Ri tea u shuma nga maanḓa uri ri vhe Vhakriste vho vhibvaho na u dzula ro ralo. Zwenezwi zwi ṱoḓa uri ri iledze u ḓifhulufhela lwo kalulaho, na u iledza u humbula uri sa izwi ro no vha Vhakriste vho vhibvaho a ri tsha tea u bvela phanḓa ri tshi khwaṱhisa vhushaka hashu na Yehova. (1 Vhakor. 10:12) Ri tea u ‘dzula ri tshi ḓiṱolisisa’ u itela u vhona arali ri tshi kha ḓi ita mvelaphanḓa. Vhurifhi he muapostola Paulo a vhu ṅwalela Vhakolosa, vhu sumbedza uri ndi zwa ndeme u bvela phanḓa ri Vhakriste vho vhibvaho. Naho Vhakolosa vho vha vho no ḓi vha Vhakriste vho vhibvaho, Paulo o vha vhudza uri vha tea u ṱhogomela uri vha si fhurwe nga mihumbulo ya vhathu vha shango. (Vhakol. 2:6-10) Nahone Epafra we a vha a tshi ḓivha vhaṅwe vha tshenetsho tshivhidzo zwavhuḓi, o dzula a tshi rabela uri ‘vha ime vho khwaṱha’ kana uri vha vhe vho vhibvaho. (Vhakol. 4:12) Ndi mini zwine ra zwi guda? Paulo na Epafra vho vha vha tshi zwi ḓivha uri ri ṱoḓa thuso ya Mudzimu uri ri dzule ri Vhakriste vho vhibvaho, fhedzi ri tea u dovha ra ita na vhuḓidini ha uri vhushaka hashu nae vhu khwaṱhe vhu tshi ya. Vho vha vha tshi ṱoḓa uri Vhakolosa vha bvele phanḓa vhe Vhakriste vho vhibvaho hu sa londwi thaidzo dze vha vha vha tshi khou sedzana nadzo. w24.04 6-7 ¶16-17

U ofha Yehova zwi amba u mu funa nga maanḓa lune a ri nga ḓo ṱoḓa u ita tshithu na tshithihi tshine tsha sa mu takadze. Zwi ri thusa uri ri lwele u ṱoḓa u ḓivha uri zwo lugaho na zwi songo lugaho ndi zwifhio, uri ri kone u fhambanya ngoho na mazwifhi u itela uri ri kone u takalelwa nga Mudzimu. (Mir. 2:3-6; Vhahev. 5:14) Arali ra ofha vhathu u fhira nḓila ine ra ofha ngayo Mudzimu, zwi nga ita uri ri tende zwithu zwi sa tshimbidzani na ngoho i bvaho kha Mudzimu. Ṱhogomelani tsumbo ya vharangaphanḓa vha 12 vhe vha vha vho ya u ṱola shango ḽe Yehova a vha o fhulufhedzisa u ḽi ṋea Vhaisiraele. Kha vhenevho vhanna, vha fumi vho vha vha tshi ofha Vhakanana u fhira nḓila ye vha vha vha tshi funa ngayo Yehova. Vho vhudza Vhaisiraele uri: “Ri nga si kone u lwa na vhenevho vhathu, ngauri vha na maanḓa u ri fhira.” (Num. 13:27-31) U ya nga mavhonele a vhathu, Vhakanana vho vha vhe na maanḓa. Fhedzi muṅwe na muṅwe we a amba uri Vhaisiraele vha nga si ḓo kona u kunda maswina avho, o vha a sa khou humbula nga ha Yehova. w24.07 9 ¶5-6

Naa ri nga vha na vhungoho ha uri musi Yehova a tshi haṱula vhathu u dzulela u vha haṱula nga nḓila yo lugaho? Ee! Na Abrahamu o vha a tshi zwi ḓivha uri Yehova ha khakhi, uri o ṱalifha u fhira vhoṱhe na uri ndi “Muhaṱuli wa ḽifhasi ḽoṱhe” a re na khathutshelo. O gudisa Murwa wawe na u mu ṋea vhuḓifhinduleli ha u haṱula vhoṱhe. (Yoh. 5:22) Yehova na Yesu vha a ḓivha zwi re mbiluni ya muṅwe na muṅwe a re kha ḽifhasi. (Mat. 9:4) Ngauralo, musi vha tshi haṱula muthu muṅwe na muṅwe vha ḓo ita “zwo lugaho.” U nga ri ri nga ḓiimisela u fhulufhela Yehova na phetho dzine a dzi ita. Ri a zwi ḓivha uri Yehova ndi ene ane a fanelea u haṱula, hu si riṋe. (Yes. 55:8, 9) Ndi ngazwo zwa u haṱula ri tshi zwi litshela kha Yehova na Murwa wawe nahone ri a zwi ḓivha uri Khosi yashu Yesu Kristo u ḓo edzisa nḓila ine Khotsi awe a haṱula ngayo na u khathutshela ngayo.​—Yes. 11:3, 4. w24.05 7 ¶18-19

Ndi zwa ndeme u vha muthu ane a “amba ngoho mbiluni yawe.” Zwenezwi ri zwi vhona musi Filipo a tshi ḓa na Nathanaele kha Yesu lwa u tou thoma. Naho Yesu o vha a sa athu vhuya a ṱangana na Nathanaele, o ri: “Vhonani Muisiraele ane a si vhe na vhufhura.” (Yoh. 1:47) Yesu o vhona uri u fhulufhedzea ha Nathanaele ho vha ho khethea. Nathanaele o vha a tshi khakha u fana na riṋe, fhedzi o vha e si na muhoyo. Nṱhani hazwo, o vha a tshi fhulufhedzea kha zwithu zwoṱhe. Yesu o takalela zwenezwo kha Nathanaele nahone a mu khoḓa. Zwithu zwinzhi zwo ambiwaho nga hazwo kha Phisalema 15 zwi takadzaho Yehova zwi tshimbidzana na nḓila ine ra tea u fara ngayo vhaṅwe vhathu. Phisalema 15:3 i amba uri muthu ane a vha mueni denndeni ḽa Yehova ha ‘tshinyi vhaṅwe dzina nga lulimi lwawe, ha iteli muhura wawe vhuvhi, ha tshinyi khonani dzawe dzina.’ Musi ri tshi tshinya vhaṅwe dzina, zwi nga vha vhaisa nga maanḓa. —Yak. 1:26. w24.06 10 ¶7, 9; 11 ¶10

Arali ra lugiselela zwavhuḓi ri sa athu ya u huwelela, zwi ḓo ita uri ri pfe ro vhofholowa musi ri tshi amba na vhaṅwe. Yesu o thusa vhafunziwa vhawe u lugiselela musi vha sa athu ya u huwelela. (Luka 10:1-11) Nga nṱhani ha uri vho shumisa zwe Yesu a vha gudisa zwone, vho kona u ita zwithu zwinzhi zwavhuḓi nahone zwa ita uri vha takale. Ri nga lugiselela hani musi ri sa athu ya u huwelela? Ri tea u humbulisisa zwavhuḓi nga ha zwine ra ḓo zwi amba nahone ri zwi ambe nga maipfi ashu na nga nḓila ya nzulele. Zwi a thusa u humbula nga ha nḓila dzine vhathu vha nga fhindula ngadzo na u ḓivha uri riṋe ri ḓo ri mini musi vha tshi fhindula nga u ralo. Nga murahu ha zwenezwo, musi ni tshi amba na vhathu ni lingedze u dzika, u ṅwethuwa na u sumbedza uri ni na ndavha navho. w24.04 16 ¶6-7

Tshiitisi tsha ndeme tshine tsha ita uri ri huwelele mafhungo maḓifha, ndi uri ri funa Yehova Mudzimu na dzina ḽawe ḽikhethwa. Ri dzhia u huwelela sa nḓila ya u renda Mudzimu ane ra mu funa. Ri a tenda nga mbilu dzashu dzoṱhe uri Yehova o tewa nga maanḓa, vhugala na u huliswa nga vhagwadameli vhawe vha fhulufhedzeaho. Ri mu ṋea vhugala na u mu hulisa musi ri tshi vhudza vhaṅwe nga ha vhuṱanzi vhu pfalaho ha uri ‘o sika zwithu zwoṱhe’ na uri ri khou tshila ngauri o ri ṋea vhutshilo. Ri shumisa tshifhinga tshashu, nungo dzashu na zwithu zwine ra vha nazwo uri ri huwelele nga hune ra nga kona ngaho. (Mat. 6:33; Luka 13:24; Vhakol. 3:23) Ri a zwi funa u amba nga ha Mudzimu ane ra mu funa. Ri a dovha ra ṱuṱuwedzea u vhudza vhaṅwe nga ha dzina ḽawe na zwine a vha zwone. w24.05 17 ¶11

Yehova u dzula a tshi lambedza vhagwadameli vhawe. (Vhahev. 11:6) U ri ṋea mulalo na u ita uri ri fushee zwino nahone u ḓo ri ṋea vhutshilo vhu sa fheli tshifhingani tshi ḓaho. Ri nga fhulufhela uri Yehova u khou ṱoḓa u ri lambedza na uri u na maanḓa a u ita nga u ralo. Nga nṱhani ha zwenezwo, ri bvela phanḓa ri tshi ita zwine ra nga kona u itela u mu gwadamela u fana na vhashumeli vhawe vha tshifhingani tsho fhiraho. Zwenezwo ndi zwe Timotheo a ita. (Vhahev. 6:10-12) Timotheo o vha e na fhulufhelo ḽa uri Mudzimu a tshilaho u ḓo mu lambedza. (1 Tim. 4:10) Ndi ngazwo o shuma nga maanḓa a tshi itela Yehova na vhaṅwe. Ndi mini zwe a zwi ita? Muapostola Paulo o mu ṱuṱuwedza uri a khwinise nḓila ine a funza ngayo tshivhidzoni na vhuḓinḓani. O dovha a mu vhudza uri a vhe tsumbo yavhuḓi kha vhahawe vhaṱuku na vhahulwane. Timotheo o dovha a ṋewa mishumo i konḓaho ye ya vha i tshi katela u kaidza nga lufuno vhathu vhe vha vha vha tshi tea u kaidziwa. (1 Tim. 4:11-16; 2 Tim. 4:1-5) Timotheo o vha e na vhungoho ha uri Yehova u ḓo mu lambedza.​—Vharoma 2:6, 7. w24.06 22-23 ¶10-11

Yehova o vha a tshi anzela u shumisa vhaporofita u tsivhudza na u khakhulula vhathu vhawe. Sa tsumbo, Mudzimu o vhudza Yeremia uri a vhudze Vhaisiraele uri: “Vhuya, iwe Isiraele wa ḽishandukwa . . . A thi nga ḓo u kwatamisela tshifhaṱuwo tshanga ndo sinyuwa ngauri ndi a fhulufhedzea . . . A thi nga ḓo dzula ndo u sinyutshela lwa tshoṱhe. Tenda uri wo khakha na uri wo shandukela Yehova Mudzimu wau.” (Yer. 3:12, 13) Yehova o vhudza Yoele uri a vhudze vhathu vhawe uri: “Vhuyelelani kha nṋe nga mbilu yaṋu yoṱhe.” (Yoele 2:12, 13) O vhudza Yesaya uri a ambe uri: “Ṱambani ni ḓikunakise; bvisani mishumo yaṋu mivhi phanḓa hanga; litshani u ita zwithu zwivhi.” (Yes. 1:16-19) Yehova o amba zwi tevhelaho a tshi shumisa Hesekiele, o ri: “Naa ndi a takalela lufu lwa muvhi? . . . Naa a thi ṱoḓi a tshi ṱutshela nḓila dzawe uri a tshile? A thi takali musi muthu a tshi fa, . . . Rembuluwani uri ni tshile.” (Hesek. 18:23, 32) Yehova u a takala musi a tshi vhona vhathu vha tshi rembuluwa ngauri u funa vha tshi tshila tshoṱhe. w24.08 9 ¶5-6

Mudzimu u ṋea vhashumeli vhawe vhoṱhe zwithu zwine zwa vha thusa uri vha dzule vhe na vhushaka ha tsini nae nahone u a vha livhisa na u vha tsireledza. Iṅwe tsumbo ine ya sumbedza uri Yehova ha ṱaluli ndi uri o ita uri Bivhili i kone u swikelelwa nga vhathu vhoṱhe u mona na ḽifhasi. Maṅwalo Makhethwa o vha o ṅwalwa nga Tshihevheru, Tshiaramiki na Tshigerika. Naa zwenezwi zwi amba uri vhane vha kona dzenedzi nyambo dze Bivhili ya thoma u ṅwalwa ngadzo vha na vhushaka ha tsini na Yehova u fhira vhaṅwe? Hai, a zwo ngo ralo. (Mat. 11:25) Uri Yehova a ri rambe denndeni ḽawe a zwi ḓitiki nga uri ro funzea lungafhani kana uri ri a kona dzinyambo. Yehova u ita uri vhuṱali hawe vhu wanwe nga vhathu vhoṱhe u mona na shango, hu si nga vhathu vho funzeaho fhedzi. Ipfi ḽawe Bivhili ḽo ṱalutshedzelwa nga nyambo dza zwigidi, uri vhathu vhoṱhe u mona na ḽifhasi vha kone u vhuyelwa nga zwine ya zwi funza na u guda uri vha nga vha hani khonani dzawe.​—2 Tim. 3:16, 17. w24.06 6-7 ¶13-15

Yerusalema wo vha u tshi ḓo fheliswa hu si kale samusi Yesu o vha o dzula o zwi amba. Vhakriste vho vha vha tshi nga shumisa tshenetsho tshifhinga tsho salaho uri vha khwaṱhise lutendo lwavho na u ḓilugisela u konḓelela zwe vha vha vha tshi ḓo ṱangana nazwo. (Vhahev. 10:25; 12:1, 2) Riṋe ri ḓo ṱangana na maṱungu mahulu a fhiraho e Vhakriste vha Vhahevheru vha ṱangana nao. (Mat. 24:21; Nzumb. 16:14, 16) Nyeletshedzo ye Yehova a i ṋea Vhakriste vha tshenetsho tshifhinga, na riṋe i nga ri thusa. Muapostola Paulo o ṱuṱuwedza Vhakriste uri vha gude na u elekanya nga ha zwine vha zwi guda kha Ipfi ḽa Mudzimu. (Vhahev. 5:14–6:1) Musi a tshi vha ṅwalela honoho vhurifhi, o redza zwi re kha Maṅwalo a Tshihevheru. O vha ṱalutshedza uri ndi ngani nḓila ine Vhakriste vha gwadamela ngayo Yehova i khwine u fhira nḓila ine Vhayuda vha mu gwadamela ngayo. Paulo o ṱuṱuwedza Vhakriste uri vha ḓivhe na u pfesesa ngoho i re Maṅwaloni uri vha kone u vhona musi vha tshi funzwa zwithu zwine zwa si vhe ngoho na uri vha zwi iledze. w24.09 8-9 ¶2-3; 10 ¶6

Vhafunziwa vha Yesu vho vha vha tshi ṱoḓa u ṱuṱuwedziwa. Ndi ngani? Vhaṅwe vhavho vho vha vho ṱutshela mahaya avho, miṱa yavho na mabindu u itela u vha vhatevheli vha Yesu. (Mat. 19:27) Vhaṅwe vho ita na u farwa nga nḓila i si yavhuḓi nga nṱhani ha uri vho vha vhe vhatevheli vha Yesu. (Yoh. 9:22) Vho vha vho ḓiimisela u ita dzenedzi tshanduko vhutshiloni havho na u tambula ngauri vho vha vha tshi tenda uri Yesu ndi ene Messia. (Mat. 16:16) Fhedzi musi Yesu a tshi vhulawa, zwo vha ṱungufhadza na u vha kula nungo ngauri vho vha vha sa ḓivhi uri hu ḓo itea mini. Yesu o zwi pfesesa uri ndi ngani vhafunziwa vhawe vho ṱungufhala musi a tshi fa. Nahone o vha a tshi zwi ḓivha uri u ṱungufhala havho zwo vha zwi sa khou itiswa ngauri a vha na lutendo. Nga zwenezwo, nga ḓuvha ḽe a vuswa ngaḽo, o thoma u vha ṱuṱuwedza. Sa tsumbo, o ya kha Maria Magdalena musi a tshi khou lila e vhiḓani ḽawe. (Yoh. 20:11, 16) O ḓivhonadza na kha vhafunziwa vhavhili vhe vha vha tshi bva Emausi. w24.10 13 ¶5-6

Vhabebi, thusani ṅwana uri a kone u ṱalutshedza vhaṅwe uri ndi ngani a tshi tenda uri hu na Musiki. Khamusi ni nga vhala thero dzi re kha jw.org dzi ambaho nga ha tsiko na pfunzo ya zwa vhubvelele. Ṅwana waṋu a nga kona u nanga zwine a vhona u nga zwi nga thusa kha u ṱalutshedza vhaṅwe uri ndi ngani hu na Musiki. Itani nḓowe-nḓowe ya nḓila ine a nga zwi ṱalutshedza ngayo vhaṅwe. Arali hu na muthu ane ṅwana waṋu a nga takalela u amba nae, mu ṱuṱuwedzeni uri a ṱalutshedze zwine a zwi tenda nga nḓila yo leluwaho na ine ya pfesesea. Sa tsumbo, muṅwe ane a dzhena nae tshikolo a nga kha ḓi ri: “Ndi tenda fhedzi kha zwine nda kona u zwi vhona nahone a thi athu vhona Mudzimu.” A nga kha ḓi fhindula a ri: “Humbulani ni tshi khou tshimbila ḓakani, kule na hune vhathu vha dzula hone nahone na vhona nnḓu yo fhaṱwaho henefho ḓakani. Ni nga zwi dzhia hani? Zwi tou pfala uri hu tea u vha hu na muthu o fhaṱaho yeneyo nnḓu. Zwo tou ralo na kha shango ḽine ra dzula khaḽo na zwoṱhe zwi tshilaho. Hu tea u vha hu na muthu we a zwi sika.” w24.12 18 ¶16

Roṱhe ri a ṱoḓa nyeletshedzo ine ya nga ri thusa u ita phetho dzavhuḓi. Ri nga wana yeneyo nyeletshedzo kha vhahulwane vha tshivhidzo na kha vhahashu vha re na tshenzhelo. Arali ri tshi khou eletshedzwa nga vhahashu vhane vha vha vhahulwane kha riṋe, a ro ngo tea u humbula uri nyeletshedzo yavho a i tsha shuma kha riṋe ṋamusi. Yehova u ṱoḓa ri tshi guda kha vhaaluwa. Vho tshila tshifhinga tshilapfu, nga zwenezwo vha na nḓivho, tshenzhelo na vhuṱali. Zwifhingani zwa Bivhili, Yehova o shumisa vhaaluwa vha fhulufhedzeaho u itela u ṱuṱuwedza na u livhisa vhathu vhawe. Sa tsumbo, humbulani nga ha Mushe, Davida na muapostola Yohane. Vho tshila nga zwifhinga zwi sa fani nahone vhuimo havho ho vha vhu sa fani. Musi vhe tsini na u fa, vho eletshedza vhathu vhe vha vha vha kha ḓi vha vhaswa. Vhenevha vhanna vha vhalala, vho amba uri ndi zwa ndeme u thetshelesa Yehova. Hu sa londwi uri ri kha ḓi vha vhaswa kana ro no vha vhalala, ri nga vhuyelwa nga u vusulusa zwe vha zwi amba.​—Vharoma 15:4; 2 Tim. 3:16. w24.11 8 ¶1-2

Tshifhingani tsha Noaxe, Mudzimu o vhudza vhathu uri vha songo ḽa malofha. (Gen. 9:3, 4) Nga murahu ha tshifhinga, Yehova o dovha a ṋea Vhaisiraele wonoyo mulayo. Muthu muṅwe na muṅwe ane a ḽa malofha o vha a tshi tea u “vhulawa.” (Lev. 7:27) Yesu o funza Vhayuda uri vha tevhedze Mulayo wa Mushe. (Mat. 5:17-19) Nga zwenezwo, zwi tou pfala uri musi Yesu a tshi amba na Vhayuda, o vha a sa khou vha vhudza uri vha tea u ḽa ṋama yawe kana u nwa malofha awe zwa vhukuma. Musi Yesu a tshi vhudza gogo ḽe ḽa vha ḽi Kapernaume uri vha tea u ḽa ṋama yawe na u nwa malofha awe, o vha a tshi khou amba nga lwa pfanyisedzo sa zwe a zwi ita musi a tshi vhudza mufumakadzi wa Musamaria uri: “Maḓi ane nda mu ṋea one. . . [ndi a] . . . ṋeaho vhutshilo vhu sa fheli.” (Yoh. 4:7, 14) Yesu o vha a sa khou vhudza onoyo mufumakadzi uri u ḓo wana vhutshilo vhu sa fheli nga u tou nwa eneo maḓi fhedzi. Nga hu fanaho, Yesu o vha a sa khou vhudza gogo ḽe ḽa vha ḽi Kapernaume uri vha tea u ḽa ṋama yawe na u nwa malofha awe zwa vhukuma uri vha kone u wana vhutshilo vhu sa fheli. w24.12 9 ¶4-6

Vhanna vha Vhakriste vha tea u iledza mahumbulele a si avhuḓi nga ha nḓila ine vhafumakadzi vha tea u farwa ngayo. Ndi ngani? Tshiṅwe tshiitisi ndi uri kanzhi zwithu zwine muthu a zwi humbula, u fhedzisela o zwi ita. Muapostola Paulo o sevha Vhakriste vha vhaḓodzwa vha ngei Roma uri vha “songo edzisa vhathu vha ḽino shango.” (Vharoma 12:1, 2) Musi Paulo a tshi ṅwalela Vharoma, zwi vhonala u nga ho vha ho no fhela miṅwaha minzhi tshivhidzo tsha Vharoma tshi hone. Naho zwo ralo, maipfi a Paulo a sumbedza uri vhaṅwe henefho tshivhidzoni vho vha vha tshi kha ḓi ṱuṱuwedzwa nga mikhuvha na mahumbulele a shango. Ndi ngazwo Paulo o vha ṱuṱuwedza uri vha shandule nḓila ine vha humbula ngayo na nḓila ine vha ita ngayo zwithu. Yeneyi ṱhuṱhuwedzo i kha ḓi shuma na kha vhanna vha Vhakriste na ṋamusi. Zwi ṱungufhadzaho ndi uri vhaṅwe vhanna vha a tenda u ṱuṱuwedzwa nga mahumbulele a shango, vha ita na u tambudza vhafumakadzi vhavho. w25.01 9 ¶4

Vhahulwane vha dzula vho farakanea ṋamusi. Vha a huwelela mafhungo maḓifha. (2 Tim. 4:5) Vha ri vhetshela tsumbo nga u huwelela nga u fhisea, nga u dzudzanya uri ri ḓo shuma gai tsimu na nga u ri gudisa uri ri nga huwelela hani na u funza nga nḓila yavhuḓi. Vha dovha vha shuma sa vhahaṱuli vhane vha khathutshela na vhane vha si vhe na tshiṱalula. Musi Mukriste o ita tshivhi tshihulwane, vhahulwane vha ita zwoṱhe zwine vha nga kona u itela u mu thusa uri a dovhe a vhe na vhushaka havhuḓi na Yehova. Vha dovha vha lwela u ita uri tshivhidzo tshi dzule tsho kuna. (1 Vhakor. 5:12, 13; Vhagal. 6:1) Tsha ndeme vhukuma, vhahulwane ndi vhalisa. (1 Pet. 5:1-3) Vha lugiselela dzinyambo na u dzi vhea nga nḓila yavhuḓi nahone vha a lingedza u ḓivha vhathu vhoṱhe tshivhidzoni na u ita nyendo dza vhulisa. Vhaṅwe vhahulwane vha dovha vha vha na miṅwe mishumo yo engedzeaho. Vha a thusa kha u fhaṱa na u ṱhogomela Holo, kha u dzudzanya Mabuthano, vha shuma kha Komiti ya Vhulamukanyi na Vhuongelo (HLC) na u shuma u dalela vhahashu vha re sibadela. Vhahulwane ndi vhashumi vha biko. w24.10 20 ¶9

Bivhili i amba uri nga nṱhani ha uri ho ṋekedzwa tshirengululi, ro vhofhololwa kana ro rengululwa. Muapostola Petro o zwi vhea nga heyi nḓila, o ri: “Ni a zwi ḓivha uri a si siḽiva na musuku zwe zwa ni vhofholola [thevhedz., “rengulula”] kha kutshilele kwaṋu kwa mahandana kwe na ku wana kha vhomakhulukuku waṋu. Fhedzi no rengwa nga malofha a ndeme a Kristo, ane a nga a ngwana i sa solei, i si na vhadzi.” (1 Pet. 1:18, 19; ṱms) Nga nṱhani ha tshirengululi, ri nga kona u vhofhololwa kha tshivhi na lufu zwine zwa ri ṱungufhadza nga maanḓa. (Vharoma 5:21) Zwenezwo zwi ita uri ri livhuwe Yehova na Yesu nge vha ri vhofholola vha tshi shumisa malofha a Yesu. w25.02 5 ¶15-16

Ri nga dzula hani ro ḓilinda? Ṱhogomelani uri ri nga guda mini kha muṱhannga ane ha ambiwa nga hae kha Mirero ndima ya 7. O ḓifara luvhi nga zwa vhudzekani na mufumakadzi ane a ḓifara luvhi. Ndimana 22 i amba uri onoyo muṱhannga o tevhela onoyo mufumakadzi nahone o zwi ita nga u ṱavhanya. Fhedzi samusi vese dzo fhiraho dzo amba, hu na dziṅwe phetho dzi si dzavhuḓi dze onoyo muṱhannga a dzi dzhia, dze dza ita uri zwi mu lelutshele u ḓifara luvhi. Ndi zwifhio zwe zwa ita uri onoyo muṱhannga a fhedzisele o ḓifara luvhi? Tsha u thoma, o “fhira nga nḓila i re tsini na mafhande a hune onoyo mufumakadzi a dzula hone” nga madekwana. Nga murahu, a tshimbila o livha nnḓu ya onoyo mufumakadzi. (Mir. 7:8, 9) Zwiṅwe hafhu, musi a tshi vhona onoyo mufumakadzi, ho ngo shavha. Nṱhani hazwo, o tenda onoyo mufumakadzi a tshi mu khisa nahone a thetshelesa onoyo mufumakadzi musi a tshi amba nga ha zwiṱhavhelo zwa u pfumedzana zwe a zwi ṋekedza. Khamusi onoyo mufumakadzi o vha a tshi khou itela uri onoyo muṱhannga a humbule uri o vha a si muthu muvhi. (Mir. 7:13, 14, 21 ) Arali onoyo muṱhannga a vhe o iledza u ita zwenezwo zwithu zwoṱhe, khamusi o vha a tshi ḓo vha o iledza wonoyo mulingo wa u ita zwo khakheaho nahone o vha a tshi ḓo vha a songo ita tshivhi. w24.07 16 ¶8-9; 19 ¶19

Yehova ha ṱoḓi vhashumeli vhawe vha tshi ita vhukhakhi vhuhulwane na uri arali muthu a sa rembuluwi, u a bviswa tshivhidzoni. Vhaṅwe vhathu vha vhona u nga ngauri Yehova u a “khathutshela,” a nga tenda uri muthu o itaho vhukhakhi a si rembuluwe a sa bviswe tshivhidzoni, fhedzi yeneyo a si nḓila ine Yehova a khathutshela ngayo. Naho Yehova a tshi khathutshela, a si vhuḓifari hoṱhe vhune a vhu ṱanganedza. Milayo yawe ya uri ndi zwifhio zwo lugaho na zwi songo lugaho a i shanduki. (Yuda 4) Arali Yehova a tendela muitazwivhi a sa rembuluwi a tshi bvela phanḓa e muraḓo wa tshivhidzo, zwi ḓo vha zwi sa khou sumbedza uri u a khathutshela ngauri onoyo muitazwivhi u ḓo vha na ṱhuṱhuwedzo mmbi tshivhidzoni. (Mir. 13:20; 1 Vhakor. 15:33) Ri dovha ra guda uri Yehova ha ṱoḓi na muthu na muthihi a tshi fheliswa. U ṱoḓa u tshidza vhathu vhanzhi nga hune zwa nga konadzea ngaho. Yehova u a khathutshela muthu o itaho vhukhakhi arali a shandula nḓila ine a humbula ngayo na vhuḓifari hawe nahone onoyo muthu u tea u vha a tshi khou ṱoḓa u dovha a vha khonani yawe. (Hesek. 33:11; 2 Pet. 3:9) Ndi ngazwo Yehova o vhudza vha tshivhidzo tsha Korinta a tshi shumisa muapostola Paulo uri vha ṱanganedze munna we a ita tshivhi na uri vha mu hangwele nga nṱhani ha uri o vha o rembuluwa. w24.08 17 ¶7; 18-19 ¶14-15

Kha tshifanyiso tsha nngu na mbudzi, Yesu o amba uri musi a tshi haṱula vhathu, u ḓo sedza zwe vha zwi ita musi vha tshi tikedza vharathu vhawe vho ḓodzwaho. (Mat. 25:31-46) U ḓo haṱula nga tshifhinga tsha “maṱungu mahulu” musi nndwa ya Haramagedo i sa athu u thoma. (Mat. 24:21) Yesu u ḓo khethekanya vhane vha tikedza vhaḓodzwa na vhane vha si vha tikedze u fana na musi mulisa a tshi khethekanya nngu na mbudzi. Bivhili i amba uri Yehova o vhea Yesu uri a vhe ene ane a haṱula nahone Yesu u ḓo haṱula nga nḓila yo teaho. (Yes. 11:3, 4) Musi Yesu a tshi haṱula, u sedza nḓila ine vhathu vha ḓifara ngayo, zwine vha zwi humbula na zwine vha zwi amba. U sedza na uri vha fara hani vhaḓodzwa. (Mat. 12:36, 37) Yesu u ḓo vha a tshi zwi ḓivha uri ndi vhafhio vhe vha tikedza vharathu vhawe vho ḓodzwaho na vhe vha tikedza mushumo we vha u ṋewa. Iṅwe nḓila khulwane ine muthu a nga tikedza ngayo vharathu vha Kristo ndi nga u vha thusa kha mushumo wa u huwelela. w24.09 20-21 ¶3-4

Musi hu na tshithu tshine ra khou tshi timatima, ri tea u ṱolisisa uri Bivhili i ri mini nga hatsho. Humbulani nga ha houḽa wahashu ane a kha ḓi vha muswa we a vha a tshi khou timatima arali Yehova e na ndavha nae. Naa u tea u sokou zwi litsha zwo ralo? Hai. U tea u ‘ṱolisisa zwithu zwoṱhe’ nga u guda Bivhili u itela u vhona uri Yehova u mu dzhia hani. Musi ri tshi vhala Bivhili, zwi vha zwi tshi tou nga ri khou pfa Yehova a tshi amba na riṋe. Fhedzi uri ri kone u wana phindulo dza mbudziso dzashu, ri tea u ita zwi fhiraho u sokou vhala Bivhili. Ri tea u ṱoḓa maṅwalo ane a ḓo ri thusa u wana phindulo dza mbudziso dzashu. Ri nga ita ṱhoḓisiso nga ha mafhungo ane ra khou a ṱoḓa ri tshi shumisa zwishumiswa zwine ndangulo ya Yehova ya ri ṋea zwone. (Mir. 2:3-6) Ri nga rabela ra humbela Yehova uri a ri thuse musi ri tshi ita ṱhoḓisiso na uri a ri thuse uri ri wane phindulo. Nga murahu ra ṱoḓa vhulivhisi  Bivhilini na mafhungo ane a nga ri thusa kha vhuimo vhune ra vha khaho. w24.10 25 ¶4-5

Yehova a nga si fhaṱutshedze muthu ane a ita zwithu nga nṱhani ha uri u khou ṱoḓa uri vhathu vha mu dzhie e wa ndeme. (Vhakor. 10:24, 33; 13:4, 5) Nga tshiṅwe tshifhinga, na khonani dza Yesu dza tsini dzo vha dzi tshi khou ṱoḓa vhuimo, fhedzi vho vha vhe na zwiṱuṱuwedzi zwi si zwavhuḓi. Humbulani nga ha zwe muapostola Yakobo na Yohane vha zwi ita. Vho humbela Yesu uri a vha ṋee vhuimo ha ndeme Muvhusoni wawe. Yesu ho ngo vha khoḓa nge vha vha vha tshi khou ṱoḓa honoho vhuimo. Nṱhani hazwo, o vhudza vhaapostola vhawe vha 12 uri: “Ane a ṱoḓa u vha muhulwane kha inwi nga a shumele vhaṅwe, ane a ṱoḓa u vha wa u thoma vhukati haṋu nga a vhe mulanda.” (Marko 10:35-37, 43, 44) Vhahashu vhane vha vha na zwiṱuṱuwedzi zwavhuḓi zwa u ṱoḓa u thusa vhahavho, vha ḓo thusa tshivhidzo nga nḓila nnzhi.​—1 Vhathes. 2:8. w24.11 15-16 ¶7-8

Musi ni tshi ita phetho, lufuno lu ḓo ni thusa uri ‘ni ṱoḓe zwi vhuyedzaho vhaṅwe’ na uri ni ambare nga nḓila i re na tshirunzi. (1 Vhakor. 10:23, 24, 32; 1 Tim. 2:9, 10) Zwenezwo zwi ḓo ri thusa uri ri ite phetho ine ya sumbedza uri ri a funa vhaṅwe na u vha ṱhonifha. Arali ni tshi khou tea u ita phetho khulwane, ni tea u dovha na humbula nga ha zwine na nga zwi ita uri yeneyo phetho i bvelele. Yesu o ri ri ‘tea u thoma ra vhalela.’ (Luka 14:28) Musi ni sa athu ita phetho, humbulani nga ha uri hu ḓo ṱoḓea tshifhinga tshingafhani, zwithu zwine zwa ḓo ṱoḓea, na vhuḓidini vhune na ḓo tea u vhu ita uri yeneyo phetho i bvelele. Nga zwiṅwe zwifhinga zwi nga ṱoḓea uri ni ambe na vha muṱa waṋu uri muṅwe na muṅwe muṱani a ḓivhe zwine a tea u zwi ita uri yeneyo phetho i vhe i bvelelaho. Ndi ngani zwi zwa ndeme uri ni ite zwenezwi? Zwi nga ni thusa u vhona arali ni tshi tea u ita dziṅwe tshanduko kana arali ni tshi tea u shandula phetho yaṋu. Musi ni tshi vhudza vha muṱa waṋu nga ha yeneyi phetho na u vha thetshelesa musi vha tshi amba mihumbulo yavho, zwi ḓo ita uri ni kone u shumisana navho zwavhuḓi uri yeneyo phetho i kone u bvelela. w25.01 18-19 ¶14-15

Yesaya u dzumbulula uri ndi ngani ri tshi fanela uri ri ‘pembele na u takala’ musi ri pharadisoni ya pfanyisedzo. Yeneyi pharadiso ya pfanyisedzo yo sikwa nga Yehova. (Yes. 65:18, 19) Nga zwenezwo, a zwi ri mangadzi uri Yehova u khou shumisa riṋe u itela u thusa vhathu uri vha bve kha zwiimiswa zwa shango zwine zwa si vha funze ngoho nga ha Mudzimu, na u vha thusa uri vha vhe tshipiḓa tsha pharadiso ya pfanyisedzo. Ri takalela phaṱhutshedzo dzoṱhe dzine ra dzi wana nga nṱhani ha uri ri a ḓivha ngoho nahone zwi ri sudzulusela uri ri vhudze vhaṅwe nga hazwo. (Yer. 31:12) Ri a livhuwa vhukuma nahone ri takalela fhulufhelo ḽine ra vha naḽo sa vhadzulapo vha pharadiso ya pfanyisedzo. Bivhili i fhulufhedzisa uri ri ḓo ‘fhaṱa nnḓu ra dzula khadzo na u ṱavha minḓirivhe ra ḽa mitshelo yayo.’ A ri nga “shumeli mahala” ngauri ri ḓo vha ro ‘fhaṱutshedzwa nga Yehova.’ O ri fhulufhedzisa uri ri ḓo vha na vhutshilo ho tsireledzeaho na vhu takadzaho, ri tshi ḓivha uri ri khou tshilela mini. U a ḓivha zwine ra ṱoḓa nahone u ḓo “fusha lutamo lwa tshiṅwe na tshiṅwe tshi tshilaho.”​—Yes. 65:20-24; Ps. 145:16. w24.04 22-23 ¶11-12

Ri ita uri Yehova a vhe Tombo ḽashu musi ri tshi ḓitika tshoṱhe ngae. Ri fhulufhela uri u mu thetshelesa na kha zwifhinga zwi konḓaho zwi ḓo ri vhuyedza. (Yes. 48:17, 18) Tshifhinga tshoṱhe musi ri tshi vhona uri Yehova u khou ri thusa, zwi ita uri ri mu fhulufhele nga ho engedzeaho. Zwenezwo zwi ita uri ri vhe na vhungoho ha uri ndi Yehova fhedzi ane a nga ri thusa u konḓelela mulingo muṅwe na muṅwe hu sa londwi uri ndi muhulwane lungafhani. Yehova u fana na tombo ḽihulu kana thavha ine ya dzula i fhethu huthihi. Zwine a vha zwone na tshipikwa tshawe a zwi shanduki. (Maḽ. 3:6) Musi Adamu na Eva vha tshi vha mashandukwa, Yehova ho ngo shandula tshipikwa tshawe nga ha vhathu. Samusi muapostola Paulo o amba, Yehova “a nga si ite zwine zwa lwisana na zwine a vha zwone.” (2 Tim. 2:13) Zwenezwi zwi amba uri hu sa londwi uri hu itea mini kana uri vhaṅwe vha ita mini, Yehova a nga si vhuye a shandula zwine a vha zwone, tshipikwa tshawe kana milayo yawe. Ngauri Yehova ha shanduki, ri a zwi ḓivha uri u ḓo ri thusa kha zwifhinga zwi konḓaho, na uri u ḓo ita zwe a ri fhulufhedzisa.​—Ps. 62:6, 7. w24.06 27-28 ¶7-8

Arali hu na muthu ane na khou pfana nae, ndi mini zwine zwa ḓo ni thusa u ita phetho ya uri ni vhingane nae kana hai? Mu ḓivheni khwine. Ni nga vha no guda zwiṅwe zwithu nga ha onoyo muthu musi ni sa athu thoma u pfana nae. Fhedzi zwino ni na tshibuli tsha uri ni ḓivhe ‘zwine onoyo muthu a vha zwone mbiluni.’ Musi ni tshi khou pfana ni nga guda zwinzhi nga ha vhushaka hawe na Yehova, zwine a vha zwone, na nga nḓila ine a humbula ngayo. Musi tshifhinga tshi tshi khou ḓi ya, ni tea u vha ni tshi vho kona u fhindula mbudziso ine ya ri: ‘Naa uyu muthu a nga vha mufarisi wavhuḓi wa mbingano kha nṋe?’ (Mir. 31:26, 27, 30; Vhaef. 5:33; 1 Tim. 5:8) ‘Naa ndi ḓo kona u mu funa na u dzhiela nṱha maḓipfele awe nahone naa na ene u ḓo kona u mpfuna na u dzhiela nṱha maḓipfele anga? Naa ri ḓo kona u tshilisana hu sa londwi vhushayanungo hashu?’ (Vharoma 3:23) Musi ni tshi vho ḓivhana khwine ni humbule uri: Zwa ndeme a si uri ni a fana, fhedzi zwa ndeme ndi uri ni kone u tshilisana hu sa londwi u fhambana ha vhoiwe. w24.05 27 ¶5

Khosi Davida o ita tshivhi tshihulwane. Fhedzi musi muporofita Nathani a tshi mu vhudza nga ha tshivhi tshawe, Davida o ḓiṱukufhadza nahone a rembuluwa. (Ps. 51:3, 4, 17, ṱhalusandima) Khosi Hiskia na ene o khakhela Yehova. (2 Koron. 32:25) Fhedzi u fana na Davida, Hiskia o ḓiṱukufhadza a rembuluwa. (2 Koron. 32:26) Nga murahu ha zwenezwo, Yehova o mu dzhia hani? O mu dzhia sa khosi i fhulufhedzeaho ye ya ‘bvela phanḓa i tshi ita zwo lugaho.’ (2 Dzikh. 18:3) Ndi mini zwine ra zwi guda? Ri guda uri ri tea u rembuluwa kha zwivhi zwashu, ra iledza u dovha ra ita vhukhakhi vhu fanaho. Hu pfi mini arali ra kaidzwa nga vhahulwane vha tshivhidzo, naho hu kha mafhungo ane a vhonala a tshi nga ha tou dina? A ro ngo tea u pfa u nga Yehova ha tsha ri funa kana uri vhahulwane vha khou lwa na riṋe. Na mahosi avhuḓi a Isiraele o vha a tshi tea u kaidzwa nga zwiṅwe zwifhinga. (Vhahev. 12:6) Musi ri tshi kaidzwa ri tea (1) u ḓiṱukufhadza, (2) u ita tshanduko dzi ṱoḓeaho nahone (3) ri bvele phanḓa ri tshi shumela Yehova nga mbilu dzashu dzoṱhe. Arali ra rembuluwa kha zwivhi zwashu, Yehova u ḓo ri hangwela.​—2 Vhakor. 7:9, 11. w24.07 21 ¶8; 22 ¶9, 11

Muthu o itaho vhukhakhi u bviswa tshivhidzoni arali a hana u shanduka musi vhahulwane vha tshi lingedza u mu thusa lwo vhalaho uri a rembuluwe. (2 Dzikh. 17:12-15) Ene muṋe u vha a tshi khou sumbedza nga zwine a ita uri ha ṱoḓi u tevhedza milayo ya Mudzimu. (Dot. 30:19, 20) Tshivhidzoni hu ḓo itwa nḓivhadzo ya uri onoyo muthu ha tsha vha muṅwe wa Ṱhanzi dza Yehova. Tshipikwa tsha yeneyo nḓivhadzo a si u mu dzhenisela maṱo. Nṱhani hazwo, i vha i tshi khou itelwa uri vhaṅwe tshivhidzoni vha tevhedze zwine Bivhili ya zwi amba musi i tshi ri “ni litshe u konana” na onoyo muthu na uri “ni songo ḽa na muthu o raloho.” (1 Vhakor. 5:9-11) Yehova o vha e na zwiitisi zwi pfalaho musi a tshi ri ṋea honoho vhulivhisi. Muapostola Paulo o ṅwala uri: “Mbiliso ṱhukhu i kukumusa fuḽauru yoṱhe.” (1 Vhakor. 5:6) Arali muthu a ita vhukhakhi a si rembuluwe nahone a sa bviswe tshivhidzoni, zwi nga ita uri vhaṅwe tshivhidzoni vha humbule uri a si zwa ndeme u tevhela milayo ya Yehova.​—Mir. 13:20; 1 Vhakor. 15:33. w24.08 27 ¶3-4

A ri koni u ṋea vhaṅwe vhathu maanḓa, fhedzi ri nga shumisa maanḓa ane ra vha nao u itela u vha thusa. Sa tsumbo, ri nga thusa vhalala kana vhahashu vhane vha si vhe na mutakalo wavhuḓi nga u vha itela miṅwe mishumo ya hayani kana nga u tenda musi vha tshi ri ruma uri ri ye u vha rengela zwiṅwe zwithu mavhengeleni. Ri nga dovha ra thusa nga u kunakisa na u lugisa Holo dzashu. Ni nga dovha na khwaṱhisa vhaṅwe nga zwine na zwi amba. Humbulani nga ha muthu ane a nga pfa o ṱuṱuwedzea vhukuma arali na mu vhudza nḓila ine na dzhiela ngayo nṱha mushumo une a khou ita. Ni nga dovha na humbula nga ha muthu ane na vhona uri u khou ṱoḓa u khuthadzwa. Ni ite vhuḓidini ha uri ni vhudze onoyo muthu uri ni na ndavha nae. Ni nga kha ḓi mu dalela, u mu founela kana na mu rumela khadi, email kana mulaedza nga founu. Ni songo vhilaela nga ha uri ni ḓo amba mini na onoyo muthu. Maipfi maṱukuṱuku ane na nga a amba a nga kwama onoyo wahashu a mu thusa uri a bvele phanḓa a tshi fhulufhedzea kana uri a vhe na mavhonele avhuḓi nga ha vhuimo vhune a vha khaho.​—Mir. 12:25; Vhaef. 4:29. w24.09 28 ¶8-10

Arali no no fhedza tshifhinga ni tshi khou shuma sa mushumeli, ni nga vha no no guda zwithu zwinzhi zwine zwa nga ita uri ni fanelee u shuma sa muhulwane. Naa ni nga takalela u ita “mushumo wavhuḓi” une vhahulwane vha u ita?Ndi mushumo ufhio une vhahulwane vha u ita? Vha ranga phanḓa kha mushumo wa u huwelela, vha ita mushumo wa vhulisa na wa u funza na u thusa vhahashu tshivhidzoni uri vha vhe na lutendo lwo khwaṱhaho kha Yehova nga zwine vha zwi amba na nga tsumbo yavho. Ndi ngazwo Bivhili i tshi amba uri vhahulwane ndi “zwifhiwa.” (Vhaef. 4:8) Ni nga ita mini uri ni fanelee u vha muhulwane? U fanelea u vha muhulwane a zwi fani na musi ni tshi khou ṱoḓa mushumo, ngauri kanzhi musi ni tshi khou ṱoḓa mushumo vha sedza arali ni na vhutsila kha mushumo une na khou u ṱoḓa. Fhedzi arali ni tshi khou ṱoḓa u vha muhulwane, a ni tei u vha ni na vhutsila ha u huwelela na u funza fhedzi. Ni tea u vha ni tshi fanelea u ya nga zwine zwa ambiwa nga 1 Timotheo 3:1-7 na Tito 1:5-9. w24.11 20 ¶1-3