Tolda
Maakas a paglinongan a naaramid iti lupot wenno lalat ken matukalan kadagiti teddek. Dagiti tolda ket maysa kadagiti kaunaan a kita ti aramid-tao a pagnaedan (Ge 4:20; 9:21) ken kadawyan nga isu ti ar-aramaten idi dagiti agakar-akar a tattao idiay Makintengnga a Daya.—Ge 9:27; Sal 83:6.
Magun-odan iti Biblia ti sumagmamano a detalye ti disenio ken usar dagiti tolda. Suportaran daytoy ti pagaammo a kita dagiti tolda nga inaramat dagiti Arabo iti nabiit pay unay a tawtawen, yantangay agparang nga awan unay ti nakaidumaan dagitoy kadagiti tolda idi panawen ti Biblia. Patien ti adu nga eskolar a dagiti kaunaan a tolda ket lalat ti animal. (Ge 3:21; Ex 26:14) Ti kadawyan nga ar-aramaten dagiti Bedouin ita ket dagiti tolda a naaramid iti nangisit a lupot a nagtaud iti dutdot ti kalding. (Idiligyo ti Ex 36:14; Sol 1:5.) Nadait a napagsasaip ti karantiddog a paspaset daytoy a lupot, a ti pakabuklan a kadakkel ti rektanggulo a tolda ket agpannuray no kasano kabaknang ti makinkukua ken no mano ti bilang dagiti agyan. Matukalan ti tolda iti sumagmamano a teddek nga agarup 1.5 agingga iti 2 m (5 agingga iti 7 pie) ti kaatiddogda, a ti kangatuan ket naitukal iti asideg ti tengnga; naigalut a siiirut kadagiti pasok ti tolda babaen kadagiti singdan tapno saan nga itayab ti angin. (Uk 4:21) Tapno saan a makita ti unegna ken kas salaknib iti angin, adda dagiti lupot a naibitin kadagiti sikigan ti tolda, ngem mabalin nga ingato wenno ikkaten dagitoy no kasapulan ti angin.
Agparang a kadagidi tiempo ti Biblia gagangay a nabingay dagiti daddadakkel a tolda iti di kumurang a dua a benneg babaen ti panangibitin kadagiti lupot ti tolda. Ti “tolda ni Sara” a nadakamat iti Genesis 24:67 mabalin a tumukoy iti benneg a paggigiananna wenno iti maysa a tolda nga isu laeng ti aggigian, ta aduan iti tolda ti sumagmamano a nabaknang a tattao, ket no dadduma maipaayan ti babbai kadagiti bukodda a tolda. (Ge 13:5; 31:33) Nalabit nagaramatda kadagiti ikamen a pangap-ap iti daga iti uneg ti tolda.
Dagiti tolda ket naidumduma a pakailasinan ti agakar-akar a panagbiag, naigidiat iti balbalay dagidiay nakaramuten ti kasasaad ti panagbiagda. Gapuna, ni Abraham nadeskribir nga ‘agnanaed kadagiti tolda’ bayat nga “inur-urayna ti siudad nga addaan kadagiti pudpudno a pamuon.” (Heb 11:9, 10) Agparang a bayat ti panagyanda idiay Egipto, kangrunaanna nga agnanaed idi dagiti Israelita kadagiti balay, saan a kadagiti tolda. (Ex 12:7) Ngem idi pimmanawdan iti Egipto, nagtoltoldada manen (Ex 16:16) ket inaramatda dagita iti intero nga 40 a tawen iti let-ang. (Le 14:8; Nu 16:26) Bayat dayta a panawen adda dua a tolda a nakapatpateg unay, “ti tabernakulo” ken ti tolda ni Moises.—Ex 25:8, 9; 26:1; 33:7; kitaenyo ti TABERNAKULO; TOLDA TI GIMONG.
Uray pay kalpasan ti panangparmek dagiti Israelita iti Naikari a Daga, adda dagiti gundaway a nagar-aramat latta iti tolda dagiti pastor wenno dagiti agtartrabaho iti talon iti kaaddada iti tay-ak. (Sol 1:8) Nalabit isuda ti tuktukoyen ti Zacarias 12:7, ta isuda ti umuna a maapektaran ken agkasapulan iti pannalaknib no dumarup ti maysa a kabusor a nasion maibusor iti daga tapno rautenna ti siudad ti Jerusalem. Kasta met, nagaramat kadagiti tolda dagiti komandante ti militar ken dagiti buyot no mapmapanda rumaut iti adayo a lugar.—1Sm 17:54; 2Ar 7:7; idiligyo ti Da 11:45.
Di pagduaduaan a gapu ta nabayag a nagar-aramat dagiti Israelita kadagiti tolda, nagbalin a naindaniwan ti usar ti “tolda” tapno tumukoy iti aniaman a pagnaedan, uray no dayta ket kadawyan a balay.—Ex 12:23, 30; 1Sm 13:2; 1Ar 12:16; Sal 78:51.
Dagiti Piguratibo nga Usar. Ti maysa pay a mangipakita a pagaammo unay idi dagiti tolda ket isu ti adu a piguratibo a panangtukoy ti Biblia kadagita. Kastoy ti insurat ni Ezekias maipapan iti umadanin a tiempo ti ipapatayna: “Ti bukodko a pagnaedan nabag-ut ken naipanaw kaniak a kas iti tolda dagiti pastor.” (Isa 38:12) No kasano a nakalaklaka a maakas ken maipanaw ti maysa a tolda nga adda iti maysa a disso, a maikkat dagiti teddekna ken mabag-ut dagiti pasokna, kasta ti kinaapagbiit ti kaadda ken kinalaka ti pannakaikkat ti disso ni Ezekias iti daga dagiti sibibiag. Ni Elifaz inyaspingna ti ipapatay iti pannakauyos ti singdan ti tolda, a pakaluspakan ti tolda.—Job 4:21.
Umas-asping iti dayta, inaramat ni Pablo a pangiladawan ti tolda idi agsasao maipapan kadagiti natauan a bagi dagiti nayanak iti espiritu a Kristiano. Ti maakas a tolda ket narukrukop ken nabibiit a pagnaedan ngem iti maysa a kadawyan a balay. Nupay addada ditoy daga iti mortal a linalasag a bagi, dagiti Kristiano nga addaan iti espiritu kas tanda ti nailangitan a biag nga umay manginanamada iti “patakder manipud iti Dios,” maysa a nailangitan a bagi nga agnanayon, di agrupsa.—1Co 15:50-53; 2Co 5:1-5; idiligyo ti 2Pe 1:13, 14.
Idi inladawan ni Jeremias ti pannakadadael a dumteng kadagiti Judio, inaramatna ti ladawan ti maysa a tolda. (Jer 4:20) Inyaspingna ti nalangalang a nasion iti maysa a babai a naluspak ti toldana, a napugsat dagiti singdan dayta. Mainayon iti nakaay-ay-ay a kasasaad, naidestiero dagiti annakna, isu nga awan ti nabati a tumulong kenkuana iti trabaho a panangibangon ken panangyunnat iti tolda. (Jer 10:20) Idi dinadael dagiti taga Babilonia ti Jerusalem, ti siudad kas sigud a nakapuniponan dagiti pagnaedan mabalin a deskribiren a “tolda ti anak a babai ti Sion” a nangibukbokan ti Dios iti pungtotna.—Un 2:4.
Namin-adu met a nagserbi ti “tolda” iti sabali pay a piguratibo nga usar. Ti tolda ti maysa a tao ket lugar a paginanaan ken pakasalakniban manipud iti nadumaduma a kasasaad. (Ge 18:1) Maigapu kadagiti kaugalian mainaig iti kinamanagpadagus, makapagtalek dagiti sangaili a maaywanan ken maraemda no napasangbayda iti tolda ti maysa. Gapuna, no kunaen ti Apocalipsis 7:15 maipapan iti dakkel a bunggoy a ti Dios “isallukobnanto kadakuada ti toldana,” ipaspasimudaagna a masalaknibanda ken natalged ti kasasaadda. (Sal 61:3, 4) Sawen ni Isaias dagiti panagsagana nga aramiden ti asawa ti Dios, ti Sion, agpaay iti annak a pataudenna. Naibaga iti Sion a “pagbalinem a nalawlawa ti disso ti toldam.” (Isa 54:2) Gapuna, palawaenna ti lugar a pakasalakniban ti annakna.
Iti Apocalipsis 21:1-3, inturong ti Dios ti sirmata ni Juan iti Sangaribu a Tawen a Panagturay ni Kristo ket kinunana: “Adtoy! Ti tolda ti Dios adda iti sangatauan, ket isu makipagnaedto [wenno, makipagtoldanto] kadakuada.” Maitunos iti iladladawan ti tolda, wenno tabernakulo, idiay let-ang, makipagnaedto ti Dios, saan nga iti aktual, no di ket iti mangiladawan a pamay-an iti sangatauan bayat a makilangen kadakuada babaen iti “Kordero ti Dios,” nga isu met ti naindaklan a Nangato a Padi.—Ex 25:8; 33:20; Jn 1:29; Heb 4:14.

