan e nin i y’a nanti klanman titi. Ɔ maan sɛ e ti ndɛ wie m’ɔ nin ndɛ nga Zoova kan’n be kɔman likawlɛ’n, e akunndan’n su yoman nɲɔnnɲɔn, yɛ e su faman ato ndɛ’m be su. (Efɛ. 4:14; Zak. 1:6-8) Kpɛkun é kwlá úka be nga sa kekle wie o be su’n. (1 Tes. 3:2, 3) Ɔ fata kɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be yo ninnge’m be nuan su sɛsɛ, be yo ngwlɛlɛfuɛ, nán be yo ninnge mun sukusuku yɛ be yo sran mɔ be like yolɛ yoman ya-ɔ. Ɔ fata kɛ be uka aniaan mun naan be wla gua ase naan be lafi Zoova su kpa. Maan like nga be “kle’n ɔ taka ndɛ nanwlɛ’n su” naan ɔ wla asɔnunfuɛ’m be fanngan. (Tit. 1:9; 1 Tim. 3:1-3) Kɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be kle jasin bofuɛ’m be ajalɛ kpa mɔ be nian be lika’n, i sɔ’n uka be naan b’a tran aɲia’m be bo titi, naan b’a bo jasin fɛ’n titi, naan be ngunmin b’a suan Biblu’n nun like titi. Kɛ sa wie’m be ti’n aniaan’m be koko’n, be wla be fanngan naan be fa be wla be guɛ i Zoova su, naan be lafi like ng’ɔ seli kɛ ɔ́ yó be’n be su. w24.06 31 § 16-18

Kɛ Zezi bó jasin fɛ’n, ɔ kleli sran’m be kɛ, kɛ be yo sa tɛ’n i Si klo kpa kɛ ɔ́ yáci cɛ́ be. Maan e fa e ɲin e sie i gbanflɛn kun m’ɔ yoli i wun wanzo’n i su sunnzun ase’n su. Blɛ wie nun’n, gbanflɛn sɔ’n tuli i si i awlo’n nun. Kpɛkun ɔ ko yoli sa wie mɔ be ti tɛ dan-ɔn. Sanngɛ kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, “ɔ wa buli akunndan” kpɛkun ɔ sɛli i sin awlo. ?Kɛ i si’n wunnin i’n, ngue yɛ ɔ yoli-ɔ? Zezi seli kɛ: ‘Kɛ ɔ́ bá mmua lɔ’n, i si wunnin i. Yɛ ɔ wanndi ko tɔli i nun-ɔn.’ Gbanflɛn’n bumɛn i kɛ i si yáci cɛ́ i. I sɔ’n ti’n, ɔ usɛli i sɛ ɔ kwla di junman i awlo’n nun-o. Sanngɛ i si klo kpa kɛ ɔ́ yáci cɛ́ i. Ɔ flɛli i kɛ: “Min wa yasua.” Kpɛkun ɔ fɛ i ɔli awlo. Ɔ seli kɛ: “Ɔ mlinnin, kpɛkun y’a wun i.” (Lik. 15:11-32) I nun mɔ Zezi o ɲanmiɛn su lɔ’n, ɔ wunnin kɛ kpɛ sunman’n i Si sili sa tɛ yofuɛ nga be kacili be akunndan’n be aunnvɔɛ, yɛ ɔ yacili sa nga be yoli’n cɛli be. Nanwlɛ, sunnzun ase sɔ mɔ Zezi fali’n, ɔ fɔnvɔ e dan. Asa’n ɔ kle e kɛ e Si Zoova yaci sa cɛ sakpa. w24.08 11 § 11-12

Sɛ e ti ngwlɛlɛfuɛ’n kɛ é fá ajalɛ wie’n, é bú wafa nga Zoova bu ajalɛ sɔ’n i akunndan naan y’a fa. E wla kpɛ́n su kɛ wafa nga e nin Zoova e nanti’n ɔ ti cinnjin tra like kwlaa. E su buman e wun akunndan e tratraman su, yɛ é wún i wlɛ kɛ e siman ninnge ngba. Asa’n, é fá e wla é guɛ́ i Zoova su, yɛ é srɛ́ i titi kɛ ɔ kle e atin. Kannzɛ bɔbɔ ninnge wie’m be yolɛ ti pɔpɔ man e’n, sanngɛ maan e srɛ Zoova titi kɛ ɔ uka e. I li kɛ e kunndɛ kɛ é fá ajalɛ cinnjin wie’n, yɛ ɔ fata kɛ e srɛ Zoova kpa naan ɔ kle e atin-ɔn. Afin e lafi su kpa kɛ i yɛ ɔ si like ng’ɔ ti kpa man e’n niɔn. Wafa nga Zoova yili e’n ti’n, e kwla fɛ i nzuɛn mun, yɛ i sɔ’n yo e fɛ dan. (Bob. 1:26) Ɔ ti su kɛ e kwlá niɛnmɛn i nzuɛn’m be su sɛsɛ.—Eza. 55:9. w25.03 11 § 13; 13 § 17-18

Nán maan e ka lɛ e se kɛ sran’m be siman ye. Sɛ e yo like e man sran naan ɔ yo e kɛ ɔ siman ye sa’n, maan e usa e wun kɛ: ‘?Sakpa naan sran sɔ’n ɔ siman ye? ?Annzɛ kusu i wla yɛ ɔ fili min mo yolɛ’n su ngbɛn-ɔn?’ Atrɛkpa’n sa wie ti yɛ w’a yoman e mo kɛ nga e fa sunnzunnin sa-ɔ. Sran wie’m be liɛ’n, kɛ be man be like’n, ɔ kwla yo be fɛ kpa, sanngɛ kɛ ɔ ko yo naan b’a yi i nglo’n yɛ ɔ ti kekle man be-ɔ. Sran wie mun ekun be liɛ’n, ukalɛ mɔ be ukali be’n ɔ kwla yo be kɛnsrɛn kan. I li sɛ laa’n be yɛ be uka be wiengu mun’n, yɛ ɔ kwla yo be sɔ kpa’n niɔn. I kwlaa yoli-o, sɛ e klo e niaan’m be kpa’n, e su buman be wun akunndan tɛ, yɛ é úka be aklunjɔɛ su titi. (Efɛ. 4:2)Nán maan e ka lɛ e se e wun kɛ sran’m be kwlaa bé yó e mo. Kɛ Famiɛn Salomɔn kán klun ufue yolɛ’n i ndɛ’n, ɔ seli kɛ: “To ɔ kpanwun’n yi i nzue’n i ɲin su, afin kɛ ɔ́ cɛ́ kɔ́’n, á wá wún i ekun.” (Aku. 11:1) Ndɛ mma sɔ’n kle kɛ wie liɛ’n, kɛ e yo sran kun ye’n, ɔ kwla fa blɛ kan ka naan w’a kle kɛ ɔ si ye. w24.09 30 § 18-19

Wie liɛ’n be bo su kle asɔnun’n kɛ b’a tu aniaan kun i fɔ. I lɛ nun’n, e nin sran sɔ’n e kwla san nun titi. Afin e si kɛ ɔ kacili i akunndan’n naan ɔ yacili sa tɛ’n i yolɛ. Ɔ te yo asɔnun’n nunfuɛ, yɛ ɔ fata kɛ aniaan’m be wlɛ i fanngan naan ɔ yo sa ng’ɔ ti kpa’n titi. (Ebr. 10:24, 25) Sanngɛ kɛ be tu sran kun asɔnun’n nun’n, ɔ timan sɔ. E nin i sɔfuɛ’n e ‘sanman nun kun.’ Yɛ ‘e nin i e diman like bɔbɔ.’ (1 Kor. 5:11) ?I sɔ’n kle kɛ e kwlá yiaman sran kun mɔ be tuli i asɔnun’n nun’n aɲia’m be bo, annzɛ sɛ ɔ ba aɲia’m be bo’n e kwlá yomɛn i like? Nɛ́n i sɔ-ɔ. I yo, e nin i e sanman nun. Sanngɛ sɛ e osufuɛ kun annzɛ e janvuɛ kpa kun yɛ be tuli i asɔnun’n nun’n, sɛ e klo’n e kwla yiɛ i aɲia’m be bo. Sanngɛ e nin i su kokoman yalɛ cɛman yɛ e su faman e wun mɛntɛnmɛn i cɛman. w24.08 30 § 13-14