Ti maikapat a libro ti Pentateuko. Napanaganan iti Numeros maibatay iti namindua a pannakabilang ti annak ti Israel, kas nadakamat iti dayta. Salaysayenna dagiti napasamak iti rehion ti Bantay Sinai, iti let-ang bayat ti panagallaalla ti Israel, ken iti Tantanap ti Moab. Kangrunaanna, daytoy a salaysay saklawenna ti periodo a 38 a tawen ken 9 a bulan, manipud 1512 agingga iti 1473 K.K.P. (Nu 1:1; De 1:3, 4) Dagiti naisalaysay iti Numeros 7:1-88 ken 9:1-15 napasamakda nga immun-una ngem iti paspasamak nga adda iti konteksto dagitoy, nupay kasta mangipaayda kadagiti detalye a nagbalin a napateg a paset ti libro.

  Nangisurat. Nanipud pay idi un-unana, naikunan a ni Moises ti nangisurat iti libro ti Numeros. Adda naruay a pammaneknek a mangpatalged iti daytoy. Awanen ti sabali pay a nadakamat no di ti panagbiag a napasaran ti Israel idiay Egipto ken kalpasanna idiay let-ang. Idi a ti mannurat dinakamatna ti tiempo a pannakaibangon ti Hebron, inaramatna ti Egipcio a siudad ti Zoan kas pagibasaran. (Nu 13:22) Ti kabayag ti kaadda ti Zoan ket gagangay laeng nga ammo ti maysa a lalaki a kas  ken Moises, a “nasursuruan . . . iti isuamin a kinasirib dagiti taga Egipto.”​—Ara 7:22.

 Ti sumagmamano a bilin a nailanad iti libro ti Numeros ket agaplikar laeng iti kasasaad ti maysa a nasion nga agakar-akar. Ramanen dagitoy ti naibilin a panagpakarso dagiti tribu (Nu 1:52, 53), ti urnos ti panagmartsa (2:9, 16, 17, 24, 31), ken dagiti pannakapaguni ti trumpeta a nagpaay kas pagilasinan iti panangummong iti gimong kasta met iti pannakarakrak ken panagluas ti pakarso (10:2-6). Naibalabala met ti linteg maipapan iti panagikuarentinas a maibagay iti biag iti pakarso. (5:2-4) Adda met dadduma a bilin a ti pagaplikaranna ket iti masanguanan pay, inton agnanaeden dagiti Israelita iti Naikari a Daga. Karaman kadagitoy ti: panagusar kadagiti trumpeta iti panangipakaammo kadagiti awag ti gubat (10:9), panangilasin iti 48 a siudad maipaay kadagiti Levita (35:2-8), tignay nga aramiden maibusor iti idolatria ken kadagiti agnanaed iti Canaan (33:50-56), panangpili iti innem a siudad a pagkamangan, pammilin maipaay iti panangtaming kadagiti kaso ti tattao nga agkunkuna a di inggagara a nakapapatayda (35:9-33), ken linlinteg mainaig iti tawid ken pannakiasawa ti babbai nga agtawid (27:8-11; 36:5-9).

 Kanayonanna pay, nabatad a ni Moises ti naikuna a nangilanad iti rekord mainaig kadagiti panagpakarso dagiti Israelita (Nu 33:2), ket isu ti ipatuldo ti pangserra a sasao ti libro ti Numeros kas nangisurat iti daytoy a salaysay.​—36:13.

 Kinaumiso. Saan a pulos napagduaduaan ti kinaumiso ti libro. Naisangsangayan ti kinaprangkana. Saan a nailimed ti dakes a kababalin ken ti pannakaabak. (Nu 11:1-5, 10, 32-35; 14:2, 11, 45) Naibutaktak uray dagiti salungasing ni Moises, da Aaron ken Miriam a kakabsatna, ken dagiti kaanakanna a da Nadab ken Abihu. (3:3, 4; 12:1-15; 20:2-13) Ti paspasamak a nailanad iti libro ket maulit-ulit a naibinsabinsa iti Salmo (78:14-41; 95:7-11; 105:40, 41; 106:13-33; 135:10, 11; 136:16-20). Da Josue (4:12; 14:2), Jeremias (2Ar 18:4), Nehemias (9:19-22), David (Sal 95:7-11), Isaias (48:21), Ezequiel (20:13-24), Oseas (9:10), Amos (5:25), ken Mikias (6:5), kasta met ti Kristiano a martir a ni Esteban (Ara 7:36), da apostol Pablo (1Co 10:1-11) ken Pedro (2Pe 2:15, 16), ti adalan a ni Judas (ber 11), ken ti Anak ti Dios (Jn 3:14; Apo 2:14) tinukoyda dagiti kangrunaan a pasamak ken ti dadduma pay a detalye iti Numeros, ngarud impakitada a binigbigda daytoy a rekord kas paset ti naipaltiing a Sao ti Dios. Nailanad met ti padto ni Balaam maipapan iti bituen a rummuar manipud ken Jacob. Damo a natungpal daytoy a padto idi nagbalin ni David kas ari ken idi pinarukmana dagiti Moabita ken Edomita.​—Nu 24:15-19; 2Sm 8:2, 13, 14.

 Pateg. Nalawag nga ipaganetget ti libro ti Numeros ti kinapateg ti panagtulnog ken Jehova, panagraem kenkuana ken kadagiti adipenna, ti panagkasapulan iti pammati ken panagaluad kadagiti nadangkes a tattao (Nu 13:25–14:38; 22:7, 8, 22; 26:9, 10; Heb 3:7–4:11; 2Pe 2:12-16; Jud 11; Apo 2:14), ti panangliklik iti panagtanabutob (Nu 14:2, 36, 37; 16:1-3, 41; 17:5, 10; 1Co 10:10, 11) ken seksual nga imoralidad (Nu 25:1-9; 31:16; 1Co 10:6, 8); kasta met, naipakita a rumbeng a ditay suboken ni Jehova gapu iti kaawan pammati (Nu 21:5, 6; 1Co 10:9). Kadagiti pannakilangen ni Jehova iti Israel, napaneknekan ti naindaklan a pannakabalin, asi, ken naayat a kinamanangngaasina, kasta met ti kinabannayatna nga agunget, nupay saanna nga igawid ti pannusa no maiparbeng. (Nu 14:17-20) Kanayonanna, ti saad ken ministerio ni Moises (Nu 12:7; Heb 3:2-6), ti namilagruan a pannakaipaay ti danum manipud iti dakkel a bato (Nu 20:7-11; 1Co 10:4), ti pannakaibayog ti serpiente a gambang (Nu 21:8, 9; Jn 3:14, 15), ken ti danum a pangdalus (Nu 19:2-22; Heb 9:13, 14) nagpaayda kas naimpadtuan a ladawan a natungpal ken Kristo Jesus.

 Ti salaysay mangipaay kadagiti detalye maipapan iti immun-una a paspasamak a manglawlawag iti dadduma pay a kasuratan. Ipakitana no ania ti nangibatayan ni Ezekias nga ari ti Juda iti panangyurnosna a marambakan ti Paskua iti Ziv (Iyyar) 14, imbes nga iti Nisan (Abib) 14. (Nu 9:10, 11; 2Cr 30:15) Babaen iti kompleto a pannakaibinsabinsa ti kina-Nazareo (Nu 6:2-21), maammuan no apay a saan a pinaputdan da Samson ken Samuel ti buokda (Uk 13:4, 5; 1Sm 1:11) ken no apay a ni Juan a Manangbautisar saan nga imminum kadagiti makabartek nga inumen. (Lu 1:15) Maipaay kadagiti kanayonan a pagarigan, idiligyo ti Numeros 2:18-23 iti Salmo 80:2; ti Numeros 15:38 iti Mateo 23:5; ti Numeros 17:8-10 iti Hebreo 9:4; ti Numeros 18:26 iti Hebreo 7:5-9; ti Numeros 18:31 iti 1 Corinto 9:13, 14; ti Numeros 28:9, 10 iti Mateo 12:5.

[Kahon iti panid 518]

DAGITI TAMPOK TI NUMEROS

Salaysay iti pakasaritaan a mangiparangarang no kasano kapateg ti panagtulnog ken Jehova iti amin a kasasaad ken ti panagraem kadagiti pannakabagina

Saklawenna dagiti pasamak bayat ti gistay isuamin a tiempo a kaadda ti Israel idiay let-ang idi agturturongda iti Naikari a Daga

Maipasalista ken maorganisar dagiti tribu ti Israel

Agarup makatawen kalpasan ti Ipapanaw iti Egipto, maipasalista amin nga Israelita a lallaki nga agtawen iti 20 ken agpangato, malaksid dagiti Levita (1:1-49)

Maipaay iti tunggal tallo-tribu a benneg, maituding ti disso a pagpakarsuanda ken pagpuestuanda iti urnos ti panagmartsa (2:1-34)

Mailasin dagiti Levita tapno tulonganda ti papadi; maipasalista amin a Levita nga agedad iti nasurok a makabulan; alaen ida ni Jehova kas sukat dagiti inauna ti dadduma a tribu (3:1-51)

Mabilang ken maipaayan iti nadumaduma nga annongen dagiti lallaki nga annak da Cohat, Gerson, ken Merari (ti tallo nga annak ni Levi) nga agedad manipud 30 agingga iti 50 a tawen (4:1-49)

Maaramid ti sabali pay a panangsensus kadagiti Israelita sakbay unay ti iseserrekda iti Naikari a Daga (26:1-65)

Umawat dagiti Israelita iti bilbilin manipud iti Dios maipapan iti panagdaydayawda ken kadagiti pannakilangenda iti maysa ken maysa

Maipasdek dagiti makalikaguman kadagiti Nazareo (6:1-21)

Marambakan ti Paskua; maaramid ti urnos tapno ti asinoman a narugit wenno agbambaniaga iti adayo marambakanna dayta maysa a bulan kalpasan ti Nisan 14 (9:1-14)

Maited ti nadumaduma nga alagaden mainaig kadagiti annongen ken pribilehio dagiti papadi ken Levita, agraman ti panangisagana iti danum a pangdalus ken dagiti pakausaran dayta (18:1–19:22)

Mailanad dagiti daton a masapul a maidatag tunggal aldaw, tunggal Sabbath, iti rugi ti tunggal bulan, bayat dagiti piesta, ken bayat ti maikapito a bulan (28:1–29:40)

Mailanad dagiti bilin ni Jehova nga agpaay kas giya mainaig kadagiti kari (30:1-16)

Masapul nga agpudno dagiti nakabasol ken agsubadda kadagidiay nakaaramidanda iti dakes (5:5-8)

Maipasdek ti maysa a pamay-an iti panangtaming kadagiti kaso no ti asawa a babai mapagatapan iti nalimed a pannakikamalala (5:11-31)

Maaramid dagiti urnos maipaay iti innem a siudad a pagkamangan (35:9-34)

Iparangarang dagiti Israelita ti saanda a panangtagipateg kadagiti probision ni Jehova, ket sukirenda dagiti bilinna

Agreklamo dagiti umili maipapan iti pannangan iti manna ket kailiwda unay ti karne; mangipaay ni Jehova iti pugo, ngem adu ti agtignay buyogen ti napalalo a kinaagum, iti kasta madusada iti ipapatay (11:4-34)

Patienda ti dakes a damag nga impaay ti sangapulo a mabutbuteng a managsimisim ket tarigagayanda ti agsubli idiay Egipto; kinasapulan nga agpakaasi ni Moises maipagapu kadakuada (13:1–14:19)

Idi a dayta a rebelioso a kaputotan ket masentensiaan nga agallaalla ken matay idiay let-ang, gandaten dagiti umili ti sumrek iti Naikari a Daga nga awan pammalubos ni Jehova, ket maabakda iti gubat (14:26-45)

Kaawan panagraem kadagiti makitkita a pannakabagi ni Jehova

Agsao da Miriam ken Aaron maibusor ken Moises; ni Jehova pagkukutelenna ni Miriam (12:1-15)

Agkakappon da Kore, Datan, Abiram, On, ken ti 250 a panguluen maibusor kada Moises ken Aaron; papatayen ni Jehova dagiti rebelde, ket daytoy ti pakaigapuan ti ad-adda pay a panagtanabutob; 14,700 pay ti matay (16:1-50)

Idiay Cades, agreklamo dagiti Israelita iti napalalo maibusor kada Moises ken Aaron gapu iti kinakirang ti danum; idi simimilagro a nangipaay ni Jehova iti danum, saan a sinantipikar da Moises ken Aaron ti nagan ni Jehova ket ngarud mapukawda ti pribilehio nga iseserrek iti Naikari a Daga (20:1-13)

Mabannog dagiti Israelita ket agsaoda maibusor ken Jehova, kasta met ken Moises; naglak-amda iti pannaplit babaen kadagiti serpiente, ket adu ti matay; agpakaasi ni Moises maipagapu kadagiti umili, ket ti asinoman a makagat maispal babaen ti panangmatmatna iti gambang a serpiente (21:4-9)

Bendisionan ni Jehova ti Israel, ngem kalikagumanna ti naipamaysa a debosion bayat nga agsagsagana ti nasion a sumrek iti Canaan

Ni Jehova pagballigienna ti Israel maibusor iti ari ti Arad (21:1-3)

Ti Israel abakenna da Sihon ken Og, ket tagikuaenda ti daga dagitoy nga ari (21:21-35)

Ni Balak tangdananna ni Balaam tapno ilunodna dagiti Israelita; ni Jehova tignayenna ni Balaam a bendisionanna ketdi ti Israel (22:2–24:25)

Dagiti Moabita a babbai sulisogenda dagiti Israelita a lallaki a makipasetda iti idolatria ken makiabigda; 24,000 ti mapapatay gapu iti kasta a pannakatnag iti apostasia; simmardeng laeng ni Jehova idi impakita ni Finehas a saanna nga ipalubos nga adda aniaman a makirinnisiris Kenkuana (25:1-18)