Ior mba Yehova mbagenev mba kera fetyô u eren akaa kpishi er ve soo la ga, sha ci u ve bee iyol, gayô ve gba angev shin ve gba iwan. Nahan alaghga vea lu nengen ér ve kera mba Yehova a inja keng ga. Alaghga vea lu pinen ken ishima ve ér, ‘M ngu Yehova a inja her je kpa?’ Or u a nger Pasalmi 71 la kpa kape yange ishima za un iyol vough je la. Yange er msen ér: “Zum u me bee iyol me mende ivu je kpaa, Aôndo, De tem kera ga.” (Ps. 71:9, 18) Er iyol kpe orpasalmi ne nahan kpa, lu a vangertiôr ér aluer un ngu civir Yehova sha mimi yô, Una za hemen u suen un. Orpasalmi ne yange kav er ka i doo Yehova a mba ve lu a mbamyen kpa ve lu nôngon sha afatyô ve cii civir Un la yô. (Ps. 37:23-25) Ne mbabeenyol, nengen nen mlu wen la er Yehova kpa a nengen la. Wea lu kor kor je kpa, una wase u u fatyô u civir un sha mimi. (Ps. 92:12-15) De hembe veren ishima sha kwagh u u kera fetyô u eren ga la ga, kpa hemba veren ishima sha kwagh u u fatyô u eren hegen la. w24.10 28 ¶14-16

Ka i taver Mbakristu mba ve vie ga la u tsuan kwagh u vea er shighe u Bibilo i we tindi sha kwagh jighilii ga yô. Alaghga mbagenev vea nenge ér aluer Bibilo wa tindi sha kwagh ga yô, vea fatyô u eren kwagh u ve soo cii sha ikyaa shon. Shin alaghga mbagenev vea soo ér i wa tindi sha kwagh u i gbe u a wa tindi sha mi ga yô. Ikyav i tesen yô, ka inja er Mbakristu mba ken Korinte yange ve soo ér apostoli Paulu a wa ve tindi sha kwagh u yan inyam i i senge sha ci u akombo nahan. Paulu yange tese ve kwagh u vea er ga, kpa gema umbur ve er hanma or nan lu a ian i tsuan kwagh u nan soo la yô. Yange ter akaawan a Bibilo a aa wase ve u tsuan kwagh u vea er ve una na imoshima a za ve iyol ga shi una na mbagenev gbeev mbu nôngon ga yô. (1 Kor. 8:7-9) Paulu yange lu tesen Mbakristu mba ken Korinte ér ve hen u eren tom a Ruamabera u tsuan akaa, ve de veren ishima ér saa tindi a lu sha hanma kwagh shin ior ve tesen ve kwagh u vea er ga. Sha nahan yô, Paulu fatyô u wasen ve hingir Mbakristu mba vian. w24.04 5 ¶14

Sha shighe u Yona la, ior mba ken Nineve zua a ian i geman ishima. Shi kwagh ugen yô, umbur kwagh u Yesu yange ôr sha kwagh u mba “vea nder a ôr ve ijir” la. Mba a ôr ve ijir la a kua ior “mba yange ve er akaa a bo la” kpaa. (Yoh. 5:29) Nahan kwagh ne tese ér ior i Sodom man Gomora kpa, alaghga a va nder ve shin ku. Adooga a va nder ve mbagenev shin ku, nahan se zua a ian i tesen ve kwagh u Yehova man Yesu Kristu. Yehova ‘tôvon ishima,’ shi keren u fan mbamhen mba ken atô u ishima i or hanma shighe cii. Nahan mba una va nder ve ken hemen la, una “kimbi hanma or injar sha igbenda i nan.” Yehova una tsaha mba i gbe u una tsaha ve la, kpa una gema a zungwe mba i gbe u una zungwe ve mhôônom la cii. Nahan doo u se gba kuren ikyaa sha kwagh u or ser mba va nderen nan shin ku ga ze, saa di se fa dedoo ser mba va nderen nan ga, sha ci u Bibilo pase nahan di je! w24.05 5-6 ¶15-16

Sha ayange a tsuaa la kpa, mkaanem ma Aôndo yange ma taver mbacivir un ishima shighe u tom u a ne ve la u taver ve u eren yô. Nenge ase ikyav sha kwagh u profeti Yeremia. Ishima yange i nyian un shighe u Yehova tindi un ér a za pase kwagh la. Nahan Yeremia kaa ér: “M fa iliam ga, sha ci u m ngu wanye di tsô.” (Yer. 1:6) Ka nyi yange i wase un ve taver ishima za er tom u Yehova wa un laa? Mkaanem ma Aôndo yange ma taver un ishima. Nahan a kaa ér: “kwaghôron na hingir er usu u hian u i we ken akuhe a am nahan, M vôr a mi.” (Yer. 20:8, 9) Shin er ior mba hen haregh u Yeremia pasen kwagh her la taver kwagh kpishi nahan kpa, loho u i tindi un ér a za pase la na un agee a kwagh gba un a mi la. Mbakristu ka vea ôr Mkaanem ma Aôndo yô, ve zua a ishimataver. Apostoli Paulu yange kaa ér gba u anmgbianev nav vea lu a mfe u vough la ve vea fatyô u “zenden sha gbenda u doon Yehova” shi vea za hemen u “umen atam ken hanma tom u dedoo” ye.—Kol. 1:9, 10. w24.04 14-15 ¶2-4

Er Pristi u Vesen Abiatar tsua u undun Yehova gema za sue Adoniya u lu nôngon er una ngohol tor la nahan kpa, Sadoki yô za hemen u civir Yehova sha mimi. Davidi yange na Sadoki jighjigh tôô ave sha. Davidi yange fe awashima u bo u Adoniya la yô, a tsua Sadoki man Natan kua Benaia ér ve shighe Solomon mkurem a hingir tor. (1 Utor 1:32-34) Er Sadoki luun vea ior mba civir Yehova sha mimi er Natan kua mbajighjigh mbagenev mba ve sue Tor Davidi yô, kwagh la yange una taver un ishima kpen kpen. (1 Utor 1:38, 39) Solomon yange va ye tor yô, ‘ver pristi Sadoki sha ityough ki Abiatar.’ (1 Utor 2:35) U dondo ikyav i Sadoki la nena? Aluer or u u lu kôôsôô a nan nan undu Yehova yô, tese wer u ngu civir Yehova sha mimi. (Yos. 24:15) Yehova una taver we ishima shi una na u agee a eren kwagh u vough. Suur sha a na sha u eren msen shi luun kôôsôô a mbacivir un mbajighjigh mbagenev. Ieren you i mimi la gba Yehova kwagh, shi una na u injar sha ieren you la kpaa.—2 Sam. 22:26. w24.07 6-7 ¶16-17

I ôr kwagh u or u nan ye ijende a Aôndo ken Pasalmi 15:2 ér ka or u nan “zenden sha mimi, Nan eren kwagh u vough” yô. Ishember i “zenden” man i “eren” la ngi tesen ér kwagh ne ka kwagh u i gbe u se za hemen u eren yô. Kpa mimi je se fatyô u “zenden sha mimi”? Een, se fatyô. Shin er uumace cii ve yina nahan kpa, Yehova una nenge se ér se mba “zenden sha mimi” aluer se mba nôngon sha afatyô wase cii ungwan imo na yô. Ka sea tsegha ayol a ase sha ci u Aôndo shi sea er batisema yô, i lu mhii u zende wase vea Aôndo je la. Ikyav i tesen yô, sha ayange i ngeren Bibilo la, or a lu ken ikyurior i Iserael tsô maa nan kuma u lun ken tenti u Yehova ga. Mbagenev yange ve yilan sha iti na kpa lu “sha mimi man ken perapera ga.” (Yes. 48:1) Yange Mbaiserael vea soo u tesen ér mba ior mba Yehova yô, i gba u vea hen atindi a na shi vea kuran a kpaa. Nahan se kpa, cii ve Aôndo a lumun se yô, a gba u se er kwagh a hemba di u eren batisema shi zan mbamkombo mba tiônnongo di tsô la. Kpa a gba u se za hemen u “eren kwagh u vough.” w24.06 9 ¶4; 10 ¶6

Ka sha igbenda i nyi nahan Yehova a ne kwagh mgbeghaa? Nenge ikyav sha akav kpuaa. Yehova ne se akaa a iyolough. Ashighe agen Yehova una na se hanma kwagh u a sar se la ga, kpa ka a nôngo u nan se akaa a i gbe u se lu a mi keng keng la. Ikyav i tesen yô, ka a na sha er se lu a kwaghyan man akondo a huan kua ijiir i tsan yô. (Ps. 4:8; Mat. 6:31-33; 1 Tim. 6:6-8) Yehova ne se akaa a iyolough a kwagh a gbe se a mi la sha ci u gba u una er nahan keng keng-ne? Ei, ka nahan ga cii! Hen ase sha mkaanem ma Yesu ma ken Mateu 6:25, 26 la. A ôr kwagh u inyon ér: “Ngi lôôn iyiav ga, shi ngi sundan shin ngi kohol iyiav ken ayou kpaa ga.” Gema nenge ase kwagh u dondon u a ôr ne: “Kpa Ter wen u sha la koson i.” Maa a pine ér: “Ne hemba gban kwagh a i gaa?” Lu nyi Yesu soo ér se fa? Nahan aluer annyamev je kpa Yehova ngu nengen sha mbamgbe vev yô, se fatyô u lun a vangertiôr ser una na se akaa a kwagh a gbe se a mi la keng a bunde ga! Yehova ne mba ve lu ken tsombor na la akaa a kwagh a gbe ve a mi la sha ci u ve doo un ishima, di vough er orya u fan kwagh ka nan eren a tsombor u nan nahan.—Ps. 145:16; Mat. 6:32. w24.09 26-27 ¶4-6

Orshiren tiônnongo ka anmgbian u nomso u nan er batisema, u icighan jijingi a tsough nan ér nana wase mbatamen u eren ityom i hange hange ken tiônnongo yô. Mbashiren tiônnongo ka nomsombaiorov mba ve ver ikyav i dedoo sha akaa a ken jijingi kpaa yô. Yehova doo ve ishima, nahan ka ve eren kwagh u atindi a na a tese la vough vough. Shi anmgbianev vev mba nomso man mba kasev kpa doo ve ishima kpishi. (Mat. 22:37-39) Anmgbian u nomso u nan er batisema nana er nena ve nana kuma u lun orshiren tiônnongo? Bibilo ter aeren a anmgbian u nomso nana lu a mi ve, nana kuma u lun orshiren tiônnongo yô. (1 Tim. 3:8-10, 12) Aluer u soo wer u lu orshiren tiônnongo sha er u wasen mbagenev yô, time sha aeren ne tsembelee, nahan nôngo sha afatyô wou cii lu a a. Kpa hiihii yô, hen sha ityôkyaa i u soo u lun orshiren tiônnongo la. w24.11 15 ¶4-5

Ior mbagenev senge ér ve ôr Bibilo jimin cii kwa imôngo. Kpa mimi je, ve na Bibilo jighjigh? Mba den ér kwagh u ve ôr ken Bibilo la a gema uma vee? Kwagh er vihi yô, mba eren nahan ga. Kpa ior mba Yehova yô, kwagh ve ngu nahan ga! Ka se nôngo kpoghuloo u eren kwagh u Mkaanem ma Aôndo ma kaa la. Nahan kpa, ka hanma shighe i lun se zange u ôron shi eren kwagh u Mkaanem ma Aôndo ma kaa la ga. Alaghga a taver se u zuan a shighe u ôron Bibilo. Shin alaghga se ôr i ayem ayem nahan se fatyô u kaven kwagh u i ôr la ga. Gayô alaghga se nenge ser akaa a i gbe u se nyôôso la ngee gande se, nahan iyol a kpe se. Aluer ka mtaver u nyi je u lu tagher a mi kpa, u fatyô u hemban un sha iwasen i Yehova. Yô se kange ishima se lu nen mbaungwan a ungwa tseegh ga. Aluer se mba ôron Mkaanem ma Aôndo shi eren sha mi yô, a saan se iyol kpishi je ka u henen a hen ga.—Yak. 1:25. w24.09 7 ¶15-16

Kwagh u vihin kpishi ka una er se yô, Yehova a na se icighan jijingi na ér a sur se ishima. Aluer ishima ngi vihin we sha ci u kwagh u vihin tsung er u yô, u fatyô u eren msen hen Yehova, nahan ôron un er i lu u ken ishima la. U fatyô u lamen a Yehova kwa kimbir kimbir er u soo la cii. (Ps. 86:3; 88:1) Sôn Yehova kwa kimbir kimbir wer a na u icighan jijingi na. Una wase u hanma shighe cii. Kwagh u vihin tsung er u je u kera ngu a agee a eren ma kwagh ga ? Fa wer icighan jijingi una na u agee a u za hemen u civir Yehova sha mimi yô. (Fil. 4:6, 7) Shighe u u sôn Yehova wer a na u icighan jijingi na yô, ka nyi i gbe u u ere? Eren akaa a aa na jijingi u Aôndo una wase u yô. Akaa shon yô, ka u zan mbamkombo man u pasen ior kwagh. Shi aluer u ngu ôron Mkaanem ma Aôndo hanma iyange yô, kwagh la una wase u u henen sha akaa a a doo Yehova yô. (Mbafilipi 4:8, 9) Er u lu ôron Bibilo la, ver ishima sha kwagh u ior mba yange ve tagher a atsan, mba Bibilo i ôr kwagh ve la, shi hen sha gbenda u Yehova wase ve ve fatyô u wan ishima la kpaa. w24.10 9 ¶12-14

Ior doo se ishima vough er Yehova man Wan na kpa ior ve doo ve ishima nahan. (Anz. 8:31) Mhôônom ka ma kôr se tsung a mba ve ‘lu a Aôndo ga,’ shi ve “lu a ishimaverenkeghen kpaa ga” la. (Ef. 2:12) Mbamzeyol mba ve lu tagher a mi la na yô, ka inja er mba shin ihyungwa i i ze kweng nahan, man se gema se mba a kor u dughun ve shin ihyungwa shon kera; ka u pasen ve loho u dedoo u Tartor u Aôndo je la. Er ve doo se ishima shi mhôônom ma ker se a ve yô, se soo ser se nôngo kpoghuloo se pase ve loho u dedoo. Ka vea ungwa loho ne yô, kwagh la a na ve ishimaverenkeghen shi a na i saan ve iyol hegen je kpaa, shi a bugh ve gbenda u va zuan a uma u tsôron “u a lu uma jim jim la” ken tar u he u Aôndo a tende zwa u van a mi la. (1 Tim. 6:19) Shi er ior ve doo se ishima yô, kwagh la ka a mgbegha se u tan ve icin ser mba sôôn timin tar u ifer ne kera. (Esek. 33:7, 8) Se soo ser ve fa akaa a aa er hen shighe u zegecan la yô. Hiihii yô, una tim kwaghaôndo u aiegh, una been yô, una tim botar ne sha ityav mbi Armagedon la.—Mpa. 16:14, 16; 17:16, 17; 19:11, 19, 20. w24.05 16-17 ¶8-9

Apostoli Paulu yange kaa a Mbakristu ér ve ‘de Aôndo a va a iyugh na.’ Se er kwagh ne nena? Ka se de ser Yehova a va a iyugh na sha u wan ishima keghen ser a ôr ijir yase sha shighe na man sha gbenda u a nenge ér doo u una ôr la. Anmgbian ugen u yange i nzughul a na yô, iti na ér John, a kaa ér: “Yange ishima vihim kpa m kôr iyol tsaha, sha er me er kwaghbo ga yô. Kpa lu zange u eren kwagh ne ga. Yange m ôr Mbaroma 12:19 nahan kwagh la wasem u wan ishima keghen Yehova.” Ka sea wa ishima sea kegh Yehova ser a sôr ma kwagh yô, kwagh la a wase se kpishi. Ka sea er nahan yô, se palegh mbamzeyol mba ma se nyer ker sha u nôngon ser se sôr zayol wase iyol yase la. Yehova kaa ér una wase se. Ka inja er ngu kaan ér, ‘Aluer mba nzughul a we kpa, de we ikyo ga, mo me er kwagh sha zayol wou la’ nahan. Aluer se na jighjigh a ityendezwa i Yehova a er a vese ér “Mo Me kimbi” la yô, a nzughul a vese kpa, se gba den tsô. Se na jighjigh ser Yehova una nenge sha zayol la sha gbenda u hemban doon. w24.11 6 ¶14-15

Gba u se wa ikyo sha er akaa a iyolough a hemba gban se kwagh ga yô. Apostoli Paulu yange ôr kwagh ne ken washika u nger hen Mbakristu mba ve lu hen shighe u zurum u a tim gar u Yerusalem la. Yange ôr akaabo a Mbaiserael er shighe u ve lu ken taaikyôngo la, kua kwagh u ve er shighe u ve lu ikyua a Uwo u Senai la. Shi a ta Mbakristu icin ér ‘i de saren ve u eren akaabo, er yange sar Mbaiserael u eren a nahan ga.’ (1 Kor. 10:6, 7, 11) Yehova yange na Mbaiserael kwaghyan sha ivande, kpa er ve lu mbawan hua yô, ve hingir u eren akaabo (Num. 11:4-6, 31-34) Er Mbaiserael hide lu civir wanbua u ve er la yô, tese ér yange ve hemba veren ishima u yan kwagh shi man kwagh shi ember, a u ungwan imo i Yehova la. (Eks. 32:4-6) Paulu yange ôr akaa a Mbaiserael er ken ijime la u tan Mbakristu mba sha ayange la icin cii ve i va mase timin Yerusalem ken inyom i 70 la ye. Se kpa se mba sha shighe u ica a gba ga tsô a tim tar ne kera yô. Nahan gba hange hange u se dondo kwaghwan u Paulu la. w24.12 6 ¶13

Yehova ka “Aôndo u sar sar,” nahan a soo ér se kpa i saan se iyol. (1 Tim. 1:11) A na se akaa a dedoo kpishi sha er a saan se iyol yô. (Yak. 1:17) Môm ken akaa shon yô, ka ivese. Nomsoor vea kwase ka vea zuan ivese yô, ve tôndo zwa ér vea doo ayol a ve sha mimi, shi vea eren kwagh a hanma ve sha icivir. Nom vea kwase ka vea doo ayol a ve shi vea lu kangenaa yô, ve cii i saan ve iyol sha mimi. Kwagh er vihi yô, nyian ne noov man kasev kpishi ka ve kera za hemen u doon ayol a ve, shi nan ayol a ve icivir er yange ve tôndo zwa sha iyange i ivese ve la nahan ga. Nahan kwagh ne na yô, saan ve iyol ga. Kpa Yehova soo ér nom nana eren a kwase u nan nena? Yehova kaa ér nom nana eren kwagh a kwase u nan sha ue. Inja na yô ér, nana eren kwagh a kwase u nan sha icivir. Nom u nan eren kwagh a kwase u nan sha icivir yô, ka nan eren kwagh a nan kundu kundu man sha dooshima.—1 Pe. 3:7. w25.01 8 ¶1-2; 9 ¶4-5

Washika u apostoli Paulu nger hen Mbaheberu la yange wase Mbakristu mba sha ayange a mbaapostoli la u wan ago iyol sha ican i ve va tagher a mi la je ka u henen a hen ga. Paulu yange kaa a anmgbianev nav mbara ér ve henen Mkaanem ma Aôndo zulee sha er vea hemba kaven ma yô. Aluer ve er nahan yô, kwagh la una wase ve u fan shi vendan atesen a aa na jighjigh ve una kera taver ga la. Yange taver ve asema ér ve seer lun a jighjigh u nan sha er a lu ve zange u dondon hemen u Yesu kua u mba ve lu hemen ken tiônnongo la yô. Shi a wase Mbakristu u wan ishima a atsan shi nengen a ér ka gbenda u Ter ve u sha, u ve doo un ishima la a lu tsaase ve yô. Se kpa se dondo nen kwaghwan na ne. Aluer se er nahan yô, se fatyô u tilen sha mimi zan zan mkur.—Heb. 3:14. w24.09 13 ¶17, 19

Ka a ôron kwagh u ipaan ken Bibilo yô, mba ôron kwagh u injar i i kimbi u nan iwom shi hiden himen a Aôndo la. Sha mnenge u Yehova yô, ka u hiden yamen kwagh u yange saa la. Sha nyi gbenda? Umbur wer Adam man Ifa yange ve ta uma ve u vough la kera, nahan lu u vea kera lu uma gbem sha won ga. Nahan gba u ipaan i a na la ia zua sha kwagh u yange saa la vough. (1 Tim. 2:6) Yange gba u a lu nomsoor u nan lu organden shi (1) nan lu a mshi shio yô; man (2) u nan lu a ian i lun uma sha tar gbem sha won yô; kua (3) u nan kegh a kegh iyol u nan uma u nan sha ci wase yô. Nenge ase atôakaa atar a yange na ve Yesu fatyô u nan nagh ku ipaan kura yô. (1) Yange lu a myen môm ga shi “er ma isholibo ga.” (1 Pet. 2:22) (2) Sha nahan yô, lu a ian i lun uma shin tar gbem sha won. (3) Shi yange kegh a kegh iyol u kpen, sha er una na uma na sha ci wase yô.—Heb. 10:9. w25.02 4-5 ¶11-12

U doo Yehova ishima shi a soo ér we u lu ken tsombor na. Aluer u tagher a akaa a taver ken uma wou nan nan a aa fatyô u yangen we u eren batisema kpa, fa wer u doo Yehova ishima shi a soo ér we u er batisema. Yesu yange kaa a Mbahenen nav mba sha ayange a mbaapostoli la ér: “Aluer ne mba a an-jighjigh u nan er ishange i masetadi nahan tseegh kpa, ne fatyô u kaan a uwo ne ner, ‘Mough heen yem heela,’ maa ua mough, shi kwagh môm una hemba ne ga.” (Mat. 17:20) Ior mba Yesu ôr kwagh ne a ve la, hila lu vea Yesu anyom kpuaa di tseegh, nahan jighjigh ve lu a taver kpishi ga. Nahan kpa, Yesu taver ve ishima kaa ér aluer jighjigh ve taver kpishi yô, Yehova una wase ve u hemban mbamtaver mba lun er ka iwo nahan je kpaa. Man we kpa, Yehova una wase u nahan vough! Aluer u fa akaa a aa fatyô u yangen we u eren batisema yô, er kwagh sha mi fele, kar a a kera. Tsegha iyol you hen Yehova shi er batisema. Aluer u er nahan yô, a lu kwagh u hemban doon je u tsough u eren ye! w25.03 7 ¶18-20

Aluer se umbur er Aôndo u uma a kegh a kegh iyol u wasen se yô, kwagh la una wase se u wan ishima a atsan. Se fatyô u seer taver jighjigh u se lu a mi ser Yehova una wase se la sha u timen sha akaa a a vande eren la. (Yes. 37:17, 33-37) Shi ôr ngeren shin nenge uvidio mba sha ijiir yase i sha Intanet i jw.org, mba ve tese er Yehova a lu wasen anmgbianev asev mba nomso man mba kasev sha ayange ne la. Heela tseegh ga, umbur ashighe a Yehova a wase u la kpaa. Aluer u umbur ma kwagh u vesen u Yehova yange er a we inja er u yiman we sha ikyev i biya man begha nahan ga kpa, ishima i de ze u iyol ga. Sha ci u nyi? Kwagh u vesen yô, Yehova er akaa a doon kpishi sha ci wou! A lôhô u ér we u va ya ijende a na. (Yoh. 6:44) Nahan sôn Yehova a wase u sha er u umbur ashighe a yange ungwa mbamsen ou shi na u akaa a yange kwagh gba u a mi la, shi wase u shighe u u nyôr ken mlu u taver yô. Aluer u ngu henen sha akaa a yange er u la yô, kwagh la una taver jighjigh u u ne wer Yehova una za hemen u wasen we la. w24.06 21 ¶8

Gba u se umbur ser ka hanma shighe se lu a agee a eren kwagh u vough ga. Ka mimi, se soo ser kwagh môm a yange se u eren ishima i Yehova ga. Nahan kpa, er se yen yô se fatyô u tagher a imeen i eren kwaghbo. (Rom. 7:21-23) Nahan ashighe agen se tagher a imeen i eren kwaghbo shighe u se ver ishima ga yô. Aluer se soo ser se za hemen u civir Yehova sha mimi shi eren kwagh a Wan na sha mimi yô, a gba u se dondo kwaghwan u Yesu u a kaa ér se kuran sha er se gba ken imeen ga la. Se cii se mba tagher a imeen i eren kwaghbo. Shi hanma wase nan ngu a kwagh u a fatyô u meen nan sha mi yô. Alaghga a lu imeen i eren isholibo i vesen gayô eren kwagh u hôngorough shin lun a mhen u taregh. Ikyav i tesen yô, alaghga orgen nan ngu nôngon a imeen i eren idya. Shin alaghga orgen nan ngu nôngon a imeen i eren kwagh u hôngorough, er u ngirigh ilyeegh ki yaven a or shin nengen ufoto mba ijimbagh nahan. Man alaghga orgen di nan ngu nôngon a ihyagh shin ishimanyoon gayô nan ngu fantyô u eren kwagh u vough ga sha ci u nan ngu cian ior, shin ma kwagh ugen. w24.07 14 ¶3; 15 ¶5

Luun er mbatamen venda u hiden a or u gema ishima sha mimi la ken tiônnongo, shin anmgbianev venda u eren a na doo doo shighe u i hide a na ken tiônnongo la nahan man lu nena? Alaghga yange ma “zungwe je [ma] kar ikyaa inya.” Yange ma hen ér a tsa kpa una kera zua a ian i civir Yehova ga. Shi alaghga ma hen ér kwaghbo na gande u Yehova una de un a mi nahan ityôkyaa ngi i una gema ga. U hemban vihin yô, luun er anmgbianev mba nomso man mba kasev mba ken tiônnongo la venda u den orsholibo u gema ishima la a kwaghbo na yô, alaghga ma ve vihi ijende i ve ya a Yehova la kpaa. Sha ci u nyi? Sha ci u alaghga ma ve lu kaven ieren i Yehova i zungwen orsholibo u nan gem ishima la ga, kpa ma lu ieren i Satan i eren kwagh a ior sha tswam a u zungwen ve mhôônom shio la. Alaghga ma ve hingir ikyagh ki Diabolo una er tom a mi u yangen or la u civir Yehova yô.—2 Kor. 2:10, 11; Ef. 4:27. w24.08 17 ¶7, 10-11

Kristu Yesu na tiônnongo “uiyua, ka nomsombaiorov” mba ve eren un tom sha gbenda ugen yô. Yange mgbegha mbatamen mba ken Yerusalem ve tindi Paulu vea Banaba kua mbatamen mbagenev ér ve lu mbatamen mba zenden sôron atôônanongo. (Aer. 11:22) Sha ci u nyi? Lu sha ityôkyaa shon i môm i i ver mbashiren tiônnongo kua mbatamen la, sha u zenden sha atôônanongo taver anmgbianev mba nomso man mba kasev asema. (Aer. 15:40, 41) Mbatamen mba sôron atôônango ka ve zende sha kpishi. Atôônanongo agen ka a lu ica, nahan i tôô ve ahwa imôngo u za nyôron her. Hanma kasua yô, ortamen u sôron atôônanongo ka nan na akaaôron imôngo, shi nan zende nan sôr anmgbianev mba nomso kua mba kasev sha u taver ve asema, shi nan er mkombo vea upania, shi nan er mkombo vea mbatamen, shi nan er mbamkombo mba duen kwaghpasen. Ka nan wa iyol sha akaaôron shi nan nenge sha mbamkohol mba ningir kua mbamkohol mba vesen. Shi ka nan tese ken makeranta u upania, shi nan yila upania mba hen ningir cii nan er mkombo vea ve. Dugh akaa ne cii sha kpa, ka nan er ityom i vesen igen i ashighe agen ka i va gba kpoo u a er, nahan branci a kaa ér nana er yô. w24.10 21 ¶12-13

Profeti Yeremia yange ôr mkaanem ma Yehova ma ma lu ivur i nyian ne la. Apostoli Paulu yange ter mkaanem man shighe u kaa ér: “Mayange me kera umbur asorabo a ve ga” la. (Heb. 8:12) Kpa inja i mkaanem man jim ér nyi? Ka a ter ishember i “umbur” la ken Bibilo yô, i ôron kwagh u or henen shin umbur ma kwagh u yange er ken ijime tseegh ga. Kpa shi a fatyô u lun u or eren kwagh. Ormbaiv u yange i mande un ikyua a Yesu la yange zamber a na ér: “Yesu, umbur mo zum u u nyôr ken Tartor wou yô.” (Luka 23:42, 43) Inja na yô lu kaan ér Yesu a er kwagh sha ci na. Yesu yange kaa ér una va nder un shin ku. Sha nahan yô, er Yehova a kaa ér una kera umbur asorabo a ase ga yô, ngu kaan ér una tsaha se sha ci u a ken hemen kpaa ga. w25.02 10-11 ¶14-15

Mba zough a mkav u mimi la sha u fan aeren a Yehova kua awashima na man kwagh u a soo shin a soo ga yô. Pine ase iyol you wer, ‘Ken akaa a m hila fe sha kwagh u Yehova ne, ka nyi nahan me tsua u eren ve a doo unu?’ (Ef. 5:17) Ashighe agen ka i gba u se er kwagh u van ior asev ahenge, ve se fatyô u eren kwagh u doon Yehova ye. Ikyav i tesen yô, alaghga mbamaren mbagenev mba ve lu a awashima u dedoo yô, vea hanger ér saa wan ve u kwase nana vôso ornyar, shin or u nana fatyô u kemen ve wan sha zege inyar yô, aluer or la nan taver ken jijingi ga je kpaa. Ka mimi, hanma or je kpa nana soo ér wan u nan u kwase a vôso or u nana fatyô u nengen sha a nan yô. Kpa wan ve u kwase la a pine iyol na ér: “Or ne una wasem u yan ijende a Yehova kangenaa je kpa? Yehova nenge kwagh ne nena?” Mlumun u sha mbampin mban ngu ken Mateu 6:33. Hen ijiir la, Yesu wa Mbakristu kwagh ér ve za hemen u “keren Tartor u Aôndo hiihii.” Er se ne mbamaren asev kua ior mba hen ijiir yase icivir nahan kpa, kwagh u vesen yô ka u eren kwagh u una na a saan Yehova iyol yô. w25.01 17 ¶9-10

Ior kpishi mba hendan a tom wase nyian, nahan gba u Yehova una wase se ve se za hemen u pasen ior loho u dedoo sha gbashima ye. (Mpa. 12:17) U fatyô u lun a vangertiôr wer Yehova una wase u sha ci u nyi? U fatyô u lun a vangertiôr sha ci u msen u yange Yesu er, i nger ken Yohane ityough 17 la. Yesu yange sôn Yehova ér a kura mbaapostoli nav, shi Yehova ungwa msen na la kpaa. Takeda u Aerenakaa ôr er Yehova yange wase mbaapostoli u pasen kwagh sha gbashima shin er i lu hendan a ve nahan kpaa. Shi Yesu yange sôn Yehova ken msen na la ér a kura mba vea va na kwagh u mbaapostoli vea lu pasen la jighjigh la. We kpa u ngu ken mba Yesu yange sôn ér Yehova a kura ve la. Yehova ngu ungwan msen u Yesu yange er la her, nahan una wase u er yange wase mbaapostoli nahan. (Yoh. 17:11, 15, 20) Er mkur u tar ne a lu zurum yô, alaghga a lu hemban taver se u pasen loho u dedoo cii. Kpa Yesu kaa a vese ér, se zua a iwasen i kwagh a gbe se a mi la sha er se za hemen u eren tom ne sha gbashima yô.—Luka 21:12-15. w25.03 18 ¶13-14

Ior mba Yehova vea ‘wa icam sha iember’ sha ci u ve wuese akaa a Yehova a er a ve la. Akaa a taver se ishima man a surun se ishima a Mkaanem ma Aôndo ma ôr la kua ishimaverenkeghen i sha kwagh u ken hemen i se lu a mi sha ci u nagh ku ipaan ku Kristu kura na yô, se mba a “iember ken ishima.” Ka sea lamen vea anmgbianev asev mba se civir Yehova a ve imôngo la sha akaa ne yô, i saan se iyol sha mimi! (Ps. 34:8; 133:1-3) Aeren a vesen ahar a a lu hen atô u ior mba Yehova mba ve lu ken paradiso u ken jijingi la yô, ka dooshima man mzough. Aeren a a zua se ve se lu kangenaa ne, wase se u fan er uma una va lu ken tar u he la yô. Hen shighe la dooshima man mzough u una lu hen atô u mbacivir Yehova la una ngee a hemba er a lu hegen ne. (Kol. 3:14) Hanma or u nan soo ér i saan nan iyol sha mimi shi kwagh u nan lu a mi la a kuma nan yô, a gba u nana va kohol se ken paradiso wase u ken jijingi ne. Aluer ka nyi je ior i tar ne i hen sha ior mba Yehova kpa, se mba a iti i dedoo vea Yehova man mba se civir un a ve la cii.—Yes. 65:15. w24.04 21 ¶7-8

Se cii se wase Mbakristu mba ve lu kwav, mba ve soo u eren kwase shin nom la nena? Gbenda môm u se er kwagh ne yô, ka u wan ikyo sha gbenda u se lamen a ve la. (Ef. 4:29) Doo u se pine ayol a ase ser: ‘M eren asenge a ve a aa na vea torough u eren ivaa? Ka mea nenge anmgbian u nomso vea anmgbian u kwase mba ve lu kwav vea lamen maa m kure ikyaa mer mba sôôr ayol a ve?’ (1 Tim. 5:13) Heela tseegh ga, mayange doo u se na Mbakristu mba ve lu kwav la ve hen ér er ve lu kwav yô, kwagh ngu yinan ken ve shin ve gba kwagh ga ze. Nahan gba u se keren aan a wuese Mbakristu mba ve lu kwav la! Aluer se nenge ser ma anmgbian u nomso vea anmgbian u kwase vea kuma imôngo di ye? Bibilo kaa ér se waan mnenge u mbagenev ikyo. (Rom. 15:2) Mbaukwaav kpishi mba soon ér i tese ve or u vea vôso ga, nahan gba u se wa mnenge ve la ikyo. (2 Tes. 3:11) Alaghga mbagenev vea soo ér se wase ve u keren or, kpa aluer ve pine se iwasen ga yô, doo u se wa uwegh sha kwagh ve ga.—Anz. 3:27. w24.05 24-25 ¶14-15

Se mba ken tar u akaa ka a va ta sha a vese kpoo maa kwagh la a na uma a taver se, shin a gema uma wase jimin cii yô. Doo se kpishi er i lu u se fatyô u suur sha Yehova Aôndo ser a wase se yô! Yehova ka una wase se yô, se seer lun a vangertiôr ser “Yehova ngu uma!” (Ps. 18:46) Davidi yange ôron mkaanem man been yô, a yila Aôndo ér “Vande wam.” Vande ngu a uma ga, man er nan ve Davidi yange yila Yehova ér vande? Bibilo kaa ér Yehova ka vande, i ôr nahan sha er se seer fan aeren a na yô. Ashighe kpishi mbacivir un yange vea wuese un sha ci u aeren a na a doon tsung la yô, ve ôr kwagh na ér ngu vande. Ka ken Duteronomi 32:4 Bibilo i hii ôron kwagh u Yehova ér ngu “Vande” ye. Hana yange er msen kaa ér “Ma vande u lun er Aôndo wase kpaa ngu ga.” (1 Sam. 2:2) Habaku kpa yange ôr kwagh u tesen ér Yehova ka “Vande” na. (Hab. 1:12) Or u a nger Pasalmi 73 la kpa yange yila Yehova ér “vande u ishima yam.” (Ps. 73:26) Shi Yehova iyol na kpa yange tôô iyol na kar sha vande.—Yes. 44:8. w24.06 26 ¶1, 3

Ator a yange doo Yehova a ve la, yange civir un a ishima ve cii. Bibilo ôr kwagh u Yoshia ér: “Tor môm vande lun er un nahan, u nan hide hen Yehova a ishima i nan cii . . . ga.” (2 Utor 23:25) Bibilo ôr kwagh u Solomon u yange va er akaabo shighe u gande iyol la ér: “A kera ver ishima na cii sha Yehova Aôndo na . . . ga. (1 Utor 15:3) Bibilo ka i ter ishember i ishima la ashighe kpishi u ôron kwagh u or wase u ken atô la. Kwagh ne wa asaren a ase man akaa a se henen ken ishima la man aeren a ase man awashima wase u eren ma kwagh kua akaa a se we ishima u eren la. Inja i u civir Yehova a ishima yase cii la ér nyi? Or u nan civir Yehova a ishima i nan cii nan civir un tsô ér gba u nana er nahan tseegh ga. Kpa nan civir un sha ci u a doo nan ishima shi nan ne un icivir ken uma u nan cii. w24.07 21 ¶4-5

Yehova tese ikyav u wasen se u fan er ka un de se a asorabo a ase vindi vindi yô. A kaa ér: “Me cir asorabo a ou, er i cir a ken ibyeenegh nahan.” (Yes. 44:22) Yehova ka una de se a asorabo a ase yô, i lu inja er a yer a ken ibeen, ka u un vea vese cii se kera nenge a asorabo shon ga nahan. Ka nyi se hen ken akav a i tese nee? Aluer Yehova de se a asorabo a ase yô, doo u ishima ia zer nan se ibo ken ayange a uma wase cii ga. Nagh ku ipaan ku Yesu kura na yô, Yehova ka a de se a asorabo a ase gbindigh gbindigh. Ka una de se a isholibo yô a kough i sha, nahan i lu inja er yange se er isholibo shon tsô kpaa ga nahan. Kape ka sea gema ishima sha mimi ve, Yehova a de se a asorabo a ase je la. Er Yehova a den se kwaghbo sha mimi yô, ityôkyaa ngi i ishima ia zer nan se ibo ga. w25.02 10 ¶11-14

Yehova soo ér mbatamen ve yange mba ve vende u kuran atindi a na la u vihin ior nav. (1 Kor. 5:7) Shi mbatamen ka ve soo u wasen mbaasorabo ér ve gema ishima, aluer gba shami yô. Nahan ka vea wasen orsholibo yô, ve ver ishima ér nana gema ishima. Sha ci u nyi? Sha ci u mbatamen mba dondon ikyav i Yehova, u a ‘eren a vese kundu kundu shi a zungwen se mhôônom’ la. (Yak. 5:11) Kape apostoli Yohane yange eren a anmgbianev nav mba nomso man mba kasev sha dooshima je la. A nger ér: “Mbayev av, m ngu ngeren ne akaa ne sha er ne er isholibo ga yô. Kpa aluer or er ma isholibo yô, se mba a orwasen u a lu vea Ter yô, ka Yesu Kristu je la, un ka u perapera. (1 Yoh. 2:1) Kwagh ka a er i vihi yô, ashighe agen Orkristu nana venda u geman ishima. Aluer kwagh ngu nahan yô, i dugh nan ken tiônnongo kera kpee je. w24.08 25 ¶19-20

Alaghga a lu u ape tôôn kwagh u u lu eren la, karen sha u mbagenev ve fetyô u eren yô. Kpa mayange de eren nahan ga! Sha ci u nyi? Sha ci u Yehova tôôn kwagh u se fetyô u eren la karen sha u mbagenev ve fetyô u eren la ga. (Gal. 6:4) Ikyav i tesen yô, Maria yange na Yesu mkurem ma taver ishe gbilin. (Yoh. 12:3-5) Kpa kwasecôghol u lu icankwase la yô, yange va er iyua sha samnyar u gban kwagh ga agbenger ahar tseegh. (Luka 21:1-4) Kpa Yesu tôô kwasecôghol la kar sha Maria ga. Yange nenge iyua i hanma ve er la ér mba a jighjigh u nan. Ter na Yehova kpa, hanma kwagh u u er sha ci u u soo u civir un shi a doo u ishima yô, ka a gba un kwagh, ka una ndahar nan nan je kpaa. Se cii ashighe agen ka se ta akperan. Kpa er se nenge nahan, Mkaanem ma Aôndo ma a fatyô u wasen se se de u tan akperan. Sha nahan yô, nôngo sha afatyô wou cii, zua a iwanger sha akaa a a taver we la. U er nahan yô, u zua a ishimataver, nahan iyol a kera kpe u ga. Yehova fa mlu wou vindi vindi. A fa akaa a u tsough u eren sha er u ver un hiihii ken uma wou la cii. Nahan una na u injar kpee er a tende zwa nahan. Mba ve civir Yehova sha mimi la cii, ve doo un ishima, shi hanma ve yô, kwagh u nan gba un ishima. w24.10 25 ¶3; 29 ¶17-18