Zuɛn
Kisie, Zuɛn 1
Afin wɔ Zoova, a ti kpa, yɛ a klo kpa kɛ á yáci sa cɛ́.—Jue. 86:5.
Kɛ é sé yɛ’n e ɲan e ti tɛ mɔ Zezi fɛli i wun yili’n i su ye. I wie yɛle kɛ e ti kpɔlɛ tɛ’n ti’n, Zoova yaci e sa tɛ mun cɛ e. Nán kɛ ɔ miannin ti yɛ ɔ yo sɔ-ɔ. Sanngɛ i klun klo su yɛ ɔ yo sɔ-ɔ. Ɲanmiɛn i sufuɛ kun m’ɔ kleli kɛ ɔ si ye’n, ɔ seli kɛ: “Afin wɔ Zoova, a ti kpa, yɛ a klo kpa kɛ á yáci sa cɛ́.” (Jue. 103:3, 10-13) Sran wie’m be bu i kɛ, kɛ Zoova yáci be sa tɛ mun cɛ́ be’n, be nin i sɔ liɛ’n fataman. Be ndɛ yo fɛ. E nun wie fi nin i sɔ liɛ’n fataman sakpa. I wie yɛle Akoto Pɔlu liɛ’n. Ɔ wunnin i wlɛ kɛ ‘ɔ fataman kɛ be flɛ i akoto bɔbɔ.’ Sanngɛ ɔ kannin like kun ekun m’ɔ wunnin i wlɛ’n i ndɛ. Ɔ seli kɛ: “Ɲanmiɛn i aklunye dan’n ti’n n ti akoto.” (1 Kor. 15:9, 10) Kɛ e kaci e akunndan mɔ e wla e sa tɛ’n i ase’n, Zoova yaci cɛ e. Nán kɛ e nin i sɔ liɛ’n fata ti-ɔ. Sanngɛ ɔ klo e ti yɛ ɔ yo sɔ-ɔ. I sɔ’n ti’n, sɛ a bu i kɛ sa tɛ nga a yoli’n, Ɲanmiɛn su yaci cɛman ɔ le naan a nin i sɔ liɛ’n fataman naan i sɔ’n ti’n, ɔ wla bo ɔ wun’n, nán ɔ wla fi ndɛ nga su: Yɛle kɛ nán be nga be yoman sa tɛ’n be ti yɛ Zoova yili i e ti kpɔlɛ tɛ’n niɔn, sanngɛ sa tɛ yofuɛ nga be kaci be akunndan’n nin be ayeliɛ’n be ti-ɔ.—Lik. 5:32; 1 Tim. 1:15 w25.01 26-27 § 3-4
Sran nga i klun ti ufue’n ɔ yo i bɔbɔ i wun ye, sanngɛ sran nga i klun yo wi’n, ɔ fa afɛ yi i bɔbɔ su.—Ɲan. 11:17.
E kwlá yoman naan e wiengu’m b’a yoman e tɛtɛ. Sanngɛ kɛ be ko yo e sa’n, like nga é yó’n ɔ o e bɔbɔ e sa nun. Blɛ sunman’n, ɔ flunman kɛ e yaci sa nga be yo e’n e cɛ. ?Ngue ti-ɔ? Afin e klo Zoova yɛ i kusu kunndɛ kɛ e yaci sa e cɛ. Sɛ e fa sa nga be yo e’n e sie e klun’n, ɔ cɛman naan y’a yo sa wie m’ɔ timan su, annzɛ y’a yo e bɔbɔ e wun tɛ. (Ɲan. 14:17, 29, 30) Kɛ e faman sa nga be yo e’n e sieman e klun’n, e nin e wiengu mun e tran klanman. Asa’n e bɔbɔ e ɲan su ye, yɛ e faman e ɲin e siemɛn i sa sɔ’n su kun. Kpɛkun e kwla di aklunjɔɛ ekun.?Sɛ sran wie yo wɔ sa’n, á yó sɛ naan w’a gua ɔ ya’n i ase? Kɛ be yo sran kun mɔ like yaya yoli i’n i ayre’n, ɔ fa blɛ kan naan w’a yo juejue. ?Nɛn i-ɔ? I wafa kunngba’n, kɛ ɔ ko yo naan w’a yaci sa nga sran kun yoli wɔ’n w’a cɛ i mlɔnmlɔn’n, ɔ kwla fa blɛ kan. (Aku. 3:3; 1 Piɛ. 1:22) Srɛ Zoova. Se i kɛ ɔ uka wɔ naan a kwla yaci sa cɛ. w25.02 16-17 § 8-11
Aliɛ’n ɔ ti be nga b’a tin’n be liɛ.—Ebr. 5:14.
Ninnge sɔ mɔ e dun mmua suannin be su like’n, be nun wie mun yɛle Ɲanmiɛn sulafilɛ’n ɔ nin batɛmun yolɛ’n ɔ nin sran cɛnlɛ’n. (Ebr. 6:1, 2) Klisifuɛ’m be kwlaa be lafi ndɛ sɔ’m be su. I sɔ’n ti’n kɛ akoto Piɛli kán Ɲanmiɛn ndɛ Pantekɔtu nun’n, ɔ kannin ninnge sɔ’m be ndɛ. (Yol. 2:32-35, 38) Kwlaa naan y’a kaci Klisifuɛ’n ɔ fata kɛ e lafi ndɛ sɔ’m be su. I wie yɛle kɛ Pɔlu seli kɛ sɛ sran kun lafiman su kɛ sran’m bé cɛ́n’n, ɔ kwlá seman kɛ ɔ ti Zezi i sɔnnzɔnfuɛ. (1 Kor. 15:12-14) Sanngɛ ɔ fata kɛ e suan like uflɛ e fa uka ngalɛ’n su. Biblu’n nun ndɛ nga be ti kɛ aliɛ sa m’ɔ fata kɛ e si be wie’n, Zoova i mmla’m be o nun. Sanngɛ nɛ́n i ngba-ɔ. Be wie ekun yɛle akunndan ng’ɔ o Zoova i mmla’m be sin’n. Ndɛ kwlaa sɔ’m be uka e naan y’a si akunndan nga Ɲanmiɛn bu’n. Sɛ e kunndɛ é ɲán aliɛ sɔ’n i su ye’n, ɔ fata kɛ e suan Ɲanmiɛn Ndɛ’n i nun like, e bu su akunndan kpa yɛ e mian e ɲin e nanti su. Sɛ e yo sɔ’n ajalɛ nga é fá be’n bé jɔ́ Zoova klun. w24.04 5 § 12-13
Jɔlɛ dilɛ blɛ’n nun’n, Ninivufuɛ mun […] bé wá jáso.—Mat. 12:41.
Ɲanmiɛn kpɛnnin Zonasi i wla kɛ Ninivufuɛ mun “be siman sa kpa’n nin sa tɛ’n be ngbaciɛ’n.” (Zon. 1:1, 2; 3:10; 4:9-11) Kɛ ɔ cɛli kan’n, Zezi jrannin sa sɔ’n su kannin Zoova i sa nuan su sɛsɛ yolɛ’n, nin i sran aunnvɔɛ silɛ’n be ndɛ. ?‘Jɔlɛ dilɛ blɛ’ benin nun yɛ Ninivufuɛ’m bé ‘wá jáso-ɔ’? Zezi kannin kɛ cɛn wie lele’n Ɲanmiɛn wá cɛ́n sran mun kpɛkun “be nga be yoli sa tɛ’n, bé dí be jɔlɛ.” (Zan 5:29) Blɛ mɔ Zezi wá dí Famiɛn afuɛ akpi mɔ be nga be yoli sa kpa-o, be nga b’a yoman sa kpa-o, Ɲanmiɛn wá cɛ́n be’n, i ndɛ yɛ ɔ kannin-ɔn. (Yol. 24:15) Be nga b’a yoman sa kpa’n, be liɛ’n Ɲanmiɛn wá cɛ́n be naan ‘be di be jɔlɛ.’ Yɛle kɛ Zoova nin Zezi bé wá nían sɛ sran sɔ’m bé fá like nga bé wá klé be’n su-o. Blɛ sɔ’n nun’n, sɛ be cɛn Ninivufuɛ kun naan i waan ɔ suman Zoova’n, Zoova su yacimɛn i lɛ, ɔ́ núnnún i. (Eza. 65:20) Sanngɛ be nga bé sú Zoova kpa’n, be liɛ’n bé kwlá ɲán nguan m’ɔ leman awieliɛ’n.—Dan. 12:2. w24.05 5 § 13-14
Sran Wa’n bali be nga b’a mlin’n be kunndɛlɛ naan ɔ́ dé be.—Lik. 19:10.
Zezi kleli sran mun wafa nga Zoova si aunnvɔɛ’n. (Zan 14:9) Ndɛ ng’ɔ kan kleli sran mun’n, ɔ nin wafa ng’ɔ nin be trannin’n, ɔ kle weiin kɛ Zoova si aunnvɔɛ, ɔ klo be, yɛ ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ úka be naan be kwla sa tɛ’n. Zezi ukali sa tɛ yofuɛ mun naan be kunndɛ kɛ bé káci be nzuɛn’n naan be su i su. (Lik. 5:27, 28) Zezi si sa ng’ɔ́ wá tɔ́ i su’n. Ɔ seli i sɔnnzɔnfuɛ mun kpɛ sunman kɛ bé fɛ́ i mɛ́n i kpɔfuɛ mun, kpɛkun bé bóbó i waka kun su. (Mat. 17:22; 20:18, 19) Ɔ si kɛ tɛ ng’ɔ́ wá fɛ́ i wun yí’n, ɔ́ yí sa tɛ ng’ɔ o mɛn’n nun’n. Asa’n ɔ seli ekun kɛ, kɛ ɔ ko fɛ i nguan’n ko man’n, ɔ́ ‘yó maan sran wafawafa kwlaa bé bɛ́ i sin.’ (Zan 12:32) Be nga be lafi Zezi su mɔ be mian be ɲin be niɛn i ajalɛ’n su’n, Zoova i klun kwla jɔ be wun. Kpɛkun cɛn wie lele’n, bé ‘ɲán be ti sa tɛ’n i sa nun.’ (Rɔm. 6:14, 18, 22; Zan 8:32) Kɛ mɔ Zezi si sɔ’n ti’n ɔ yoli yakpa, yɛ i klun klo su ɔ kplinnin su kɛ be kle i ɲrɛnnɛn naan be kun i. I liɛ’n ɔ́ kwlá dé e.—Zan 10:17, 18. w24.08 5 § 11-12
Bé dún mmua bó jasin fɛ’n nvlenvle’m be kwlaa be nun.—Mar. 13:10.
Kpɛ klikli nga e tili ndɛ nanwlɛ m’ɔ o Biblu’n nun’n, wafa nga e wun yoli e’n maan e bu i akunndan e nian. E wunnin i wlɛ kɛ e Si Ɲanmiɛn klo e, naan ɔ kunndɛ kɛ e trɛn i sufuɛ’m be nun wie, naan cɛn wie lele’n ɔ́ wá yó maan afɛ nin ɲrɛnnɛn’n bé wíe. Asa’n, e wunnin i wlɛ kɛ e awlɛn su sran nga be wuli’n, be kwla sa be sin nguan nun ekun mɛn uflɛ’n nun lɔ. Yɛ e wunnin ninnge uflɛ wie mun ekun. (Mar. 10:29, 30; Zan 5:28, 29; Rɔm. 8:38, 39; Ngl. 21:3, 4) Kɛ e tili ndɛ sɔ mun’n, ɔ yoli e fɛ dan. (Lik. 24:32) E kloli like nga be kleli e’n, yɛ e kunndɛli kɛ é bó su é klé sran kwlaa. (An nian Zeremin 20:9.) Kɛ e klo Biblu’n nun like nga e suan’n, e kwlá muanman e nuan. (Lik. 6:45) E wun yo e kɛ Zezi i sɔnnzɔnfuɛ klikli mun sa. Be seli kɛ: “Like nga e wunnin i’n, ɔ nin ndɛ nga e tili’n, e kwlá yaciman be ndɛ kanlɛ.” (Yol. 4:20) Kɛ mɔ e klo ndɛ nanwlɛ’n dan’n ti’n, e kunndɛ kɛ é bó su é klé sran kpanngban. w24.05 15 § 5; 16 § 7
Maan amun su Zoova aklunjɔɛ su.—Jue. 100:2.
E mɔ e ti Zoova i sufuɛ’n e bo jasin fɛ’n, afin e klo e Si Ɲanmiɛn yɛ e kunndɛ kɛ é úka e wiengu mun naan be si i. Sanngɛ wie’m be diman aklunjɔɛ kpa jasin fɛ’n i bolɛ’n nun. ?Ngue ti-ɔ? Yɛle kɛ aniaan wie’m be kloman kɛ bé kɔ́ sran kun mɔ w’a yiaman be’n i awlo lɔ. Aniaan wie’m be liɛ’n, be se be wun kɛ be nga bé wá bó jasin fɛ’n bé klé be’n, be su sɔman ndɛ nga bé wá kán’n nun. Wie mun ekun be liɛ’n wafa nga be tali be’n ti’n, be kunndɛman kɛ bé yó like wie m’ɔ́ ló sran’m be ngasi-ɔ. Ɔ maan kɛ ɔ ko yo naan b’a bo jasin fɛ’n b’a kle sran wie mɔ be simɛn i’n, ɔ ti kekle man be. ?Ɔ kusu kɛ ɔ ko yo naan w’a di aklunjɔɛ jasin fɛ’n i bolɛ’n nun’n, ɔ ti kekle man wɔ? ?Ɔ wun yo wɔ kɛ aniaan nga e kannin be ndɛ lɛ’n be sa? Sɛ ɔ ti sɔ’n, nán ɔ sa sin bubu wɔ. Kɛ a lafiman ɔ wun su dan’n, i sɔ’n kle kɛ a ti wun ase kanfuɛ, a kunndɛman kɛ sran’m be fa be ɲin be sie wɔ su dan, yɛ a kunndɛman kɛ a nin sran wie bé sí akplowa. I yo, e si kɛ sran fi kunndɛman kɛ ɔ́ ló i wiengu’m be ngasi. I li sɛ e kunndɛ kɛ é yó sran’m be ye naan i sɔ’n lo be ngasi’n, yɛ e sa sin kwla bubu e kpa’n niɔn. Ɔ Si Ɲanmiɛn wun wafa nga ɔ wun yo wɔ’n i wlɛ, yɛ ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ úka wɔ.—Eza. 41:13. w24.04 14 § 1-2
Ngwlɛlɛ’n ti be nga be si be jranwlɛ’n be liɛ.—Ɲan. 11:2.
Kɛ á kánngan Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun’n, nán se kɛ á ká lɛ nánti like kwlaa nga a suan’n su. Sanngɛ fa ɔ ɲin sie i like kun annzɛ like nɲɔn su naan mian ɔ ɲin yo be. Ajalɛ kun mɔ a kwla nian su’n yɛ: Klɛklɛ ninnge kwlaa nga be nun’n, a wun kɛ ɔ fata kɛ a kaci ɔ sa’n be fluwa kun su. Kpɛkun fa ɔ ɲin sie i ninnge sɔ’m be nun kun annzɛ be nun nɲɔn be su. Cɛn uflɛ’n a ko fa ɔ ɲin ko sie i be onga’m be su. ?Ngue su yɛ ɔ fata kɛ a bo i bo-ɔ? Like nga ɔ bɔbɔ a wun kɛ i yolɛ su yoman kekle’n, yɛ a kwla fa bo i bo-ɔ. Sɛ a klo kusu’n, like ng’ɔ kle ɔ yalɛ dan’n, i su yɛ a kwla bo i bo-ɔ. Kɛ a ko fa ɔ ɲin ko sie i like trele kun su’n, kunndɛ i su like e fluwa’m be nun. Asa’n fa wlɛ i srɛlɛ’n nun. Srɛ Zoova kɛ ‘ɔ yo maan a kunndɛ kɛ á yó like ng’ɔ klo i’n, yɛ ɔ man ɔ wunmiɛn naan w’a kwlɛ i yo.’ (Fip. 2:13) I sin’n, nian like nga a suannin’n su nanti. Sɛ a kwla yoli like klikli nga a fali ɔ ɲin sieli su’n, i sɔ’n wlá ɔ fanngan naan w’a fa ɔ ɲin w’a sie i like uflɛ su. I kpa bɔbɔ’n sɛ a mian ɔ ɲin naan a yi nzuɛn kun nglo’n, atrɛkpa’n i sɔ’n yó maan nzuɛn uflɛ wie mun ekun be nglo yilɛ su yoman kekle ɔ sa nun. w24.09 6 § 13-14
Sa kwlaa sɔ’m be nun’n, amun kleli kɛ amun wun sa’n w’a wie.—2 Kor. 7:11.
Atrɛkpa’n sa wie mɔ a yoli ɔ wiengu mun laa’n be te sanngan ɔ akunndan. ?Sɛ ɔ ti sɔ’n, ngue yɛ ɔ kwla uka wɔ-ɔ? Sɛ a kwla siesie sa nga a yoli’n, nán sisi ɔ bo naan w’a yo sɔ. I wie yɛle kɛ a kwla kpata be. Srɛ Zoova kɛ ɔ uka be nga a yoli be sa’n. Zoova kwla uka ɔ bɔbɔ nin sran nga a yoli be sa’n naan amun wla gua ase yɛ amun su i titi. Ninnge nga a yoli be laa’n, fa tu ɔ wun fɔ. Lo ɔ wun man Zoova naan ɔ fa ɔ di junman kwlaa ng’ɔ klo’n. Maan e fa e ɲin e sie i Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Zonasi i su ndɛ’n su. Kɛ Zoova seli i kɛ ɔ wɔ Ninivu’n, w’a ɔman. Ɔ fali atin uflɛ. Zoova tuli i fɔ. Yɛ Zonasi kusu fali sa sɔ’n tuli i wun fɔ. (Zon. 1:1-4, 15-17; 2:7-10) Zoova w’a seman kɛ ɔ faman Zonasi diman junman kun. Kɛ ɔ wa seli i ekun kɛ ɔ wɔ Ninivu’n, w’a sisimɛn i bo, ɔ ɔli. Sa nga Zonasi yoli i laa’n ɔ yoli i nsisɔ, sanngɛ ɔ sɔli junman nga Zoova fa mɛnnin i’n nun.—Zon. 3:1-3. w24.10 8-9 § 10-11
I sɔ’n ti’n, maan amun kaci amun akunndan’n, kpɛkun amun kaci amun sa. I liɛ’n, bé yáci amun sa tɛ’m bé cɛ́ amun. Ɔ maan Zoova bɔbɔ maan amun wun jɔ́ amun kpa fɔuun.—Yol. 3:19.
Kɛ Zoova yaci e sa tɛ mun cɛ e’n, ɔ nunnun be mlɔnmlɔn. Kɛ ɔ ko yo naan y’a wun i sɔ liɛ’n i wlɛ kpa’n maan e fa sunnzun ase kun e yiyi nun. Wienun-ɔn, sran kun i kalɛ o e su, yɛ ɔ klɛli sika sɔ’n i fluwa su. Sanngɛ i sin’n ɔ fa biki ja nun, afin ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ yáci cɛ́ e. Kannzɛ bɔbɔ ɔ fali biki jali nun’n, sanngɛ be te wun like ng’ɔ klɛli’n i osu. Sanngɛ kɛ be se kɛ Zoova nunnun e sa tɛ’n mlɔnmlɔn’n, ɔ nin ngalɛ’n timan kun. Laa blɛ nun’n, kɛ be ko klɛ fluwa kun’n, i sin’n be kwla fa nzue be nunnun ayre nzue nga be fa klɛli fluwa’n. Ɔ maan be wunman like nga be klɛli’n i osu kun mlɔnmlɔn. Kɛ Zoova liɛ’n ɔ nunnun e sa tɛ mun kɛ ngalɛ’n sa. Be wunman be osu kun mlɔnmlɔn. Kɛ e si kɛ i sɔ yɛ Zoova yo’n, ɔ yo e fɛ kpa.—Jue. 51:9. w25.02 10 § 11
Nán fa ya naan yo sa tɛ.—Jue. 37:8.
Sɛ e wiengu’m be kpli be di e jɔlɛ’n, annzɛ sɛ be yo e tɛtɛ’n e lafi su kɛ Zoova liɛ’n ɔ si sa kwlaa nun. E kwla jran sa tɛtɛ nga be yo e’n be ɲrun kekle. Afin e lafi su kɛ i kwlaa yoli-o, Zoova wá yó maan be su yoman e tɛtɛ kun. Sɛ e fa sa nga be yo e’n e wlɛ i Zoova sa nun’n, i sɔ’n yó maan e su faman ya sa trilili, yɛ e su faman e wiengu’m be wun ndɛ e sieman e klun. Afin sɛ e fa e wiengu’m be wun ndɛ e sie e klun’n, i sɔ’n kwla yo maan e yo sa tɛ, e su diman aklunjɔɛ kun, yɛ e nin Zoova e afiɛn kwla saci. Ɔ ti su kɛ e kwlá nianman Zezi i ajalɛ’n su sɛsɛsɛ. Ɔ ju wie’n e kwla yo sa wie, annzɛ e kwla kan ndɛ wie mɔ i sin’n ɔ yo e nsisɔ-ɔ. (Zak. 3:2) Wie liɛ’n sa tɛtɛ nga sran’m be yo e’n, e kwla wun i su afɛ lele e wie cɛn. Sɛ i sɔ sa o ɔ su dɔ nga su’n, lafi su kɛ Zoova si nun. Yɛ Zezi kusu wun wafa ng’ɔ wun yo wɔ’n i wlɛ, afin be yoli i tɛtɛ wie. (Ebr. 4:15, 16) Kɛ Zoova man e afɔtuɛ trele wie mun naan kɛ be yo e tɛtɛ’n y’a kwla jran kekle’n, ɔ yo e fɛ. w24.11 6 § 12-13
Like nga Ɲanmiɛn klo kɛ amun yo’n yɛ ɔ o yɛ: Maan amun kle kɛ amun lafi sran m’ɔ sunmɛnnin i’n i su.—Zan 6:29
Ɔ fata kɛ Zifu’m be lafi Zezi su naan b’a ɲan nguan m’ɔ leman awieliɛ’n. (Zan 3:16-18, 36; 17:3) Zifu’m be nun sunman b’a bumɛn i kɛ ɔ fata kɛ be lafi Zezi su. I sɔ’n ti’n be seli i kɛ: “?Abonuan sa onin yɛ á yó naan y’a wun i naan y’a lafi ɔ su-ɔ?” (Zan 6:30) Be seli Zezi kɛ Moizi blɛ su’n, be nannan’m be kpanwun liɛ nga Ɲanmiɛn fa mannin be kɛ be di’n yɛle mannin’n. (Nee. 9:15; Jue. 78:24, 25) I sɔ’n kle weiin kɛ like ng’ɔ ti be cinnjin dan’n, yɛle kɛ bé ɲán aliɛ bé dí. Zezi seli be kɛ “kpanwun kpafuɛ’n m’ɔ fin ɲanmiɛn su’n,” ɔ timan kɛ mannin m’ɔ fin ɲanmiɛn su mɔ sanngɛ ɔ kwlá manman nguan m’ɔ leman awieliɛ’n sa. Sanngɛ b’a usɛmɛn i nun naan b’a si ndɛ sɔ’n i bo. (Zan 6:32) Kɛ mɔ be akunndan’n kwlaa o aliɛ su’n ti’n, b’a faman be ɲin b’a siemɛn i like nga Zezi kunndɛ kɛ ɔ́ klé be naan b’a ɲan nguan m’ɔ leman awieliɛ’n su. w24.12 5-6 § 10-11
Ɲanmiɛn yɛ ɔ yili ninnge’n kwlaa-ɔ.—Ebr. 3:4.
Atrɛkpa’n suklu lɔ’n, bé klé amun wa’n i ninnge wie mɔ be wafa’n ti kun-ɔn. I wie yɛle waka’m be liɛ’n. Waka kwlaa le bo, ɔ le afiɛn, kpɛkun ɔ le sama, kpɛkun i nɲa’m be o i sa mma’m be su. Ninnge kpanngban wie mun ekun be wafa’n ti sɔ wie. ?Wan yɛ ɔ yili ninnge nglanmannglanman sɔ mun-ɔn? Sɛ amun wa’n bu ninnge sɔ mɔ e wun be’n be su akunndan’n, ɔ́ láfi su kɛ Ɲanmiɛn yɛ ɔ yili ninnge mun sakpa-ɔ. Kɛ amun wa’n ɲín’n, ɔ fata kɛ amun ukɛ i naan ɔ wun like nga ti yɛ ɔ ti cinnjin kɛ ɔ fa Ɲanmiɛn i mmla’m be su’n i wlɛ. I lɛ nun’n, amun kwla usɛ i kɛ: ‘?Sɛ Ɲanmiɛn yɛ ɔ yili e’n, nn nɛ́n i yɛ ɔ si like ng’ɔ fata kɛ e yo naan y’a di aklunjɔɛ’n niɔn?’ I sin’n amun kwla se i kɛ afɔtuɛ nga Ɲanmiɛn man e’n ɔ o Biblu’n nun. w24.12 16 § 8
N tili i kɛ be yo sa sukusuku amun lɔ. Yɛle kɛ amun nun kun w’a de i si i yi’n. Nanwlɛ, bla nin bian kunndɛlɛ tɛ kɛ ngalɛ sa’n, be nga be timan Zifu bɔbɔ’n be yoman sɔ.—1 Kor. 5:1.
Ɲanmiɛn maan akoto Pɔlu klɛli be fluwa naan be tu sa tɛ yofuɛ sɔ m’ɔ kacimɛn i akunndan’n asɔnun’n nun. (1 Kor. 5:13) ?I lɛ nun’n, wafa sɛ yɛ ɔ fata kɛ asɔnun’n nunfuɛ’m be nin i be tran-ɔn? Pɔlu seli be kɛ ‘nán be nin i be san nun kun,’ yɛ ‘nán be nin i sɔfuɛ’n be di like bɔbɔ.’ (1 Kor. 5:11) Kɛ e nin sran kun é dí like’n, ɔ cɛman naan e nin i y’a koko yalɛ. Pɔlu i ndɛ sɔ’n kle kɛ ɔ fataman kɛ asɔnun’n nunfuɛ’m be fa be wun be mɛntɛn i. I liɛ’n sa tɛ yofuɛ’n i nzuɛn’n su saman be. (1 Kor. 5:5-7) Asa’n, i sɔ’n úkɛ i naan w’a wun i wlɛ kɛ ɔ yoli sa tɛ dan. Ɔ maan sa sɔ’n kwla yo i nsisɔ, yɛ ɔ kwla kaci i akunndan’n. w24.08 15 § 4-5
Ɲanmiɛn kloli mɛn’n lele ɔ fɛ i Wa kunngba cɛ’n mannin.—Zan 3:16.
Izraɛlifuɛ’m be blɛ su’n, Zoova fali ajalɛ kun naan w’a yaci be sa tɛ mun w’a cɛ be naan be nin i be afiɛn w’a sɛ. Afuɛ nuan kwlakwla’n, Izraɛlifuɛ’m be di Sa Tɛ’n i Ti Kpatalɛ Cɛn’n. Cɛn sɔ’n nun’n, Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ dan’n ɔ yi Izraɛlifuɛ’m be ti tɛ. I yo, nnɛn nga be fa yi tɛ’n be kwlá kataman Izraɛlifuɛ’m be sa tɛ’n su. Afin nnɛn’m be nin klɔ sran sɛman. Sanngɛ kɛ Izraɛlifuɛ nga be sa tɛ’n yo be nsisɔ’n be yi tɛ be fa man Zoova’n, i klun klo su ɔ yaci be sa tɛ mun cɛ be. (Ebr. 10:1-4) Tɛ nga be yi be Sa Tɛ’n i Ti Kpatalɛ Cɛn’n nun’n ti’n Izraɛlifuɛ’m be wunnin i wlɛ weiin kɛ be ti sa tɛ yofuɛ. ?Sanngɛ ajalɛ benin yɛ Zoova fali naan w’a kwla yaci klɔ sran’m be wun sa’n w’a cɛ be-ɔ? Ɔ fɛli i awlɛn su Ba’n fa ‘mannin kpɛ kunngba cɛ naan ɔ sua sran kpanngban be sa tɛ’n.’ (Ebr. 9:28) Zezi fɛli i nguan’n mannin naan “ɔ́ kpɔ́ sran kpanngban be ti.”—Mat. 20:28. w25.02 4 § 9-10
Maan amun ɲin tran su, yɛ amun srɛ Ɲanmiɛn titi. I liɛ’n, amun su tɔman sa tɛ yolɛ’n nun.—Mat. 26:41.
Cɛn kun kɔnguɛ’n, Zezi seli i sɔnnzɔnfuɛ’m be kɛ: “Amun awlɛn o su kpa kɛ amún yó, sanngɛ amun lemɛn i wun fanngan.” (Mat. 26:41b) Ndɛ sɔ mɔ Zezi kannin’n, ɔ kle kɛ ɔ wun i wlɛ kɛ fɔ o e nun, naan ɔ ju wie’n e kwla yo sa tɛ. Yɛ i ndɛ sɔ’n kle ekun kɛ ɔ fataman kɛ e lafi e wun su dan. Kɔnguɛ kunngba sɔ’n nun’n, Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be seli i kɛ be su kpɔcimɛn i le. (Mat. 26:35) Akunndan kpa yɛ be buli-ɔ. Sanngɛ b’a wunmɛn i wlɛ kɛ sɛ lika’n jran be su’n, be su ɲanman wunmiɛn naan b’a yo sa kpa, sanngɛ sa tɛ’n yɛ bé yó-ɔ. I sɔ’n ti yɛ Zezi kannin ndɛ ng’ɔ o andɛ Biblu’n nun ndɛ mma’n nun’n niɔn. Sanngɛ Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be ɲin w’a kwlá tranman su. Kɛ be bali Zezi i tralɛ’n, b’a faman ajalɛ kpa. Yɛle kɛ be yacili Zezi lɛ be wanndili. Kɛ mɔ be ɲin w’a tranman su’n ti’n, like nga be seli kɛ be su yomɛn i le’n yɛ be yoli-ɔ.—Mat. 26:56. w24.07 14 § 1-2
I Wa’n i wie’n ti’n, e nin i e afiɛn wa sɛli.—Rɔm. 5:10.
Kɛ Adan nin Ɛvu be yoli sa tɛ’n, b’a kwlá ɲanman nguan m’ɔ leman awieliɛ’n. Yɛ ng’ɔ ti tɛ kpa’n, yɛle kɛ be nin be Si Zoova be afiɛn sacili. Kwlaa naan Adan nin Ɛvu b’a yo sa tɛ’n, be ti Ɲanmiɛn i awlofuɛ. (Lik. 3:38) Sanngɛ kɛ be yoli ɲin kekle Zoova su’n, Zoova w’a kplinman su kɛ be yo i awlo’n nunfuɛ kun. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n nn be nin-a wuman ba. (Bob. 3:23, 24; 4:1) Kɛ mɔ e ti Adan nin Ɛvu be mma mun’n ti’n, e nin Zoova e afiɛn w’a saci. Ɔ maan ɔ fata kɛ e nin i e siesie e afiɛn. (Rɔm. 5:10, 11) Yɛle kɛ e yo naan e nin i e afiɛn mantan. Fluwa kun seli kɛ Glɛki nun ndɛ mma nga be kacili i Wawle’n nun kɛ “be siesie be afiɛn’n,” i bo’n i wie yɛle kɛ be yo naan be kpɔfuɛ’n kaci be janvuɛ. Ng’ɔ yo ɲɛnmɛn’n yɛle kɛ Zoova bɔbɔ yɛ ɔ fali ajalɛ naan i sɔ liɛ’n w’a yo ye-ɔ. ?Ajalɛ benin yɛ ɔ fali-ɔ? Kɛ ɔ ko yo naan Zoova ɔ nin klɔ sran mɔ fɔ o be nun’n be afiɛn w’a sɛ ekun’n, ɔ fali ajalɛ. I sɔ yolɛ’n nun’n like ng’ɔ mannin’n ɔ nin like ng’ɔ fili Adan i sa’n be sɛ. w25.02 3-4 § 7-8
Kokolɛ ng’ɔ ti Ɲanmiɛn i liɛ’n su’n, ɔ yo maan be kaci be akunndan’n, kpɛkun be ɲan be ti.—2 Kor. 7:10.
Akoto Pɔlu seli be kɛ: “Fɔ nga amun nun sunman be tuli sran sɔ’n, ɔ ju i.” (2 Kor. 2:5-8) I sɔ’n kle kɛ fɔ nga be tuli bian nga laa’n ɔ nin i si i yi’n be lali’n, ɔ ukɛli i sakpa. (1 Kor. 5:1) Yɛle kɛ ɔ kacili i akunndan’n. (Ebr. 12:11) Kɛ mɔ bian’n kacili i akunndan’n ti’n, Pɔlu seli asɔnun kpɛnngbɛn’m be kɛ be mɛn i atin naan ɔ sɛ i sin asɔnun’n nun. Ɔ seli be ekun kɛ: “An yaci i wun sa’n cɛ i klun ufue su, yɛ an yo maan i wla gua ase.” Pɔlu kunndɛli kɛ aniaan’m be ayeliɛ’n nin be ijɔlɛ’n nun’n, be kle bian’n kɛ be yacili i sa tɛ’n be cɛli i sakpa naan be klo i. Sɛ be yo sɔ’n, bian’n wún kɛ i sin mɔ w’a sɛ i asɔnun’n nun’n, ɔ yo be fɛ. w24.08 15 § 4; 16-17 § 6-8
Be kpɛli amun nzowa, yɛ be kleli amun yalɛ sran’m be kwlaa be ɲrun.—Ebr. 10:33.
E kwla se kɛ akoto Pɔlu si like ng’ɔ fata kɛ Klisifuɛ sɔ’m be yo naan b’a kwla jran kekle’n. Ɔ kpɛnnin be wla kɛ, kɛ sa’n tɔ be su’n, ɔ fataman kɛ be lafi be bɔbɔ be wun su. Sanngɛ maan be lafi Zoova su. I sɔ yɛ Pɔlu yoli naan w’a yo yakpafuɛ-ɔ. I sɔ’n ti’n, ɔ kwla seli kɛ: “Zoova ti min ukafuɛ. Ɔ maan srɛ kunman min.” (Ebr. 13:6) Dɔ nga su bɔbɔ’n be kle e niaan wie’m be yalɛ. Wafa nga e kwla kle kɛ e klo e niaan sɔ mun’n, i kun yɛle kɛ maan e srɛ Zoova e man be. Yɛ wie liɛ’n e kwla man be ninnge wie mɔ be sa miɛn i wun’n. Biblu’n bɔbɔ se weiin kɛ: “Sran kwlaa ng’ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ tú i klun ɔ́ sú Ɲanmiɛn naan ɔ nin Klisi Zezi bé nánti’n, bé klé i ɲrɛnnɛn wie.” (2 Tim. 3:12) I sɔ’n ti’n maan e kwlakwla e siesie e wun naan y’a kwla jran sa kekle nga bé wá tɔ́ e su e ɲrun lɔ’n be ɲrun kekle. Maan e fa e wla e gua Zoova su. Maan e lafi su kpa kɛ ɔ́ úka e naan y’a kwla jran sa kekle kwlaa nga bé wá tɔ́ e su e ɲrun lɔ’n be ɲrun kekle. Kɛ i blɛ’n wá jú’n, Zoova wá yí ɲrɛnnɛn kwlaa ng’ɔ o i sufuɛ’m be su’n.—2 Tes. 1:7, 8. w24.09 13 § 17-18
Korɛntifuɛ kpanngban nga be tili ndɛ’n, be fali su wie. Ɔ maan be yoli be batɛmun.—Yol. 18:8.
?Ngue yɛ ɔ ukali Korɛntifuɛ mun naan b’a kwla yo be batɛmun-ɔn? (2 Kor. 10:4, 5) Ɲanmiɛn i nuan ndɛ’n nin i wawɛ’n ukali be naan b’a kaci mlɔnmlɔn. (Ebr. 4:12) Be nga be tran Korɛnti lɔ mɔ be sɔli Zezi i su ndɛ’n nun klanman’n, be wlali be nzuɛn tɛtɛ mɔ be kle be yalɛ’n be ase. I wie yɛle kɛ nzanbɔɛfuɛ mun, nin awiefuɛ mun, ɔ nin be nga be kunndɛ be wiengu yasua annzɛ be wiengu bla’n be wlali be nzuɛn tɛtɛ sɔ’m be ase. (1 Kor. 6:9-11) Nzuɛn tɛtɛ ng’ɔ fata kɛ Korɛntifuɛ’m be wla be ase’n, be ase wlalɛ’n timan pɔpɔ. Sanngɛ b’a seman kɛ i sɔ’n ti’n be kwlá kaciman Klisifuɛ. Sanngɛ be miannin be ɲin kpa naan b’a kwla sin akpɔ ng’ɔ ti kaan mɔ i agualiɛ’n yɛle nguan m’ɔ leman awieliɛ’n i su. (Mat. 7:13, 14) ?Dɔ nga su’n, a su mian ɔ ɲin kpa naan w’a wla nzuɛn tɛ wie ase naan b’a kwla yo ɔ batɛmun? Nán yaci ɔ ɲin mianlɛ le! Srɛ Zoova kɛ ɔ fɛ i wawɛ’n uka ɔ naan w’a jran kekle naan w’a yoman sa tɛ. w25.03 6 § 15-17
Sɛ amun nun wie wunman sa wlɛ’n, maan ɔ srɛ Ɲanmiɛn titi kɛ ɔ mɛn i ngwlɛlɛ.—Zak. 1:5.
Zoova seli kɛ ɔ́ mán e ngwlɛlɛ naan sɛ ajalɛ kun jɔ i klun annzɛ ɔ jɔmɛn i klun’n, y’a kwla wun i wlɛ. Ɔ man e ngwlɛlɛ kɛ ngalɛ’n sa’n “klun ufue su, yɛ kɛ ɔ́ yó sɔ’n ɔ ijɔmɛn i sin.” Kɛ a ko srɛ Zoova kɛ ɔ kle ɔ atin’n, fa ɔ ɲin sie i wafa ng’ɔ́ tɛ́ ɔ su’n i su kpa. Maan e se kɛ a su kɔ lika, kpɛkun w’a mlin. Kɛ ɔ ko yo naan w’a wun ɔ ɲrun atin’n, saan á úsa sran nga be tran lɔ’n naan be kle ɔ atin. Kɛ bé klé ɔ atin kusu’n, á fá ɔ su síe be nuan bo kpa ka naan w’a tu ɔ wun bo. I wafa kunngba’n, kɛ a ko srɛ Zoova kɛ ɔ man ɔ ngwlɛlɛ’n, kunndɛ wafa ng’ɔ tɛ ɔ srɛlɛ sɔ’n su’n Biblu’n nun. I lɛ nun’n, a kwla kunndɛ Biblu’n nun ndɛ wie annzɛ Biblu’n nun mmla wie mɔ be kwla uka ɔ sa sɔ’n nun’n. I wie yɛle aniaan nga be yiɛli kɛ ɔ nin i wiengu’m be ko yiyi be ɲin su’n i liɛ’n. Ɔ fata kɛ ɔ bu be ɲin su yiyilɛ kɛ ngalɛ’n sa’n, i su ndɛ nga Biblu’n kan’n i akunndan. Asa’n sɛ ɔ nin sran tɛ’m be san nun’n wafa nga i bo’n kwla gua’n, ɔ fata kɛ ɔ bu i akunndan wie. Yɛ ɔ fata kɛ ɔ wun i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn Sielɛ’n i bo suanlɛ’n ti cinnjin trɛ i bɔbɔ i ninnge liɛ’m be yolɛ’n.—Mat. 6:33; Rɔm. 13:13; 1 Kor. 15:33. w25.01 16 § 6-7
Amun nian! Min sufuɛ’m bé ɲán like bé dí, sanngɛ amun liɛ’n awe kún amun.—Eza. 65:13.
E ɲan aliɛ kpa e di yɛ e wun kpaja e. Ezai kannin ngbaciɛ dan ng’ɔ o be nga be o lika klanman’n nun’n, ɔ nin be nga be nunman nun’n be afiɛn’n i ndɛ. Zoova fa ninnge kwlaa nga i sufuɛ’m be sa mian be wun’n, ɔ man be naan be nin i be afiɛn w’a mantan kpa. I wie yɛle kɛ ɔ fɛ i wawɛ’n nin Biblu’n nin fluwa nga be yiyi i nuan ndɛ’n nun’n man e naan ‘e ɲan like e di, e ɲan nzue e nɔn [yɛ] e klun jɔ.’ (An nian Sa Nglo Yilɛ 22:17.) Sanngɛ be nga be nunman lika klanman’n nun’n be liɛ’n ‘awe kun be, nzuewe kun be [yɛ] ɲannzuɛn kun be.’ Sran sɔ’m be siman Ɲanmiɛn. (Amɔ. 8:11) Zoova fa ninnge ng’ɔ fata kɛ i sufuɛ’m be ɲan be naan b’a lafi i su kpa titi’n, ɔ man be. (Zoɛ. 2:21-24) Ninnge sɔ’m be yɛle Biblu’n, nin fluwa nga be yiyi Biblu’n nun ndɛ’n nun’n, nin e ɛntɛnɛti adrɛsi’n ɔ nin e aɲia kanngan mun nin aɲia dandan mun. E ɲan ninnge kwlaa sɔ’m be su ye cɛn kwlakwla. Ɔ maan awe kunman e yɛ e wun kpaja e. w24.04 21 § 5-6
Maan ndɛ ng’ɔ fin amun nuan fite’n, ɔ yo fɛ.—Kol. 4:6.
Sɛ a klo aniaan kun naan a kunndɛ kɛ a nin i bé sán nun’n, a kwla bo su kle i lika wie mɔ sran’m be ɲin kwla ta amun’n nun, annzɛ a kwla flɛ i telefɔnun nun kan kle i. Kan ɔ klun ndɛ’n i weinwein kle i. (1 Kor. 14:9) Sɛ ɔ nin i fata’n, mɛn i blɛ naan ɔ ko bu i sin ka naan w’a tɛ ɔ su. (Ɲan. 15:28) Yɛ sɛ sran’n se ɔ kɛ ɔ kunndɛman kɛ ɔ nin wɔ bé sán nun’n, nán fɛ i sɔ ndɛ’n tintin i wun. ?Yɛ sɛ sran kun wa se ɔ kɛ ɔ klo wɔ naan ɔ kunndɛ kɛ ɔ nin wɔ bé sán nun’n nin? Kɛ sran kun tú i ja wá kɛ́n i sɔ ndɛ’n klé wɔ’n, ɔ timan pɔpɔ. I sɔ’n ti’n, maan wafa nga á tɛ́ i su’n, ɔ kle kɛ a bu i sran. Sɛ a kunndɛ kɛ ɔ man wɔ blɛ naan w’a bu i akunndan’n, kan kle i. Sanngɛ nán cɛ ngboko naan w’a tɛ i su. (Ɲan. 13:12) Sɛ a kunndɛman kɛ a nin i bé sán nun’n, di i nanwlɛ weiin kle i, yɛ kɛn i amanniɛn su. Sanngɛ sɛ a kunndɛ wie kɛ a nin i bé sán nun’n, kan kle i. I sin’n, ajalɛ nga amún fá naan amun a kwla nian amun wiengu nzuɛn’n, amun koko su yalɛ. Atrɛkpa’n, like nga amun sunnzun kɛ amún yó’n, ɔ su yoman kun. w24.05 23-24 § 12-13
Zoova m’ɔ ti sonja’m be su kpɛn’n i dunman’n yɛ ń fá tó ɔ lɔ-ɔ.—1 Sam. 17:45.
I nun mɔ Davidi te yo gbanflɛn’n yɛ atrɛkpa’n ɔ ɔli Izraɛli i sonja’m be nanmue’n nun lɔ-ɔ. Kɛ ɔ juli lɔ’n, ɔ wunnin kɛ srɛ kun Izraɛli sonja’m be dan kpa. Afin Filistifuɛ jajraja kpa kun mɔ be flɛ i kɛ Goliati’n, ɔ “su klɔklɔ Izraɛli i sonja mun.” (1 Sam. 17:10, 11) Sa nga ti yɛ srɛ kunnin sonja mun dan’n, yɛle kɛ be fali be ɲin sieli i Goliati i sran waka’n, ɔ nin ndɛ ng’ɔ su kan’n be su. (1 Sam. 17:24, 25) Sanngɛ Davidi liɛ’n, ɔ fɛli i ɲin sieli i like uflɛ su. Davidi ɲrun’n, klɔklɔlɛ nga Goliati su klɔklɔ Izraɛli sonja mun lɛ’n, ɔ ti kɛ “Ɲanmiɛn m’ɔ lafiman’n,” yɛ ɔ su klɔklɔ i sa-ɔ. (1 Sam. 17:26) Ɔ maan Zoova i akunndan yɛ Davidi buli-ɔ. Ɔ lafili su kɛ Ɲanmiɛn m’ɔ ukɛli i blɛ m’ɔ ti bua kankanfuɛ’n, ɔ́ wá úkɛ i sa sɔ’n nun ekun. Kɛ m’ɔ lafi su kɛ Ɲanmiɛn o i sin’n ti’n, ɔ nin Goliati be ko kunnin, kpɛkun ɔ kwlɛli i.—1 Sam. 17:45-51. w24.06 21 § 7
Nán srɛ kun wɔ, afin e nin wɔ e o nun, nán koko, afin n ti ɔ Ɲanmiɛn. Ń mán ɔ wunmiɛn, yɛ ń úka wɔ, nanwlɛ, ń fá min sa fama mɔ n fa yo sa nuan su sɛsɛ’n ń súan ɔ bo.—Eza. 41:10.
E kwla usa e wun kɛ: ‘?Sɛ ɔ ti kɛ n suman Zoova sa’n, nn dɔ nga su’n min liɛ w’a yo sɛ?’ Sɛ e yo sɔ’n, é sú Zoova kpa lele é gúɛ i ti nin i bo. Kpɛkun é kán ndɛ kunngba nga Ɲanmiɛn i sufuɛ sɔ’n kannin’n wie. Ɔ seli kɛ: “Min liɛ’n, min wun mɔ n fa mantan Ɲanmiɛn’n ɔ ti kpa man min.” (Jue. 73:28) Sa kwlaa nga be tɔ e su mɛn’n i awieliɛ blɛ nga nun’n, e kwla jran be ɲrun kekle. Afin e “di junman kekle man Ɲanmiɛn Kpli m’ɔ lafiman’n.” (1 Tes. 1:9) E Ɲanmiɛn’n o lɛ sakpa, yɛ ɔ nian be kwlaa nga be su i’n be lika. Laa’n, ɔ jrɛnnin i sufuɛ’m be sin. Yɛ andɛ’n ɔ kle kɛ ɔ o e sin wie. Ɔ cɛ kan’n, ɲrɛnnɛn kun mɔ be nin-a wunmɛn i wunsu le’n, ɔ́ tɔ́ sran’m be su. Sanngɛ blɛ sɔ’n nun’n, Zoova su yaciman e lɛ ngbɛn, ɔ́ jrán e sin. I sɔ’n ti’n, maan e kwlaa e ɲan “wunmiɛn e se kɛ: ‘Zoova ti min ukafuɛ. Ɔ maan srɛ su kunman min.’”—Ebr. 13:5, 6. w24.06 25 § 17-18
Ngbaciɛ ng’ɔ o sran kpa’n nin klunwifuɛ’n be afiɛn’n, […] amún wún i.—Mal. 3:18.
Biblu’n kannin famiɛn 40 tra su mɔ be sieli Izraɛli nvle’n be ndɛ. Famiɛn nga be ti kpa bɔbɔ’n, ɔ ju wie’n be yoli sa tɛtɛ mun. I wie yɛle famiɛn Davidi liɛ’n. Zoova kɛnnin i ndɛ seli kɛ: “Min sufuɛ Davidi […] tuli i klun suli min, sa ng’ɔ ti kpa min ɲrun’n, i ngunmin cɛ yɛ ɔ yoli-ɔ.” (1 Fam. 14:8) Kusu nn ɔ nin sran kun yi be lali, yɛ ɔ yoli maan be kunnin bla sɔ’n i wun’n alɛ’n nun. (2 Sam. 11:4, 14, 15) Sanngɛ famiɛn wie mɔ be nin Ɲanmiɛn b’a nantiman klanman’n, be yoli sa kpakpa wie mun. I wie yɛle Roboamun liɛ’n. Zoova ɲrun’n ɔ “yoli like ng’ɔ ti tɛ’n.” (2 Ɲol. 12:14) Kusu nn kɛ Zoova seli kɛ nán ɔ fa alɛ wla Izraɛli akpasua blu nga be waan nán ɔ sie be wie’n be sin’n, ɔ fali su. Asa ekun’n, ɔ yoli i nvlefuɛ’m be ye. Yɛle kɛ ɔ sisili klɔ’m be wun kpa. (1 Fam. 12:21-24; 2 Ɲol. 11:5-12) ?Ngue su yɛ Zoova jrannin naan w’a se kɛ famiɛn kun ti kpa annzɛ ɔ timan kpa-ɔ? Like ng’ɔ o famiɛn sɔ’n i awlɛn’n nun’n, nin i akunndan m’ɔ kacili i annzɛ w’a kacimɛn i’n ɔ nin wafa ng’ɔ suli Ɲanmiɛn’n, be su yɛ ɔ jrannin-ɔn. w24.07 20 § 1-3
An nian Zoova i mmla’n nin i afɔtuɛ’m be su ta be.—Efɛ. 6:4.
?Yɛ sɛ aniaan kun m’ɔ nin-a ɲanman afuɛ 18 ɔ yo sa tɛ dan’n nin? Sɛ ɔ ti sɔ’n, asɔnun kpɛnngbɛn’m bé kpá be nun nɲɔn naan be ko wun ba’n i wun. Sɛ i si nin i nin be su Zoova’n, bé trɛ́n i bo wie. Asɔnun kpɛnngbɛn’m bé úsa be ajalɛ nga be fali naan b’a kwla uka ba’n naan w’a kaci i akunndan’n. Sɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be wun kɛ ba’n sɔli fɔ nga i si nin i nin be tuli i’n nun klanman’n, naan ɔ su kaci i akunndan’n nin i ayeliɛ’n, be kwla se kɛ bé yáci be nun naan be ukɛ i. Afin i kwla yoli-o, ba’m be fɔ tulɛ klolɛ su’n, ɔ ti junman kun mɔ Zoova fa wlɛli i siɛ nin niɛn’m be sa nun-ɔn. (Mml. 6:6, 7; Ɲan. 6:20; 22:6; Efɛ. 6:2-4) Asɔnun kpɛnngbɛn’m be nin ba’n i si nin i nin bé kókó yalɛ cɛn kunngun. I liɛ’n sɛ be ukɛ i kɛ ng’ɔ nin i fata’n sa’n bé wún i wlɛ. ?Sanngɛ sɛ ba sɔ mɔ b’a yo i batɛmun’n ɔ kacimɛn i akunndan’n, naan ɔ te yo sa tɛ’n nin? I lɛ nun’n asɔnun kpɛnngbɛn’m be nun nsan bé flɛ́ i si nin i nin mɔ be ti Klisifuɛ’n kpɛkun bé yíɛ i wun. w24.08 24 § 18
Sɛ a cɛ sran like’n, ɔ klun jɔ kpa tra kɛ be cɛ wɔ like’n.—Yol. 20:35.
Kɛ be cɛ e like’n i sɔ’n yo e fɛ wie. Sanngɛ kɛ e yɛ e cɛ sran like’n e di aklunjɔɛ kpa ekun. Kɛ Zoova yili e kɛ ngalɛ’n sa. I sɔ mɔ Zoova yoli’n ti’n, e bɔbɔ e kwla yo ninnge wie mun naan y’a di aklunjɔɛ. Kɛ e bu ninnge wie mɔ e kwla e yo e man e wiengu’m be akunndan mɔ e yo sɔ sakpa’n, e di aklunjɔɛ kpa. Nanwlɛ kɛ Zoova yili e kɛ ngalɛ’n sa’n ɔ yo ɲɛnmɛn dan. (Jue. 139:14) Kɛ Biblu’n se kɛ sran ng’ɔ yo i wiengu ye’n ɔ di aklunjɔɛ’n, e wun like nga ti yɛ Zoova ti “Ɲanmiɛn m’ɔ di aklunjɔɛ’n” i wlɛ. (1 Tim. 1:11) I yɛ ɔ boli sran’m be like cɛlɛ bo-ɔ. Yɛ i sɔ yolɛ’n nun’n sran fi tomɛn i. Kɛ nga akoto Pɔlu fa kannin’n sa’n “i dunman nun ti yɛ e o nguan nun-ɔn, yɛ i dunman nun ti yɛ e kwla like yo-ɔ.” (Yol. 17:28) I kpa bɔbɔ’n “like kpa kwlaa nin like nga fiɛn kaan sa nunmɛn i wun mɔ be fa cɛ sran’n” ɔ fin i. (Zak. 1:17) E kwlakwla e kunndɛ kɛ é yó ninnge wie mun é mán e wiengu mun naan y’a di aklunjɔɛ. Sɛ e nian Zoova i ajalɛ’n su’n é kwlá yó sɔ.—Efɛ. 5:1. w24.09 26 § 1-4
Kan kwlaa nga y’a wɔ e ɲrun y’a ju lɛ’n, maan e fa ajalɛ kunngba’n e wɔ e ɲrun tititi.—Fip. 3:16.
Kɛ asɔnunfuɛ’m be ukafuɛ wie’m be wun ninnge fanunfanun ng’ɔ fata kɛ be yo be naan b’a kwla sie be asɔnun kpɛnngbɛn’n, be se be wun kɛ be liɛ’n be su kwlá yoman asɔnun kpɛnngbɛn le. Sanngɛ nán ɔ wla fi su kɛ Zoova nin i anuannzɛ’n be su seman ɔ le kɛ a yo ninnge mun kɛ fɔ nunman ɔ nun sa. (1 Piɛ. 2:21) Asa’n, Zoova i wawɛ’n yɛ ɔ́ úka ɔ naan w’a yo ninnge sɔ mun-ɔn. (Fip. 2:13) Ɔ maan sɛ nzuɛn trele wie o lɛ mɔ a kunndɛ kɛ á yí i nglo kpa trá laa’n, fa wlɛ i srɛlɛ’n nun. Kunndɛ nzuɛn sɔ’n i su like Biblu’n nin e fluwa’m be nun. Kpɛkun usa asɔnun kpɛnngbɛn kun i ngwlɛlɛ afɛ. Sɛ a ti asɔnunfuɛ’m be ukafuɛ’n, mian ɔ ɲin titi naan b’a kwla sie wɔ asɔnun kpɛnngbɛn. Srɛ Zoova kɛ ɔ uka ɔ naan w’a kwla su i kpa naan kusu w’a kwla uka asɔnun’n i kpa w’a tra laa’n. (Eza. 64:8) É srɛ́ Zoova kɛ ɔ yra ɔ ɲin mɔ a mian naan b’a kwla sie ɔ asɔnun kpɛnngbɛn’n su. w24.11 25 § 17-18
Ɲanmiɛn yoman sa m’ɔ timan su’n. Ɔ maan junman nga amun di mɛnnin i’n, ɔ nin klolɛ nga an fa kloli i dunman’n mɔ i ti’n, amun dili junman mɛnnin i sran mun’n, mɔ amun te di te man be’n, i wla su fiman su.—Ebr. 6:10.
Ɔ fataman kɛ e nun wie fi bu i kɛ, kɛ mɔ w’a su Zoova lele’n ti’n, ɔ fata kɛ ɔ yaci i sa tɛ mun cɛ i kekle nun. I yo, Zoova i ɲin kpaman junman kwlaa nga e di e mɛn i’n su. Sanngɛ nán e kalɛ tualɛ ti yɛ ɔ fɛli i Wa’n yili e ti tɛ-ɔ, i klun klo su yɛ ɔ yoli sɔ-ɔ. Sɛ e se e wun kɛ, kɛ mɔ e di junman kekle e man Zoova’n ti’n, ɔ fata kɛ ɔ yaci e sa tɛ mun cɛ e’n, nn e su laka e bɔbɔ e wun. Afin sɛ e bu i sɔ’n, nn ɔ ti kɛ e su se kɛ Klisi kleli i wun yalɛ wuli ngbɛn sa. (An nian Galasifuɛ Mun 2:21) Akoto Pɔlu si kɛ nán junman ng’ɔ di man Ɲanmiɛn’n, i ti yɛ ɔ fata kɛ Ɲanmiɛn yaci i sa tɛ mun cɛ i-ɔ. ?Yɛ nn ngue ti yɛ ɔ tuli i klun dili junman kekle mannin Zoova-ɔ? Ɔ yoli sɔ naan ɔ́ klé kɛ ɔ si ye, afin Zoova i aklunye’n ti dan. (Efɛ. 3:7) E kusu e tu e klun titi e di junman juejue su kɛ Pɔlu sa. Nán kɛ e kunndɛ kɛ Zoova yaci e sa tɛ mun cɛ e ti yɛ e yo sɔ-ɔ, sanngɛ e waan é klé kɛ e si ye ti-ɔ. w25.01 27 § 5-6

