E niaan wie’m b’a yo oke, wie’m be ti yalɛfuɛ, yɛ wie mun ekun be ti bubuwafuɛ annzɛ tukpacifuɛ. I sɔ’n ti’n be kwla bu i kɛ Zoova buman be wie. Be kwla usa be wun kɛ: ‘?Olɛ nga n o yɛ’n, n kwla yo like kpa kun sa n man Zoova ekun?’ Sran ng’ɔ klɛli Jue Mun 71 su’n i wun yoli i sɔ wie. Ɔ srɛli Zoova seli kɛ: “Kɛ min wunmiɛn’n wie’n, nán yi min ase.” (Jue. 71:​9, 18) Sanngɛ ɔ lafili su titi kɛ, sɛ ɔ su Ɲanmiɛn kpa titi’n, ɔ́ klé i atin yɛ ɔ́ súɛn i bo. Kɛ nga Ɲanmiɛn i sufuɛ sɔ’n fa kannin’n sa’n, be nga kannzɛ sa wie kle be yalɛ’n be tu be klun be su Zoova’n, Zoova i klun jɔ be wun. (Jue. 37:​23-25) Aniaan oke mun, amun wun akunndan nga Zoova bu’n i kunngba’n yɛ ɔ fata kɛ amun bu i wie-ɔ. Kannzɛ bɔbɔ amun leman wunmiɛn be yoman ninnge wie mun’n, sanngɛ ɔ kwla uka amun naan amun a wɔ amun ɲrun i sulɛ’n nun. (Jue. 92:​12-15) Nán amun fa amun ɲin be sie i ninnge nga amun kwlá yoman’n su, sanngɛ nga amun kwla yo’n i su yɛ ɔ fata kɛ amun fa amun ɲin be sie-ɔ. w24.10 28 § 14-16

Be nga be nin-a tinman Ɲanmiɛn sulɛ’n nun’n, sɛ ɔ fata kɛ be yo like kun naan Biblu’n kɛnmɛn i ndɛ trele’n, kpɛkun w’a mian be sa. Kɛ sa wie nun’n Biblu’n kanman like trele ng’ɔ fata kɛ e yo’n i ndɛ’n, sran wie’m be se be wun kɛ be kwla yo like kwlaa nga be klo’n. Wie’m be kusu be kunndɛ kɛ be kpɛ mmla be man be sa kwlaa nun. I wie yɛle kɛ atrɛkpa’n, Klisifuɛ nga be o Korɛnti lɔ’n be usali Pɔlu sɛ Klisifuɛ kun kwla di aliɛ nga be fa mannin mmusu mun’n nin-o. Pɔlu w’a kleman be like trele ng’ɔ fata kɛ be yo’n, sanngɛ ɔ seli be kɛ like nga sran kun le atin yo’n ɔ nin sran uflɛ liɛ’n ɔ timan kun. Pɔlu fali Ɲanmiɛn Ndɛ’n ukali be naan be wun i wlɛ kɛ ɔ fataman kɛ ajalɛ nga bé fá’n ti’n be akunndan bu be fɔ, yɛ ɔ fataman kɛ be yo maan be wiengu i ja kpla. (1 Kor. 8:​7-9) I lɛ nun’n, Pɔlu ukali Korɛntifuɛ mun naan be bɔbɔ b’a wun sa kpa’n nin sa tɛ’n be ngbaciɛ’n. I liɛ’n, be su minndɛman kɛ sran kun kle be like ng’ɔ fata kɛ be yo’n, yɛ be su kunndɛman kɛ be kpɛ mmla man be sa kwlaa nun. w24.04 5 § 14

Zonasi blɛ su’n Ninivufuɛ’m be tili Ɲanmiɛn ndɛ’n naan b’a kwla kaci be ayeliɛ’n. Asa’n maan e wla kpɛn be nga bé wá cɛ́n mɔ ‘bé dí be jɔlɛ’n’ be su ndɛ nga Zezi kannin’n su. Sran sɔ’m be nun wie’m be yoli sa tɛtɛ mun. (Zan 5:29) I sɔ’n ti’n, e kwla lafi su kɛ atrɛkpa’n Sodɔmunfuɛ mun nin Gomɔrufuɛ’m be kusu be liɛ w’a wieman mlɔnmlɔn. Sɛ Ɲanmiɛn w’a cɛnman be ngba’n, sanngɛ atrɛkpa’n ɔ́ cɛ́n be nun wie mun. Kpɛkun é kwlá klé be Zoova nin Zezi Klisi be su like. Zoova ‘niannian klɔ sran i awlɛn’n nun, ɔ niɛnniɛn i klun akunndan ng’ɔ ti fiawa bɔbɔ’n nun.’ Ɔ maan kɛ ɔ́ wá cɛ́n sran mun’n, ɔ́ fá sran kun i ‘ajalɛ ng’ɔ fa’n i nuan like mɛ́n i.’ Sɛ ɔ fataman kɛ Zoova si sran kun i aunnvɔɛ’n, ɔ su simɛn i aunnvɔɛ. Sanngɛ kusu’n sɛ ɔ fata kɛ ɔ si i aunnvɔɛ’n, ɔ́ sí i aunnvɔɛ. Ɔ maan sɛ Biblu’n w’a seman kɛ sran kun i liɛ w’a wie mlɔnmlɔn’n, ɔ fataman kɛ e se kɛ Ɲanmiɛn su cɛnman sran sɔ’n. w24.05 5-6 § 15-16

Kɛ ɔ fɛ i laa lele andɛ’n, Ɲanmiɛn i nuan ndɛ’n wlali i sufuɛ nga be mannin be junman mɔ i dilɛ’n yoli kekle mannin be’n be fanngan. I wie yɛle Zeremin m’ɔ ti Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n i liɛ’n. Kɛ Zoova kpɛli i kɛ ɔ yo i nuan ijɔfuɛ’n, i klun titili i. Ɔ seli kɛ: “N siman ijɔ, afin n te yo bakan.” (Zer. 1:6) ?Sanngɛ ngue yɛ ɔ ukɛli i naan w’a kwla di junman sɔ’n niɔn? Ndɛ nga Zoova kan kleli i’n, ɔ wlɛli i fanngan. Ɔ seli kɛ: “I nuan ndɛ’n yoli kɛ sin dan wie sa min awlɛn’n nun lɔ, ɔ yoli kɛ sin dan wie sa min owie’m be nun lɔ. Ɔ maan n tran-ɔn, ɔ tranman.” (Zer. 20:​8, 9) Be ng’ɔ fata kɛ Zeremin kan ndɛ kle be’n, be ɲin su ti kekle. Sanngɛ ndɛ ng’ɔ fata kɛ Zeremin kan kle be’n, i su akunndan bulɛ’n ukɛli i. Ɲanmiɛn nuan ndɛ’n wla Klisifuɛ’m be fanngan wie andɛ. Pɔlu seli kɛ sɛ be ‘si Ɲanmiɛn i klun sa’n kpa’n’ be “nzuɛn’n mánmán Zoova,” yɛ bé yó ‘sa kpakpa kɔ́ be ɲrun.’—Kol. 1:​9, 10. w24.04 14-15 § 2-4

Kannzɛ bɔbɔ Abiataa m’ɔ ti Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’n ɔ jrannin Davidi i wa Adonia m’ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ dé famiɛn bia’n i sin’n, sanngɛ Zadɔku liɛ’n ɔ nin Zoova be nantili klanman titi. Davidi si kɛ ɔ kwla lafi Zadɔku su titi. Kɛ be yiyili Adonia bo’n, Davidi seli Zadɔku nin Natan nin Benaya kɛ be ko sie Salomɔn famiɛn. (1 Fam. 1:​32-34) E kwla se kɛ Natan nin sran wie mun ekun mɔ be nin Zoova be nantili klanman mɔ be suannin Davidi bo’n be ajalɛ’n wlali Zadɔku fanngan. Kɛ Salomɔn kacili famiɛn’n, ‘ɔ fali Zadɔku m’ɔ ti Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’n sieli i Abiataa i osu.’ (1 Fam. 2:35) Sɛ sran kun mɔ e nin i e mantan kpa’n ɔ yaci Zoova sulɛ’n, maan e liɛ’n e kle Zoova kɛ e nin i é nánti klanman titi. (Zoz. 24:15) Zoova wá mán e wunmiɛn naan y’a kwla yo sa ng’ɔ ti kpa’n. Maan e srɛ Zoova, yɛ maan e fa e wun e mantan be nga be nin i nanti klanman’n titi. Kɛ e nin Zoova e nanti klanman’n ɔ bu i like dan. Yɛ cɛn wie lele’n ɔ́ yó e mo.—2 Sam. 22:26. w24.07 6-7 § 16-17

Jue Mun 15 i mma 2 se kɛ Ɲanmiɛn i janvuɛ’n yɛle “sran ng’ɔ nanti seiin m’ɔ yo sa ng’ɔ ti kpa’n.” Ɔ ti like kun m’ɔ fata kɛ e yo i titi-ɔ. ?Sanngɛ e kwla nanti seiin sakpa? Ɛɛn-ɛn. Fɔ o klɔ sran’m be kwlaa be nun. Sanngɛ sɛ e mian e ɲin e nian Zoova i mmla’m be su e nanti’n, i ɲrun’n ɔ ti kɛ e nanti seiin sa. Kɛ e ko fa e wun e ko man Zoova mɔ be ko yo e batɛmun’n, nn e nin Zoova y’a bo nantilɛ bo. Laa’n, nán Izraɛlifuɛ mɔ sran kun ti’n, i ti yɛ maan ɔ ti Zoova i janvuɛ-ɔ. ‘Izraɛlifuɛ wie’m be kpan flɛli i, sanngɛ b’a yoman sɔ nanwlɛ su, yɛ b’a yomɛn i kɛ ng’ɔ nin i fata’n sa.’ (Eza. 48:1) Izraɛlifuɛ nga be ti nanwlɛfuɛ mɔ be kunndɛ kɛ bé yó Zoova i janvuɛ’n, ɔ fata kɛ be si like nga Zoova kunndɛ kɛ be yo’n, yɛ be nian su be nanti. Andɛ kusu’n, kannzɛ b’a yo e batɛmun yɛ e nin Zoova i Lalofuɛ mun e yo ninnge wie mun likawlɛ’n, nɛ́n i sɔ’n ngunmin ti yɛ Zoova i klun jɔ́ e wun-ɔn. Sanngɛ ɔ fata kɛ e yo “sa ng’ɔ ti kpa’n” titi. w24.06 9 § 4; 10 § 6

?Wafa sɛ yɛ Zoova yo sran’m be ye-ɔ? Maan e fa e ɲin e sie i wafa ng’ɔ yo sɔ’n i su. Zoova maan e ɲan ninnge nga be mian e sa’n. Nán e kwlaa yɛ e tran pɔɔ nun-ɔn. Sanngɛ Zoova yo maan e ɲan ninnge nga be mian e sa sakpa’n. I wie yɛle kɛ ɔ yo maan e ɲan aliɛ, nin tralɛ, ɔ nin sua. (Jue. 4:8; Mat. 6:​31-33; 1 Tim. 6:​6-8) ?Kɛ m’ɔ fata kɛ Zoova yo sɔ’n, i ngunmin ti yɛ ɔ yo sɔ-ɔ? Cɛcɛ. Maan e fa e ɲin e sie i ndɛ nga Zezi kannin m’ɔ o Matie 6:​25, 26 nun’n su. Zezi fali ninnge nga Zoova yili be’n be su sunnzun ase. Ɔ kannin anunman’m be ndɛ. Ɔ seli kɛ: “Be luaman like, kusu be kpɛman like yɛ be tiantianman like nuan tanngannin nun.” I sin ɔ kan guali su kɛ: “Sanngɛ amun Si m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n ta be.” Kpɛkun ɔ usali kɛ: “?Amun kpa traman be?” ?Ndɛ sɔ’n i bo’n yɛle benin? Sɛ Zoova nian nnɛn’m be lika’n nán e klɔ sran mun yɛ ɔ su nianman e lika-ɔ. Ɔ maan Zoova niɛn i sufuɛ’m be lika klolɛ su kɛ siɛ kpa kun sa.—Jue. 145:16; Mat. 6:32. w24.09 26-27 § 4-6

Asɔnunfuɛ’m be ukafuɛ’n, ɔ ti aniaan bian kun mɔ be yoli i batɛmun-ɔn. Yɛ Ɲanmiɛn wawɛ’n kpɛli i naan ɔ uka asɔnun kpɛnngbɛn mun naan be di junman cinnjin wie mun asɔnun’n nun. Asɔnunfuɛ’m be ukafuɛ’m be ti sran mɔ be klo Zoova-ɔ. Yɛ be mian be ɲin be fɛ i mmla’m be su. Asa’n be klo be niaan Klisifuɛ’m be kpa. (Mat. 22:​37-39) ?Sanngɛ ngue yɛ ɔ fata kɛ aniaan bian kun yo naan b’a kwla sie i asɔnunfuɛ’m be ukafuɛ-ɔ? Biblu’n kle e nzuɛn ng’ɔ fata kɛ be wun i aniaan bian kun i lika naan b’a kwla sie i asɔnunfuɛ’m be ukafuɛ’n. (1 Tim. 3:​8-10, 12) Sɛ a kunndɛ kɛ á yó asɔnunfuɛ’m be ukafuɛ naan á úka ɔ niaan mun’n, suan nzuɛn sɔ’m be su like. Kpɛkun mian ɔ ɲin naan fa nzuɛn sɔ mun. Sanngɛ ɔ fata kɛ a dun mmua yo like kun. Yɛle kɛ bu sa nga ti yɛ a kunndɛ kɛ á yó asɔnunfuɛ’m be ukafuɛ’n i akunndan. w24.11 15 § 4-5

Sran wie’m be se kɛ b’a kanngan Ɲanmiɛn Ndɛ’n i wunmuan’n nun kpɛ sunman. Sanngɛ blɛ sunman’n, be lafiman like nga Biblu’n kle’n su yɛ be nantimɛn i nun ndɛ’n su. Zoova i sufuɛ’m be liɛ’n, be timan sɔ. Asa’n e mian e ɲin e nanti ndɛ nga Biblu’n kan’n su. Nán cɛn ngba yɛ Ɲanmiɛn Ndɛ’n i nun kannganlɛ’n nin i su nantilɛ’n ti pɔpɔ-ɔ. Wie liɛ’n, ɔ fata kɛ e mian e ɲin kpa naan y’a ɲan blɛ y’a kanngan nun. Wie liɛ kusu’n, kɛ é kánngan nun’n e kɛnngɛn i kplukplu su. Ɔ maan e faman blɛ e bumɛn i nun ndɛ’n i su akunndan kpa. Annzɛ kusu kɛ e kanngan nun mɔ e wun kɛ ninnge nga be nun’n ɔ fata kɛ e kaci e sa’n be sɔnnin’n, i sɔ’n kwla bubu e sa sin. Sanngɛ Zoova fanngan nun’n, e kwla kanngan Biblu’n nun kpa, yɛ e bu su akunndan. I sɔ’n ti’n, maan e lo e wun e mɛn i naan e kaci sran m’ɔ timan ndɛ tiefuɛ ngbɛn, sanngɛ m’ɔ fa mmla’n su’n. Kɛ é kánngan Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun é kɔ́ mɔ é nían su é nánti’n, é dí aklunjɔɛ kpa ekun é trá laa’n.—Zak. 1:25. w24.09 7 § 15-16

Kɛ sa kekle dan wie tɔ e su mɔ e akunndan’n sanngan’n, Zoova fɛ i wawɛ’n fɔnvɔ e. Sɛ sa kekle wie ti’n ɔ akunndan sanngan’n, kan ɔ klun ndɛ kwlaa kle Zoova. Blɛ kwlaa nga a wunman ɔ wun fɛ’n, a kwla srɛ i. (Jue. 86:3; 88:1) Srɛ Zoova titi kɛ ɔ fɛ i wawɛ’n man ɔ. Sɛ a yo sɔ’n ɔ́ úka ɔ. ?Sa kekle wie tɔli ɔ su yɛ ɔ yo wɔ kɛ a leman wunmiɛn yoman like fi sa? Sɛ ɔ ti sɔ’n, Zoova i wawɛ’n kwla man ɔ wunmiɛn naan w’a kwla su i kpa titi. (Efɛ. 3:16) ?Kɛ a ko srɛ Zoova kɛ ɔ fɛ i wawɛ’n uka ɔ’n, i sin’n ngue yɛ ɔ fata kɛ a yo-ɔ? Yo ninnge nga a kwla yo be naan Ɲanmiɛn w’a fɛ i wawɛ’n w’a uka ɔ sakpa’n. Ninnge sɔ’m be nun wie mun yɛle aɲia’m be bo tranlɛ nin jasin fɛ bolɛ. Kanngan Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun cɛn kwlakwla. I sɔ’n úka ɔ naan ɔ akunndan’n w’a tran i nun ndɛ’n su. (Fip. 4:​8, 9) Kɛ á kánngan Biblu’n nun’n, fa ɔ ɲin sie i sran nga sa kekle wie’m be toli be su’n, be su. Yɛ bu wafa Zoova ukali be naan b’a jran kekle’n i su akunndan kpa. w24.10 9 § 12-14

Kɛ Zoova nin i Wa’n sa’n, e klo sran mun. (Ɲan. 8:31) Kɛ e wun be nga ‘be nin Ɲanmiɛn be nunman nun’n’ mɔ ‘be leman like mɔ bé fá be wla gúa su’n,’ be yo e annvɔ dan. (Efɛ. 2:12) Be ti kɛ sran mɔ b’a tɔ kunman dan kun nun sa. Yɛ ɲanman ng’ɔ kwla fa be fite’n, ɔ o e sa nun. Ɲanman sɔ’n yɛle Ɲanmiɛn Sielɛ’n i jasin fɛ mɔ e bo’n. Kɛ mɔ e klo be mɔ e si be aunnvɔɛ’n ti’n, e kunndɛ kɛ é yó like kwlaa nga e kwla yo’n naan y’a bo jasin fɛ’n y’a kle be. Kɛ e bo jasin fɛ’n e kle be’n, be kwla ɲan like mɔ bé fá be wla gúa su-ɔ. Asa’n, be kwla di aklunjɔɛ i kpafuɛ’n dɔ nga su. Yɛ cɛn wie lele’n, bé kwlá ɲán “nguan kpafuɛ’n.” Yɛle kɛ bé ɲán nguan m’ɔ leman awieliɛ’n Ɲanmiɛn i mɛn uflɛ’n nun. (1 Tim. 6:19) Klolɛ mɔ e klo sran mun’n ti’n, e se be kɛ mɛn tɛ nga i awieliɛ’n w’a mantan koko. (Eze. 33:​7, 8) Ɲrɛnnɛn dan’n nun’n, sa wie’m bé wá jú. Yɛle kɛ bé núnnún Ɲanmiɛn sulɛ wafa ng’ɔ timan su’n. Yɛ Aamagedɔn alɛ’n nun’n, bé núnnún mɛn tɛ nga. E kunndɛ kɛ be si sa sɔ’n nun.—Ngl. 16:​14, 16; 17:​16, 17; 19:​11, 19, 20. w24.05 16-17 § 8-9

Akoto Pɔlu seli Klisifuɛ’m be kɛ be “man Ɲanmiɛn i atin naan ɔ yi i ya’n i nglo.” Wafa nga e kwla yo sɔ’n, yɛle kɛ maan e yaci Zoova bɔbɔ lɛ naan ɔ siesie sa sɔ’n, blɛ ng’ɔ klo’n ɔ nin kɛ ng’ɔ fa klo’n sa. Be flɛ aniaan kun mɔ be buli i lufle’n kɛ Jɔnun. Ɔ seli kɛ: “I ya m’ɔ yo min’n ti’n, ɔ fata kɛ n nian min wun su naan m’an yoman sa tɛ wie. Sanngɛ i sɔ yolɛ’n w’a yoman pɔpɔ. Rɔmunfuɛ Mun 12:19 ɔ ukali min naan m’an tra min awlɛn naan kusu m’an lafi Zoova su.” Sɛ be yo e sa wie m’ɔ timan su naan e kunndɛ kɛ e bɔbɔ é tú e klunngbɔ’n, ɔ cɛman naan y’a koko lele, yɛ y’a kle e wun yalɛ ngbɛn. Sanngɛ kɛ e fa wla Zoova sa nun naan i bɔbɔ siesie’n, e ɲan su ye. Zoova kunndɛ kɛ ɔ́ úka e. Ɔ ti kɛ ɔ su se e kɛ e yaci sa sɔ’n i sa nun naan i bɔbɔ siesie man e sa. Sɛ e lafi su kɛ, kɛ nga Zoova fa kannin’n sa’n, ɔ́ wá dí be nga be yo e tɛtɛ’n be jɔlɛ sakpa’n, ɔ nunman nun kɛ e fa ya sa trilili. Afin e lafi su kɛ ɔ́ wá yó sa ng’ɔ ti kpa’n mán e. w24.11 6 § 14-15

Ɔ fata kɛ e nian e wun su naan ninnge sɔ’m b’a yoman e cinnjin dan. Kɛ akoto Pɔlu klɛ́ Zifu nga be ti Klisifuɛ m’ɔ ka kan’n bé núnnún be mɛn’n be fluwa’n, ɔ kɛnnin i sɔ liɛ’n i weiin kleli be. Ɔ boli sa nga be juli Izraɛlifuɛ’m be su laa’n be su. I wie yɛle sa ng’ɔ juli Sinai Oka’n i wun lɛ’n. Ɔ seli Klisifuɛ’m be kɛ be nian be wun su naan “be konvi w’a sɔman sa tɛtɛ mun kɛ [Izraɛlifuɛ’m] be sa.” (1 Kor. 10:​6, 7, 11) Izraɛlifuɛ’m be blɛ su’n Zoova yoli maan be ɲannin aliɛ be dili. Sanngɛ be konvi kpli ti’n, like kpa sɔ mɔ Zoova yoli mannin be’n ɔ wa kacili like tɛ. (Kal. 11:​4-6, 31-34) Asa’n kɛ Izraɛlifuɛ’m bé sɔ́ nannin ba mɔ be fali sika ɔkwlɛ be yoli’n, be dili like, be nɔnnin nzan, yɛ be kannin ngowa. I sɔ liɛ’n yoli be cinnjin trali Zoova i ndɛ’n i su falɛ’n. (Tul. 32:​4-6) Pɔlu klɛli ndɛ sɔ’n naan Zifu nga be ti Klisifuɛ’n mɔ bé wá núnnún be mɛn’n, be fa tu be wun fɔ. Kɛ ɔ klɛli ndɛ sɔ’n, w’a cɛman yɛ be nunnunnin be mɛn’n afuɛ 70 nun-ɔn. E kusu e o mɛn’n i awieliɛ blɛ’n nun. Ɔ maan ɔ fata kɛ Pɔlu i afɔtuɛ sɔ’n, ɔ yo e cinnjin kpa. w24.12 6 § 13

Zoova m’ɔ ti e ‘Ɲanmiɛn’n ɔ di aklunjɔɛ.’ Yɛ ɔ kunndɛ kɛ e di aklunjɔɛ wie. (1 Tim. 1:11) Ɔ mannin e ninnge kpanngban kpa naan y’a kwla di aklunjɔɛ. (Zak. 1:17) Ninnge sɔ’m be nun kun yɛle aja’n. Kɛ yasua kun nin bla kun bé já’n, be ta nda kɛ bé kló be wiengu yɛ be ɲin yí be wiengu. Kɛ yasua kun nin i yi be yo maan be afiɛn mantan kpa’n, be di aklunjɔɛ. Like ng’ɔ ti tɛ’n yɛle kɛ andɛ’n, yasua nin bla sunman be wla fi nda nga be tali be wiengu be aja cɛn nun’n i su. Ɔ maan be diman aklunjɔɛ. ?Wafa sɛ yɛ Zoova kunndɛ kɛ Klisifuɛ kun nin i yi’n be tran-ɔn? Zoova kunndɛ kɛ yasua’m be yo be yi’m be cɛcɛ. Sran ng’ɔ yo i yi’n i cɛcɛ’n, ɔ kle kɛ ɔ bu i sran. Yɛ wafa ng’ɔ nin i be tran’n, ɔ kle kɛ ɔ klo i. .—1 Piɛ. 3:7. w25.01 8 § 1-2; 9 § 4-5

Lɛtri nga akoto Pɔlu klɛli ko mannin Ebre mun’n, ɔ ukali Klisifuɛ klikli mun naan b’a kwla jran sa kekle nga bé wá tɔ́ be su be ɲrun lɔ’n be ɲrun kekle. Pɔlu wlali be fanngan kɛ be suan Ɲanmiɛn ndɛ’n i nun like kpa naan be si i nun ndɛ’n. Sɛ be yo sɔ’n bé wún ndɛ nga sran’m be kan m’ɔ timan su’n i wlɛ kpɛkun bé kpálo be. Afin ndɛ sɔ’m be kwla yo naan b’a yaci Ɲanmiɛn i su lafilɛ. Ɔ wlali be fanngan kɛ be lafi Ɲanmiɛn su kpa. I liɛ atin nga Zezi nin asɔnun kpɛnngbɛn’m bé klé be’n, be su sisiman be bo naan b’a nanti su. Asa’n ɔ kleli be kɛ sa nga be tɔ e su’n e Si Ɲanmiɛn kwla sin be lika kle e like. Sɛ i sɔ’n tran be klun’n, i sɔ’n úka be naan b’a kwla jran kekle. Maan e kusu e nanti ajalɛ sɔ’n su wie. Sɛ e yo sɔ’n é kwlá jrán kekle lele é jú i awieliɛ.—Ebr. 3:14. w24.09 13 § 17, 19

Biblu’n kle kɛ, kɛ ɔ ko yo naan Zoova w’a yaci e sa tɛ mun w’a cɛ e’n naan y’a kwla kaci i janvuɛ’n, ɔ fata kɛ be man like be fa kpɔ e ti. ?Yɛ ngue yɛ ɔ fata kɛ be fa kpɔ sran’m be ti naan b’a kwla ɲan like ng’ɔ fili Adan i sa’n niɔn? Kɛ Adan nin Ɛvu be yoli sa tɛ’n, fɔ wa trannin be nun. Ɔ maan b’a kwlá ɲanman nguan m’ɔ leman awieliɛ’n kun. I sɔ’n ti’n like nga bé fá kpɔ́ klɔ sran’m be ti’n ɔ fata kɛ ɔ nin like ng’ɔ fili Adan nin Ɛvu be sa’n ɔ sɛ. (1 Tim. 2:6) Sran ng’ɔ́ kpɔ́ be ti’n, ɔ fata kɛ ɔ yo sran kaklaka kun mɔ fɔ nunmɛn i nun’n. Asa’n, ɔ fata kɛ ɔ yo sran m’ɔ kwla tran nguan nun tititi, yɛ ɔ fata kɛ i klun klo su ɔ fɛ i nguan’n man naan ɔ fa yi e ti tɛ. Maan e fa e ɲin e sie i sa nsan nga ti yɛ Zezi yɛ ɔ kwla kpɔ klɔ sran’m be ti’n be su. I klikli’n yɛle kɛ fɔ nunmɛn i nun. Biblu’n se kɛ “w’a yoman sa tɛ fi.” (1 Piɛ. 2:22) I nɲɔn su’n yɛle kɛ, kɛ mɔ fɔ nunmɛn i nun’n ti’n ɔ kwla tran nguan nun titi. Yɛ i nsan su’n yɛle kɛ, e dunman nun ti’n ɔ fɛli i wun mannin i klun klo su.—Ebr. 10:9. w25.02 4-5 § 11-12

Zoova klo wɔ yɛ ɔ klo kɛ a yo i awlo’n nunfuɛ. Kannzɛ ninnge nga be tanndan ɔ ɲrun’n be ti sɛ ti sɛ’n, sanngɛ a kwla lafi su sɔ. Zezi seli i sɔnnzɔnfuɛ klikli’m be nun wie’m be kɛ: “Sɛ amun Ɲanmiɛn sulafilɛ’n i dan ju kɛ mutadi mma sa bɔbɔ’n, amún sé oka nga kɛ: ‘Tu ɔ wun bo wa kɔ le sa,’ yɛ ɔ́ tú i wun bo lɛ, yɛ ɔ leman like kun sa mɔ amun su kwlɛmɛn i yo-ɔ.” (Mat. 17:20) Be nga Zezi kɛnnin i sɔ ndɛ’n kleli be’n, be boli i su sulɛ bo ɔ nin-a cɛman. Ɔ maan ɔ fata kɛ be mian be ɲin kpa ekun naan be Ɲanmiɛn sulafilɛ’n w’a yo dan. Sanngɛ Zezi seli be kɛ, sɛ be lafi Ɲanmiɛn su kpa’n, Zoova úka be naan b’a jran sa nga be tanndan be ɲrun mɔ be ti kɛ oka sa bɔbɔ’n be ɲrun kekle. Ɔ kusu Zoova wá úka wɔ wie. Sɛ a wun kɛ ninnge wie’m be ti’n a kwlá kɔman ɔ ɲrun naan b’a yo wɔ batɛmun’n, fa ajalɛ ndɛndɛ. Fa ɔ wun man Zoova naan be yo ɔ batɛmun. Ajalɛ cinnjin kpafuɛ nga a kwla fa’n yɛ ɔ o lɛ-ɔ. w25.03 7 § 18-20

Sɛ e wla fiman su kɛ Ɲanmiɛn lafiman naan ɔ́ úka e’n, é kwlá jrán sa nga be tɔ e su’n be ɲrun kekle. Sɛ e fa e ɲin e sie i like nga Zoova yoli laa’n su’n, i sɔ’n úka e naan y’a lafi su kpa kɛ ɔ́ úka e wie. (Eza. 37:​17, 33-37) Asa’n, ndɛ nga be o jw.org su mɔ be kle e wafa nga Zoova suɛn i sufuɛ’m be bo andɛ’n, maan e kanngan be nun. Asa ekun’n, bu wafa nga Zoova ukali ɔ bɔbɔ sa wie’m be nun’n, i akunndan. Sɛ ɔ yo wɔ kɛ Zoova nin-a yoman abonuan sa nin-a deman wɔ le’n, nán maan i sɔ’n bubu ɔ sa sin. Nanwlɛ, ninnge nga Zoova w’a yo w’a man wɔ’n, be diman be yalɛ. I wie yɛle kɛ ɔ yoli maan a kacili i janvuɛ. (Zan 6:44) Atrɛkpa’n, blɛ wie nun’n, a srɛli i yɛ ɔ tɛli ɔ su. Ɔ mannin wɔ like trele nga ɔ sa miɛn i wun’n blɛ ng’ɔ nin i fata’n nun sɛsɛ. Annzɛ kusu ɔ deli wɔ sa kekle wie nun. I sɔ’n ti’n, srɛ i naan ɔ yo naan ɔ wla kpɛn sa sɔ’m be su. Sɛ a bu sa sɔ’m be su akunndan’n, i sɔ’n úka ɔ naan w’a lafi su kpa kɛ Zoova úka ɔ titi. w24.06 21 § 8

E kwla fua kpa kɛ e su yoman like wie m’ɔ jɔman Zoova klun-ɔn. Sanngɛ fɔ m’ɔ o e nun’n ti’n, e konvi kwla sɔ sa tɛ’n. (Rɔm. 5:7:​21-23) Sa wie mɔ y’a sunnzunman’n ɔ kwla fu e nun, yɛ e konvi kwla sɔ sa tɛ yolɛ’n. Kɛ ɔ ko yo naan e nin Zoova nin i Wa’n y’a nanti klanman titi’n, kɛ nga Zezi fa kannin’n sa’n, ɔ ti cinnjin kɛ e ɲin tran su naan y’a yoman sa tɛ. E kwlakwla e konvi kwla sɔ sa tɛ yolɛ’n. Sanngɛ ɔ le sran kun nin i like liɛ ng’ɔ kle i yalɛ-ɔ. Ɔ kwla yo sa tɛ dan wie mɔ e konvi sɔ i yolɛ-ɔ. Ɔ kwla yo ɲannzuɛn sa wie m’ɔ nin Klisifuɛ fataman’n, annzɛ kusu ɔ kwla yo mɛn nunfuɛ’m be akunndan wie mɔ be bu m’ɔ kle e yalɛ’n. I wie yɛle kɛ bla annzɛ bian kunndɛlɛ sukusuku’n ɔ kwla kle aniaan kun i yalɛ kpa. Ɔ maan ɔ su miɛn i ɲin kpa naan w’a jran kekle. Wie’m be kusu’n be konvi kwla sɔ be yasua lika annzɛ be bla lika i nun ngowa kanlɛ, annzɛ bian nin bla nna nga be fa fite nzra nun’n i nianlɛ. Wie’m be kusu’n be fa ya ndɛndɛ, annzɛ be tu be wun, annzɛ srongble’n ti’n ɔ fata kɛ be mian be ɲin kpa naan b’a kwla yo sa ng’ɔ ti kpa’n. w24.07 14 § 3; 15 § 5

?Sɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be waan be kplinman su kɛ bian’n sɛ i sin asɔnun’n nun’n, kusu nn w’a kaci i akunndan’n, wafa sɛ yɛ i sɔ’n yó i-ɔ? ?Annzɛ kusu sɛ ɔ sɛ i sin naan ɔ wunman kɛ asɔnun’n nunfuɛ’m be te klo i’n, i sɔ’n yó i sɛ? I wla kwla ‘bo i wun tratra su.’ Ɔ kwla se i wun kɛ i liɛ w’a wie mlɔnmlɔn, naan ɔ nin Zoova i sulɛ fataman kun. I kpa bɔbɔ’n, ɔ kwla se i wun kɛ ɔ nunman nun kɛ ɔ miɛn i ɲin naan ɔ fɛ i wun mantan Ɲanmiɛn kun. Ng’ɔ ti tɛ dan bɔbɔ’n, yɛle kɛ sɛ aniaan wie’m be waan be yaciman bian mɔ w’a kaci i akunndan’n i sa tɛ’n cɛmɛn i’n, be nin Zoova be afiɛn kwla saci. Afin sɛ be yo sɔ’n, nn Satan mɔ i klun yo wi m’ɔ yaciman sa cɛman’n, i ajalɛ’n su yɛ be nian-ɔn, nán Zoova liɛ’n niɔn. Yɛ Satan kwla sin be lika bubu bian’n i sa sin naan w’a suman Zoova kun.—2 Kor. 2:​10, 11; Efɛ. 4:27. w24.08 17 § 7, 10-11

Zezi Klisi fali ‘sran wie mun mannin’ naan be di junman uflɛ wie mun ekun. Zezi sinnin asɔnun kpɛnngbɛn nga be o Zerizalɛmun lɔ’n be lika naan be sunman Pɔlu nin Baanabasi ɔ nin aniaan uflɛ wie mun ekun kɛ be sinsin asɔnun’m be su. (Yol. 11:22) Junman nga asɔnunfuɛ’m be ukafuɛ mun, nin asɔnun kpɛnngbɛn’m be di’n i kunngba’n yɛ be dili-ɔ. Yɛle kɛ be wlali asɔnun’n nunfuɛ’m be fanngan. (Yol. 15:​40, 41) Akpasua sunianfuɛ’m be tu ajalɛ be kɔ lika’m be nun. Wie’m be tu ajalɛ be kɔ mmua kpa naan b’a kwla ko nian asɔnun’m be osu. Lemɔcuɛ kwlaa nun’n, ɔ ijɔ nzra nun kpɛ sunman. Ɔ ko nian aniaan’m be osu, ɔ nin atin bofuɛ mun be yo aɲia, ɔ nin asɔnun kpɛnngbɛn’m be yo aɲia, yɛ ɔ tinngɛ jasin fɛ bolɛ aɲia mun. Ɔ fa blɛ siesie i wun naan w’a kwla ijɔ nzra nun, yɛ ɔ siesie akpasua kun aɲia mun, nin nvle kun aɲia’n. Ɔ kle like atin bofuɛ’m be suklu’n i bo. Ɔ fa ajalɛ wie mun naan ɔ nin akpasua’n nun atin bofuɛ’m b’a kwla yo aɲia kun likawlɛ. Ɔ ju wie kusu’n, betɛli’n mɛn i junman cinnjin wie m’ɔ fata kɛ ɔ di be ndɛndɛ-ɔ. w24.10 21 § 12-13

Zoova yɛ ɔ kannin ndɛ nga Zeremin m’ɔ ti i nuan ijɔfuɛ’n klɛli m’ɔ o andɛ Biblu’n nun ndɛ mma’n nun’n niɔn. Akoto Pɔlu kannin ndɛ kunngba sɔ’n wie. Ɔ seli kɛ Zoova waan: “Min wla su kpɛnman be sa tɛtɛ’m be su kun.” (Ebr. 8:12) ?Sanngɛ ndɛ sɔ’n i bo’n yɛle benin? Biblu’n nun’n, kɛ be se kɛ ‘be wla kpɛn like kun su’n,’ nán like sɔ’n i akunndan bulɛ sa ngbɛn-ɔn. Sanngɛ wie liɛ’n i sɔ’n kle kɛ be fa ajalɛ. I wie yɛle sa tɛ yofuɛ nga be boboli i waka su Zezi i wun koko lɛ’n i liɛ’n. Ɔ seli Zezi kɛ: “Zezi, sɛ a ju ɔ Famiɛn Diwlɛ’n nun lɔ’n, maan ɔ wla kpɛn min su.” (Lik. 23:​42, 43) Nán kɛ i waan Zezi i wla kpɛn i su sa ngbɛn-ɔn. I kpa bɔbɔ’n, wafa nga Zezi fa tɛli i su’n, ɔ kle kɛ Zezi wá fá ajalɛ kun i lika. Yɛle kɛ ɔ́ cɛ́n i. Ɔ maan kɛ Zoova se kɛ i wla su kpɛnman e sa tɛ’m be su kun’n, i sɔ’n kle kɛ w’a yaci w’a cɛ e, yɛ ɔ su yoman like wie fa tuman e fɔ sa tɛ sɔ’m be ti. w25.02 10-11 § 14-15

Sɛ e si Zoova i nzuɛn mun’n, nin like ng’ɔ́ wá yó’n, ɔ nin like ng’ɔ klo i’n nin ng’ɔ kpɔ i’n, é wún sa wlɛ. Maan e tinuntinun e usa e wun kɛ: ‘?Kɛ n jran Zoova i su ndɛ nga n si i’n su’n, ajalɛ benin yɛ sɛ n fa’n i klun jɔ́ su-ɔ?’ (Efɛ. 5:17) Ɔ ju wie’n kɛ ɔ ko yo naan Zoova i klun w’a jɔ e wun’n, e kwla yo ninnge wie m’ɔ su yoman e osufuɛ nin e mantanfuɛ’m be fɛ-ɔ. I wie yɛle kɛ siɛ nin niɛn kun be kwla jran be wa bla kun mɔ be klo i kpa’n i wun kɛ ɔ ja aniaan kun m’ɔ le sika’n. Kusu nn aniaan sɔ’n suman Zoova kpa. I yo, be kunndɛ kɛ be wa’n ja sran kun m’ɔ kwla ukɛ i naan i sa w’a mianman sika wun’n. ?Sanngɛ wan yɛ ɔ́ úkɛ i naan w’a su Ɲanmiɛn kpa w’a wɔ i ɲrun titi-ɔ? ?Wafa sɛ yɛ Zoova bu i sɔ liɛ’n niɔn? Biblu’n tɛ su Matie 6:33 nun. Ndɛ mma sɔ’n nun’n, be wla Klisifuɛ’m be fanngan kɛ be “dun mmua kunndɛ Ɲanmiɛn Sielɛ’n.” E bu e si nin e nin ɔ nin e osufuɛ’m be sran yɛ e ɲin yi be. Sanngɛ like nga e kunndɛ’n, yɛle kɛ Zoova i klun jɔ e wun. w25.01 17 § 9-10

Andɛ’n sran kpanngban be tanndan e ɲrun. Ɔ maan ɔ fata kɛ Zoova uka e naan y’a kwla bo jasin fɛ’n i juejue su titi. (Ngl. 12:17) ?Ngue ti yɛ a kwla lafi su kɛ Zoova súan ɔ bo-ɔ? Ndɛ wie mɔ kɛ Zezi srɛ́ Ɲanmiɛn’n, ɔ kannin’n ti-ɔ. Ndɛ sɔ’n o Zan ndɛ tre 17 nun. Zezi srɛli Zoova kɛ ɔ niɛn i akoto’m be su. Zoova tɛli i srɛlɛ sɔ’n su. Kɛ bé klé akoto’m be yalɛ’n, wafa ng’ɔ ukali be naan b’a bo jasin fɛ’n i juejue su’n, Sa Nga be Yoli’n fluwa’n kɛn i ndɛ. Zezi i srɛlɛ sɔ’n nun’n, ɔ seli Zoova kɛ ɔ nian be nga bé fá jasin nga akoto’m be bo’n su’n be su wie. A wo sran sɔ’m be nun wie. Lele nin andɛ’n, Zoova te tɛ Zezi i srɛlɛ sɔ’n su. Ɔ maan ɔ́ úka ɔ, kɛ ng’ɔ fa ukali akoto mun’n sa. (Zan 17:​11, 15, 20) Kɛ é mántan mɛn’n i awieliɛ’n i koko’n, jasin fɛ’n i bolɛ’n kwla yo kekle. Sanngɛ Zezi seli kɛ é ɲán ukafuɛ.—Lik. 21:​12-15. w25.03 18 § 13-14

Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be kwla ‘kpan aklunjɔɛ kpanlɛ’ ninnge ng’ɔ yo man be m’ɔ yo be fɛ dan’n ti. Ndɛ nanwlɛ mɔ e si i’n ti’n e lafi Ɲanmiɛn su kpa. Asa’n, ninnge nga Ɲanmiɛn seli kɛ ɔ́ wá yó be’n be cici e wla. Yɛ e ti kpɔlɛ tɛ nga Zezi fɛli i wun yili’n ti’n, e lafi su kɛ cɛn wie lele’n e liɛ yó ye. I kwlaa sɔ’n ti’n ‘e klun jɔ dan.’ Kɛ e koko ninnge sɔ’m be su yalɛ’n, e di aklunjɔɛ dan. (Jue. 34:8; 133:1) Like cinnjin nɲɔn nga ti yɛ be kwla se kɛ Zoova i sufuɛ’m be o lika klanman’n nun’n, yɛle kɛ be klo be wun yɛ be bo ti kun. Zoova i sufuɛ’m be afiɛn mɔ ‘sɛ kpa’n,’ ɔ yo maan e wun wafa nga mɛn uflɛ’n nun lɔ tranlɛ’n wá yó’n i wlɛ kan. Kɛ é wá trán mɛn uflɛ’n nun lɔ’n, é kló e wun kpa ekun yɛ e afiɛn sɛ́ kpa trá andɛ liɛ’n. (Kol. 3:14) Sran ng’ɔ kunndɛ kɛ i klun jɔ sakpa’n, ɔ fata kɛ ɔ bla lika klanman’n nun wie. Kannzɛ mɛn’n nunfuɛ’m be buman Zoova i sufuɛ’m be wun akunndan kpa’n, sanngɛ Zoova nin be kwlaa nga be su i’n be ɲrun’n, be ti sran kpa.—Eza. 65:15. w24.04 21 § 7-8

?Wafa sɛ yɛ e tinuntinun e kwla uka aniaan nga be kunndɛ kɛ bé já bla annzɛ bian’n niɔn? I kun yɛle kɛ maan e nian ndɛ nga e kan’n su. (Efɛ. 4:29) Maan e tinuntinun e usa e wun kɛ: ‘?Kɛ n wun be nga be kunndɛ kɛ bé já bla annzɛ bian’n, n fa be n yiyi min ɲin su? ?Kɛ n wun aniaan bian kun nin aniaan bla kun mɔ be su koko yalɛ’n, n ka lɛ n se min wun kɛ klolɛ o be afiɛn?’ (1 Tes. 5:13) Nán maan wafa nga e nin be nga be leman bla annzɛ bian’n e tran’n, ɔ yo be kɛ be nunman sran nun sa. Sa kpa nga be yo’n i su yɛ ɔ fata kɛ e fa e ɲin e sie-ɔ, yɛ e yo be mo. ?Yɛ sɛ e bu i kɛ sɛ aniaan bian kun nin aniaan bla kun be ja’n, ɔ́ yó kpa dan’n nin? Biblu’n se e kɛ maan like nga e wiengu’m be klo i’n, ɔ yo e cinnjin. (Rɔm. 15:2) Aniaan kpanngban mɔ be leman bla annzɛ bian’n be kloman kɛ sran uflɛ kunndɛ bla annzɛ bian man be. I lɛ nun’n, maan e kle kɛ e bu be sran. (2 Tes. 3:11) Aniaan wie’m be kwla klo kɛ e uka be. Sanngɛ sɛ b’a kɛnmɛn i sɔ trele b’a kleman e’n, ɔ fataman kɛ e yo sɔ.—Ɲan. 3:27. w24.05 24-25 § 14-15

Mɛn nga e o nun yɛ’n nun’n, sa’m be kwla fu e nun. Ɔ maan lika’n kwla yo kekle kpa e su. I kpa bɔbɔ’n e mɛn dilɛ wafa’n kwla kaci mlɔnmlɔn. Sanngɛ ng’ɔ yo e fɛ’n, yɛle kɛ e kwla lafi su kɛ Zoova úka e. Kɛ e wun wafa nga Zoova suan e bo’n e wun i wlɛ kɛ “Zoova lafiman.” (Jue. 18:46) Kɛ Davidi seli kɛ Zoova lafiman’n, i sin’n ɔ wa flɛli Zoova kɛ “min Yɔbuɛ’n.” ?Sanngɛ ngue ti yɛ Davidi fali Zoova sunnzunnin yɔbuɛ mɔ nguan nunmɛn i nun’n niɔn? Biblu’n flɛ Zoova kɛ “yɔbuɛ” naan y’a kwla wun i nzuɛn wie’m be wlɛ. Zoova i nzuɛn m’ɔ yo ɲɛnmɛn’n ti’n, wie liɛ’n kɛ i sufuɛ’m bé mɛ́nmɛ́n i’n, Biblu’n nun’n be flɛ i kɛ Yɔbuɛ. Kpɛ klikli nga be flɛ Zoova kɛ “Yɔbuɛ’n,” ɔ o Mmla’n 32:4 nun. Cɛn kun’n, kɛ Anin srɛ́ Ɲanmiɛn’n ɔ seli kɛ: “Yɔbuɛ wie fi timan kɛ e Ɲanmiɛn’n sa.” (1 Sam. 2:2) Abakiki kusu flɛli Zoova kɛ “min Yɔbuɛ.” (Aba. 1:12) Sran ng’ɔ klɛli Jue Mun 73 su’n, ɔ flɛli Ɲanmiɛn kɛ “min awlɛn’n i yɔbuɛ.” (Jue. 73:26) Yɛ Zoova bɔbɔ flɛli i wun kɛ Yɔbuɛ.—Eza. 44:8. w24.06 26 § 1, 3

Izraɛli famiɛn nga be fali be awlɛn’n kwlaa be suli Zoova’n i klun jɔli be wun. Kɛ Biblu’n kán Zoziasi i ndɛ’n ɔ seli kɛ: “Famiɛn nga be dunnin mmua i ɲrun’n be nun wie fi […] w’a fɛmɛn i awlɛn’n kwlaa […] w’a suman Zoova kɛ i sa.” (2 Fam. 23:25) ?Yɛ Salomɔn mɔ kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n ɔ yoli sa tɛtɛ mun’n i li? Biblu’n se kɛ: “W’a fɛmɛn i awlɛn’n kwlaa w’a sumɛn i Ɲanmiɛn Zoova.” (1 Fam. 11:4) Famiɛn kun ekun m’ɔ nin Ɲanmiɛn b’a nantiman klanman’n yɛle Abiamun. Biblu’n se kɛ: ‘W’a fɛmɛn i awlɛn’n kwlaa w’a suman Zoova.’ (1 Fam. 15:3) ?Kɛ be se kɛ sran kun fɛ i awlɛn’n kwlaa su Zoova’n, i bo’n yɛle benin? Yɛle kɛ sran sɔ’n ɔ si kɛ ɔ fata kɛ ɔ su Zoova. Sanngɛ nɛ́n i sɔ’n ngunmin ti yɛ maan ɔ su i-ɔ. Kɛ m’ɔ klo Ɲanmiɛn tankaan kpa mɔ i ɲin yi i’n, i ti’n ɔ suli i lele i wie cɛn. w24.07 21 § 4-5

Zoova fali sunnzun ase kun kannin wafa nga ɔ nunnun e sa tɛ mun mlɔnmlɔn’n i ndɛ. Ɔ seli kɛ: “Ń má yó maan be su wunman ɔ fɔnlɛ mun kun, ɔ́ yó kɛ ɲanmiɛn ble wie w’a kata su sa, ń má fá ɲanmiɛn ble kpikplikpi kun ń káta ɔ sa tɛ’m be su.” (Eza. 44:22) Kɛ Zoova yaci e sa tɛ mun cɛ e’n, ɔ ti kɛ w’a fa ɲanmiɛn ble kpikplikpi kun w’a kata su sa. Ɔ maan be wunman be kun. ?Ngue yɛ i kwlaa sɔ’n kle e-ɔ? Kɛ Zoova ko yaci e sa tɛ mun ko cɛ e’n, ɔ fataman kɛ e akunndan bu e fɔ sa trilili. E ti tɛ mɔ Zezi fɛli i wun yili’n ti’n, Ɲanmiɛn kwla yaci e sa tɛ mun cɛ e mlɔnmlɔnmlɔn. Kɛ Zoova ko yaci sa kun ko cɛ e’n, ɔ ti kɛ y’a yoman sa sɔ’n i le sa. Sɛ sa tɛ nga e yoli’n, ɔ yo e nsisɔ naan e kaci e ayeliɛ’n, kɛ Zoova yáci cɛ́ e kɛ ngalɛ’n sa. I sɔ’n yɛ ɔ ti sa yaci cɛlɛ kpafuɛ’n niɔn. Ɔ maan e kwla lafi su kɛ e nin i é trá janvuɛ kpa ekun. I sɔ’n ti’n, ɔ fataman kɛ e akunndan’n bu e fɔ sa trilili. w25.02 10 § 11-14

Zoova kunndɛ kɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be sasa asɔnun’n be nga be kunndɛman kɛ nánti i mmla’m be su’n be lika. (1 Kor. 5:7) Sanngɛ be yo be liɛ nga be kwla yo’n naan b’a uka sa tɛ yofuɛ’n naan w’a kaci i akunndan’n. Kɛ bé úka sran sɔ’n be bu i wun akunndan kpa, be se be wun kɛ ɔ kwla kaci. Afin be kunndɛ kɛ bé nían Zoova m’ɔ ‘klo sran dan’ yɛ ‘ɔ si sran aunnvɔɛ’n’ i ajalɛ’n su. (Zak. 5:11) I lɛ nun’n, akoto Zan kleli e ajalɛ klanman. Ɔ seli i wiengu Klisifuɛ’m be kɛ: “Min mma kanngan mun, ń klɛ́ ndɛ nga mun ń blɛ́ amun naan amun a yoman sa tɛ. Sanngɛ sɛ amun nun wie yo sa tɛ’n, e le ukafuɛ kun Siɛ’n i wun lɔ. Sran sɔ’n yɛle Zezi Klisi m’ɔ ti sran kpa’n.” (1 Zan 2:1) Ng’ɔ yo ɲrɛnnɛn’n yɛle kɛ Klisifuɛ wie mɔ be yoli sa tɛ’n, be kunndɛman kɛ bé káci be akunndan’n. Kɛ ɔ ti sɔ’n, ɔ fata kɛ be tu be asɔnun’n nun. w24.08 25 § 19-20

Kannzɛ a kwlá yoman ninnge wie mun kun Zoova i sulɛ’n nun’n, ɔ fata kɛ ɔ lafi su kɛ, sɛ like nga a kwla yo’n ɔ ti kaan bɔbɔ’n, Zoova i klun jɔ su. Atrɛkpa’n a kwla se kɛ á fá like nga ɔ wiengu’m be yo’n súnnzun ɔ liɛ’n. Sanngɛ ɔ fataman kɛ a yo sɔ. Afin Zoova faman like nga e yo’n ɔ sunnzunman e wiengu’m be liɛ’n. (Gal. 6:4) I wie yɛle kɛ Mari fali ngo kun m’ɔ bɔn fannin m’ɔ le gua kpa’n guali Zezi i ja’n su. (Zan 12:​3-5) Sanngɛ angbeti bla yalɛfuɛ’n i liɛ’n ɔ fali sika mma kanngan nɲɔn yɛ ɔ fali guɛli i Ɲanmiɛn sua’n i sika guawlɛ’n nun-ɔn. (Lik. 21:​1-4) Zezi w’a faman like nga kun mannin’n w’a fa sunnzunman kun’n i liɛ’n. Zezi niɛnnin i Si’n i ajalɛ’n su. E kwla lafi su kɛ, like kwlaa nga e yo e man Zoova klolɛ mɔ e klo i’n ɔ nin i su mɔ e lafi’n ti’n, kannzɛ bɔbɔ ɔ ti kaan sɛ’n ɔ bu i like dan. E kwlakwla e akunndan kwla yo nɲɔnnɲɔn cɛn kunngun. Sanngɛ, Ɲanmiɛn nuan ndɛ mɔ yɛle Biblu’n ɔ kwla uka e naan e akunndan w’a yoman nɲɔnnɲɔn kun. Ɔ kwla uka ɔ wie. I liɛ’n ɔ akunndan su sannganman kun. Ɔ ndɛ lo Zoova. Ajalɛ kwlaa nga a fali naan w’a kwla fɛ i sulɛ’n w’a sie i like kwlaa ɲrun’n i klun jɔ su, yɛ a kwla lafi su kɛ ɔ́ yrá ɔ su. Nán ɔ wla fi su kɛ Zoova i sufuɛ’m be tinuntinun be ndɛ lo i, yɛ ɔ klo be. w24.10 25 § 3; 29 § 17-18