Marsi
Mɔnnɛn, Marsi 1
Kɛ sran kun ko wu’n, be boman sa tɛ ng’ɔ yoli i laa’n su be diman jɔlɛ kun.—Rɔm. 6:7.
Biblu’n kan sran wie mɔ be ti sran kpa mɔ kasiɛn su’n, be wa yoli sa tɛ’n be ndɛ. Be nun kun yɛle Famiɛn Salomɔn. Salomɔn si Zoova yɛ ɔ si wafa ng’ɔ fata kɛ be su i’n. Asa’n Zoova yrɛli i su dan. Sanngɛ kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, ɔ wa sɔli amuin mun. I sa tɛtɛ’m be ti’n, Zoova fali ya dan kpa, yɛ Izraɛli nvle’n wunnin afɛ lele afuɛ kpanngban kpa. Biblu’n se kɛ, kɛ Salomɔn wuli’n, “be lɛli i i nannan’m be wun lɛ.” I nannan annzɛ i si sɔ’m be nun kun yɛle Famiɛn Davidi. (1 Fam. 11:5-9, 43, jnd; 2 Fam. 23:13) I sɔ’n kleman kɛ Ɲanmiɛn wá cɛ́n be kwlaa nga be wuli’n. Afin nán wulɛ mɔ sran kun wuli’n, i ti yɛ ɔ fata kɛ be mɛn i nguan ekun-ɔn. Sanngɛ Ɲanmiɛn i klun ufue’n ti yɛ ɔ́ cɛ́n sran mun-ɔn. Be nga ɔ klo kɛ ɔ́ mán be nguan ekun naan b’a kwla su i tititi’n, be yɛ ɔ́ cɛ́n be-ɔ. (Zɔb. 14:13, 14; Zan 6:44) Ɔ maan sɛ Zoova wá cɛ́n Salomɔn annzɛ ɔ su cɛnmɛn i’n, e liɛ’n e siman nun. Nga e si i’n yɛle kɛ Zoova yó sa i nuan su sɛsɛ. w24.05 4 § 9
Ń yó ɔ tannin sua’n i nun lɔ aofuɛ tititi. Ń fía ɔ ndɛwa’m be fɔnvɔ’n i bo.—Jue. 61:4.
Kɛ e fa e wun man Zoova’n, sɛ é kwlá sé’n, ɔ sɔ e nun i tannin sua’n nun. Kɛ ɔ ko yo sɔ’n, ninnge kwlaa ng’ɔ fata kɛ e ɲan be naan e nin Zoova e afiɛn w’a mantan kpa’n, e ɲan ninnge sɔ mun. Yɛ e nin be kwlaa nga Zoova sɔ be nun’n, e afiɛn mantan wie. Zoova i tannin sua’n nunman lika trele kun nun. Ɔ o lika kwlaa nga i sufuɛ nanwlɛfuɛ’m be o lɛ’n. (Ngl. 21:3)?Yɛ Zoova i sufuɛ nga be wuli’n be li? ?E kwla se kɛ be te o Zoova i tannin sua’n nun? Ɛɛn-ɛn, e kwla se sɔ. ?Ngue ti-ɔ? Afin Zoova i wla te kpɛn sran sɔ’m be su. I ɲrun’n, ɔ ti kɛ be ɲin o su sa. Zezi seli kɛ: “Susrɛ mɔ sin o nun’n i su ndɛ’n nun’n, Moizi bɔbɔ kannin be nga be wuli’n be cɛnlɛ’n i ndɛ. Ɔ flɛli Zoova kɛ ‘Abraamun i Ɲanmiɛn, nin Izaaki i Ɲanmiɛn, nin Zakɔbu i Ɲanmiɛn.’ Ɔ timan be nga be wuli’n be Ɲanmiɛn, sanngɛ ɔ ti be nga be o nguan nun’n be Ɲanmiɛn. Afin Ɲanmiɛn ɲrun’n, be kwlaa be o nguan nun.”—Lik. 20:37, 38. w24.06 3 § 6-7
Zoova ti min wunmiɛn, yɛ ɔ ti min ɲrɛn.—Jue. 28:7.
Zadɔku ɔli Ebrɔn lɔ. Kɛ ɔ́ kɔ́’n i alɛ ninnge’m be o i sa nun. I liɛ’n sɛ alɛ tɔ’n ɔ su sisimɛn i bo naan w’a kun wie. (1 Ɲol. 12:38) Sɛ Davidi se kɛ ɔ nin Izraɛlifuɛ’m be kpɔfuɛ’m bé kó kún alɛ’n, ɔ́ sú i su i klun klo su. Atrɛkpa’n Zadɔku siman alɛ kun kpa kɛ sonja’m be sa. Sanngɛ ɔ ti yakpafuɛ. ?Ngue yɛ ɔ ukali Zadɔku m’ɔ ti Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’n naan w’a yo yakpafuɛ kɛ ngalɛ’n sa-ɔ? Sran nga be mɛntɛn i mɔ be ti yakpafuɛ’n be diman be yalɛ. Ɔ maan atrɛkpa’n be ajalɛ’n su yɛ ɔ niannin-ɔn. I wie yɛle Davidi liɛ’n. Kɛ mɔ i yɛ ɔ dunnin mmua Izraɛlifuɛ’m be ɲrun alɛ kunlɛ’n nun’n ti’n, Izraɛlifuɛ’m be kwlaa be suɛnnin i bo be klun klo su. (1 Ɲol. 11:1, 2) Davidi fɛli i wla guali Zoova su titi naan ɔ ukɛ i naan ɔ kwlɛ i kpɔfuɛ mun. (Jue. 138:3) Sran uflɛ wie mun ekun be o lɛ mɔ be kleli Zadɔku i ajalɛ kpa-ɔ. Be nun wie yɛle Zoyada nin i wa Benaya m’ɔ si alɛ kun kpa’n, ɔ nin sran ablaɔn nin nɲɔn mɔ be ti awlobo’m be su kpɛn mɔ be jrannin Davidi sin’n. (1 Ɲol. 11:22-25; 12:26-28) Sran kwlaa sɔ’m be suannin Davidi i famiɛn dilɛ’n i bo. w24.07 3 § 5-6
Ɲanmiɛn ti aklunyefuɛ. I sɔ’n ti’n, ɔ su uka wɔ naan a kaci ɔ akunndan’n.—Rɔm. 2:4.
Sɔlu m’ɔ fin Tasi’n kleli Klisi i sɔnnzɔnfuɛ’m be yalɛ tɛtɛ kpa. Atrɛkpa’n Klisifuɛ sunman be buli i kɛ ɔ su kwlá kaciman le. Sanngɛ Zezi liɛ’n ɔ si kɛ Sɔlu kwla kaci i akunndan’n nin i ayeliɛ’n. Ɔ nin i Si be wunnin kɛ Sɔlu i nzuɛn wie’m be ti kpa. Zezi seli kɛ: “N kpali bian sɔ’n.” (Yol. 9:15) I kpa bɔbɔ’n, Zezi yoli abonuan sa kun naan Sɔlu w’a kwla kaci i akunndan’n. (Yol. 7:58–8:3; 9:1-9, 17-20) Kɛ ɔ kacili Klisifuɛ’n, be wa flɛli i kɛ akoto Pɔlu. Blɛ sunman’n, ɔ kannin ye dan nga Zoova nin Zezi be yoli i’n ɔ nin aunnvɔɛ mɔ be sili i’n i ndɛ. (1 Tim. 1:12-15)?Kɛ Pɔlu tili i kɛ bian nin bla kunndɛlɛ sukusuku’n i ndɛ w’a tɔ Korɛnti lɔ asɔnun’n nun’n, ngue yɛ ɔ yoli-ɔ? Ndɛ ng’ɔ kannin’n ɔ kle kɛ Zoova tu i sufuɛ’m be fɔ klolɛ su, yɛ kɛ be yo sa tɛ mɔ be kaci be akunndan’n, ɔ yaci cɛ be. Ɔ ti cinnjin kɛ e kusu e kle kɛ e si aunnvɔɛ wie. w24.08 13 § 15-16
Like nga ti yɛ Ɲanmiɛn i Wa’n bali’n yɛle sa nga Suɛn Tɔnfuɛ’n yo’n be nunnunlɛ.—1 Zan 3:8.
Kɛ afuɛ’m bé sín’n, Zoova yoli maan blɛblɛblɛ klɔ sran’m be wunnin like ng’ɔ fata kɛ be yo naan b’a fa be wun b’a mɛntɛn i’n i wlɛ. Kɛ Adan nin Ɛvu be yoli sa tɛ Edɛnin fie’n nun lɔ’n, i sin’n sran klikli ng’ɔ fɛli i wun mantannin Ɲanmiɛn’n, yɛle Abɛli m’ɔ ti be wa nɲɔn su’n. Abɛli kloli Ɲanmiɛn yɛ ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ fɛ́ i wun mɛ́ntɛn i, ɔ maan ɔ yili tɛ mɛnnin i. Kɛ m’ɔ ti nnɛn tafuɛ’n ti’n, ɔ fɛli i bua ba wie mun yɛ ɔ fali yili tɛ sɔ’n niɔn. Zoova “sɔli like ng’ɔ mannin’n nun klanman.” (Bob. 4:4) Sran uflɛ wie mun ekun be yili tɛ kɛ ngalɛ’n sa be mannin Zoova, yɛ ɔ sɔli nun klanman. Be nun kun yɛle Nowe. (Bob. 8:20, 21) Tɛ sɔ mɔ Zoova sɔli be nun’n, ɔ kle kɛ klɔ sran mɔ fɔ o be nun’n be kwla fa be wun be mɛntɛn i, kpɛkun i klun jɔ be wun. w24.08 3 § 5-6
Ɔ ka kan naan min ja’m b’a fa atin tɛ su. Ɔ ka kan naan min ja’m b’a seli.—Jue. 73:2.
Kɛ be yo e sa wie m’ɔ timan su’n, i sɔ’n kwla yo e ya kpa, kpɛkun e wla kwla bo e wun. (Aku. 7:7) Zoova i sufuɛ wie mun kɛ Zɔbu nin Abakiki sa’n, be wun yoli be sɔ wie. (Zɔb. 6:2, 3; Aba. 1:1-3) Sɛ e wun yo e sɔ’n ɔ ti su. Sanngɛ ɔ fata kɛ e nian e wun su naan y’a faman ajalɛ tɛ naan ndɛ’n w’a yo tɛ w’a tra laa. Kɛ ɔ yo e kɛ sa fi ɲanman be nga be bu be wiengu’m be lufle’n, e kwla usa e wun sɛ sa kpa yolɛ’n ɔ timan be wun yalɛ klelɛ ngbɛn-o. Biblu’n kan Zoova i sufuɛ kun m’ɔ wunnin kɛ klunwifuɛ’m be kle sran kpa’m be yalɛ mɔ sanngɛ be liɛ yo ye’n i ndɛ. Ɔ seli kɛ: “Kɛ klunwifuɛ mɔ like fi kleman be yalɛ’n be ti sɔ-ɔ.” (Jue. 73:12) Asa’n sa nga sran’m be yo m’ɔ timan su’n be boli i wla dan ti’n, ɔ seli i wun kɛ sɛ ɔ suman Zoova bɔbɔ’n ɔ flunman. Ɔ seli kɛ: “Kɛ n kunndɛli kɛ ń wún sa sɔ’n i wlɛ’n, ɔ sanngannin min akunndan’n.”—Jue. 73:14, 16. w24.11 3 § 5-7
Asiɛ’n su awlobo mun, amun fa like ng’ɔ ti Zoova liɛ’n be mɛn i, amun fa like ng’ɔ ti Zoova liɛ’n be mɛn i, afin ɔ le ɲrun yɛ ɔ le tinmin.—Jue. 96:7.
E manman Zoova afin e ɲin yi i dan. Sa sunman ti’n, ɔ fata kɛ e ɲin yi Zoova. Ɔ kwla like kwlaa yo. Ɔ fɛman le. (Jue. 96:4-7) Ninnge ng’ɔ yili be’n be kle weiin kɛ i ngwlɛlɛ’n leman wunsu. I yɛ ɔ mannin e nguan-ɔn. Asa’n ɔ man e ninnge nga e sa mian be wun naan y’a ka nguan nun’n. (Ngl. 4:11) Ɔ ti nanwlɛfuɛ. (Ngl. 15:4) Like kwlaa ng’ɔ yo’n, ɔ yo ye. Yɛ ɔ yia nda kwlaa ng’ɔ ta’n i nuan. (Zoz. 23:14) I sɔ’n ti’n, kɛ Zoova i nuan ijɔfuɛ Zeremin kɛ́n i ndɛ’n, ɔ seli kɛ: “Nvlenvle’m be nun ngwlɛlɛfuɛ’m be kwlaa be nun’n, nin famiɛn diwlɛ’m be kwlaa be nun’n, sran fi nin wɔ sɛman.” (Zer. 10:6, 7) I kwlaa sɔ’n kle kɛ ɔ fata kɛ e ɲin yi e Si Ɲanmiɛn. Nán aɲinyiɛ ngunmin yɛ e fa man Zoova-ɔ. Sanngɛ like cinnjin kpa nga ti yɛ e manman Zoova’n yɛle kɛ e klo i dan. w25.01 3 § 5-6
Maan amun yi sa tɛ yofuɛ’n amun afiɛn lɛ.—1 Kor. 5:13.
Ɲanmiɛn i kpɔfuɛ’m be yo naan ninnge kpakpa kwlaa nga Zoova i anuannzɛ’n yo be’n, sran’m be bu i kɛ be ti tɛ. I wie yɛle kɛ Zoova kunndɛ kɛ e yo sanwun, e nzuɛn’n yo kpa yɛ e su i kɛ ng’ɔ nin i fata’n sa. Asa’n ɔ se kɛ sran ng’ɔ yo sa tɛ m’ɔ kacimɛn i ayeliɛ’n, ɔ fata kɛ be tu i asɔnun’n nun. (1 Kor. 5:11, 12; 6:9, 10) E di ndɛ sɔ mɔ Zoova kan’n su. I sɔ mɔ e yo’n ti’n e kpɔfuɛ’m be waan e kloman sran, naan e bu sran’m be fɔ, naan e wunmɛn i wlɛ kɛ sran kun le atin yo like ng’ɔ klo’n. Maan e wun sran ng’ɔ yo ninnge sɔ mun’n i wlɛ. Satan yɛ ɔ yo maan sran’m be kan ato ndɛ mun Zoova i anuannzɛ’n su-ɔ. I yɛ ɔ ti ‘ato buafuɛ’m be si’n’ niɔn. (Zan 8:44; Bob. 3:1-5) Ɔ maan ɔ fata kɛ e wun i wlɛ kɛ Satan sú sran’m be bo titi naan be bua Zoova i anuannzɛ’n i su ato. w24.04 10-11 § 13-14
Ɔ́ kpɛ́n su sakpa.—Eze. 33:33.
Kɛ ɲrɛnnɛn dan’n ko bo i bo mɔ sran’m bé wún kɛ b’a nunnun Babilɔnin Klɔ dan’n, atrɛkpa’n be nun wie’m bé wlá kpɛ́n su kɛ Zoova i Lalofuɛ’m be kɛnnin i sɔ liɛ’n i ndɛ lele. ?Kɛ bé wá wún i sɔ’n, be nun wie’m bé láfi Zoova su? (Ngl. 17:5) Sɛ i sɔ sa’n ju’n, ɔ́ yó kɛ sa ng’ɔ juli Moizi blɛ su Ezipti lɔ’n sa. Maan e wla kpɛn su kɛ, kɛ Izraɛlifuɛ’m bé jáso Ezipti lɔ’n, “sran wafawafa kpanngban kpa” be suli be su. Atrɛkpa’n kɛ sran sɔ’m be nun wie’m be wunnin kɛ ɲrɛnnɛn blu nga Moizi kannin be ndɛ’n, be tɔli Eziptifuɛ’m be su sakpasakpa’n, yɛ be boli Zoova i sulafilɛ bo-ɔ. (Tul. 12:38) ?Kɛ be ko nunnun Babilɔnin Klɔ Dan’n, sɛ sran wie’m be ba Zoova i sulɛ’n, i sɔ’n yó e ya? Cɛcɛ. Afin e Si Ɲanmiɛn ‘yaci sa cɛ, ɔ si aunnvɔɛ, ɔ faman ya ndɛndɛ, ɔ klo sran dan, ɔ ti nanwlɛfuɛ.’ Yɛ e kunndɛ kɛ é yó sɔ wie.—Tul. 34:6. w24.05 11 § 12-13
Ndɛ kpakpa nga n kan kleli wɔ’n, nian be su nanti titi.—2 Tim. 1:13.
?Sɛ e yaci ‘ndɛ kpakpa kwlaa nga be kan kleli e’n’ be su falɛ’n, sa benin yɛ ɔ kwla ju e su-ɔ? Klisifuɛ klikli’m be blɛ su’n, Klisifuɛ wie’m be fali ato ndɛ kun be fa truli. Be seli kɛ Zoova i cɛn’n juli. Atrɛkpa’n, lɛtri kun mɔ sran’m be buli i kɛ akoto Pɔlu yɛ ɔ klɛli’n yɛ ɔ nin ndɛ’n bali-ɔ. Tɛsaloniki lɔ Klisifuɛ wie’m b’a usausaman ndɛ’n nun. Yɛ i kpa bɔbɔ’n be fa truli. Sɛ ɔ ti kɛ be wla kpɛnnin like nga i nun mɔ Pɔlu o be wun lɔ’n ɔ kleli be’n su’n, nn b’a lakaman be kɛ ngalɛ’n sa. (2 Tes. 2:1-5) Pɔlu seli i niaan’m be kɛ nán maan be fa ndɛ kwlaa nga be ti’n su. Kɛ ɔ ko yo naan sa kɛ ngalɛ’n sa’n w’a juman be su kun’n, kɛ Pɔlu klɛ́ i fluwa nɲɔn su’n ɔ́ kó mán be’n, i ndɛ’n i atabo’n nun’n ɔ seli be kɛ: “Min bɔbɔ min Pɔlu mɔ n su fa min sa n klɛ fluwa yɛ’n, ń yó amun like. Fluwa nga n klɛ’n like nga be fa sie i nzɔliɛ’n yɛ ɔ o lɛ. Kɛ n klɛ min fluwa mun kɛ ngalɛ’n sa.”—2 Tes. 3:17. w24.07 12 § 13-14
Ɔ fata kɛ amun tra amun awlɛn.—Ebr. 10:36.
Ɔ fata kɛ Klisifuɛ nga be o Zide lɔ’n be tra be awlɛn Zoova i sulɛ’n nun. Afin sa kekle wie’m bé wá tɔ be su. Kannzɛ bɔbɔ be kleli Klisifuɛ sɔ’m be nun wie’m be yalɛ’n, sanngɛ kɛ be nun sunman bé sɔ́ ndɛ nanwlɛ’n nun’n, nn yalɛ klelɛ sɔ’n w’a kan ase kan. Sanngɛ akoto Pɔlu kpɛnnin be wla kɛ sa kekle uflɛ wie’m bé wá tɔ́ be su. Ɔ maan ɔ fata kɛ be buabua be wun, yɛ be fua kpa kɛ kannzɛ bɔbɔ be waan bé kún be’n, bé jrán kekle kɛ Zezi fa yoli’n sa. (Ebr. 12:4) Kɛ Zifu’m be wun i wlɛ kɛ sran kpanngban su kaci Klisifuɛ’n, i sɔ’n yo be ya. Ɔ maan be yo be like yaya. Kwlaa naan Pɔlu w’a kle ndɛ sɔ’n w’a blɛ be bɔbɔ’n, cɛn kun’n Zifu 40 tra su be seli kɛ ‘sɛ be nin-a kunman Pɔlu naan be di like annzɛ be nɔn nzue’n, maan sa ɲan be.’ (Yol. 22:22; 23:12-14) Kannzɛ bɔbɔ bé kpɔ́ be annzɛ bé klé be yalɛ’n ɔ fata kɛ Klisifuɛ’m be yia be yo be aɲia mun, be bo jasin fɛ’n, yɛ be lafi Ɲanmiɛn su titi. w24.09 12 § 15
[Zezi] seli i nin kɛ: “Mmo, nian! Ɔ wa’n yɛ!”—Zan 19:26.
Zan ti Zezi Klisi i janvuɛ dan kpa kun, yɛ ɔ ti i akoto wie. (Mat. 10:2) Kɛ Zezi bó jasin fɛ’n, Zan suli i su. Yɛ ɔ wunnin abonuan sa ng’ɔ yoli be’n. Blɛ kekle nun’n, ɔ suli i su titi. Kɛ bé kún Zezi’n, ɔ wunnin nun. Yɛ kɛ ɔ cɛnnin nguan’n, ɔ wunnin i. Asa’n ɔ wunnin wafa nga Klisifuɛ klikli’m be asɔnun’n trɛli’n. Kɛ m’ɔ cɛli nguan nun’n ti’n, ɔ wunnin kɛ be ‘boli jasin fɛ’n lika kwlaa nun ɲanmiɛn’n bo wa.’ (Kol. 1:23) Kɛ Zan yoli oke’n, Ɲanmiɛn maan ɔ klɛli Sa Nglo Yilɛ fluwa’n. (Ngl. 1:1) Asa’n, ɔ klɛli jasin fɛ nga Zezi boli’n i su ndɛ. Yɛ Ɲanmiɛn maan ɔ klɛli fluwa nsan ekun. Be yɛle Zan fluwa klikli’n, nin fluwa nɲɔn su’n, ɔ nin fluwa nsan su’n. Ɔ klɛli i fluwa nsan su’n ko mannin Klisifuɛ kun mɔ be flɛ i kɛ Gaisi’n. Zan kloli i kɛ i klun ba sa. (3 Zan 1) Ndɛ nga Zan klɛli’n, ɔ wlali Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be kwlaa be fanngan kpa. Yɛ ɔ wla e fanngan wie andɛ. w24.11 12 § 15-16
Yasua mun, […] amun yo be cɛcɛ.—1 Piɛ. 3:7.
Yasua ng’ɔ klo i yi’n ɔ yɛyɛ i. Ɔ bu i yi’n kɛ like dan kpa kun mɔ Zoova fa cɛli i’n sa. (Ɲan. 18:22; 31:10) I sɔ’n ti’n, ɔ yo i cɛcɛ, yɛ i ɲin yi i. I wie yɛle kɛ, kɛ ɔ nin i bé sí sua bɔbɔ’n, ɔ miɛnmɛn i kɛ ɔ yo like wie m’ɔ timɛn i liɛ su’n, annzɛ like wie m’ɔ sɛnngɛn i akunndan’n, yɛ ɔ yomɛn i kpokokpoko. Asa’n ɔ yoman like wie mɔ i ti’n i bɔbɔ i akunndan’n kwla bu i fɔ’n. (Yol. 24:16) Yasua mun, amun kwla lafi su kɛ Zoova wun wafa nga sa kwlaa nun’n, amun mian amun ɲin be yo amun yi’m be cɛcɛ’n. Amun fua kpa kɛ amun su yoman amun yi’m be tɛtɛ. Sanngɛ amun yo be ye, amun ɲin yi be yɛ amun yi be ayɛ. Sɛ amun yo sɔ’n, amún klé kɛ amun klo be naan amun yo be cɛcɛ naan be ndɛ lo amun dan. Sɛ amun yo amun yi’m be cɛcɛ’n, amun nin Zoova amun afiɛn su saciman.—Jue. 25:14. w25.01 13 § 17-18
Klisi fɛli i wun mannin naan ɔ́ dé e [...] naan ɔ́ yó e sanwun, naan e yo nvle sanwun kun m’ɔ ti i liɛ klonglo’n, mɔ i nunfuɛ’m be tu be klun be yo sa kpa’n.—Tit. 2:14.
Like kun m’ɔ kle kɛ Zoova i sufuɛ’m be timan kɛ be nga be tɔn be wun suɛn kɛ be ti Klisifuɛ’n be sa’n, yɛle kɛ be bo jasin fɛ’n i juejue su. ?Ɔ maan é yó sɛ naan y’a kwla bo jasin fɛ’n i juejue su titi y’a tra laa’n? Zezi i ajalɛ’n kwla e uka e naan y’a bo jasin fɛ’n i juejue su. I nun mɔ Zezi o asiɛ’n su wa’n, w’a yaciman jasin fɛ’n i juejue su bolɛ le. I kpa bɔbɔ’n kɛ blɛ’n sín’n, nn ɔ́ wlɛ́ i wun ase dí junman sɔ’n i kpa trá laa’n. Zezi i ɲanndra kun nun’n, ɔ fali junman ng’ɔ di’n sunnzunnin viɲin fie’n nun junman difuɛ kun liɛ’n. Viɲin fie’n nun junman difuɛ sɔ’n fali afuɛ lele nsan fa niannin figie waka kun i lika. Sanngɛ w’a suman. Ɔ nin i sɔ ngba’n, i sa sin w’a bubumɛn i le, yɛ w’a yaciman figie waka’n i lika nianlɛ. I wafa kunngba’n, Zezi fali afuɛ nsan boli jasin fɛ’n kleli Zifu mun. Sanngɛ be nun sunman b’a sɔman nun klanman. Ɔ nin i sɔ ngba’n, Zezi i sa sin w’a bubumɛn i le, yɛ w’a cuɛncuɛnmɛn i ja ase jasin fɛ’n i bolɛ’n nun le. (Lik. 13:6-9) Sɛ e suan ndɛ ng’ɔ kannin be’n be su like’n, naan e niɛn i ajalɛ’n su’n, i sɔ’n úka e naan e kusu y’a bo jasin fɛ’n i juejue su wie. w25.03 14-15 § 1-4
Ngwlɛlɛfuɛ’n jran like ng’ɔ si i’n su naan w’a yo like.—Ɲan. 13:16.
?Yɛ sɛ a wunnin sran kun, naan ɔ yo wɔ kɛ sran sɔ’n ɔ kwla yo bla kpa annzɛ bian kpa’n nin? ?Ɔ fata kɛ a ka lɛ ko se sran’n kɛ a kunndɛ kɛ a nin i bé sán nun? Biblu’n se kɛ sran ng’ɔ ti ngwlɛlɛfuɛ’n, ɔ dun mmua si sa kun nun kpa ka naan w’a fa ajalɛ. I sɔ’n ti’n, kwlaa naan w’a se i kɛ a kunndɛ kɛ a nin i bé sán nun’n, sɛ a fa blɛ kan niɛn i ayeliɛ’n ɔ ti kpa. ?Wafa sɛ yɛ a kwla nian sran kun i ayeliɛ’n naan w’a siemɛn i nzɔliɛ-ɔ? Kɛ a tran aɲia’m be bo’n, annzɛ kɛ a nin aniaan’m bé yó ninnge wie mun likawlɛ’n, a kwla fa ɔ ɲin sie i wafa nga sran sɔ’n su Zoova’n, ɔ nin i ayeliɛ’n be su. A kwla usa ɔ wun kɛ: ‘?Wan mun yɛ be ti i janvuɛ-ɔ? ?Yɛ ndɛ benin yɛ ɔ tɛ i kan-ɔn? (Lik. 6:45) ?Ninnge ng’ɔ sunnzun kɛ ɔ́ yó be’n, be nin min liɛ’m be kɔ likawlɛ?’ A kwla usa asɔnun kpɛnngbɛn mun, annzɛ aniaan uflɛ wie mɔ b’a tin Ɲanmiɛn sulɛ’n nun mɔ be si i kpa’n, be ngwlɛlɛ afɛ. (Ɲan. 20:18) A kwla usa be sa naan be kan aniaan sɔ’n i ndɛ kle wɔ. Sɛ i nzuɛn’n ti kpa naan be bo i dunman kpa-o. (Rit. 2:11) Kɛ á yó sɔ’n, kle kɛ a bu i sran. Nán se kɛ á sú i su lika kwlaa ng’ɔ́ kɔ́’n, annzɛ á sí i su ndɛ’n kwlaa. w24.05 22 § 7-8
I agualiɛ su’n n dili min sa tɛ’n i nanwlɛ n kleli wɔ.—Jue. 32:5.
Asɔnun kpɛnngbɛn’m be nian Zezi i ajalɛ’n su’n ti’n, be kaman lɛ be seman kɛ sa tɛ yofuɛ kun su kacimɛn i akunndan’n. Sran wie’m be liɛ’n, kpɛ klikli nga be yia be wun’n, be kaci be akunndan’n. Sanngɛ wie’m be liɛ’n ɔ fata kɛ be man be blɛ kan ekun. I sɔ’n ti’n, asɔnun kpɛnngbɛn’m be kwla fa ajalɛ kɛ bé wún sran’n i wun cɛn uflɛ ekun. Atrɛkpa’n kpɛ klikli nga be yiɛli i wun’n, ɔ́ úkɛ i naan w’a bu ndɛ nga be kan kleli i’n i akunndan kpa. Asa’n ɔ kwla kɛn i wun ase, kpɛkun ɔ kwla srɛ Zoova kɛ ɔ yaci i sa tɛ’n cɛ i. (Jue. 38:18) Ɔ maan kɛ bé wá yíɛ i wun ekun’n, atrɛkpa’n ɔ su yoman kɛ laa’n sa. Kɛ ɔ ko yo naan asɔnun kpɛnngbɛn’m b’a uka sa tɛ yofuɛ’n naan w’a kaci i akunndan’n, be kle i kɛ be si aunnvɔɛ naan be kunndɛ kɛ bé yó i ye. Be srɛ Zoova kɛ ɔ yra be ɲin mɔ be mian’n su. Yɛ be lafi su kɛ be niaan’n kwla wun sa wlɛ naan ɔ́ káci i akunndan.—2 Tim. 2:25, 26. w24.08 22-23 § 12-13
“Ndɛ nga Miɛn Zoova m’ɔ Sie Like Kwlakwla’n kan’n yɛ: ‘Sran fi i wie’n yoman min fɛ kaan sa. Ɔ maan amun kaci amun ayeliɛ’n naan amun ka nguan nun.’”—Eze. 18:32.
?Ngue yɛ like suanlɛ nnun nga’m be kle e-ɔ? Zoova kunndɛman kɛ sran kun sa nunnun. Ɔ kunndɛ kɛ sa tɛ yofuɛ’m be nin i be siesie be afiɛn. (2 Kor. 5:20) I sɔ’n ti’n, kɛ ɔ fɛ i laa lele andɛ’n, Zoova wlɛ i sufuɛ nga be kpɔcili i’n be fanngan titi kɛ be kaci be akunndan’n, naan be sa be sin i wun. Asɔnun kpɛnngbɛn’m be nin Zoova be di junman likawlɛ naan b’a uka be nga be yoli sa tɛ dan’n, naan b’a kaci be akunndan’n. (Rɔm. 2:4; 1 Kor. 3:9) Kɛ sa tɛ yofuɛ kun kaci i akunndan’n, ɲanmiɛn su lɔfuɛ’m be di aklunjɔɛ dan. Kɛ e Si Zoova m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n, ɔ wun kɛ sran kun w’a kaci i akunndan’n naan w’a sɛ i sin asɔnun’n nun’n, i klun jɔ dan. Sɛ e bu aunnvɔɛ mɔ Zoova si’n, ɔ nin e sa tɛ m’ɔ yaci cɛ e’n, ɔ nin i aklunye dan’n be su akunndan kpa’n, i sɔ’n úka e naan y’a klo i kpa titi y’a tra laa’n.—Lik. 1:78. w24.08 31 § 16-17
Zezi si kɛ be su wa trɛ i naan bé síe i famiɛn’n ti’n, ɔ cuɛnnin i wun ekun, i ngunmin ɔli oka’n su lɔ.—Zan 6:15.
Sɛ Zezi tran lɛ naan be sie i famiɛn’n, nn ɔ ti kɛ w’a jran Zifu mɔ Rɔmunfuɛ’m be sie be blɛ sɔ’n nun’n be sin sa. Ɔ maan, Zezi ‘cuɛnnin i wun ɔ ɔli oka’n su lɔ.’ Sran’m be jrɛnnin i wun kɛ ɔ yo politiki. Sanngɛ w’a yoman sɔ. Nanwlɛ, ajalɛ kpa yɛ ɔ kleli e-ɔ. I yo, sran’m be su seman e le kɛ e yo abonuan sa naan b’a ɲan aliɛ b’a di, annzɛ e yo tukpacifuɛ’m be juejue. Yɛ be su kunndɛman kɛ bé síe e famiɛn. Sanngɛ be kwla jran e wun kɛ e yo vote, annzɛ e suan sran kun mɔ be bu i kɛ ɔ kwla yo naan lika’n yo kpa’n i bo. I lɛ nun’n, ajalɛ nga Zezi kle e’n, ɔ ti weiin. W’a fɛmɛn i wun w’a wlɛmɛn i politiki’n nun kaan sa. I kpa bɔbɔ’n ɔ seli kɛ: “Min Famiɛn Dilɛ’n finman klɔ sran mun.” (Zan 17:14; 18:36) E kusu ɔ fata kɛ e bu akunndan kunngba nga Zezi buli’n wie, yɛ e niɛn i ajalɛ’n su. Ɔ maan kɛ nga Zezi fa yoli’n sa’n, e suan Ɲanmiɛn Sielɛ’n i bo, e kɛn i ndɛ kle e wiengu mun, yɛ e srɛ naan Sielɛ sɔ’n i blɛ’n ju.—Mat. 6:10. w24.12 4 § 5-6
Sran ng’ɔ sɔ min mmla’m be nun m’ɔ fa be su’n, sran sɔ’n yɛ ɔ klo min-ɔn. Asa ekun’n, sran ng’ɔ klo min’n, min Si kusu kló i wie. Ń kló i, kpɛkun ń yí min wun nglo ń klé i weiin.—Zan 14:21.
Kɛ á súan like’n, bu wafa nga a kwla nian like nga suan’n su nanti’n i akunndan. I wie yɛle kɛ, a kwla kunndɛ kɛ á yó sa nuan sɛsɛ kɛ Zoova sa naan a su kpaman sran nun. Asa’n, nian wafa nga Zezi kleli kɛ ɔ klo i Si’n nin sran mun’n su. Yɛle kɛ sɛ Zoova i dunman’n ti’n be kle ɔ yalɛ’n, nán ɔ sa sin bubu wɔ. Yɛ tu ɔ klun uka ɔ wiengu Klisifuɛ mun. Asa ekun’n, bo jasin fɛ’n kɛ Zezi sa kle ɔ wiengu mun naan b’a kwla ɲan ye dan nga Zoova yoli klɔ sran mun’n i su ye wie. Sɛ e suan e ti kpɔlɛ tɛ’n i su like kpa titi’n, é kló Zoova nin i Wa’n be kpa trá laa’n. Kpɛkun be kusu bé kló e kpa ekun. (Zak. 4:8) Maan e fa ninnge kwlaa nga Zoova maan e le be’n, e suan e ti kpɔlɛ tɛ’n i su like. w25.01 25 § 16-17
A toli min sa tɛ’m be kwlaa guali ɔ sin lɔ.—Eza. 38:17.
Be kwla kaci andɛ Biblu’n nun ndɛ mma’n i ekun kɛ: “A yi min sa tɛ’m be kwlaa ɔ ɲin bo lɛ.” Ndɛ sɔ’n kle kɛ be nga be yoli sa tɛ mɔ be kacili be ayeliɛ’n, sɛ é kwlá sé’n Zoova yi be sa tɛ’n i blo, kpɛkun ɔ nianman sa tɛ sɔ’m be lɔ kun. Be kwla kaci ndɛ ng’ɔ o Ezai 38:17 nun’n i wie kɛ: “A yoli kɛ m’an yoman sa tɛ le sa.” Ndɛ kunngba sɔ’n i ɲin fite Mise 7:18,19 nun. Ndɛ mma sɔ’n nun’n, be se kɛ Zoova to e sa tɛ mun be kwlaa yi be jenvie’n i bo mmua kpa lɔ. Laa’n sɛ be to like kun be yi i jenvie’n i bo mmua kpa lɔ’n, be su wunmɛn i kun. Ɔ maan Biblu’n kle weiin kɛ, kɛ Zoova ko yaci sa kun ko cɛ e’n, nn w’a yaci w’a cɛ. I lɛ nun’n, ɔ nunman nun kɛ e akunndan bu e fɔ kun. Nanwlɛ, kɛ nga Davidi fa kannin’n sa’n “be nga be yacili be fɔnlɛ mun cɛli be’n, mɔ be katali be sa tɛ’m be su’n be liɛ su ti ye.” (Rɔm. 4:7) Sa yaci cɛlɛ kpafuɛ’n yɛle ngalɛ’n. w25.02 9 § 7-8
Like nga n su yi’n ti’n, maan amun kpan aklunjɔɛ kpanlɛ yɛ amun klun jɔ.—Eza. 65:18.
Sɛ é kwlá sé’n lika klanman kpa kun o asiɛ’n su wa andɛ. Yɛ be diman sran nga be o lika sɔ’n nun’n be yalɛ. Sran sɔ’m be tu be klun be yo sa ng’ɔ ti kpa’n, yɛ be di anuansɛ. Be nga be o lika klanman sɔ’n nun’n, b’a fua kpa kɛ be su jasoman nun le. Be kunndɛ kɛ sran kpanngban be bla lika sɔ m’ɔ ti i liɛ ngunmin’n i nun wie. ?Ngue yɛle lika sɔ’n? Nán lika jrɛiin kun sa-ɔ. Sanngɛ sulɛ mɔ e nin e niaan mun e su Ɲanmiɛn m’ɔ ti kɛ e o lika klanman kpa kun nun’n sa’n i ndɛ yɛ e kan-ɔn. Satan i mɛn nga e o nun yɛ’n, ɔ ti sa tɛ’n nin klunwi’n ngunmin koko. Sanngɛ Zoova siesieli lika kun mɛn tɛ sɔ’n nun. Be nga be o lika sɔ’n nun’n be di anuansɛ yɛ be bo ti kun. I sɔ’n ti abonuan. (1 Zan 5:19; Ngl. 12:12) Zoova wun wafa nga Satan i mɛn nga saci sran mun’n. I sɔ’n ti’n, ɔ yo maan i sufuɛ’m be wun be wun fɛ naan b’a kwla su i aklunjɔɛ su titi. I nuan ndɛ’n se kɛ lika klanman nga e o nun’n, ɔ ti kɛ “fiawlɛ” nin “fie klanman kun mɔ nzue tuman su’n” sa. (Eza. 4:6; 58:11) Zoova fanngan nun’n, be nga be tran lika klanman sɔ’n nun’n, be wun be wun fɛ mɛn’n i awieliɛ blɛ kekle nga nun.—Eza. 54:14; 2 Tim. 3:1. w24.04 20 § 1-2
Sa kwlaa ng’ɔ o amun su’n, an koko kle Ɲanmiɛn.—Fip. 4:6.
Sɛ a kunndɛ kɛ á já bla annzɛ bian’n, e lafi su kɛ a fa wlɛli i srɛlɛ’n nun. I yo, Zoova w’a seman kɛ ɔ́ mán e bla annzɛ bian. Sanngɛ e ndɛ lo Zoova. Ɔ maan sɛ a su kunndɛ aniaan bla annzɛ aniaan bian kun naan a nin i bé sán nun’n, ɔ kwla uka wɔ. I sɔ’n ti’n, kan ɔ klun ndɛ kle i titi. (Jue. 62:8) Srɛ Zoova kɛ ɔ man ɔ ngwlɛlɛ, yɛ ɔ yo maan a tra ɔ awlɛn. (Zak. 1:5) Kannzɛ bɔbɔ dɔ nga su’n, a ɲanman aniaan kun naan a nin i b’a san nun’n, Zoova tali nda kɛ ɔ́ nían ɔ lika. Yɛle kɛ ɔ́ yó maan á ɲán like nga ɔ sa miɛn i wun’n. Yɛ ɔ́ klé wɔ kɛ ɔ klo wɔ. (Jue. 55:22) Sanngɛ nán maan bla annzɛ bian mɔ a kunndɛ kɛ á já’n, ɔ yo ɔ cinnjin tra like kwlaa. (Fip. 1:10) Sɛ sran kun le bla annzɛ bian annzɛ ɔ leman wie’n, nɛ́n i sɔ’n yɛ ɔ́ mɛ́n i aklunjɔɛ’n i kpafuɛ’n niɔn. Wafa nga sran kun nin Zoova be afiɛn fa mantan’n, yɛ ɔ man aklunjɔɛ’n i kpafuɛ’n niɔn. (Mat. 5:3) Blɛ mɔ a leman bla annzɛ bian’n, a kwla ɲan blɛ kpanngban bo jasin fɛ’n. (1 Kor. 7:32, 33) Ɔ maan, nán saci blɛ sɔ’n. w24.05 21 § 4; 22 § 6
Nán an bu amun ninnge liɛ’m be ngunmin be akunndan, sanngɛ an bu amun wiengu’m be liɛ’n i akunndan wie.—Fip. 2:4.
?Ɔ fata kɛ amun wiengu nzuɛn nianlɛ’n, ɔ di anglo annzɛ afuɛ nɲɛ? Blɛ sunman’n, kɛ sran kun kpli fa ajalɛ’n, i bo’n guaman kpa mɛnmɛn i. (Ɲan. 21:5) I sɔ’n ti’n, amun fa blɛ lɔun kpa be nian amun wiengu nzuɛn’n, naan amun a kwla si amun wun kpa. Sanngɛ kusu’n nán maan ɔ cɛ dan ngboko. Biblu’n se kɛ: “Like nga be ɲin o i sin m’ɔ baman ndɛndɛ’n, ɔ kpɛ awlɛn.” (Ɲan. 13:12) ?Sɛ e si aniaan nɲɔn mɔ be su nian be wiengu nzuɛn’n, wafa sɛ yɛ e kwla uka be-ɔ? E kwla yia be naan e di like likawlɛ, annzɛ e su Ɲanmiɛn awlo lɔ likawlɛ, annzɛ kusu e yiyi e ɲin su likawlɛ. (Rɔm. 12:13) Asa’n, e kwla se be kɛ sɛ be klo’n, kɛ bé kɔ́ lika wie’n e kwla nian be su, annzɛ e kwla fa be e loto’n nun. Annzɛ kusu e kwla se be kɛ sɛ be kunndɛ kɛ bé kókó be afiɛn yalɛ wie’n, be kwla ba e awlo lɔ. (Gal. 6:10) Sɛ aniaan wie mɔ be su nian be wiengu nzuɛn’n be srɛ e kɛ e nian be su’n, maan e wun i wlɛ kɛ like nga e kwla yo e fa uka be’n, i kun yɛ ɔ o lɛ-ɔ. Sɛ be se e sɔ kusu’n, nán maan e yaci be ngunmin lika wie mɔ sran fi wunman be’n nun. Sanngɛ sɛ ɔ nin i fata’n kusu’n, maan e yaci be nun naan be koko be afiɛn yalɛ. w24.05 30 § 13-14
N mɛnnin i blɛ kɛ ɔ kaci i akunndan’n.—Ngl. 2:21.
Asɔnun kpɛnngbɛn’m be mian be ɲin naan bé sí sa nga ti yɛ ɔ yoli sa tɛ’n. I lɛ nun’n be usa be wun kosan nga mun: ?Klisifuɛ sɔ’n i ngunmin suanman Biblu’n nun like titi kun, annzɛ ɔ boman jasin fɛ’n titi kun ti yɛ ɔ kpɔnzɔli-ɔ? ?Ɔ srɛman Zoova titi kun? ?Kɛ i konvi sɔ sa tɛ wie yolɛ’n, ɔ trɛmɛn i awlɛn kun? ?Wan mun yɛ ɔ nin be san nun-ɔn ? ?Ngue yɛ ɔ fa yiyi i ɲin su-ɔ? ?Sran ng’ɔ nin be san nun’n nin ninnge ng’ɔ fa yiyi i ɲin su’n ti’n, i konvi sɔ sa tɛ yolɛ’n? ?Ɔ wun i wlɛ kɛ ajalɛ ng’ɔ fali be’n nin ninnge ng’ɔ yoli be’n, be yoman Zoova i fɛ? Asɔnun kpɛnngbɛn’m be kwla usɛ i kosan wie mun naan ɔ bu like nga ti yɛ ɔ nin Zoova be afiɛn w’a mantanman kpa kun m’ɔ yoli sa tɛ’n i akunndan. Sanngɛ be su usɛmɛn i like wie m’ɔ timan cinnjin kɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be si i’n. (Ɲan. 20:5) Asa’n, be kwla fa sunnzun ase be ukɛ i naan ɔ bu sa ng’ɔ yoli’n i su akunndan naan ɔ wun i wlɛ kɛ ɔ yoli sa tɛ. Atrɛkpa’n, kpɛ klikli nga be yiɛ i wun’n, sa ng’ɔ yoli’n ɔ kwla yo i nsisɔ. I kpa bɔbɔ’n, ɔ kwla kaci i akunndan’n. w24.08 22 § 9-11
Ɔ fata kɛ n wɔ klɔ uflɛ su naan n ko bo Ɲanmiɛn Sielɛ’n i jasin fɛ’n. Afin i sɔ’n ti yɛ be sunmannin min-ɔn.—Lik. 4:43.
Zezi boli “Ɲanmiɛn Sielɛ’n i jasin fɛ’n” i juejue su, afin ɔ si kɛ junman sɔ’n yɛ Ɲanmiɛn kunndɛ kɛ ɔ di-ɔ. Jasin fɛ’n i bolɛ’n yoli Zezi i cinnjin trali like kwlaa. Kɛ ɔ ka kan bé kún i bɔbɔ’n, ɔ ɔli “klɔ dandan nin klɔ kanngan’m” be su sran’m be like klelɛ. (Lik. 13:22) Asa’n ɔ kleli i sɔnnzɔnfuɛ wie mun ekun be like naan be nin i bo jasin fɛ’n. (Lik. 10:1) Andɛ kusu’n junman cinnjin nga Zoova nin Zezi be kunndɛ kɛ e di’n, yɛle jasin fɛ’n i bolɛ’n. (Mat. 24:14; 28:19, 20) Wafa nga Zoova bu sran mun’n, sɛ e bu be sɔ wie’n, i sɔ’n yó maan é bó jasin fɛ’n i juejue su. Ɔ kunndɛ kɛ sran kpanngban be tie jasin fɛ’n naan be nian su be nanti. (1 Tim. 2:3, 4) Kɛ mɔ jasin sɔ’n kwla yo maan sran’m be ɲan nguan’n ti’n, Zoova kle e like naan y’a kwla bo i kɛ ɔ nin i fata’n sa. Sɛ dɔ nga su’n be sɔman jasin fɛ’n nun klanman’n, lele nin i kɛ ɲrɛnnɛn dan’n fá wíe’n, atrɛkpa’n bé káci. w25.03 15-16 § 5-7
Sran ng’ɔ yo i like’n, nn w’a yo i sa tɛtɛ mun wie.—2 Zan 11.
Klisifuɛ kun kwla jran Biblu’n nun ndɛ’n su fa ajalɛ ng’ɔ klo be nga be tuli be asɔnun’n nun’n be lika. I wie yɛle kɛ, ɔ ba e aɲia kun bo’n, aniaan wie kwla se kɛ ɔ́ yó i like. Sanngɛ i sɔ yolɛ’n nun’n, ɔ nin i su be kokoman yalɛ cɛman yɛ ɔ su fɛmɛn i wun mɛntɛnmɛn i cɛman. Aniaan wie’m be kwla usa kɛ: ‘?Biblu’n w’a seman kɛ sɛ sran kun yo i sɔfuɛ’n i like’n, nn w’a yo i sa tɛtɛ mun wie?’ (2 Zan 9-11) Be nga be nin Ɲanmiɛn b’a bu’n, nin be nga be wlawla be wiengu mun naan be yo sa tɛtɛ mun’n, be ndɛ yɛ Biblu’n nun ndɛ sɔ’n kan-ɔn. (Ngl. 2:20) I sɔ’n ti’n, sɛ sran kun fa ato ndɛ nga be nga be nin Ɲanmiɛn b’a bu’n be kan’n ɔ fa tru’n, annzɛ ɔ wlawla sran mun naan be yo sa tɛ’n, asɔnun kpɛnngbɛn’m be su ko niɛnmɛn i osu. I yo, e kwla lafi su kɛ sran sɔ’n kwla kaci i akunndan’n. Sanngɛ lele naan w’a yo sɔ’n, e su yomɛn i like yɛ e su yiɛmɛn i aɲia’m be bo. w24.08 30-31 § 14-15
Ninnge’m be wlɛ wunlɛ’n te yo kekle be sa nun.—Mar. 6:52.
Kɛ Zezi mannin sran kpanngban’n be aliɛ’n, ɔ seli i akoto’m be kɛ be fu alie’n nun naan be sa be sin Kapɛɛnaɔmun. Kpɛkun i bɔbɔ cuɛnnin i wun ɔli oka’n su lɔ, kɛ ɔ ko yo naan b’a siemɛn i famiɛn’n ti. (Zan 6:16-20) Kɛ be o alie’n nun mɔ bé kɔ́’n, aunmuan dan kpa kun fitali, yɛ jenvie’n kejeli dan kpa. Bé nían-ɔn, Zezi yɛ ɔ su nanti nzue’n su bá yɛ. I sin’n ɔ seli akoto Piɛli kɛ ɔ nanti nzue’n su wie. (Mat. 14:22-31) Kɛ Zezi toli be alie’n nun lɔ cɛ’n, yɛ aunmuan’n ka lɛ kpɛli-ɔ. I sɔnnzɔnfuɛ’m be nuan m’ɔ boli be wun dan’n ti’n, be seli kɛ: “A ti Ɲanmiɛn Wa sakpa.” (Mat. 14:33) Maan e sie i nzɔliɛ kɛ, kɛ Zezi yoli abonuan sa mɔ be ɲannin aliɛ’n, b’a kanman sɔ. Sanngɛ kɛ be wunnin kɛ Zezi nantili nzue’n su yɛ be kannin sɔ-ɔ. “I sɔ’n boli [akoto’m] be nuan dan. Afin abonuan sa ng’ɔ fali kpanwun mun yoli’n, b’a wunmɛn i cinnjin m’ɔ ti’n i wlɛ.” (Mar. 6:50-52) I sɔ’n kle kɛ b’a wunmɛn i wlɛ kɛ tinmin nga Zoova mannin Zezi’n ɔ cɛnnin dan, naan abonuan sa ng’ɔ kwla yo’n ɔ tra ngalɛ’n. w24.12 5 § 7
Like [ nga Ɲanmiɛn] kunndɛ’n yɛle kɛ sran wafawafa kwlaa be ɲan be ti naan be wun ndɛ ng’ɔ ti nanwlɛ’n i wlɛ kpa.—1 Tim. 2:4.
E Wla Kpɛnlɛ aɲia’n i blɛ nga nun’n, e kwla kle Zoova m’ɔ mannin e ti kpɔlɛ tɛ’n kɛ e si ye. Kɛ é búabúa e wun naan y’a yo e Wla Kpɛnlɛ aɲia’n, maan e yia e wiengu mun naan be trɛn i bo wie. Like nga é wá yó i e Wla Kpɛnlɛ aɲia’n i bo lɔ’n, maan e yiyi nun e kle be nga e yia be’n. Sɛ e kɔ jw.org su naan e bo video ?Ngue ti yɛ Zezi wuli-ɔ? ɔ nin video Maan e wla kpɛn Zezi i wie’n su e kle be’n, i sɔ’n úka be kpa. Ɔ fata kɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be yia be nga be yacili jasin fɛ bolɛ’n. Kɛ Zoova i sran nga b’a mlin’n be nun wie’m be sa be sin i wun’n, aklunjɔɛ nga be mɔ be o ɲanmiɛn su lɔ’n ɔ nin asiɛ’n su wa’n be di’n, ɔ timan kaan. (Lik. 15:4-7) Kɛ é yó e Wla Kpɛnlɛ aɲia’n, be ng’ɔ fata kɛ be like yolɛ’n yo e cinnjin kpa’n, be yɛle be nga be nin-a tranman e aɲia’m be bo le’n, ɔ nin be nga be trannin e aɲia’m be bo w’a cɛ kan’n. Maan e sɔ be nun klanman.—Rɔm. 12:13. w25.01 29 § 15
Ɲanmiɛn […] yɛ ɔ kloli e-ɔ. Yɛ ɔ sunmɛnnin i Wa’n kɛ e sa tɛ’m be ti’n, ɔ fɛ i wun yi tɛ naan e nin i e afiɛn sɛ ekun.—1 Zan 4:10.
Ɔ ti su kɛ e ti kpɔlɛ tɛ’n ti’n, e wun i wlɛ kɛ Zoova yo sa i nuan su sɛsɛ. Sanngɛ ng’ɔ ti cinnjin kpa’n, yɛle kɛ tɛ sɔ’n ti’n e wun i wlɛ Zoova klo e dan. (Zan 3:16; 1 Zan 4:9, 10) E ti kpɔlɛ tɛ’n kle kɛ Zoova kunndɛ kɛ e ka nguan nun tititi. Sanngɛ kusu’n, ɔ kle e ekun kɛ ɔ kunndɛ kɛ e yo i awlo’n nunfuɛ. Kɛ Adan yoli sa tɛ’n, w’a kwlá tranman Zoova i awlo’n nunfuɛ mɔ be su i’n be nun kun. I sɔ’n ti’n, e kwlaa nga e fin Adan’n kɛ bé wú e’n, e timan Zoova i awlo’n nunfuɛ. Sanngɛ e ti kpɔlɛ tɛ’n ti’n, sran kwlaa ng’ɔ lafi Ɲanmiɛn su mɔ i ɲin yi i’n, cɛn wie lele’n ɔ kwla kaci Ɲanmiɛn i awlo’n nunfuɛ. Kɛ é sé yɛ bɔbɔ’n, e nin Zoova e afiɛn kwla mantan kpa. Yɛ e nin e niaan Klisifuɛ mun e afiɛn kwla mantan kpa wie. Nanwlɛ, Zoova klo e dan.—Rɔm. 5:10, 11. w25.01 21 § 6
E wla kpɛnlɛ cɛn’n i su Biblu’n nun kannganlɛ: (Nizan 9 nun ndɛ’n) Zan 12:12-19; Marki 11:1-11
Wafa nga Ɲanmiɛn kleli kɛ ɔ klo e’n.—1 Zan 4:9.
Zoova yoli like cinnjin kpa kun mannin e. Yɛle kɛ ɔ sunmɛn i Wa’n naan ɔ wa kpɔ e ti. (2 Kor. 9:15) Kɛ mɔ Zezi fɛli i wun yili e ti tɛ’n ti’n, e kwla kaci Zoova i janvuɛ. Yɛ i sɔ’n ti’n, e kwla ɲan nguan m’ɔ leman awieliɛ’n. Nanwlɛ, e ti kpɔlɛ tɛ’n mɔ Zoova yili’n, ɔ kle kɛ ɔ klo e dan. I sɔ’n ti’n, ɔ fata kɛ e kle kɛ e si ye. (Rɔm. 5:8) Kɛ ɔ ko yo naan e wla w’a fiman like cinnjin sɔ mɔ Zoova nin Zezi be yoli’n su’n, Zezi kpɛli e Wla Kpɛnlɛ aɲia mɔ e yo i afuɛ nuan kwlaa’n i ba. (Lik. 22:19, 20) Afuɛ 2026 nga nun’n Avrili i le 2 m’ɔ ti Wue cɛn’n, yɛ é yó e Wla Kpɛnlɛ aɲia’n niɔn. E si kɛ amun su buabua amun wun naan amún trán aɲia sɔ’n i bo. E Wla Kpɛnlɛ aɲia’n i blɛ nun’n, sɛ e tinuntinun e fa blɛ e bu like nga Zoova nin i Wa’n be yo mannin e’n i su akunndan’n, é ɲán su ye dan. w25.01 20 § 1-2
E wla kpɛnlɛ cɛn’n i su Biblu’n nun kannganlɛ: (Nizan 10 nun ndɛ’n) Zan 12:20-50
Amun yaci sika’n lɛ, amun sɔ fɔ nga n tu amun’n nun, amun yaci sika ɔkwlɛ jrɛiin’n lɛ, amun fa sa silɛ’n.—Ɲan. 8:10.
Sɛ e bu klolɛ mɔ Zoova nin Klisi Zezi be klo e’n i su akunndan kpa titi’n, é kúnndɛ kɛ é sí klolɛ sɔ’n i su ndɛ wie mun ekun. Kɛ e Wla Kpɛnlɛ aɲia’n i blɛ’n mántan koko’n, e kwla bo e ɲin ase e kanngan Zezi i su ndɛ nga Matie, Marki, Liki nin Zan be klɛli’n be nun wie’m be nun. I sɔ yolɛ nun’n, nán e se kɛ é ká lɛ kánngan ndɛ kpanngban nun. Sanngɛ maan e kanngan nun blɛblɛ naan e kunndɛ sa uflɛ wie mun ekun mɔ be ti’n, ɔ fata kɛ e klo Zoova nin Zezi’n. Kpɛkun maan e bo like nga e wun i’n su e kle e wiengu mun. Sɛ a su Zoova w’a cɛ’n, atrɛkpa’n a kwla usa ɔ wun kɛ: ‘?Ndɛ kɛ Ɲanmiɛn i sa nuan sɛsɛ yolɛ’n, annzɛ i sran klolɛ’n, annzɛ e ti kpɔlɛ tɛ’n sa’n, i su ndɛ wie mun ekun be o lɛ mɔ n siman be-ɔ?’ Nanwlɛ, ndɛ kɛ ngalɛ sa mun ɔ nin wie mun ekun be su ndɛ nga e kwla suan’n, be kwlá wieman le. I sɔ’n ti’n, kanngan e fluwa mɔ be yiyi Biblu’n nun ndɛ’m be nun’n nun, yɛ suan ndɛ sɔ’m be su like. w25.01 24-25 § 13-15
E wla kpɛnlɛ cɛn’n i su Biblu’n nun kannganlɛ: (Nizan 11 nun ndɛ’n) Liki 21:1-36

