Tshiṅwe tsha zwithu zwine zwa ita uri vhavhingani vha takale nga maanḓa ndi musi vha tshi vha na ṅwana a re na mutakalo wavhuḓi. Fhedzi naho vhabebi vha tshi funa onoyo ṅwana, a vha ṱoḓi a tshi dzula e lushie a sa aluwi. Zwavhuḓivhuḓi, vha nga vhilaela arali ṅwana wavho a sa khou aluwa. Na Yehova u a takala musi a tshi vhona ri tshi thoma u guda nga hae, fhedzi ha ṱoḓi ri tshi guma henefho. (1 Vhakor. 3:1) Nṱhani hazwo, u ṱoḓa ri tshi bvela phanḓa ri tshi vha “na lutendo lwo khwaṱhaho.” Bivhilini ipfi ḽa Tshigerika ḽo ṱalutshedzelwaho nga uri u vha “na lutendo lwo khwaṱhaho” ḽi nga ambela kha u vha “muthu o vhibvaho.” (1 Vhakor. 2:6) Samusi ṅwana a tshi aluwa u vhuya u swika a tshi vha mualuwa, na riṋe ri fanela u bvela phanḓa ri tshi vha na vhushaka ho khwaṱhaho na Yehova. Nga yeneyi nḓila ri vha ri tshi khou vha Vhakriste vho vhibvaho. Zwi tou pfala uri naho ro no swikelela tshenetsho tshipikwa, a ro ngo tea u litsha u khwinisa.​—1 Tim. 4:15. w24.04 2 ¶1, 3

Arali muṅwe muthu a ni vhudzisa uri, ‘Yehova ndi mini kha inwi?’ ni nga ri mini? Khamusi ni nga fhindula nga u ri: ‘Yehova ndi Khotsi anga, Mudzimu wanga na Khonani yanga.’ Ni nga vha no humbula na nga dziṅwe nḓila dzine na nga ṱalusa Yehova ngadzo. Fhedzi naa ni nga vhuya na mu ṱalusa sa muthu we a ni ramba denndeni ḽawe? Khosi Davida o vhambedza vhukonani vhune ha vha hone vhukati ha Yehova na vhashumeli vhawe vha fhulufhedzeaho na vhushaka vhune ha vha hone vhukati ha muthu we a ramba vhathu na vhaeni vhawe. O vhudzisa uri: “Iwe Yehova, ndi nnyi ane a nga vha mueni denndeni ḽau? Ndi nnyi ane a nga dzula thavhani yau khethwa?” (Ps. 15:1) Kha yeneyi vese ri guda uri ri nga vha vhaeni denndeni ḽa Yehova, zwine zwa amba u vha khonani dzawe. Musi Yehova a sa athu sika zwithu zwoṱhe, o vha e eṱhe. Fhedzi nga murahu a sika Murwa wawe wa tanzhe. Yehova o vha a tshi tou nga u khou ramba mueni wawe wa u thoma denndeni ḽawe nahone o vha o takala vhukuma musi a tshi ita nga u ralo. Bivhili i zwi bvisela khagala uri Yehova o vha a tshi ‘takadzwa’ nga Murwa wawe. Nahone Murwa wawe o vha o “takala phanḓa hawe tshifhinga tshoṱhe.”​—Mir. 8:30. w24.06 2 ¶1-3

Vhonani nga maṱo a muhumbulo tshigwada tsha vhanna vha fhiraho 340 000 vho kuvhangana u itela u vhea Davida sa khosi kha ḽoṱhe ḽa Isiraele. Vhenevho vhanna vho fhedza maḓuvha mararu vha tshi khou dzula thavhani tsini na Heburoni, ho vha hu tshi khou ḽiwa mihani na u imba nyimbo dza u renda Mudzimu. (1 Koron. 12:39) Kha tshenetsho tshigwada, ho vha hu na muṅwe munna ane a pfi Tsadoko. Vhunzhi ha vhathu vha nga vha vha songo vhuya vha zwi ṱhogomela uri o vha e hone. Fhedzi Yehova o ita vhungoho ha uri ri ḓivhe uri Tsadoko o vha e hone henefho. (1 Koron. 12:22, 26-28) Tsadoko o vha e tshifhe we a vha a tshi shuma tsini-tsini na Tshifhe Muhulu Abiathara. Yehova o dovha a ṋea Tsadoko vhuṱali na u mu thusa uri a kone u pfesesa zwe Mudzimu a vha a tshi khou zwi ṱoḓa. (2 Sam. 15:27) O vha a munna a re na tshivhindi. Kha ano maḓuvha a vhufhelo, Saṱhane u khou lwa nga nungo dzoṱhe uri vhathu vha Mudzimu vha fare ludongo nga hu fhisaho. (1 Pet. 5:8) Ndi ngazwo ri tshi ṱoḓa tshivhindi uri ri kone u konḓelela musi ro lindela Yehova a tshi fhelisa Saṱhane na shango ḽawe ḽivhi. (Ps. 31:24) Musi ri tshi tshi ita nga u ralo ri vha ri tshi khou edzisa nḓila ye Tsadoko a vha e na tshivhindi ngayo. w24.07 2 ¶1-3

Musi Yehova a tshi sika munna na mufumakadzi vha u thoma, o vha a tshi khou ṱoḓa uri vha takale. O vha ṋea haya ho nakaho, a vha ṋea tshifhiwa tsha mbingano na mushumo u takadzaho. Vho vha vha tshi khou tea u ḓadza ḽifhasi nga vhana vhavho, vha ita uri ḽi vhe pharadiso ḽi fane na tsimu ya Edeni. O vha ṋea mulayo muthihi fhedzi, u sa konḓi. O vha vhudza uri arali vha pfuka wonoyo mulayo vha ḓo fa. Ri a zwi ḓivha uri ho itea mini. Ho ḓa muruṅwa muvhi we a vha a sa funi vhathu na Mudzimu, a linga Adamu na Eva uri vha si thetshelese Mudzimu. Adamu na Eva vho ita zwe onoyo muruṅwa a vha vhudza zwone. Vho ita tshivhi nge vha kundelwa u thetshelesa Khotsi avho wa ṱaḓulu. Zwe Yehova a amba zwo mbo ḓi itea. Vho sedzana na masiandoitwa a u sa thetshelesa lwa vhutshilo havho hoṱhe. Vho vha vhalala, vha fa.​—Gen. 1:28, 29; 2:8, 9, 16-18; 3:1-6, 17-19, 24. w24.08 3 ¶3

Yehova na Murwa wawe vha ṱoḓa ri tshi takala. Phisalema 119:2 i ri: “Hu takala vhane vha tevhedza khumbudzo dzawe, vhane vha mu ṱoḓa nga mbilu dzavho dzoṱhe.” Na Yesu o amba uri: “Hu takala vhane vha pfa Ipfi ḽa Mudzimu, vha tevhedza zwine ḽa amba!” (Luka 11:28) Musi vhashumeli vha Yehova vha tshi vhala Bivhili ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe, na u ita zwoṱhe zwine vha nga kona uri vha shumise zwine vha zwi guda, zwi ita uri vha takale. (Yak. 1:22-25) Musi ri tshi ita zwine ra zwi guda Ipfini ḽa Mudzimu, zwi ita uri Yehova a takale. (Muh. 12:13) Zwiṅwe hafhu, musi ri tshi tevhedza zwine zwa vha Ipfini ḽa Mudzimu, zwi ri thusa u khwinisa nḓila ine ra tshilisana ngayo na vhaṅwe muṱani na tshivhidzoni. U ita zwine ra zwi guda Bivhilini zwi dovha zwa ri thusa uri ri si ṱangane na thaidzo dzine vhathu vhane vha si thetshelese Yehova vha ṱangana nadzo. Zwi tou sumbedza uri zwe Khosi Davida a zwi amba ndi ngoho. Kha luimbo lwe a lu ṅwala, o amba nga ha milayo ya Yehova na nḓila ine a haṱula ngayo, a fhedzisela nga u amba uri: ‘Ane a zwi tevhedza u a lambedzwa zwihulu.’​—Ps. 19:7-11. w24.09 2 ¶1-3

Yehova u a vhona zwithu zwoṱhe zwine zwa itea kha vhashumeli vhawe. U a zwi vhona musi ro takala na musi ri songo takala. (Ps. 37:18) U a takala musi a tshi vhona ri tshi khou ita zwoṱhe zwine ra nga kona u itela u mu shumela, hu sa londwi thaidzo dzine ra nga vha ri khou sedzana nadzo. Nahone o ḓiimisela u ri thusa na u ri khuthadza. Phisalema 147:3 i amba uri Yehova “u pomba mbonzhe” dza vha re na mbilu dzo vunḓekanaho. Lwonolu luṅwalo lu sumbedza nḓila yavhuḓi ine Yehova a fara ngayo vhathu vhane vha khou pfa vhuṱungu. Fhedzi ndi mini zwine ra nga zwi ita u itela uri Yehova a kone u ri thusa? Kha ri haseledze nga ha tsumbo i tevhelaho. Dokotela a re na tshenzhelo a nga ita zwine a nga kona u itela u thusa muthu o huvhalaho uri a fhole. Fhedzi uri onoyo muthu a kone u fhola, u tea u tevhedza nga vhuronwane zwe onoyo dokotela a mu vhudza. Nga nḓila i fanaho, ri tea u tevhedza vhulivhisi ha Yehova uri a kone u fhodza mbilu dzashu. A tshi shumisa Ipfi ḽawe, Yehova o letshedza nga lufuno vhathu vhane vha khou pfa vhuṱungu. w24.10 6 ¶1-2

Tshifhingani tsho fhiraho, khandiso dzashu dzo amba uri vhathu vhe vha fheliswa nga Yehova a vha nga ḓo vuswa. Hu na zwiitea zwo vhalaho zwi re Bivhilini zwi ambaho nga ha nḓila ye Yehova a haṱula ngayo vhathu vha songo lugaho. Sa tsumbo, hu na vhathu vho lovhaho nga tshifhinga tsha Maḓi Mahulu vhane mbalo yavho a i ḓivhei, tshaka dza sumbe dze Yehova a laedza vhathu vhawe uri vha dzi fhelise musi vha tshi dzhena Shangoni ḽo Fhulufhedziswaho na maswole a 185 000 a Vhaasuri e a fheliswa nga muruṅwa wa Yehova nga vhusiku vhuthihi. (Dot. 7:1-3; Yes. 37:36, 37) Kha zwenezwi zwiitea zwoṱhe, naa Bivhili i a ri ṋea vhuṱanzi ho eḓanaho ha uri Yehova o fhelisa vhenevho vhathu lwa tshoṱhe, na uri a nga si tsha dovha a vha vusa? Hai, a i ri ṋei honoho vhuṱanzi. Kha tsumbo dze ra amba nga hadzo, a ri ḓivhi uri Yehova o haṱula hani muthu muṅwe na muṅwe. A ri ḓivhi arali vhathu vho vhulawaho vho vha na tshibuli tsha u guda nga ha Yehova na u rembuluwa. w24.05 3 ¶5-7

Yesu o amba nga ha tshifanyiso tsha tshilikadzi ye ya vha i tshi khou ṱoḓa thuso kha muhaṱuli ngauri yo vha i sa khou fariwa zwavhuḓi. Zwi tou pfala uri vhafunziwa vha Yesu vho pfesesa nḓila ye yeneyo tshilikadzi ya vha i tshi khou ḓipfa ngayo ngauri nga tshenetsho tshifhinga, vhathu vhanzhi vho vha vha sa farwi zwavhuḓi. (Luka 18:1-5) Na riṋe ri nga pfesesa zwavhuḓi nḓila ye yeneyi tshilikadzi ya ḓipfa ngayo ngauri ri nga kha ḓi vha ro farwa nga nḓila i si yavhuḓi tshifhingani tsho fhiraho. Vhathu vhanzhi ṋamusi vha na tshiṱalula, a vha na vhuthu nahone vha na tseḓa. Ndi ngazwo zwi sa ri mangadzi musi ri tshi farwa nga nḓila i si yavhuḓi. (Muh. 5:8) Fhedzi musi wahashu a tshi ri fara nga nḓila i si yavhuḓi, zwi nga ri vhaisa vhukuma. Ndi ngoho uri vhahashu vha vha vha sa khou tou ri pikisa nga nṱhani ha zwine ra zwi tenda, fhedzi vha nga ri fara nga nḓila i si yavhuḓi nga nṱhani ha uri vha na tshivhi. Ri nga guda zwinzhi kha Yesu musi zwi tshi ḓa kha zwe a zwi ita musi a tshi farwa nga nḓila i si yavhuḓi nga vhapikisi. Arali ri tshi kona u konḓelela musi vhapikisi vha sa ri fari zwavhuḓi, zwi tou pfala uri ri tea u konḓelela na musi vhahashu vha sa ri fari zwavhuḓi. w24.11 2 ¶1-2

Tshifhingani tsha Bivhili, vhurotho ho vha vhu ha ndeme. (Gen. 14:18; Luka 4:4, ṱms.) Ho vha ho ḓowelea vhukuma lwe nga tshiṅwe tshifhinga Bivhili ya shumisa ipfi “vhurotho” i tshi ambela kha zwiḽiwa nga u angaredza. (Mat. 6:11, ṱms.) Yesu o ita vhuṱolo a tshi shumisa vhurotho kha zwiitea zwivhili zwi ḓivheaho. (Mat. 16:9, 10) Tshiṅwe tsha zwenezwi zwiitea tshi wanala kha Yohane ndima ya 6. Musi vhaapostola vha Yesu vho no fhedza u huwelela, vho vha vho neta nahone vha tshi khou ṱoḓa u awela. Nga zwenezwo, vho ṋamela tshikepe na Yesu vha ya seli ha Lwanzhe lwa Galilea. (Marko 6:7, 30-32; Luka 9:10) Vho swika fhethu he ha vha hu si na vhathu, tsini na Betsaida. Hu sa athu fhela na tshifhinga, vhathu vhanzhi vho zwi pfa uri Yesu u henengei nahone vha mbo ḓi swika. Yesu ho ngo sokou vha litsha vho ralo. O vha sumbedza vhuthu nga u vha gudisa nga ha Muvhuso na u fhodza vha lwalaho. Ngauri ḽo vha ḽi tshi vho kovhela, vhafunziwa vho vha vha tshi khou ḓivhudzisa uri avho vhathu vho vha vha tshi ḓo ḽa mini. Vhaṅwe vhavho vha nga vha vho vha vhe na zwiḽiwanyana, fhedzi vhunzhi havho vho vha vha tshi ḓo tea u ya kha miḓi i re nga henefho tsini u itela u renga zwiḽiwa.​—Mat. 14:15. w24.12 2 ¶1-2

Vhabebi vhashu vha u thoma Adamu na Eva, vho vha vhe si na tshivhi nahone vha tshi khou tshila pharadisoni ya manakanaka. (Gen. 1:27; 2:7-9) Vho vha vhe na tshibuli tsha u tshila nga u ralo lwa tshoṱhe. Fhedzi zwithu zwo mbo ḓi shanduka. Adamu na Eva vho mbo ḓi ita tshivhi. Nga nṱhani ha zwenezwo, Yehova o mbo ḓi vha bvisa tsimuni ya Edeni vha xelelwa nga tshibuli tsha u tshila lwa tshoṱhe. Vhana vhavho vho wana ifa ḽifhio ḽi bvaho khavho? Bivhili i ri vhudza uri: “Tshivhi tsho dzhena shangoni nga muthu muthihi [ane a vha Adamu], tshenetsho tshivhi tsha ḓisa lufu, lufu lwa ṱanganya vhathu vhoṱhe, ngauri vhoṱhe vho tshinya.” (Vharoma 5:12) Ifa ḽe vha ri siela ḽone ndi tshivhi, tshine tsha ita uri ri fe. Tshenetsho tshivhi tshi tou nga tshikolodo tshihuluhulu, tshine ra si kone u tshi lifha nga riṋe vhaṋe. (Ps. 49:8) Bivhilini, tshivhi tshi fanyiswa na tshikolodo. (Mat. 18:32-35) Musi ri tshi ita tshivhi, zwi tou nga ri vha ri tshi khou koloda Yehova. Ri nga si kone u lifha tshenetsho tshikolodo nga riṋe vhaṋe nahone arali tsha sa lifhiwa, tshi ḓo phumulwa musi ri tshi fa.​—Vharoma 6:7. w25.02 2-3 ¶2-3

Ndi ndugelo khulwane u vhudza vhathu nga ha Muvhuso wa Mudzimu. A si muṅwe na muṅwe ane a vha na yeneyi ndugelo. Sa tsumbo, musi Yesu e kha ḽifhasi, ho ngo tendela madimoni a tshi ṱanziela nga hae. (Luka 4:41) Musi muthu a sa athu thoma u huwelela na Ṱhanzi dza Yehova, u tea u vha a tshi khou tshila nga nḓila ine ya takadza Mudzimu. Ri sumbedza uri ri livhuwa yeneyo ndugelo nga u huwelela huṅwe na huṅwe hune ra vha hone, na nga tshifhinga tshiṅwe na tshiṅwe. U fana na Yesu, tshipikwa tshashu ndi u zwala na u sheledza mbeu ya Muvhuso mbiluni dza vhathu. (Mat. 13:3, 23; 1 Vhakor. 3:6) Ndangulo ya Yehova i tevhedza tsumbo ya Yesu nga u ita zwoṱhe zwine ya nga kona u itela u thusa vhathu uri vha ḓivhe dzina ḽa Mudzimu. Kha Ṱhalutshedzelo Ya Shango Ḽiswa Ya Maṅwalo Makhethwa, ndangulo yo vhuyedzedza dzina ḽa Mudzimu fhethu he ḽa vha ḽi hone musi Bivhili i tshi thoma u ṅwaliwa. Ni nga wana yeneyi ṱhalutshedzelo ya Bivhili yo fhelelaho kana zwipiḓa zwayo nga nyambo dzi fhiraho 270. w24.04 9 ¶8-9

Vhaṅwe vhanna vha itela mufumakadzi wavho zwithu zwavhuḓi ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe u itela u mu sumbedza nḓila ine vha mu funa ngayo. (1 Yoh. 3:18) Munna a nga ita zwithu zwo leluwaho zwi ngaho u fara mufumakadzi wawe nga tshanḓa kana u mu kuvhatedza u itela u mu sumbedza nḓila ine a mu funa ngayo. A nga ita na u mu rumela mulaedza a mu vhudza uri: “Ndo ni ṱuvha” kana a mu vhudzisa uri: “Ḓuvha ḽaṋu ḽi khou tshimbila hani?” A nga mu rengela maluvha kana tshifhiwa u itela u mu sumbedza uri u mu funa lungafhani. Musi munna a tshi ita zwenezwi zwithu, u vha a tshi khou hulisa mufumakadzi wawe na u khwaṱhisa mbingano yawe. Munna ane a hulisa mufumakadzi wawe u ita uri mufumakadzi wawe a zwi ḓivhe uri u na ndavha nae nahone u ita uri mufumakadzi wawe a takale. Iṅwe nḓila ine munna a nga ita ngayo zwenezwi ndi nga u livhuwa mufumakadzi wawe kha zwithu zwoṱhe zwine a zwi ita u itela u mu thusa. (Vhakol. 3:15) Musi munna a tshi khoḓa mufumakadzi wawe zwi tshi bva mbiluni, zwi ita uri mufumakadzi wawe a takale vhukuma. Musi munna a tshi vhudza mufumakadzi wawe zwine a zwi funa nga hae, zwi ita uri mufumakadzi wawe a pfe a tshi funiwa na uri a pfe o hulisiwa. w25.01 11 ¶15; 13 ¶16

Phisalema 15 i fhedzisela nga u fhulufhedzisa uri: “Ane a ita zwenezwi zwithu ha nga vhuyi a dzinginyea.” Henefha muphisalema u ṱalutshedza uri ndi ngani Yehova a tshi ṱoḓa ri tshi ita zwenezwi zwithu zwe zwa ambiwa kha yeneyi phisalema. Yehova u ṱoḓa ri tshi takala. Musi ri tshi ita zwenezwi zwithu zwine Mudzimu a funa, u ḓo ri fhaṱutshedza na u ri tsireledza. Vhaeni vha Yehova vho lavhelela vhumatshelo havhuḓi. Vhaḓodzwa vha fhulufhedzeaho vha ḓo wana “vhudzulo vhunzhi” he Yesu a vha fhulufhedzisa hone ngei ṱaḓulu. (Yoh. 14:2) Vhane vha vha na fhulufhelo ḽa u tshila tshoṱhe kha ḽifhasi vho lavhelela u vhona hu tshi itea zwi re kha Nzumbululo 21:3. Ri pfa ro huliswa zwihulu nge Yehova a ri ramba uri ri vhe khonani dzawe na uri ri vhe vhaeni denndeni ḽawe lwa tshoṱhe!​—Ps. 15:1-5. w24.06 13 ¶19-20

Bivhili i amba uri Yehova u na maanḓa a mangadzaho. Yehova o zwi sumbedza uri u na maanḓa mahulu nga murahu ha maḓuvha musi o vhofholola Vhaisiraele vhupulini ngei Egipita. Ho itea mini? Vhaisiraele vha dzimiḽioni vho vha vho kuvhangana tsini na thavha ya Sinai u itela u pfa zwine Yehova a khou ṱoḓa u vha vhudza zwone. Ho ḓa gole ḽihulu nahone nga murahu ha vha na mudzinginyo. Ho vha hu na mibvumo na dziphenyo nahone ho vha hu tshi khou pfala luṋanga lu tshi khou lilela nṱha. (Ek. 19:16-18; 24:17; Ps. 68:8) Musi Vhaisiraele vha tshi vhona zwenezwi zwithu zwoṱhe, vha tea u vha vho mangadzwa nga nḓila ine Yehova a vha na maanḓa mahulu ngayo. Iṅwe nḓila ine ra nga hulisa ngayo Yehova ṋamusi ndi nga u vhudza vhaṅwe nga ha maanḓa ane a vha nao, na nga ha zwithu zwi mangadzaho zwe a zwi ita na zwine a vha zwone.​—Yes. 26:12. w25.01 2 ¶2-3

Musi Vhaisiraele vha tshi khou ya Shangoni Ḽo Fhulufhedziswaho, vhanna vha vhuimo ha nṱha vho sumbedza uri a vha ṱhonifhi Mushe na mushumo we Yehova a vha o mu ṋea wone. Vho ri: “Tshitshavha tshoṱhe ndi tshikhethwa [hu si Mushe fhedzi], Yehova u vhukati hatsho.” (Num. 16:1-3) Yeneyo yo vha i ngoho, “tshitshavha tshoṱhe” tsho vha tshi tshikhethwa, fhedzi Yehova o vha o khetha Mushe uri a range phanḓa vhathu vhawe. Musi vhenevho vhanna vha Vhaisiraele vha mashandukwa vha tshi khou sasaladza Mushe, vho vha vha tshi khou sasaladza Yehova. A vho ngo livhisa ṱhogomelo kha zwe Yehova a vha a tshi khou zwi ṱoḓa, vho livhisa ṱhogomelo kha zwe vhone vhaṋe vha vha vha tshi khou zwi ṱoḓa. Vho vha vha tshi khou ṱoḓa u vha na maanḓa na u vhoniwa nga vhathu. Yehova o mbo ḓi vhulaya vhanna vhoṱhe vhe vha vha vha tshi khou ranga phanḓa vhenevho Vhaisiraele vha mashandukwa na vhathu vhoṱhe vhe vha vha vha tshi khou vha tikedza. (Num. 16:30-35, 41, 49) Na ṋamusi ri nga vha na vhungoho ha uri Yehova ha takaleli vhane vha nyadza vhulivhisi vhune ha bva kha ndangulo yawe. w24.07 11 ¶11

Ri khou tshila kha tshifhinga tshine vhunzhi ha vhathu vha si tende uri ḽino shango ḽi ḓo fheliswa. Musi ri tshi amba uri ḽi ḓo fheliswa, vha a ri goḓa. (2 Pet. 3:3, 4) Naho hu na zwiṅwe zwine ri si zwi ḓivhe, fhedzi ri tea u vha na lutendo lwo khwaṱhaho lwa uri Yehova u a ḓivha uri vhufhelo vhu ḓo ḓa lini na u fhulufhela uri u ḓo ri tsireledza nga tshenetsho tshifhinga. Ri tea u dovha ra vha na lutendo lwa uri Yehova u shumisa “mulanda a fhulufhedzeaho na wa vhuṱali” u itela u ri livhisa ṋamusi. (Mat. 24:45) Musi maṱungu mahulu a tshi thoma, ri nga kha ḓi wana vhulivhisi vhune ha ḓo ri tshidza. Ndi zwa ndeme uri zwa zwino ri fhulufhele vhulivhisi vhune ra vhu wana kha vhe Yehova a vha vhea uri vha range phanḓa ndanguloni yawe. Ri nga si lavhelele uri ri ḓo tevhela vhulivhisi vhune vha ḓo ri ṋea nga tshifhinga tsha maṱungu mahulu arali ri tshi khou kundelwa u vhu tevhedza zwino. w24.09 11 ¶11-12

Vhabebi vha Vhakriste vha a zwi ḓivha uri vhana vhavho vha nga si vhe na lutendo nga nṱhani ha uri vhone vha nalwo. Ndi ngazwo nga u ya ha tshifhinga, vhana vhaṋu vha tshi nga thoma u ḓivhudzisa mbudziso dzi ngaho: ‘Ndi zwi ḓivha hani uri hu na Mudzimu? Naa ndi nga tenda zwine Bivhili ya amba?’ A zwo ngo khakhea u vhudzisa dzenedzo mbudziso. Bivhili i ṱuṱuwedza uri ri vhe na “ṱhalukanyo” na uri ri ‘ṱolisise zwithu zwoṱhe.’ (Vharoma 12:1; 1 Vhathes. 5:21) Fhedzi ni nga thusa hani vhana vhaṋu uri vha vhe na lutendo lwo khwaṱhaho? Ṱuṱuwedzani ṅwana waṋu uri a wane vhuṱanzi ha uri zwine Bivhili ya funza ndi ngoho. Musi ṅwana waṋu a tshi vhudzisa mbudziso, shumisani tshenetsho tshibuli u itela u mu thusa uri a nga ita hani ṱhoḓisiso a tshi shumisa website ya jw.org. Sa tsumbo, ni nga mu ṱuṱuwedza uri a ṱoḓe vidio kana thero dzo fhambanaho dzine dza nga mu thusa u vhona uri Bivhili a i sokou vha bugu yo ṅwalwaho nga vhathu, ndi “Ipfi ḽa Mudzimu.”​—1 Vhathes. 2:13. w24.12 14-15 ¶4-5

Vhahulwane vha nga edzisa hani Yesu? Vhahulwane vha tea u gudisa vhahashu vha tshinnani, zwihuluhulu vhane vha kha ḓi vha vhaswa uri vha kone u ita mishumo yo engedzeaho tshivhidzoni. Vhahulwane vha a pfesesa uri vhenevha vhahashu vhane vha khou vha gudisa vha kha ḓi tea u guda zwithu zwinzhi. Vha tea u gudisa vhahashu vhane vha kha ḓi vha vhaswa nga nḓila ya lufuno u itela uri vhenevha vhahashu vha kone u guda u ḓiṱukufhadza, u ita mushumo na uri vha ḓiimisele u thusa vhaṅwe. (1 Tim. 3:1; 1 Pet. 5:5) Yesu o ṋea vhafunziwa vhawe vhuḓifhinduleli ha u huwelela na u funza mafhungo maḓifha. Vhafunziwa vhawe vha nga vha vho pfa u nga a vha fanelei u ita wonoyo mushumo. Fhedzi Yesu o vha a tshi zwi ḓivha uri vha nga u kona. O sumbedza uri u a vha fhulufhela nga u vha vhudza uri: “Samusi Khotsi o nthuma, na nṋe ndi khou ni ruma.”​—Yoh. 20:21. w24.10 16 ¶15; 17 ¶17

Davida o vha e khosi i fhulufhedzeaho. O vha a tshi dovha a vha ramuzika, murendi, swole na muporofita. O sedzana na milingo minzhi. Lwa miṅwaha minzhi, o vha a tshi khou shavha Khosi Saulo we a vha tshi khou lingedza u mu vhulaya. Musi o no vha khosi, o tea u shavha musi ṅwana wawe Abesalomo a tshi lingedza u dzhavhula vhuhosi. Hu sa londwi milingo yoṱhe ye a sedzana nayo na vhukhakhi hoṱhe he a vhu ita, Davida o dzula a tshi fhulufhedzea kha Yehova u swika a tshi fa. Yehova o amba uri Davida ‘o vha a tshi takadza mbilu yawe.’ Zwi tou pfala uri zwe Davida a zwi amba zwi nga ri vhuyedza. (1 Dzikh. 15:5) Humbulani nga ha zwe Davida a zwi vhudza murwa wawe Salomo we a vha a tshi khou ḓo vha khosi nga murahu hawe. Salomo o vha o khethiwa nga Yehova uri a mu fhaṱele thembele na u ṱuṱuwedza vhathu uri vha bvele phanḓa vha tshi rabela Mudzimu. (1 Koron. 22:5) Wonoyu wo vha u tshi ḓo vha mushumo muhulu nahone Salomo o vha a tshi ḓo ṱoḓa thuso ya Yehova u itela u ranga phanḓa lushaka lwa Vhaisiraele. Davida o mu vhudza mini? O vhudza murwa wawe uri arali a thetshelesa Yehova, o vha a tshi ḓo bvelela.​—1 Dzikh. 2:2, 3. w24.11 10 ¶9-11

Munna ane a tambudza mufumakadzi wawe nga u mu rwa kana u mu sema u tea u ita zwo engedzeaho u itela u lugisa vhushaka hawe na Yehova na vhushaka hawe na mufumakadzi wawe. Tsha u thoma, u tea u zwi ṱhogomela uri zwine a khou zwi ita zwo khakhea. Yehova u a vhona zwithu zwoṱhe zwine a zwi ita na u pfa zwithu zwoṱhe zwine a zwi amba. (Ps. 44:21; Muh. 12:14; Vhahev. 4:13) Tsha vhuvhili, u tea u litsha u tambudza mufumakadzi wawe. (Mir. 28:13) Tsha vhuraru, u tea u ḓisola na u humbela pfarelo kha mufumakadzi wawe, a dovhe a humbele uri Yehova a mu hangwele. (Mish. 3:19) U tea u humbela Yehova uri a mu thuse uri a ṱoḓe u shanduka na uri a humbule, u amba na u ita zwithu nga nḓila ine Yehova a ṱoḓa a tshi ita ngayo. (Ps. 51:10-12; 2 Vhakor. 10:5; Vhafil. 2:13) Tsha vhuṋa, u tea u guda u ita zwithu u tendelana na thabelo dzawe nga u guda u vhenga mifuda yoṱhe ya dzikhakhathi na u guda u vhenga u semana kana u amba nga nḓila i si yavhuḓi. (Ps. 97:10) Tsha vhuṱaṋu, u tea u ya kha vhahulwane vha tshivhidzo uri vha mu thuse. (Yak. 5:14-16) Tsha vhurathi, u tea u dzudzanya uri u ḓo iledza hani honovhu vhuḓifari tshifhingani tshi ḓaho. w25.01 11 ¶14

Naa ni a funa Yehova Mudzimu we a ni ṋea zwifhiwa zwavhuḓi na vhutshilo haṋu? Naa ni a ṱoḓa u mu sumbedza uri ni a mu funa? Nḓila yavhuḓi ine na nga zwi ita ngayo ndi u ḓiṋekedzela khae na u lovhedzwa. Musi ni tshi ita zwenezwo ni mbo ḓi vha muraḓo wa muṱa wawe, a vha Khotsi na Khonani yaṋu. U ḓo ni livhisa na u ni ṱhogomela samusi ni tshi ḓo vha ni muraḓo wa muṱa wawe. (Ps. 73:24; Yes. 43:1, 2) U ḓiṋekedzela na u lovhedzwa zwi dovha zwa ita uri ni vhe na fhulufhelo ḽa u tshila vhutshilo vhu takadzaho lwa tshoṱhe. (1 Pet. 3:21) Naa hu na zwiṅwe zwithu zwine zwa khou ita uri ni timatime uri ni lovhedzwe? Arali zwo ralo, a ni noṱhe. Vhathu vhanzhi vho tea u ita tshanduko kha nḓila ine vha tshila na u humbula ngayo u itela uri vha kone u fanelea u lovhedzwa. Zwa zwino vha khou shumela Yehova nga u fhisea nahone vho takala. w25.03 2 ¶1-2

Bivhilini kanzhi zwivhi zwi fanyiswa na muhwalo u lemelaho. Musi Khosi Davida a tshi amba nga ha zwivhi zwawe, o ri: “Milandu yanga yo no vha nṱha ha ṱhoho yanga; i nga muhwalo u lemelaho, ndi minzhi vhukuma lune ndi si kone u i hwala.” (Ps. 38:4) Yehova u a hangwela vhaitazwivhi vhane vha rembuluwa. (Ps. 25:18; 32:5) Ipfi ḽa Tshihevheru ḽo ṱalutshedzelwaho nga uri “u hangwela” ḽi amba “u hwala.” Musi Yehova a tshi ri hangwela zwivhi zwashu, u vha a tshi khou ri rula muhwalo u lemelaho. Zwi vha zwi tshi tou nga ro vha ro hwala muhwalo u lemelaho kha mahaḓa ashu nahone a ḓa a ri ṱhaḓula. Bivhili i shumisa tshiṅwe tshifanyiso tshine tsha sumbedza uri Yehova u hwala zwivhi zwashu a zwi posa kule na riṋe. Phisalema 103:12 i ri: “Vhutshinyi hashu o vhu laṱa kule, vhunga vhubvaḓuvha vhu kule na vhukovhela.” Vhubvaḓuvha na vhukovhela vhu kule na kule nga maanḓa, vhu nga si vhuye ha vuwa ho ṱangana. Nga maṅwe maipfi, Yehova u dzhia zwivhi zwashu a zwi posa kule u fhira na nḓila ine riṋe ra nga humbula ngayo. Zwenezwi zwi ri khwaṱhisedza uri Yehova u ri hangwela nga ho fhelelaho. w25.02 9 ¶5-6

Muapostola Petro o guda u ḓiṱukufhadza kha zwe Yesu a zwi ita. Nga murahu ha musi Yesu a tshi humela ṱaḓulu, Petro o fhodza nga lwa vhuṱolo munna we a bebwa o holefhala. (Mish. 1:8, 9; 3:2, 6-8) Vhanzhi vho zwi vhona musi a tshi ita honoho vhuṱolo nahone vha mu kuvhanganela. (Mish. 3:11) Fhedzi Petro o vha a sa ṱoḓi u ḓikokodzela maṱo naho o vha o aluswa fhethu hune vhathu vha hone vha vha vha tshi funesa u dzhielwa nṱha. Nṱhani hazwo, o ḓiṱukufhadza a vha vhudza uri vha rende Yehova na Yesu, a amba navho a ri: “Onoyu munna ane na khou mu vhona na ane na mu ḓivha o fhodzwa milenzhe dzinani ḽa Yesu na ngauri ri tenda kha dzina ḽa Yesu.” (Mish. 3:12-16) Ri nga kona u ḓiṱukufhadza u fana na Petro. Ri itela vhaṅwe zwithu zwavhuḓi nga nṱhani ha uri ri funa Yehova na vhathu, hu si nga nṱhani ha uri ri khou ṱoḓa u huliswa. Ri sumbedza u ḓiṱukufhadza nga u shumela Yehova na vhaṅwe naho vhaṅwe vha sa vhoni zwine ra khou zwi ita.​—Mat. 6:1-4. w25.03 10-11 ¶11-12

Ri nga fhisea nga ho engedzeaho kha mushumo wa u huwelela arali ra livhisa ṱhogomelo kha nḓila ine ra funa ngayo Yehova na vhathu. (Mat. 22:37-39) Humbulani uri Yehova u ḓo takala hani musi a tshi vhona ri tshi khou ita wonoyo mushumo na nḓila ine vhathu vha ḓo takala ngayo musi vha tshi thoma u guda Bivhili! Ni humbule na uri vhane vha ḓo thetshelesa mulaedza washu nahone vha khetha u shumela Yehova vha nga wana tshibuli tsha u tshila lwa tshoṱhe. (Yoh. 6:40) Naa vhuimo haṋu a vhu ni tendeli u bva hayani? Arali zwo ralo, livhisani ṱhogomelo kha zwine na nga kona u zwi ita u itela u sumbedza uri ni a funa Yehova na vhathu. Nga tshifhinga tsha dziedzi ḽa Corona, vhuimo ha Vho Samuel na Vho Dania ho vha vhu sa vha tendeli u bva hayani. Nga tshenetsho tshifhinga tshi konḓaho, vho vha vha tshi huwelela vha tshi shumisa founu, u ṅwala marifhi na u fara pfunzo dza Bivhili vha tshi shumisa Zoom. Naho Vho Samuel na Vho Dania vho vha vha sa koni u ita zwe vha vha vha tshi kona u ita u thomani, vho ita zwe vha vha vha tshi nga kona nahone vha wana dakalo. w24.04 18 ¶15-16

Naa ni nga takalela u vhinga kana u vhingwa? Naho mbingano i si yone ine ya ita uri muthu a takale, vhunzhi ha vhahashu vhane vha kha ḓi vha vhaswa na vhahulwane vha a takalela u dzhenela mbingano. Zwi tou pfala uri musi ni sa athu thoma u pfana na muṅwe muthu, ni tea u vha ni na vhushaka ho khwaṱhaho na Yehova, ni tshi ḓiḓivha zwavhuḓi nahone ni tshi nga kona u ṱhogomela muṱa musi zwi tshi ḓa kha zwa masheleni. (1 Vhakor. 7:36) Ndi zwavhuḓi u ḓivha uri ni khou ṱoḓa mufarisi wa hani musi ni sa athu thoma u pfana nae. Arali na sa ita zwenezwo, ni nga wana ni tshi vho pfuka muthu ane a nga vha mufarisi wavhuḓi kana na ḓiwana ni tshi vho pfana na muthu ane a sa ḓo vha mufarisi wavhuḓi kha inwi. Zwi tou pfala uri muthu ane na nga ṱoḓa u vhingana nae u tea u vha e Mukriste o lovhedzwaho. (1 Vhakor. 7:39) Fhedzi zwenezwi a zwi ambi uri Mukriste muṅwe na muṅwe o lovhedzwaho a nga vha mufarisi wavhuḓi wa mbingano. Ngauralo ḓivhudziseni uri: ‘Ndi zwifhio zwipikwa zwe nda ḓivhetshela zwone? Ndi ṱoḓa uri muthu ane a ḓo vha mufarisi wanga wa mbingano a vhe e muthu-ḓe? Naa zwine nda khou zwi lavhelela kha onoyo muthu zwi a pfala?’ w24.05 20 ¶1; 21 ¶3

Musi ni tshi khou funana, ni nga tandulula hani thaidzo na phambano dzine dza nga vha hone vhukati ha vhoiwe? Hu pfi mini arali ni sa khou tendelana kha maṅwe mafhungo? Naa zwi nga vha zwi tshi khou sumbedza uri ni tea u litshana? Hai. Vhathu vhane vha khou funana vha ita vha tshi vha na dziphambano. Mbingano yo khwaṱhaho i vha i vhukati ha vhathu vhavhili vhane vho ḓiimisela u ṱhonifhana na u tendelana na zwine muṅwe a zwi takalela. Ngauralo, nḓila ine na tandulula ngayo thaidzo zwino i nga sumbedza arali mbingano ya vhoiwe i tshi ḓo vha yavhuḓi. Inwi na muthu ane na khou pfana nae ḓivhudziseni uri: ‘Naa ri nga haseledza mafhungo ro dzika ri tshi dovha ra sumbedza uri ri a ṱhonifhana? Naa ri a tenda musi ro khakha na u ḓiimisela u ita tshanduko? Naa ri a tendelana na zwiimo, u humbelana pfarelo na u hangwelana?’ (Vhaef. 4:31) Naho zwo ralo, arali ni tshi dzula ni tshi hanedzana kana u ṱaṱisana khani musi ni tshi kha ḓi pfana, kanzhi zwi ḓo tou ralo na musi no no vhingana. Arali na ṱhogomela uri muthu ane na khou pfana nae ha nga ḓo vha mufarisi wavhuḓi kha inwi, zwi nga vha khwine kha vhoiwe noṱhe uri ni litshane. w24.05 29 ¶12

Ri ḓo vha tsumbo yavhuḓi kha vhaṅwe arali ri tshi thetshelesa Yehova kha zwithu zwoṱhe na u ita phetho dzo thewaho Bivhilini. Musi ri tshi vhala Ipfi ḽa Mudzimu na u khwaṱhisa lutendo lwashu kha Yehova, ri ḓo dzula ri tshi fhulufhedzea khae na u tevhela milayo yawe. Ri ḓo kona u vhona pfunzo dza mazwifhi na zwithu zwi sa tshimbidzani na zwine Yehova a zwi funa nahone a ri nga ḓo tenda zwi tshi ṱuṱuwedza nḓila ine ra tshila ngayo. (Vhaef. 4:14; Yak. 1:6-8) Nahone ri ḓo kona u thusa vhane vha nga vha vha tshi khou sedzana na milingo. (1 Vhathes. 3:2, 3) Vhahulwane vha tea u vha vhathu vhane vha linganyisela, vho tshaho muhumbuloni, vho dzudzanyeaho na vhane vha humbulela. Vha khwaṱhisa tshivhidzo nga u ‘farelela nga ho khwaṱhaho Ipfi ḽa Mudzimu ḽi fhulufhedzeaho.’ (Tito 1:9; 1 Tim. 3:1-3) Vhahulwane vha thusa vhahuweleli uri vha dzule vha tshi ḓa miṱanganoni, vha dzule vha tshi ita mushumo wa u huwelela na ngudo ya muthu nga eṱhe. Zwenezwi vha zwi ita nga u vha vhetshela tsumbo na nga u ita mushumo wa vhulisa. Musi vhahashu vhe na thaidzo dzine dza vha vhilaedzisa, vhahulwane vha a vha humbudza uri vha ḓitike nga Yehova na uri vha livhise ṱhogomelo kha zwe a zwi fhulufhedzisa. w24.06 31 ¶16-18

Musi Yesu e kha ḽifhasi o funza vhathu uri Khotsi o ḓiimisela u ri hangwela musi ri tshi ita tshivhi. Humbulani nga ha tshifanyiso tsha murwa o xelaho. Onoyo murwa o khetha u pfuluwa hayani, a thoma u tshila nga nḓila i si yavhuḓi. “Musi a tshi vhona uri zwe a ita zwo khakhea,” a vhuyelela hayani. Khotsi awe vho ita mini? Yesu o ri musi khotsi a tshi vhona murwa wawe a tshi kha ḓivha kule, “. . . , a mu gidimela a mu kuvhatedza, a mu khisa.” Onoyo murwa o vha a songo lavhelela uri khotsi awe vha mu hangwele, ngauralo a vha humbela arali a tshi nga tou shuma zwawe sa mulanda henefho hayani. Fhedzi khotsi awe vho vha vho ḓiimisela u mu hangwela. Vha mu vhidza uri “ṅwananga,” vha mu ṱanganedza. Khotsi awe vha ri: “O vha o xela, zwino o wanala.” (Luka 15:11-32) Musi Yesu a tshi kha ḓi vha ṱaḓulu a sa athu ḓa kha ḽifhasi, o vhona Khotsi awe vha tshi pfela vhuṱungu vhaitazwivhi vho rembuluwaho. Eneo mafhungo e Yesu a ri vhudza one a a khuthadza nahone a sumbedza uri Yehova ndi Khotsi ane a khathutshela. w24.08 11 ¶11-12

U vha na “muhumbulo wo tshaho” zwi katela mini? (1 Pet. 4:7) Arali ri na muhumbulo wo tshaho, musi ri sa athu dzhia phetho ri ḓo thoma ra humbula uri Yehova u ḓo zwi dzhiisa hani. Ri ḓo dzula ri tshi humbula uri vhushaka hashu na Yehova ndi ha ndeme u fhira zwithu zwoṱhe. Ri ḓo dovha ra iledza na u ḓidzhia u nga ri ḓivha zwithu zwoṱhe. Arali ri na muhumbulo wo tshaho, ri ḓo ḓitika nga Yehova nga u rabela khae tshifhinga tshoṱhe uri a ri livhise. Ri tea u bvela phanḓa ri tshi rabela kha Yehova uri a ri livhise na kha zwithu zwine ra vhona u nga ri nga zwi kona riṋe vhane. Zwihuluhulu musi ri tshi ita phetho dza ndeme, ri tea u rabela kha Yehova uri a ri livhise, ri na fhulufhelo ḽa uri u a ḓivha zwo ri teaho. Ri a livhuwa uri Yehova o ri sika ri na vhukoni ha u mu edzisa. (Gen. 1:26) Ndi ngoho uri ri nga si kone u edzisa Yehova kokotolo.—Yes. 55:9. w25.03 11 ¶13; 13 ¶17-18

Ni songo humbula uri vhaṅwe vhathu a vha livhuwi. Arali vhaṅwe vha sa ni livhuwa musi no vha itela zwiṅwe zwithu, ni nga ḓivhudzisa uri: ‘Naa vha tou vha vha sa livhuwi kana vho tou hangwa u nndivhuwa?’ Khamusi hu nga vha ho itea zwiṅwe zwithu zwe zwa ita uri vha si ri livhuwe nga nḓila ye ra vha ro lavhelela ngayo. Vhaṅwe vha nga vha vho ri livhuwa mbiluni, fhedzi zwa vha konḓela u zwi amba. Vha nga vha vha tshi khou shona ngauri ndi vhone vhe vha thusa vhaṅwe tshifhingani tsho fhiraho, fhedzi zwino ndi vhone vhane vha khou ṱoḓa thuso. Hu sa londwi uri zwiitisi ndi zwifhio, arali ri tshi funa vhahashu zwa vhukuma, a ri nga humbuli uri a vha livhuwi nahone ri ḓo bvela phanḓa ri tshi ṋea ro takala. (Vhaef. 4:2) Ni songo fhela mbilu. Musi zwi tshi ḓa kha u sumbedza mafunda, Khosi Salomo o ri: “Posa vhurotho hau maḓini, ngauri u ḓo dovha wa vhu wana nga murahu ha maḓuvha manzhi.” (Muh. 11:1) Zwe Salomo a zwi amba zwi ri gudisa uri tshiṅwe tshifhinga vhaṅwe vhathu vha nga ri livhuwa nga murahu ha tshifhinga tshilapfu. w24.09 30 ¶18-19

Samusi ro amba nga hazwo kha thero yo fhiraho, nga tshiṅwe tshifhinga hu nga itwa nḓivhadzo ya uri muthu o kaidziwa. Musi hu tshi itwa yeneyo nḓivhadzo, ri nga bvela phanḓa ri tshi konana nae ngauri ri vha ri tshi zwi ḓivha uri o rembuluwa na uri o shandula nḓila ine a ḓifara ngayo na nḓila ine a humbula ngayo. U vha a tshi kha ḓi vha muraḓo wa tshivhidzo nahone u vha a tshi khou ṱoḓa uri vhahashu tshivhidzoni vha mu ṱuṱuwedze uri a bvele phanḓa a tshi ita zwithu zwo lugaho. (Vhahev. 10:24, 25) Fhedzi a zwo ngo tou ralo kha muthu o bviswaho tshivhidzoni. Muthu o bviswaho tshivhidzoni ‘ri a litsha u konana nae’ nahone ‘a ri ḽi na muthu o raloho.’ (1 Vhakor. 5:11) Naa zwenezwo zwi amba uri a ro ngo fanela u amba nae? Ndi ngoho uri a ri konani na muthu o bviswaho tshivhidzoni. Fhedzi ri nga shumisa luvalo lwashu lwo gudiswaho nga Bivhili u itela u ita phetho ya u ramba muthu o bviswaho tshivhidzoni uri a ḓe miṱanganoni. Khamusi onoyo muthu a nga vha e shaka ḽashu kana o vha e khonani yashu ya tsini musi a sa athu bviswa tshivhidzoni. w24.08 30 ¶13-14