Li Vivliae chalbe skʼoplal krixchanoetik ti tukʼ kʼusitik la spasike, pe ti lik spasik kʼusitik chopole, jech kʼuchaʼal li ajvalil Salomone. Xojtikin lek li Jeovae xchiʼuk snaʼoj lek ti kʼuxi chichʼ ta mukʼe xchiʼuk akʼbat epal bendisionetik yuʼun Jeova. Pe ta tsʼakale, lik yichʼ ta mukʼ jecheʼ diosetik. Ilin tajek li Jeovae xchiʼuk ta skoj li kʼusi chopol la spase ta sienal xa noʼox jabil laj yil svokol li jteklume. Li Vivliae chal onoʼox ti kʼalal cham li Salomone «bat xkux xchiʼuk li smoltotake» ti te skʼoplal li ajvalil Davide (1 Rey. 11:5-9, 43; 2 Rey. 23:13). Pe ti kʼu yelan laj yichʼ mukele, ¿mi jaʼ skʼan xal ti chchaʼkuxie? Li Vivliae muʼyuk chal. Yuʼun li chaʼkuxesele jaʼ jun matanal yakʼoj Jeova ti jaʼ noʼox chakʼbe li buchʼutik skʼanoj sventa xtunik ta stojolal ta sbatel osile (Job 14:13, 14; Juan 6:44). ¿Mi te van tsakal skʼoplal li Salomon eke? Jaʼ snaʼoj li Jeovae, li voʼotike mu jnaʼtik. Li kʼusi jnaʼojtike jaʼ ti tukʼ kʼusi tspas li Jeovae. w24.05 4 par. 9

Li voʼotike jaʼo lij-och ta skarpana Jeova kʼalal laj kakʼ jkuxlejaltik ta stojolale. Tee te ta jtatik epal veʼlil ta mantal xchiʼuk xuʼ jchiʼintik li buchʼutik te oyik li ta skarpana Jeova eke. Pe ¿bu oy li karpana taje? Maʼuk noʼox jun yavil oy; jaʼ te oy ti bu oy li yajtuneltak Jeova ti chchʼunik mantale (Apok. 21:3). ¿Kʼusi xuʼ xkaltik ta stojolal li yajtuneltak Jeova ti chamemike? ¿Mi te van oyik-o li ta skarpanae? Tey. ¿Kʼu yuʼun ti jech chkaltike? Yuʼun li ta Vivliae chakʼ ta ilel ti kuxul ch-ilatik-o yuʼun li Jeovae. Xi laj yal li Jesuse: «Chchaʼkuxi li buchʼutik chamemike, laj yalbe skʼoplal Moises ek kʼalal la stsʼiba ta sventa li jpets chʼixe, kʼalal laj yalbe skʼoplal Jeova ti jaʼ ‹li Sdios Abraane, li Sdios Isaake xchiʼuk li Sdios Jakobe›. Leʼe jaʼ li Dios yuʼun li buchʼutik kuxulike, maʼuk li buchʼutik chamemike, yuʼun kuxul chil skotolik» (Luk. 20:37, 38). w24.06 3 par. 6, 7

Li Sadoke bat ta Ebron, lek chapal batel xchiʼuk yabtejeb sventa paskʼop (1 Kron. 12:38). Jpʼel ta yoʼonton tstsʼakli batel David ti buyuk noʼox xbat ta paskʼope xchiʼuk ti xchabiik li j-israeletik ta stojolal li yajkontratakike. Yikʼaluk van muʼyuk lek chanem ta paskʼop, pe lek tsots yoʼonton. ¿Kʼuxi tsatsub yoʼonton li Sadoke? Jaʼ ta skoj ti la xchanbe stalelal junantik viniketik ti lek tsotsik xchiʼuk ti mu snaʼ xiʼike. June jaʼ li Davide, yuʼun lek tsots yoʼonton la sbeiltas ta paskʼop li Israele. Jaʼ yuʼun, li j-israeletike lek laj yaʼiik ti stikʼik ta ajvalile (1 Kron. 11:1, 2). Li Davide spatoj yoʼonton ta stojolal Jeova xchiʼuk tskʼanbe beiltasel kʼalal jaʼo chtal kontrainatuk yuʼun li yajkontratake (Sal. 138:3). Li Sadok xtoke la xchanbe stalelal junantik viniketik ti lek tsots yoʼontonik ti jaʼo jmoj kuxiike. Taje te skʼoplal Jeoiada xchiʼuk li skerem ti Benaya sbi ti lek chanem ta paskʼope xchiʼuk li 22 ta voʼ bankilaletik ti la skoltaik li Davide (1 Kron. 11:22-25; 12:26-28). w24.07 3 par. 5, 6

Li Pabloe muʼyuk xkʼuxul yoʼonton kʼu yelan la skontrain li yajtsʼaklomtak Kristoe. Jaʼ yuʼun, ep buchʼutik la snopik ti mu xjel stalelale. Pe li Jesuse mu jechuk la snop taje. Li Jeova xchiʼuk li Jesuse jaʼ la skʼelbeik li slekil talelale. Xi laj yal li Jesuse: «Jaʼ jun tʼujbil vaso kuʼun li vinik leʼe» (Ech. 9:15). Li Jesuse la stunes jun skʼelobil juʼelal sventa sutes yoʼontone (Ech. 7:58–8:3; 9:1-9, 17-20). Ta mas tsʼakale, kʼalal pas xa ox ta yajtsʼaklom Kristo li Pabloe, laj yichʼ ojtikinel kʼuchaʼal jtakbol. Ep ta velta la stojbe ta vokol li slekil yoʼonton xchiʼuk xkʼuxul yoʼonton laj yakʼik ta ilel li Jeova xchiʼuk Jesuse (1 Tim. 1:12-15). Jun veltae, li Pabloe laj yaʼi ti oy jun vinik ti chmulivaj ti te oy li ta tsobobbail ta Korintoe. ¿Kʼusi la spas sventa xchapan li kʼop taje? Li kʼusi laj yale chakʼ jchantik ti kʼu yelan chakʼ ta ilel kʼanelal Jeova kʼalal tstojobtas li yajtuneltake xchiʼuk ti chakʼ ta ilel xkʼuxul yoʼonton kʼalal tsutes yoʼontonike. w24.08 13 par. 15, 16

¿Kʼuxi xuʼ xnopajik ta stojolal Jeova li jpasmulil krixchanoetike? Li stuke ta kʼunkʼun laj yakʼ talel ta ojtikinel. Kʼalal laj xa ox stoy sbaik li Adan xchiʼuk Evae, li Abel ti jaʼ li xchibal skeremike jaʼ li buchʼu baʼyel laj yakʼ ta ilel ti oy xchʼunel yoʼonton ta stojolal Jeovae. Li Abele skʼanoj tajek li Jeovae, tskʼan ti lekuk x-ilate xchiʼuk oy ta yoʼonton chnopaj ta stojolal. Jaʼ yuʼun, lokʼ ta yoʼonton laj yakʼbe smoton. Ta skoj ti jaʼ jchabichije, la stʼuj jaykotuk sba yol xchij sventa xchikʼbe ta smoton li Jeovae. ¿Kʼu yelan laj yil li Diose? «Lek laj yil li Abele xchiʼuk li matanal laj yakʼe» (Jen. 4:4). Ta mas tsʼakale, li Jeovae lek laj yil ti laj yakʼik matanal li yan krixchanoetik jech kʼuchaʼal la spas li Noee, yuʼun skʼanojik xchiʼuk spatoj yoʼontonik ta stojolal (Jen. 8:20, 21). Jamal xvinaj ti akʼo mi jpasmulil li krixchanoetike, xuʼ lek x-ilatik xchiʼuk xnopajik ta stojolal li Jeovae. w24.08 3 par. 5, 6

Yikʼaluk van kʼux tajek chkaʼitik xchiʼuk chopol chkaʼitik kʼalal oy kʼusi chopol chkichʼtik pasbele (Ekl. 7:7). Jaʼ jech laj yaʼi sbaik ek li Job xchiʼuk Abakuke (Job 6:2, 3; Abak. 1:1-3). Stalel onoʼox jech chkaʼitik kʼalal oy kʼusi chopol chijpasbate, pe skʼan xkichʼ jpʼijiltik sventa mu jpastik kʼusi chopol ti xlaj to jnaʼtike. Kʼalal chkiltik ti chʼabal chichʼik kastigo li buchʼutik chopol kʼusi tspasike, xuʼ van jnoptik mi oy to sbalil ti jaʼ ta jpastik li kʼusi leke. Jnopbetik skʼoplal li jtsʼibajom yuʼun salmo ti chopol kʼusi pasbat xchiʼuk ti jun noʼox yoʼontonik yilel li yajkontratake. Xi laj yale: «Jaʼ jechik li buchʼutik toj chopolike, muʼyuk kʼusi vokol chaʼiik» (Sal. 73:12). Ta skoj taje, chopol tajek laj yaʼi sba xchiʼuk la snop ti chʼabal xa sbalil ti chtun ta stojolal Jeovae, xi laj yale: «Kʼalal laj kakʼ persa sventa xkaʼibe smelolale, la jvul-o tajek koʼonton» (Sal. 73:14, 16). w24.11 3 par. 5, 7

Chkalbetik smukʼulal Jeova ta skoj ti kichʼojtik ta mukʼ ta sjunul koʼontontike. Oy ep srasonal kuʼuntik sventa xkichʼtik ta mukʼ. Li Jeovae jaʼ li buchʼu skotol xuʼ yuʼune, muʼyuk spajeb li yipe (Sal. 96:4-7). Ta skotol li kʼusitik spasoje jamal xvinaj ti toj echʼ xa noʼox spʼijile. Yakʼoj jkuxlejaltik xchiʼuk yakʼoj skotol li kʼusitik chtun kuʼuntike (Apok. 4:11). Jaʼ jun tukʼil Dios (Apok. 15:4). Lek chbat ta pasel yuʼun kʼusiuk noʼox ti tspase xchiʼuk ta onoʼox xkʼot ta pasel yuʼun li kʼusi chale (Jos. 23:14). Jech oxal, oy lek srasonal yuʼun ti xi laj yalbe Dios li j-alkʼop Jeremiase: «Ta skotol li buchʼutik pʼijik ta mukʼtik lumetike xchiʼuk ta skotol li ajvaliletik yuʼunike, chʼabal buchʼu junuk ti xakoʼolaj xchiʼuke» (Jer. 10:6, 7). Jech kʼuchaʼal chkakʼtik ventae, oy ep srasonal kuʼuntik sventa xkichʼtik ta mukʼ li Jtotik ta vinajele. Pe maʼuk noʼox sta-o ti xkichʼtik ta mukʼe, yuʼun tstij koʼontontik xtok yoʼ jkʼantik. Chkalbetik smukʼulal Jeova ta skoj ti jkʼanojtik ta sjunul koʼontontike. w25.01 3 par. 5, 6

Li kajkontrataktike tsokesbeik skʼoplal li kʼusitik tspas li s-organisasion Diose. Jech kʼuchaʼal liʼe, li Jeovae tskʼan ti sakuk jpat jxokontike, ti lekuk jtalelaltike xchiʼuk ti lekuk oyutik ta mantale. Jech xtok, chal ti mi oy buchʼu tspas kʼusitik chopol xchiʼuk ti muʼyuk tsutes yoʼontone, skʼan lokʼesel li ta tsobobbaile (1 Kor. 5:11, 12; 6:9, 10). Ta skoj ti ta jchʼuntik li mantaletik taje, li kajkontrataktike chalik ti toj pʼel xkaltike, ti toj chopolutike xchiʼuk ti muʼyuk jkʼanojtik yantik ta skoj ti jelelike. Skʼan teuk ta joltik ti buchʼu tskontrainutike. Li Satanas ti «jaʼ totil yuʼun li jutbil kʼope» jaʼ tspukbe skʼoplal li jecheʼ loʼiletik ta stojolal li j-organisasiontike (Juan 8:44; Jen. 3:1-5). Jaʼ yuʼun, mu labaluk chkaʼitik ti tstijbe yoʼonton krixchanoetik sventa spukik jecheʼ loʼiletike. w24.04 10 par. 13, 14

Kʼalal mi lik li mukʼta tsatsal vokolile, xuʼ van oy junantik krixchanoetik chilik ti kʼu yelan chichʼ lajesel li «Mukʼta Babiloniae», vaʼun jaʼ chvul ta sjolik ti voʼne xa onoʼox jech yalojbeik tal skʼoplal li stestigotak Jeovae. ¿Mi oy van junantik krixchanoetik ti xuʼ xlik yichʼik ta mukʼ li Jeovae? (Apok. 17:5). Jnopbetik skʼoplal li kʼusi kʼot ta pasel ta skʼakʼalil Moisese. Kʼalal lokʼik ta Ejipto li j-israeletike, te tijil lokʼel epal krixchanoetik ek (Eks. 12:38). Junantike laj van yakʼ xchʼunel yoʼontonik ta stojolal Jeova kʼalal laj yilik ti kʼot ta pasel li lajuneb vokolil laj yal Moisese. Mi laj xa ox yichʼ lajesel li Mukʼta Babiloniae xchiʼuk mi jutuk xa ox skʼan xtal li slajeb kʼusitike, ¿mi ta van jnoptik ti mu sta-o ti jaʼ to chlik yichʼik ta mukʼ Jeova junantik krixchanoetike? ¡Mu jechuk! Ta jkʼan ta jchanbetik stalelal li Jtotik ta vinajel ti «jaʼ jun Dios ti oy xkʼuxul yoʼontone, oy slekil yoʼonton, mu ta aniluk chlik skʼakʼal yoʼonton, ep tukʼil kʼanelal yuʼun xchiʼuk melel snaʼ xkʼopoj» (Eks. 34:6). w24.05 11 par. 12, 13

¿Kʼusi van xuʼ xkʼot ta pasel mi chʼay xkaʼitik li lekil chanubtasele? Sventa xkaʼibetik batel smelolale, kalbetik skʼoplal li kʼusi kʼot ta pasel li ta baʼyel sigloe. Junantik yajtsʼaklom Kristoe la spukik batel jecheʼ loʼil ti vulem xa la li skʼakʼalil Jeovae. Yikʼaluk van oy onoʼox jlik karta ti jaʼ jech chale ti jaʼ xa la stsʼiba yilel li jtakbol Pabloe. Pe muʼyuk la sabeik skʼoplal mi melel taje, yuʼun junantik yajtsʼaklomtak Kristo ta Tesalonikae la xchʼunik li jecheʼ loʼile xchiʼuk la spukik batel. Muʼyuk lajik ta loʼlael jechuk ti lajuk svules ta sjolik li kʼusi laj yakʼ ta chanel Pablo kʼalal te toʼox xchiʼukike (2 Tes. 2:1-5). Li jtakbole laj yalanbe ti mu xchʼunik ta anil skotol li kʼusi chaʼiike. Sventa mu jechuk xkʼot ta pasel yan veltae, xi la stsutses li xchibal karta la stsʼibabe batel li tsobobbail ta Tesalonikae: «Voʼon Pabloun, chabanukoxuk, voʼon la jtsʼiba ta jkʼob jtuk ti jech chkalboxuke ti jaʼ jech senyail skotol li jkartae; jaʼ jech chitsʼibaj» (2 Tes. 3:17). w24.07 12 par. 13, 14

Kʼalal yantik xa sok li kuxlejal ta Judeae, li yajtsʼaklomtak Kristoe skʼan xkuch yuʼunik. Akʼo mi oy xa onoʼox buchʼutik ti laj yichʼik kontrainele, oy buchʼutik ti jaʼ to la xchʼamik mantal kʼalal jaʼo jun yoʼonton li krixchanoetike. Li jtakbol Pabloe laj onoʼox spʼijubtas li yajtsʼaklomtak Kristo ti mas to chichʼik kontrainele xchiʼuk ti skʼan chapalikuk sventa tukʼ-o xakʼ sbaik akʼo mi xchamik jech kʼuchaʼal kʼot ta stojolal Jesuse (Ebr. 12:4). Ep judaetik kap tajek sjolik ta skoj ti yantik x-epaj li yajtsʼaklomtak Kristoe. Kʼalal skʼan toʼox jayibuk jabil xichʼik kontrainele, oy mas ta 40 ta voʼ judaetik «laj yakʼ yeik ti muʼyuk la bu chveʼik xchiʼuk ti muʼyuk la kʼusi chuchʼik jaʼ to la mi la smilik li Pabloe» (Ech. 22:22; 23:12-14). Manchuk mi ep xichʼik kontrainel skʼan jech-o xcholik mantal, stsob sbaik xchiʼuk ti tsotsuk-o xchʼunel yoʼontonike. w24.09 12 par. 15

Li Juane jaʼ jun jtakbol ti kʼanbil tajek yuʼun li Jesukristoe (Mat. 10:2). Te la xchiʼin Jesus ti kʼu sjalil la xchol mantale, laj yil li skʼelobiltak juʼelal la spase xchiʼuk te oy kʼalal tsots tajek kʼusitik la snuptane. Te xchiʼuk kʼalal jaʼo chichʼ milele xchiʼuk laj yil kʼalal chaʼkuxiem xa oxe. Maʼuk noʼox, yuʼun laj yil kʼu yelan lik talel li yajtsʼaklomtak Kristo ta baʼyel siglo ti uni jutebik toʼoxe xchiʼuk ti kʼuxi laj xa yichʼ cholbel lekil aʼyejetik «skotol li kʼusitik pasbil ti oy ta yolon vinajele» (Kol. 1:23). Kʼalal muʼyuk xa ox jal kuxul li Juane, li Diose la stunes sventa stsʼiba li Skʼop Diose. Jaʼ la stsʼiba li kʼusitik labal sba «laj yakʼ ta naʼel [Jesukristoe]» (Apok. 1:1). Jech xtok, jaʼ la stsʼiba li Evanjelio yuʼun Juane xchiʼuk li yan oxib kartaetike. Li yoxibal skartae jaʼ la stakbe batel Gayo ti jaʼ jun yajtsʼaklom Kristo ti tukʼ yakʼoj sbae xchiʼuk ti skʼanoj tajeke (3 Juan 1). Li kʼusi la stsʼibae stsatsubtasojbe-o tal yoʼonton skotol li yajchankʼoptak Jesuse. w24.11 12 par. 15, 16

Li malalil ti skʼanoj yajnile jaʼ jech chil kʼuchaʼal kʼupil sba tonetik ti akʼbil yuʼun Jeova ti toj ep sbalile (Prov. 18:22; 31:10). Jech oxal, ep sbalil chil, chchabi, ta slekil yoʼonton tskʼopon xchiʼuk chichʼ ta mukʼ, jaʼ jech tspas kʼalal stuk oyik xchiʼuk kʼalal chchiʼin sbaik ta vayele. Muʼyuk tsuj sventa spas jtosuk chiʼinejbail ta vayel ti chopol-o chaʼi sbae, ti ilbajinbil chaʼie o ti mu xa junuk yoʼonton chaʼi sbae. Li stuk eke chakʼ persa ti sakuk sjol yoʼonton ta sat Jeovae (Ech. 24:16). Malaliletik, teuk me ta ajolik ti Jeovae xil xchiʼuk ti ep sbalil chil skotol li kʼusi chapasik sventa xavichʼ ta mukʼ li avajnilike. Jpʼeluk ta avoʼontonik ti xapʼajik li talelaletik ti chopol-o chaʼi sba avuʼunike. Jaʼ mas lek ta slekiluk avoʼonton xakʼoponik, xatsakik ta venta xchiʼuk ti xakʼuxubinike. Kʼalal jech chapasike, chavakʼbeik yil ti akʼanojik xchiʼuk ti ep sbalil chavilike. Mi jech chavichʼik ta mukʼ li avajnilike, yakal me chachabiik li kʼusi mas tsots skʼoplale: ti lekuk xavil abaik xchiʼuk li Jeovae (Sal. 25:14). w25.01 13 par. 17, 18

Li krixchanoetik ti tskuy sbaik ta yajtsʼaklom Kristoe jelelik tajek xchiʼuk li stestigotak Jeovae, yuʼun li stestigotak Jeovae ta sjunul yoʼontonik ta xcholik mantal. ¿Kʼusi van xuʼ skoltautik sventa jechuk-o ta sjunul koʼontontik jcholtik mantal o ti masuk to x-ayan ta koʼontontik spasele? Li kʼusi xuʼ skoltautik sventa ta sjunuluk koʼontontik jcholtik mantale, jaʼ mi la jkʼelbetik skʼoplal li kʼusi la spas Jesuse. Ti kʼu sjalil ay ta balumil li Jesuse, muʼyuk bu xchibaj ta xcholbel mantal li krixchanoetike, yuʼun ta sjunul yoʼonton jech-o tsots abtej. Li stuke la skoʼoltas sba ta jun vinik ti oxib jabil la skʼel jpets steʼel igoe, pe ti muʼyuk bu xakʼ sate. Jaʼtik jech li kʼusi la spas Jesus eke, yuʼun oxib jabil la xcholbe mantal li judaetike, pe jutebik noʼox li buchʼutik kʼotik ta yajchankʼoptake. Akʼo mi jech, jech kʼuchaʼal li vinik ti muʼyuk xikta sba ta skʼelel li steʼel igo sventa xakʼ sate, li Jesus eke muʼyuk bu xchibaj ta xcholbel mantal li krixchanoetike (Luk. 13:6-9). w25.03 14, 15 par. 1-4

Ti mi la ata xa li buchʼu xuʼ xkʼot ta anup achiʼile, ¿mi skʼan van xavalbe ta anil li kʼusi oy ta avoʼontone? Li Vivliae chal ti buchʼu pʼije baʼyel tsabe skʼoplal li kʼusi tspase. Jaʼ yuʼun, li kʼusi mas lek xuʼ xapase jaʼ ti baʼyuk xakʼel kʼu yelan stalelal kʼalal muʼyuk to avalojbe li kʼusi oy ta avoʼontone. Xuʼ van xi chanope: «¿Kʼuxi xuʼ jkʼelbe stalelal li buchʼu ta jkʼan chkojtikin ti muuk xakʼ ventae?». Xuʼ van xavakʼ venta kʼu yelan stalelal ta tsobajel o ta junuk reunion sosial. Jech xtok, xuʼ me te xavakʼ venta kʼu yelan tstsak ta mukʼ li yantike o ti kʼu yelan ta mantale. ¿Buchʼutik jaʼ li yamigotake? ¿Kʼusitik mas tsloʼilta? (Luk. 6:45). ¿Mi koʼol li kʼusi oy ta avoʼonton chataike? Xuʼ van xachiʼin ta loʼil li moletik ta stsobobbaile o yan ermanoetik ti yijik ta mantal ti lek xojtikinike (Prov. 20:18). Xuʼ van xajakʼ kʼu yelan skʼoplal xchiʼuk ti kʼu yelan stalelale (Rut 2:11). Kʼalal jaʼo chakʼelbe kʼu yelan stalelale, ichʼo me apʼijil sventa mu chopoluk xaʼi sba avuʼun. Tsako ta venta ti kʼu yelan chaʼi sbae xchiʼuk mu me teuk xa tajek xatijet. w24.05 22 par. 7, 8

Li moletike muʼyuk tsnopik ta anil ti muʼyuk xa tsutes yoʼonton li buchʼu la spas smule. Oy buchʼutik ti tsutes noʼox yoʼontonik kʼalal tstsob sbaik ta sba velta xchiʼuk li moletike, pe jaʼuk li yantike mu jechuk tspasik. Jaʼ yuʼun, li moletike xuʼ van oy jayibuk velta skʼan stsob sbaik xchiʼuk li jpasmulile. Kʼalal tstsob sbaik ta sba veltae, xuʼ van te xnopnun chkom ta sventa li kʼusi laj yal li moletike, vaʼun ta sjunul yoʼonton tskʼanbe perton li Jeovae (Sal. 38:18). Mi la stsob sbaik yan veltae, xuʼ van jelem xa ox tajek stalelal. Sventa sutes yoʼonton li jpasmulile, li moletik ta tsobobbaile skʼan xakʼ ta ilel slekil yoʼontonik xchiʼuk ti xaʼibeik smelolal ti kʼu yelan chaʼi sbae. Tskʼanbeik Jeova ti x-akʼbatik bendision ta sventa li kʼusi tspasike xchiʼuk ti oyuk ta yoʼontonik skoltael li buchʼu la saʼ smul sventa xvul xchʼulel xchiʼuk ti sutes yoʼontone (2 Tim. 2:25, 26). w24.08 22, 23 par. 12, 13

Li Jeovae mu skʼan ti oyuk buchʼu xichʼ lajesel junuke. Oy ta yoʼonton ti lekuk xil sbaik yan velta xchiʼuk li buchʼu spasoj smule (2 Kor. 5:20). Jech oxal, jech-o chalbe yajtuneltak ti namajemik ta stojolal ti akʼo sutes yoʼontonik xchiʼuk ti sutik talel ta stojolale. Li moletik ta tsobobbaile jaʼ jun mukʼta matanal staojik ti xuʼ skoltaik ta abtel Jeova sventa skoltaik yoʼ sutes yoʼonton li buchʼutik tsots spasoj smulike (Rom. 2:4; 1 Kor. 3:9). ¡Xmuyubajik tajek li buchʼutik te oyik ta vinajel kʼalal tsutes yoʼonton junuk jpasmulile! Li Jtotik Jeovae xmuyubaj jujukoj kʼalal tsut talel ta tsobobbail junuk yuni chij ti chʼayem toʼoxe. Jechuk-o me jnopbetik skʼoplal li xkʼuxul yoʼonton xchiʼuk li slekil yutsil yoʼonton Jeovae. Mi jech ta jpastike, mas to me ta jkʼantik (Luk. 1:78). w24.08 31 par. 16, 17

Ti lekuk xa laj yaʼi li Jesuse, laj van stikʼ sba jechuk li ta politika yuʼun judaetike ti jaʼ ventainbilik yuʼun li jromaetike. Pe mu jechuk la spas, yuʼun li loʼile xi chal ta stojolal li Jesuse: «Lokʼ batel, bat ta [vits]». Akʼo mi la sujik, muʼyuk stikʼ sba ta politika. ¡Lek tajek ta chanbel li kʼusi la spase! Melel onoʼox ti muʼyuk chkichʼtik kʼanbel ti akʼo xkepajestik li veʼlile o ti jpoxtatik ta skʼelobil juʼelal li buchʼutik ipike. Jech xtok, muʼyuk bu chkichʼtik sujel sventa xijkʼot ta ajvalil. Pe xuʼ van xkichʼtik sujel sventa jtikʼ jbatik ta politika jech kʼuchaʼal ti jpastik votar ta stojolal junuk partidoe o ti jkoltatik li buchʼutik tsnopik ti xuʼ xlekub yuʼun li jkuxlejaltike. Pe li Jesuse oy kʼusi lek laj yakʼ jchantik. Li stuke muʼyuk la stikʼ sba ta politika. Ta mas tsʼakale, xi laj yale: «Maʼuk sventa balumil li Ajvalilal kuʼune» (Juan 17:14; 18:36). Li yajtsʼaklomutik Kristoe skʼan jchanbetik ti kʼu yelan la snop xchiʼuk li kʼusitik la spas Jesuse. Li voʼotike ta jkoltatik li Ajvalilal yuʼun Diose, ta jpukbetik skʼoplal xchiʼuk ta jpastik orasion sventa xlik xa noʼox ventainvanuk (Mat. 6:10). w24.12 4 par. 5, 6

Kʼalal chachanunaje, kʼelo kʼuxi xuʼ xavakʼ ta akuxlejal. Jech kʼuchaʼal liʼe, mi parejo chatsak ta venta li krixchanoetike, jaʼ jech chavakʼ ta ilel ti chachanbe stukʼilal li Diose. Xuʼ xachanbe Jesus ti kʼu yelan skʼanoj Stot xchiʼuk ti kʼu yelan skʼanoj li krixchanoetike. Taje jaʼ jech chavakʼ ta ilel kʼalal chapas li kʼusi oy ta yoʼonton Jeova xchiʼuk ti xakolta avermanotak manchuk mi xavil-o avokol ta skoj taje. Jech xtok, mi ta jcholbetik mantal li yantike, jaʼ jech ta jkoltatik sventa stabeik sbalil li pojelale ti jaʼ jun mukʼta matanale. Kʼalal mas chkaʼibetik smelolal xchiʼuk kʼalal mas ep sbalil chkiltik li pojelale, mas me ta jkʼantik li Jeova xchiʼuk Jesuse. Vaʼun, mas to ta skʼanutik ek (Sant. 4:8). Jech oxal, kakʼtik persa sventa jtunestik skotol li kʼusi yakʼojbutik Jeova sventa jchantik mas ta sventa li pojelale. w25.01 25 par. 16, 17

Li teksto avie xuʼ van xi chichʼ alel xtoke: «La alokʼes batel ta yeloval asat skotol li jmultake». Jaʼ yuʼun, kʼalal ta jsutes koʼontontike, li Jeovae xkoʼolaj ti tstsak li jmultike xchiʼuk ti nom to tsjip batele. Xuʼ van xi chichʼ jelubtasel li versikulo xtoke: «Ti kʼu yelan la apasun ta pertone xkoʼolaj ti muʼyuk-o bu jpasoj li jmule». Jaʼ jechtik tskoʼoltas ek li ta Mikeas 7:18 xchiʼuk 19. Te chal ti tsjip batel ta yutil to nab li jmultike. Li ta mas voʼnee, kʼalal oy kʼusi chichʼ jipel yalel ta yutil nabe, te xa chʼay-o batel. Kʼalal ch-akʼvan ta perton li Jeovae, jaʼ ti chkuch batel li jmultike, vaʼun muʼyuk xa kikatstik chijkom. Xi onoʼox jamal laj yal li Davide: «Xmuyubaj noʼox li buchʼutik akʼbil xa ta perton li kʼusitik chopol spasojike xchiʼuk li buchʼutik tupʼbil xa li smulike» (Rom. 4:7). ¡Taje jaʼ li yakʼel perton ta melele! w25.02 9 par. 7, 8

Li avie, xkoʼolaj ti oy jun paraiso liʼ ta balumile, ti bu noj ta krixchanoetik ti jaʼ batem ta yoʼontonik spasel li kʼusitik leke. Li ta paraiso xkaltik taje ta smiyonal xa noʼox krixchanoetik jun noʼox yoʼontonik xchiʼuk jpʼel ta yoʼontonik te oyik-o. Jech xtok, oy ta yoʼontonik ti x-ochik epal krixchanoetik eke. ¿Kʼusi yakal chkalbetik skʼoplal? ¡Jaʼ li kʼupil sba paraiso ta mantale! Akʼo mi kuxulutik ta jun balumil ti toj xibal sba ti ventainbil yuʼun Satanase, li Jeovae spasoj jun paraiso xkaltik ti bu jun noʼox koʼontontik xchiʼuk jmoj oyutike (1 Juan 5:19; Apok. 12:12). Li Jeovae snaʼoj ti xuʼ xkil-o jvokoltik yuʼun li sbalumil Satanase. Ta skoj ti skʼanojutike, oy kʼusitik spasoj sventa junuk noʼox koʼontontik xijtun ta stojolal. Li ta Vivliae chal ti xkoʼolaj ta jun nakʼobbail xchiʼuk ta «jun nichimaltik ti lek [atʼesbil]» li paraisoe (Is. 4:6; 58:11). Koliyal Jeova, li buchʼutik te oyik li ta paraiso taje xmuyubajik noʼox xchiʼuk muʼyuk kʼusi ta xiʼik-o manchuk mi kuxulik xa ta slajebal kʼakʼal ti toj xibal sbae (Is. 54:14; 2 Tim. 3:1). w24.04 20 par. 1, 2

Yikʼaluk van avalojbe xa Jeova ti oy ta avoʼonton chakʼan chanupune. Melel onoʼox, li Jeovae muʼyuk buchʼu yalojbe ti tsabe snup xchiʼile, pe oy ta yoʼonton ti kʼu yelan chavaʼi abae, li kʼusitik chtun avuʼune xchiʼuk xuʼ skoltaot sventa xata li buchʼu chkʼot ta anup achiʼile. Jaʼ yuʼun, jechuk-o xavalbe li kʼusi oy ta avoʼontone xchiʼuk ti kʼu yelan chavaʼi abae (Sal. 62:8). Albo ti oyuk smalael avuʼun xchiʼuk ti akʼo xakʼ apʼijile (Sant. 1:5). Pe ¿mi jal xa amalaoj xchiʼuk mi chʼabal ataoj-o li buchʼu lek chavile? Teuk ta ajol ti chakʼbot onoʼox Jeova skotol li kʼusitik chtun avuʼune xchiʼuk sventa junuk avoʼontone (Sal. 55:22). Mu me jaʼuk mas xa tsots skʼoplal xavil ti chasaʼ anup achiʼile (Filip. 1:10). Yuʼun li kʼusi chakʼ muyubajele jaʼ ti lekuk xkil jbatik xchiʼuk li Jeovae maʼuk ti nupunemutik o mi muʼyuke (Mat. 5:3). Jech xtok, yoʼ to atuke mas me oy yorail avuʼun sventa xatun mas ta stojolal Jeova (1 Kor. 7:32, 33). Jaʼ yuʼun, paso me ti bu k’alal xuʼ avuʼun yoʼ to atuke. w24.05 21 par. 4; 22 par. 6

¿Kʼu van sjalil skʼan xanovioin abaik? Li kʼusi chichʼ pasel ta anile muʼyuk lek chkʼot ta pasel (Prov. 21:5). Jaʼ yuʼun, skʼan x-echʼ kʼuk sjaliluk sventa xavojtikin li buchʼu chkʼot ta anup achiʼile. Pe mu me xajalijes xtok, yuʼun li Vivliae chal ti «kʼalal muʼyuk ta jtatik ta ora li kʼusi jmalaojtike, ch-ipaj-o yuʼun li koʼontontike» (Prov. 13:12). Mi oy buchʼu xkojtikintik ti snovio sbaike, ¿kʼuxi xuʼ jkoltatik? Jaʼ ti xkikʼtik ta veʼele, ti jmojuk jpastik bakʼintik li yichʼel ta mukʼ Jeova ta kutsʼ kalaltike o ti xijlokʼ ta paxyal xchiʼukike (Rom. 12:13). Mi tskʼanike, xuʼ xkalbetik ti xuʼ xbat jchiʼintike, ti oyuk bu xkikʼtik batel o ti xtal ta jnatik sventa xchiʼin sbaik ta loʼile (Gal. 6:10). ¿Mi oy buchʼu chalbutik ti tskʼanik chiʼinel une? Mi jeche, ta slekiluk me koʼonton jkoltatik. Jech xtok, skʼan me teuk jsatik mi tskʼan chloʼilaj stukike. Pe skʼan me teuk jsatik xtok ti mu xkiktatik stukike. w24.05 30 par. 13, 14

Li moletike tskʼelik lek kʼu yuʼun tsʼuj ta mulil li jun ermanoe. Xuʼ me xkoltavan li sjakʼobiltak liʼe: ¿mi ta kʼunkʼun van kʼunib batel ta mantal ta skoj ti muʼyuk xa chchan Svivlia o ti muʼyuk xa mas chlokʼilan ta cholmantale? ¿Mi muʼyuk xa van mas tspas orasion? ¿Mi laj van yakʼ chʼiuk ta yoʼonton li kʼusi chopole? ¿Mi jaʼ van ta skoj ti la xchiʼin li chopol krixchanoetike o mi jaʼ van tijbat-o yoʼonton ta skoj li kʼusi chopol chchʼay-o yoʼontone? ¿Mi oy snopojbe skʼoplal ti kʼu yelan chaʼi sba yuʼun Jeova ta skoj li kʼusi kʼot ta nopel yuʼun xchiʼuk li kʼusi la spase? Li moletik ta tsobobbaile tsnopik lek li kʼusi tsjakʼbeik li ermanoe. Pe muʼyuk tsjakʼbeik li kʼusi mu xa persauk skʼan snabeik skʼoplale. Kʼalal ta slekil yoʼonton chchiʼinik ta loʼile, xuʼ xtijbat-o yoʼonton sventa jamal xal li kʼusi kʼot ta pasele xchiʼuk chkoltaat-o sventa xakʼ venta ti kʼu yuʼun tsʼuj ta mulile (Prov. 20:5). Li moletike xuʼ stunesik skʼelobiltak sventa skoltaik li ermano yoʼ xakʼ venta ti toj chopol li kʼusi la spase. Kʼalal tstsob sbaik ta sba veltae, xuʼ van chopol chaʼi sba ta skoj li kʼusi la spase o xuʼ van sutes yoʼonton. w24.08 22 par. 9-11

Li Jesuse ta sjunul yoʼonton laj yal batel li lekil aʼyejetik ta sventa li Ajvalilal yuʼun Diose, yuʼun snaʼoj ti jaʼ li kʼusi oy ta yoʼonton Dios akʼo spase. Toj tsots skʼoplal laj yil ta xkuxlejal li abtelal taje, jech-o laj yakʼ ta ilel akʼo mi muʼyuk xa ox jal tspas yabtel liʼ ta balumile, yuʼun «lik xanavuk ta skotol jteklumetik xchiʼuk ta bikʼit lumetik sventa [ . . . ] chchanubtasvan batel» (Luk. 13:22). Jech xtok, la xchanubtas yan yajchankʼoptak sventa jechuk xbat xcholik mantal jech kʼuchaʼal la spas stuke (Luk. 10:1). Li avi kʼakʼale, li abtelal mas tsots skʼoplal tskʼan Jeova xchiʼuk Jesus ti akʼo jpastike, jaʼ li xcholel lekil aʼyejetike (Mat. 24:14; 28:19, 20). Li kʼusi xuʼ skoltautik sventa ta sjunuluk-o koʼontontik jcholtik li mantale, jaʼ mi oy ta koʼontontik li krixchanoetik jech kʼuchaʼal oy ta yoʼonton li Jeovae. Li stuke tskʼan ti oyuk buchʼutik ep xchikintaik xchiʼuk xchʼamik li lekil aʼyeje (1 Tim. 2:3, 4). Ta skoj ti jaʼ jech xuʼ sta skolebalik li krixchanoetike, li Jeovae tskʼan ti masuk to lek xijtojob ta xcholel mantale. Akʼo mi mu xchʼamik mantal li avie, xuʼ jaʼ to te xchʼamik mantal kʼalal skʼan toʼox stsuts li mukʼta tsatsal vokolile. w25.03 15, 16 par. 5-7

Xuʼ snop ta jujuntal li ermanoetik mi tskʼoponik o mi moʼoj li buchʼu lokʼesbil ta tsobobbaile. Oy junantik ti lek chaʼiik ti chbat skʼoponik o ti chchʼamik kʼalal mi kʼot ta tsobajele. Pe li kʼusi mu stakʼ jpastike jaʼ ti jal xa te chijloʼilaj xchiʼuke o ti oy xa kʼusi jmoj ta jpastik xchiʼuke. Yikʼaluk van xi ta jnopbetik skʼoplale: «Pe ¿mi mu tauk xal Vivlia ti mi ta jkʼopontik jutebuk li buchʼu lokʼesbil ta tsobobbail ‹xkoʼolaj xa ti yakal ta jpastik ek li kʼusi toj chopol tspase›?» (2 Juan 9-11). Mi la jkʼeltik sjunul li loʼile, te chkakʼtik venta ti jaʼ skʼoplalik li jvalopatinej mantaletike xchiʼuk li buchʼutik tspukbeik skʼoplal li chopol talelale (Apok. 2:20). Jaʼ yuʼun chaʼa, mi oy buchʼu tspukbe batel skʼoplal li kʼusi mu jechuk chakʼ ta chanel Vivlia o tspukbe skʼoplal yan muliletike, li moletik ta tsobobbaile muʼyuk me chbat svulaʼanik. Melel onoʼox, xuʼ to me xjel mi jech tskʼan yoʼontone. Pe mi muʼyuk to bu jech yakʼoj ta ilele, muʼyuk me ta jkʼopontik jutebuk mi jaʼuk ta jtaktik ta ikʼel sventa xbat ta junuk tsobajel. w24.08 30, 31 par. 14, 15

Kʼalal laj xa ox smakʼlin li epal krixchanoetike, li Jesuse laj yalbe yajtakboltak ti akʼo xmuyik batel ta varko sventa sutik batel ta Kapernaume. Li stuke bat ta vitstikaltik sventa mu xtikʼat ta ajvalil (Juan 6:16-20). Kʼalal jaʼo chanavik batel ta varkoe, tal jun tsatsal ikʼaloʼ ti xyukʼlajet tajek yuʼun li nabe, vaʼun li Jesuse xanav batel ta ba voʼ sventa xbat sta li yajtakboltake xchiʼuk laj yalbe Pedro ti akʼo jech xanavuk ta ba voʼ eke (Mat. 14:22-31). Kʼalal muy ta varko li Jesuse, tsʼij xi li tsatsal ikʼe. Chʼayal tajek kʼot yoʼontonik li yajchankʼoptake, jaʼ yuʼun xi laj yalbeike: «Ta batsʼi melel, voʼot Xnichʼonot li Diose» (Mat. 14:33). Labal sba ti jech laj yalik kʼalaluk laj yilik ti xanav ta ba voʼ li Jesuse. Pe mu jechuk laj yalik kʼalal laj yepajes li pane. Li Markose laj to yalbe skʼoplal ti kʼu to yelan labal sba laj yilik li yajtakboltake, yuʼun «muʼyuk bu laj yaʼibeik smelolal ta sventa li pane» (Mar. 6:50-52). Pe mu toʼox xaʼibeik smelolal kʼu to yepal akʼbil sjuʼel yuʼun Jeova li Jesus sventa spas skʼelobil juʼelale. w24.12 5 par. 7

Sventa jtojtik ta vokol li pojelal xchiʼuk li kʼanelal yuʼun Jeovae, skʼan oyuk kʼusi jpastik kʼalal skʼan toʼox jun chib xemana li Konmemorasione. Maʼuk noʼox ti xijbate, yuʼun skʼan xkakʼ kipaltik sventa oyuk buchʼu xkikʼtik batel. Mi jech la jpastike, skʼan jchapbetik skʼoplal kʼusi chichʼ pasel li ta tsobajel ti toj tsots skʼoplale. Xuʼ xkakʼbetik yil li video ¿K’u yuʼun cham li Jesuse? xchiʼuk Jvules ta joltik li slajel Jesuse ti te ta jtatik li ta jw.org. Li moletik ta tsobobbaile skʼan me stakik ta ikʼel li buchʼutik chibajemik ta mantale. ¿Mi xnop xa noʼox avuʼun kʼu to yelan xmuyubajik ta vinajel xchiʼuk ta balumil kʼalal oy buchʼu tsut talel ta stojolal Jeova xchiʼuk li ta steklumale? (Luk. 15:4-7). Li ta yorail Konmemorasione, mu me jaʼuk noʼox xkakʼ ta koʼontontik xchiʼinel ta loʼil li buchʼutik xkojtikintik xa onoʼoxe, jaʼ mas tsots skʼoplal ti jchiʼintik ta loʼil li buchʼutik jaʼ to chkʼotike o li buchʼutik jal xa muʼyuk bu xkʼotike. ¡Kakʼtik persa ti lekuk xaʼi sbaik kʼalal chkʼotike! (Rom. 12:13). w25.01 29 par. 15

Li pojelale chakʼ ta ilel ti tukʼ li Jeovae, pe jaʼ mas chakʼ ta ilel ti kʼu to yepal skʼanojutike (Juan 3:16; 1 Juan 4:9, 10). Li Jeovae la stak tal Xnichʼon sventa xcham ta jtojolaltik, yuʼun oy ta yoʼonton ti xijkuxi ta sbatel osil xchiʼuk ti xijkʼot ta yutsʼ yalale. Nopbo avaʼi skʼoplal liʼe: kʼalal la stoy sba li Adane, maʼuk xa yutsʼ yalal kom li Jeovae. Jaʼ yuʼun, jkotoltik kʼalal chijvokʼ o chij-ayane maʼuk yutsʼ yalalutik li Diose. Pe koliyal li pojelale, buchʼuuk noʼox ti chakʼ xchʼunel yoʼonton ta stojolal Dios xchiʼuk ti ta xchʼunbe smantale, xuʼ me xkʼot ta yutsʼ yalal ta tsʼakal. Li avi xtoke, li Jeovae xuʼ xa onoʼox xchʼay li jmultike, ti xijkʼot ta yamigoe xchiʼuk ti lekuk xkil jbatik xchiʼuk li kermanotaktike. ¡Skʼanojutik tajek li Jeovae! (Rom. 5:10, 11). w25.01 21 par. 6

¿Mi mu jechuk ti jaʼ jun mukʼta matanal li pojelale? (2 Kor. 9:15). Koliyal ti laj yakʼ xkuxlejal li Jesuse, xuʼ lek xkil jbatik xchiʼuk Jeova xchiʼuk ti xijkuxi ta sbatel osile. Oy ep srasonal kuʼuntik sventa jtojbetik ta vokol Jeova ti laj yakʼbutik li matanal taje, yuʼun skʼanojutik tajek (Rom. 5:8). Sventa jechuk-o jtojtik ta vokol xchiʼuk ti jechuk-o ep sbalil xkiltik li pojelale, li Jesuse laj yal mantal ti jechuk-o jvules ta joltik li Snaʼobil slajel jujun jabile (Luk. 22:19, 20). Li avi jabile, li Konmemorasione chjelav ta jueves 2 yuʼun avril ta 2026. Jkotoltik oy xa ta koʼontontik jchapan jbatik sventa jtsob jbatik. Lek onoʼox ti jchʼakbetik yorail snopbel skʼoplal skotol li kʼusitik spasoj Jeova xchiʼuk Xnichʼon ta jtojolaltik kʼalal skʼan toʼox jayibuk xemana li Konmemorasione xchiʼuk kʼalal echʼem xa oxe. w25.01 20 par. 1, 2

Mi la anopbe skʼoplale, tskoltaot sventa oyuk to kʼusi xachan ta sventa ti kʼu yelan skʼanojot li Jeova xchiʼuk li Jesukristoe. Xuʼ van xakʼel jayibuk Evanjelioetik li ta yorail Konmemorasion li jabil liʼe. Mu me toj epuk kapituloetik xakʼel ta jun noʼox velta, jaʼ mas lek kʼunkʼun xasabe srasonaltak sventa xavakʼ venta kʼu yuʼun skʼan mas xakʼan li Jeovae xchiʼuk li Jesuse. Mi voʼne xa ochemot ta mantale, xuʼ van xajakʼbe aba mi xuʼ to van oy kʼusitik achʼ xlik achan, jech kʼuchaʼal li tukʼilal yuʼun Diose, ti kʼu yelan chkʼanvane xchiʼuk li pojelale. Pe ti melel xkaltike, kʼalaluk ta jkʼelbetik skʼoplal taje oy onoʼox kʼusitik ta jchantik. Jaʼ yuʼun, kʼelo xchiʼuk chanbo skʼoplal li kʼupil sba vunetik lokʼemik talel ta Vivliae. w25.01 24, 25 par. 13-15