Kha nḓila ine vha fara ngayo vhathu vho bviswaho tshivhidzoni, vhahulwane vha ita zwoṱhe zwine vha nga kona uri vha edzise nḓila ine Yehova a pfela ngayo vhuṱungu. Sa tsumbo, Yehova ho ngo thoma a lindela uri Vhaisiraele vha dzhie ḽiga ḽa u thoma ḽa uri vha vhuyelele khae. Naho Vhaisiraele vho vha vha sa athu rembuluwa, o rumela vhaporofita khavho. Yehova o sumbedza nḓila ine a pfela ngayo vhuṱungu nga u vhudza muporofita Hosea uri a hangwele mufumakadzi wawe we a vha a tshi kha ḓi ita tshivhi tshihulwane. (Hos. 3:1; Maḽ. 3:7) U fana na Yehova, vhahulwane vha ṱoḓa nga mbilu yoṱhe uri muthu o itaho vhukhakhi a rembuluwe na uri a vhuyelele kha Yehova nahone a vha iti uri zwi mu konḓele u ita nga u ralo. Kha ri dovhe ri ambe nga ha tshifanyiso tsha Yesu tsha murwa o xelaho, musi khotsi a tshi vhona murwa wawe a tshi khou vhuya hayani, o “mu gidimela a mu kuvhatedza, a mu khisa.” (Luka 15:20) Onoyo khotsi ho ngo thoma a lindela murwa wawe a tshi mu humbela pfarelo. Nṱhani hazwo, ndi ene we a gidimela murwa wawe ngauri u a mu funa. w24.08 28 ¶7-8

Samusi ndimana ya ṋamusi yo zwi sumbedza, Yehova o ḓiimisela u ṋea vhaṅwe vhuṱali. Ṱhogomelani uri Yakobo o ri Yehova u ri ṋea vhuṱali “a sa gunguli.” Yehova ha ṱoḓi uri ri ḓivhone mulandu nga nṱhani ha uri ro mu humbela uri a ri ṋee vhuṱali. Zwavhuḓivhuḓi, u ṱoḓa ri tshi mu humbela uri a ri ṋee vhuṱali. (Mir. 2:1-6) Ri nga edzisa hani nḓila ine Yehova a ri ṋea ngayo vhuṱali? (Ps. 32:8) Vhathu vha Yehova vha na zwibuli zwinzhi zwa u gudisa vhaṅwe zwe vha zwi guda. Sa tsumbo, ri nga kha ḓi gudisa vhane vha kha ḓi vha vhaswa ngohoni musi ri tsimuni. Vhahulwane vha thusa vhashumeli na vhahashu vha tshinnani vho lovhedzwaho u ita mishumo yavho tshivhidzoni nahone vha vha thusa vha sa vha fheleli mbilu. Vhane vha vha na tshenzhelo kha mushumo wa u fhaṱa na u ṱhogomela zwifhaṱo zwa ndangulo, vha thusa vhane vha si vhe na tshenzhelo u ita yeneyo mishumo. w24.09 28-29 ¶11-12

Uri ni fanelee u vha muhulwane ni fanela u vha muthu “a sa solei.” Zwenezwi zwi amba uri ni tea u vha na dzina ḽavhuḓi tshivhidzoni nga nṱhani ha nḓila yavhuḓi ine na ḓifara ngayo nahone hu songo vha na muthu ane a vha na zwiitisi zwi pfalaho zwa u ni sasaladza. (1 Tim. 3:2) Zwiṅwe hafhu, ni fanela u vha muthu ane a “ambiwa zwavhuḓi nga vhane vha si vhe vhatendi.” Vhathu vhane vha si vhe vhatendi vha nga sasaladza Vhakriste nga nṱhani ha zwine vha zwi tenda, fhedzi a vho ngo fanela u vha na tshiitisi tshi pfalaho tsha u sasaladza u fhulufhedzea haṋu kana nḓila ine na ḓifara ngayo. (Dan. 6:4, 5) Ḓivhudziseni uri: ‘Naa ndi na dzina ḽavhuḓi tshivhidzoni na kha vhathu vhane vha si vhe vhatendi?’ Arali ni muthu ane a ‘funa zwivhuya,’ ni ḓo livhisa ṱhogomelo kha zwithu zwavhuḓi zwine vhaṅwe vha zwi ita nahone na sumbedza nḓila ine na livhuwa ngayo mushumo wavho. (Tito 1:8) Ni ḓo takalela u itela vhaṅwe vhathu zwithu zwavhuḓi, u katela na zwithu zwine vhaṅwe vha si lavhelele uri ni zwi ite. Ndi ngani zwenezwo zwi zwa ndeme kha vhahulwane? Ndi nga nṱhani ha uri vhashumisa tshifhinga tshavho kha u ṱhogomela tshivhidzo na mishumo yavho. (1 Pet. 5:1-3) Dakalo ḽine vha ḽi wana musi vha tshi thusa vhaṅwe a ḽi vhambedzwi na tshithu.​—Mish. 20:35. w24.11 20-21 ¶3-5

Vhashumeli vha ita mushumo wa ndeme vhukuma tshivhidzoni. Muapostola Paulo o vha a tshi dzhiela nṱha mushumo une vha u ita. Sa tsumbo, musi a tshi ṅwalela Vhakriste vha Filipi vhurifhi, o lumelisa vhashumeli na vhahulwane. (Vhafil. 1:1) Hu sa londwi uri vhahashu vha tshinnani vho lovhedzwaho vha na miṅwaha mingana, vha a ḓiphiṋa nga u shuma sa vhashumeli tshivhidzoni u itela u thusa vhaṅwe. Sa tsumbo, Wahashu Devan o vhewa sa mushumeli e na miṅwaha ya 18. Ngeno Wahashu Vho Luis vho vhewa sa mushumeli vhe na miṅwaha i fhiraho 50. Wahashu Vho Luis vha ḓipfa hani nga u vha mushumeli? Vha ri: “Zwi a ntakadza u thusa vhahashu tshivhidzoni nga yeneyi nḓila. Vhenevho vhahashu vho no sumbedza uri vha a mpfuna nahone musi ndi tshi vha thusa nga yeneyi nḓila, na nṋe ndi vha ndi tshi khou sumbedza uri ndi a vha funa.” Vhunzhi ha vhashumeli vha ḓipfa u fana na Vho Luis. Arali ni wahashu wa tshinnani o lovhedzwaho nahone ni sa athu vha mushumeli, naa ni nga ḓivhetshela tshipikwa tsha u vha mushumeli? w24.11 14 ¶1-3

Musi Khosi Hiskia e na miṅwaha ya 39, o thoma u lwala lwe a ṱoḓou fa. Muporofita Yesaya o mu vhudza mulaedza u bvaho kha Yehova wa uri o vha a tshi ḓo fa nga nṱhani ha vhulwadze hawe. (2 Dzikh. 20:1) Zwo vha zwi tshi vhonala u nga a hu na fhulufhelo ḽa uri Hiskia a nga fhola. Musi Hiskia a tshi pfa zwenezwo, o lila lu pfisaho vhuṱungu. O rabela kha Yehova uri a mu thuse. Yehova o kwamea nga thabelo ya Hiskia na musi a tshi vhona a tshi khou lila nahone o ri: “Thabelo yau ndo i pfa. Na miṱodzi yau ndo i vhona. Ndi ḓo u fhodza.” Yehova o shumisa muporofita Yesaya u itela u vhudza Hiskia uri u ḓo mu khathutshela na uri u ḓo engedza vhutshilo hawe na uri u ḓo tshidza Yerusalema zwanḓani zwa Vhaasuri. (2 Dzikh. 20:4-6) Ndi mini zwine na nga zwi ita arali ni na vhulwadze vhu sa fholi? Rabelani kha Yehova. U ḓo ni thetshelesa naho na nga rabela ni tshi khou lila. Bivhili i ri khwaṱhisedza uri “Khotsi wa u khathutshela hoṱhe na Mudzimu wa u khuthadza hoṱhe” u ḓo ri khuthadza musi ri tshi khou sedzana na milingo.​—2 Vhakor. 1:3, 4. w24.12 24 ¶15-17

Zwi ḓo takadza vhukuma u ṱanganedza vhathu vhane vha ḓo vuswa shangoni ḽiswa. Humbulani nga ha nḓila ine na ḓo ḓiphiṋa ngayo musi ni tshi khou guda nga ha zwithu zwinzhi zwe Yehova a zwi sika. (Ps. 104:24; Yes. 11:9) Zwi takadzaho u fhira zwoṱhe ndi uri ni ḓo vha ni sa tsha ita tshivhi, nga zwenezwo, ni ḓo kona u shumela Yehova zwi sa ṱoḓei uri ni humbele uri a ni hangwele. Naa ni nga tendela uri “u ḓiphiṋa nga zwivhi lwa tshifhinganyana” zwi ite uri ni xelelwe nga tshibuli tsha u tshila Pharadisoni? (Vhahev. 11:25) Zwi tou pfala uri ni nga si tende zwi tshi itea nga u ralo. Vhutshilo havhuḓi vhune ra ḓo ḓiphiṋa ngaho shangoni ḽiswa vhu fhira nga kule zwithu zwine ra nga ḓiphiṋa ngazwo kha ḽino shango. Ni humbule uri a ri nga ḓo sokou dzula ro lindela shango ḽa Pharadiso, ḽi ḓo vhuya ḽa swika ra tshila khaḽo. Zwenezwi zwoṱhe zwi ḓo konadzea nge Yehova a ri funa na u ṋekedza Murwa wawe uri a ri fele. w25.01 29 ¶12

Bugu ya Vhahevheru i amba nga ha vhathu vhanzhi vhe vha sumbedza lutendo kha Yehova. Muṅwe wa vhathu vhe vha sumbedza lutendo lu mangadzaho ndi Mushe. (Vhahev. 3:2-5; 11:23-25) U fhulufhela ha Mushe Mudzimu a zwo ngo vha mahandana ngauri Yehova o kona u ṋea Vhaisiraele zwiḽiwa na maḓi musi vhe sogani u itela uri vha kone u tshila. (Ek. 15:22-25; Ps. 78:23-25) Naho Mushe o vha e na lutendo lwo khwaṱhaho, nga murahu ha ṅwaha musi Yehova o no bvisa Vhaisiraele shangoni ḽa Egipita, Mushe o thoma u ḓivhudzisa uri Yehova u ḓo zwi kona hani u fha vhathu vhanzhi nga u rali ṋama. Ho vha hu na vhanna vha 600 000, na vhana na vhafumakadzi nahone ho vha hu si na na tshiḽiwa na tshithihi sogani. Yehova o fhindula Mushe a ri “Naa tshanḓa tsha Yehova ndi tshipfufhi?” (Num. 11:21-23) Nga maṅwe maipfi, Yehova o vha a tshi khou vhudzisa Mushe uri: ‘Naa ni vhona u nga ndi nga si kone u ita zwe nda amba?’ w25.03 26 ¶1-2

Naa zwo tea u amba uri tshithu tshiṅwe na tshiṅwe tsho iteaho nga Maḓi Mahulu tsho vha tshi tshi imela zwine zwa ḓo itea tshifhingani tshi ḓaho? Hai. Ndi ngani? Ngauri Bivhili a i ri vhudzi. Ndi ngoho uri Yesu o fanyisa tshifhinga tshe a vha a tshi khou tshila khatsho na ‘maḓuvha a Noaxe’ fhedzi ho ngo amba uri zwoṱhe zwo iteaho tshifhingani tsha Noaxe zwo vha zwi tshi khou imela zwine zwa ḓo itea tshifhingani tshi ḓaho nahone ho ngo amba uri u valiwa ha gungwa zwo vha zwi tshi imela zwiṅwe zwithu. (Mat. 24:37-39) Musi Noaxe a tshi pfa mulaedza wa Yehova o ita mini? O sumbedza u vha na lutendo nga u fhaṱa gungwa. (Vhahev. 11:7; 1 Pet. 3:20) Nga hu fanaho, vhathu vhane vha pfa mafhungo maḓifha a Muvhuso wa Mudzimu vha tea u sumbedza u vha na lutendo nga u tshila u tendelana na zwine vha zwi guda. (Mish. 3:17-20) Petro o ri Noaxe o “huwelela nga ha u luga.” Ṋamusi ri lingedza nga nḓila dzoṱhe u huwelela kha vhathu vhane vha khou tshila u mona na shango ḽoṱhe nahone ri zwi ita nga u fhisea. Naho ri tshi lingedza, ri nga si kone u huwelela kha muthu muṅwe na muṅwe ane a khou tshila kha ḽifhasi musi vhufhelo vhu sa athu swika. w24.05 9-10 ¶3-5

Ri fanela ui ṱoḓa nḓila dza u sumbedza khonani dza Yehova vhuthu na ṱhonifho. (Vharoma 12:10) Nga nḓila-ḓe? U ya nga Phisalema 15:4, iṅwe nḓila ine ra nga zwi ita ngayo ndi nga u ‘ita zwe ra fhulufhedzisa, naho zwi tshi konḓa.’ Musi ri sa iti zwe ra fhulufhedzisa, zwi vhaisa vhaṅwe. (Mat. 5:37) Sa tsumbo, Yehova u lavhelela uri vhaeni vhawe vho vhinganaho vha ite zwe vha fhulufhedzisa musi vha tshi vhingana. Zwiṅwe hafhu, Yehova u a takala musi a tshi vhona vhabebi vha tshi lingedza nga nungo dzoṱhe u ita zwe vha fhulufhedzisa vhana vhavho. Ngauri ri funa Mudzimu na vhahura vhashu, ri ḓo ita zwoṱhe zwi re maanḓani ashu uri ri ite zwoṱhe zwe ra fhulufhedzisa. Iṅwe nḓila ine ra nga hulisa ngayo khonani dza Yehova ndi nga u ṱanganedza vhaeni na u vha na mafunda. (Vharoma 12:13) Musi ri tshi fhedza tshifhinga ri tshi khou ḓimvumvusa na vhahashu zwi ri thusa u khwaṱhisa vhukonani hashu navho na u khwaṱhisa vhukonani hashu na Yehova. Zwiṅwe hafhu, musi ri tshi ṱanganedza vhaeni ri vha ri tshi khou edzisa Yehova. w24.06 12 ¶15-16

Yehova u dzumbulula ngoho kha vhane vha ḓiṱukufhadza. (Mat. 11:25) Ro sumbedza u ḓiṱukufhadza musi ri tshi tenda vhaṅwe vha tshi ri gudisa ngoho. (Mish. 8:30, 31) Naho zwo ralo, ri tea u vha na vhulondi uri ri sa swike hune ra ḓihudza. Arali ra thoma u ḓihudza ri nga vhona u nga mavhonele ashu ndi a ndeme u fana na vhulivhisi vhu bvaho Bivhilini na vhulivhisi vhu bvaho ndanguloni ya Yehova. U itela uri ri dzule ri tshi ḓiṱukufhadza, ri tea u humbula uri riṋe ri vhaṱuku musi ri tshi vhambedzwa na Yehova. (Ps. 8:3, 4) Ri nga rabela kha Yehova uri a ri thuse uri ri ḓiṱukufhadze na uri ri vhe vhathu vhane vha gudisea. Yehova u ḓo ri thusa uri ri dzhiele nṱha zwine ra zwi guda Bivhilini na zwine ra zwi wana ndanguloni yawe, nṱhani ha u dzhiela nṱha mavhonele ashu. Musi ni tshi vhala Bivhili, sedzani mbuno dzine dza sumbedza uri Yehova u a funa vhathu vhane vha ḓiṱukufhadza na uri u a vhenga vhane vha ḓihudza. Nahone ni lwele u ḓiṱukufhadza nga ho engedzeaho musi ni tshi ṋewa mushumo une khao na ḓo vha ni tshi khou ranga phanḓa vhaṅwe kana une wa ḓo ita uri vhaṅwe vha ni khoḓe. w24.07 10 ¶8-9

Yehova u kha ḓi bvela phanḓa a tshi dzudzanya vhathu vhawe na ṋamusi. U bva nga 1919, Yehova o livhisa Yesu uri a shumise tshigwada tshiṱuku tsha vhanna vho ḓodzwaho u dzudzanya mushumo wa u huwelela na u ṋea vhatevheli vhawe zwiḽiwa zwi bvaho Ipfini ḽa Mudzimu nga tshifhinga tsho teaho. (Luka 12:42) Zwi tou vha khagala uri Yehova u khou fhaṱutshedza mushumo une tshenetsho tshigwada tsha khou u ita. (Yes. 65:13, 14) Arali ro vha ri songo dzudzanyea, ro vha ri sa ḓo kona u ita mushumo we Yesu Kristo a ri ṋea wone. (Mat. 28:19, 20) Sa tsumbo, arali ho vha hu si na tsimu yo avhiwaho, muhuweleli muṅwe na muṅwe o vha a tshi ḓo shuma hune a funa. Iṅwe tsimu yo vha i tshi ḓo shumeswa nga vhahuweleli, iṅwe i si shumiwe na luthihi. Naa ni a humbula dziṅwe nḓila dzine ra vhuyelwa ngadzo nga u vha vho dzudzanyeaho? U tou fana na musi Yesu o dzudzanya vhatevheli vhawe musi e kha ḽifhasi, u kha ḓi dzudzanya vhathu vha Mudzimu na ṋamusi. w24.04 8-9 ¶2-4

Kaini o vha e murwa wa tanzhe wa Adamu na Eva. O vha o e na tshivhi tshe a tshi wana kha vhabebi vhawe. Zwiṅwe hafhu, musi Bivhili i tshi amba nga hae i ri: “Mishumo yawe yo vha i mivhi.” (1 Yoh. 3:12) Khamusi ndi ngazwo Yehova a songo ‘takalela Kaini na tshifhiwa tshawe’ musi Kaini a tshi ita tshiṱhavhelo. Zwenezwo zwo ita uri ‘Kaini a sinyuwe vhukuma a ṱungufhale’ nṱhani ha uri a rembuluwe. Yehova o ita mini? O amba na Kaini. (Gen. 4:3-7) Yehova o amba na Kaini nga vhuthu, a mu vhudza uri o vha a tshi ḓo mu fhaṱutshedza arali a ita zwo lugaho. O dovha a tsivhudza Kaini uri mbiti dzawe dzo vha dzi tshi nga ita uri a ite zwithu zwi si zwavhuḓi. Fhedzi Kaini a si thetshelese. Ho ngo tendela Yehova a tshi mu thusa u rembuluwa. Nga murahu ha zwenezwo, naa Yehova o litsha u lingedza u thusa vhaṅwe vhaitazwivhi uri vha rembuluwe? Hai. w24.08 10 ¶8

O humbudza Vhaisiraele uri vho vha vha tshi ḓo vha na vhumatshelo havhuḓi. Yehova o vha a tshi ḓo vha fhaṱutshedza vha tshila lwa tshifhinga tshilapfu shangoni ḽe a vha fhulufhedzisa uri u ḓo vha ṋea ḽone. Nahone ḽeneḽo shango ḽo vha ḽi ḽavhuḓi, ḽi na zwimela zwinzhi. Mushe o ḽi ṱalusa nga heyi nḓila, o ri ḽeneḽo shango ḽi na ‘miḓi mihulu yavhuḓi ye vha si i fhaṱe, nnḓu dzo ḓalaho nga zwithu zwavhuḓi zwo fhambanaho zwe vha si zwi shumele, zwisima zwe vha si zwi bwe na masimu a minḓirivhe na a miri ya miṱwari ye vha si i ṱavhe.’ (Dot. 6:10, 11) Mushe o dovha a tsivhudza Vhaisiraele. U itela uri vha bvele phanḓa vha tshi khou dzula shangoni ḽavho ḽavhuḓi, vho vha vha tshi tea u thetshelesa milayo ya Yehova. Mushe o vha ṱuṱuwedza uri vha ‘nange vhutshilo’ nga u thetshelesa Yehova na nga u “mu nambatela.” (Dot. 30:20) Fhedzi Vhaisiraele a vho ngo thetshelesa Yehova. Nga zwenezwo, Yehova a tendela Vhaasuri vha tshi vha kunda nahone nga murahu a tendela Vhababele vha tshi vha kunda na u vha isa vhuthubwani.​—2 Dzikh. 17:6-8, 13, 14; 2 Koron. 36:15-17, 20. w24.11 9 ¶5-6

Vhunzhi ha vhathu vha amba uri vha a tenda kha Yesu nahone vha amba uri ndi mutshidzi wavho. (Yoh. 6:29) Fhedzi hu ṱoḓea zwi fhiraho zwenezwo. Vhunzhi ha vhathu vhe vha vha vhe Galilea vho thoma vha tshi tenda kha Yesu, fhedzi nga murahu vho mbo ḓi litsha u mu tevhela. Ndi ngani? Vhunzhi ha vhathu vhe Yesu a amba navho musi e Galilea vho vha vha tshi khou mu tevhela ngauri vho vha vha tshi khou ṱoḓa a tshi vha ṋea zwine vha zwi ṱoḓa. Vho vha vha tshi khou ṱoḓa a tshi vha fhodza, u vha ṋea zwiḽiwa na u vha vhudza zwithu zwine vha takalela u zwi pfa. Fhedzi Yesu o zwi bvisela khagala uri o vha a songo ḓa kha ḽifhasi u itela u vha ṋea zwine vha zwi ṱoda. Nṱhani hazwo, o vha o ḓela u vha funza zwine vha tea u zwi ita uri vha vhe vhatevheli vhawe vha vhukuma. Vho vha vha tshi nga ita zwenezwo nga u tevhedza zwoṱhe zwe a vha funza zwone.—Yoh. 5:40. w24.12 12 ¶12-13

Ndi mini zwine zwa nga thusa munna uri a litshe u tambudza mufumakadzi wawe na uri a litshe u mu kombetshedza u ita zwithu zwine zwa ita uri a pfe u nga u  khou tambudzwa kana zwine zwa lwisana na luvalo lwawe musi a tshi khou ita zwa vhudzekani nae? A nga thuswa nga u lwela u edzisa tsumbo ya Yesu. Nḓila ye a vha a tshi fara ngayo vhafunziwa vhawe ndi tsumbo yavhuḓi ya nḓila ine munna a tea u fara ngayo mufumakadzi wawe. Kha ri vhone uri vhanna vha nga guda mini kha nḓila ye Yesu a fara ngayo vhaapostola vhawe na nḓila ye a vha a tshi amba navho ngayo. Yesu o vha a tshi fara vhaapostola vhawe nga vhuthu na nga ṱhonifho. Ho ngo vhuya a vha fara nga nḓila ya tshiṱuhu. Ho ngo shumisa maanḓa awe u vha tsikeledza kana u ita uri vha mu ofhe. Nṱhani hazwo, o vha shumela nga u ḓiṱukufhadza. (Yoh. 13:12-17) O vhudza vhafunziwa vhawe uri: “Ni gude kha nṋe, ngauri ndo vuḓa, ndi a ḓiṱukufhadza mbiluni, ndi hone ni tshi ḓo homoloswa.” (Mat. 11:28-30) Yesu o vha o vuḓa. U vha muthu o vuḓaho a zwi ambi uri a ni na nungo. Nṱhani hazwo, zwi amba uri ni na maanḓa a u kona u ḓilanga. Musi muthu o vuḓaho a tshi sinyuswa nga vhaṅwe, u a kona u dzula o dzika na u langa maḓipfele awe. w25.01 10 ¶10-11

Samusi ḽino shango ḽi tsini na u fheliswa, thaidzo dzi ḓo ṋaṋa dzi tshi ya nga nṱhani ha u shanduka-shanduka ha vhavhusi, dzinndwa, khombo dza mupo, na malwadze maswa. Zwenezwi zwithu zwi nga ita uri ri xelelwe nga mushumo, nga zwithu zwine ra vha nazwo kana ra tea u pfuluwa ra ya huṅwe fhethu, zwa ita uri zwi ri konḓele u ṱunḓela miṱa yashu. Ndi mini zwine zwa nga ri thusa uri ri ite phetho dzine dza sumbedza uri ri fhulufhela uri tshanḓa tsha Yehova a si tshipfufhi? Tshithu tsha ndeme tshine na nga tshi ita ndi u vhudza Yehova thaidzo dzoṱhe dzine na vha nadzo. Zwenezwo zwi ḓo ni thusa nga maanḓa. Mu humbeleni uri a ni ṋee vhuṱali uri ni kone u ita phetho dzavhuḓi na uri ni si ‘vhilaele lwo kalulaho’ nga vhuimo vhune na vha khaho. (Luka 12:29-31.) Ni nga dovha na mu humbela uri a ni thuse uri ni bvele phanḓa ni tshi fushea nga zwiṱukuṱuku zwine na vha nazwo. (1 Tim. 6:7, 8) Wanani khandiso dzine dza nga ni vhudza zwine na nga zwi ita musi no sedzana na thaidzo dza zwa masheleni. Vhunzhi ha vhathu vha amba uri dzividio na thero dzi re kha jw.org dzi ambaho nga ha thaidzo dza zwa masheleni dzi a thusa. w25.03 28-29 ¶10-11

Nga u ya ha tshifhinga, Petro o mbo ḓi sumbedza uri u ṱoḓa u humbula nga nḓila ine Yehova a humbula ngayo. Tshifhinga tsha Yehova tsha uri vhathu vha dziṅwe tshaka vha vhe tshipiḓa tsha vhathu vhawe tsho mbo ḓi swika. Mudzimu o mbo ḓi laedza muapostola Petro uri a ye u huwelela kha Koronelio we a vha muṅwe wa vhathu vha u thoma u vha Vhakriste vha bvaho kha dziṅwe tshaka. Vhayuda na vha dziṅwe tshaka vho vha vhe si na vhushaka havhuḓi, ndi ngazwo Petro o vha a tshi tea u shandula nḓila ine a humbula ngayo uri a kone u huwelela khavho. Musi Petro a tshi ṱhogomela nḓila ye Mudzimu a vha a tshi vho dzhia ngayo vha dziṅwe tshaka, o mbo ḓi shandula mahumbulele awe. Ndi ngazwo a “songo hana” musi Koronelio a tshi mu humbela uri a ḓe a mu dalele. (Mish. 10:28, 29) O huwelela kha Koronelio na vha muṱa wawe nahone vha mbo ḓi lovhedzwa. (Mish. 10:21-23, 34, 35, 44-48) Nga murahu ha miṅwaha, Petro o ṱuṱuwedza Vhakriste uri vha “humbule nga nḓila i fanaho.” (1 Pet. 3:8) Vhathu vha Yehova vha humbula nga nḓila i fanaho nga u humbula nga nḓila ine Yehova a humbula ngayo nahone nḓila ine Yehova a humbula ngayo ri i wana Bivhilini. w25.03 9-10 ¶7-8

Nḓila ine vhathu vha humbula ngayo yo no tou fhambana tshoṱhe na nḓila ine Yehova a humbula ngayo. (Mir. 17:15) Nga zwenezwo, ndi zwa ndeme uri ri ḓivhe mahumbulele o khakheaho na u a iledza. A ro ngo tea u tenda vhathu vha tshi ri nyamisa na u ri litshisa u shumela Yehova. Muapostola Paulo o vhudza Vhakriste vha Vhahevheru uri vha bvele phanḓa vha tshi vha Vhakriste vho vhibvaho. Zwenezwo zwi amba uri ri tea u guda Bivhili nga vhuronwane uri ri ḓivhe Yehova na u ḓivha khwine nḓila ine a humbula ngayo. Na musi ro no lovhedzwa, ri tea u bvela phanḓa ri tshi vha Vhakriste vho vhibvaho. Roṱhe ri tea u vhala na u guda Ipfi ḽa Mudzimu tshifhinga tshoṱhe, hu sa londwi uri ri na tshifhinga tshingafhani ri ngohoni. (Ps. 1:2) Paulo o vhudza Vhakriste vha Vhahevheru uri vha tea u vha na lutendo. U guda Bivhili tshifhinga tshoṱhe ndi zwone zwine zwa ḓo ri thusa uri ri vhe na lutendo lwo khwaṱhaho.​—Vhahev. 11:1, 6. w24.09 10 ¶7-8

Arali ri na vhushaka ha tsini na Yehova zwi ḓo ri lelutshela uri ri dzule ri tshi fhulufhedzea khae. Ndi zwe zwa itea kha Yosefa. O hana u ḓifara luvhi nga zwa vhudzekani. O vha a tshi dzhia Yehova sa khonani yawe nahone o vha a sa ṱoḓi u ita zwine zwa si mu takadze. (Gen. 39:9) Uri ri vhe na vhushaka ha tsini na Yehova ri tea u ḓiṋea tshifhinga tsha u rabela khae na u vhala Ipfi ḽawe. Zwenezwo zwi ḓo ita uri vhukonani hashu nae vhu khwaṱhe. Musi ri tshi vha na vhushaka ha tsini na Yehova u fana na Yosefa, a ri nga ḓo ṱoḓa u ita tshithu na tshithihi tshine tsha si mu takadze. Vhane vha hangwa uri Yehova ndi mudzimu a tshilaho, zwi nga vha lelutshela u sendela kule nae. Ṱhogomelani zwe zwa itea kha Vhaisiraele musi vhe sogani. Vho vha vha tshi zwi ḓivha uri Yehova u hone fhedzi vho timatima arali a tshi ḓo vha ṱhogomela. (Ek. 17:2, 7) Zwenezwo zwo ita uri vha shandukele Yehova. Zwi tou vha khagala uri ri ṱoḓa u iledza tsumbo yavho i si yavhuḓi.​—Vhahev. 3:12. w24.06 24 ¶14-15

Vhufhelo ha ḽino shango vhu tou vha tsini-tsini nahone ri lavhelela uri hu vhe na zwithu zwinzhi zwi konḓaho zwine zwa ḓo ri pfisa vhuṱungu na u ri lidza. Yehova u a zwi vhona musi ri tshi lila nahone zwi a mu kwama. U a ri funa ngauri ri bvela phanḓa ri tshi fhulufhedzea hu sa londwi vhuṱungu vhune ra vha ri tshi khou vhu pfa nahone u a humbula zwithu zwe zwa ita uri ri lile. Nga zwenezwo, musi ri tshi sedzana na zwiimo zwi konḓaho, zwi nga vha zwavhuḓi uri ri vhudze Yehova zwoṱhe zwine zwa vha mbiluni yashu nga thabelo. A ro ngo tea u ḓisendedza kule na vhahashu tshivhidzoni. Nahone ri tea u vhala Bivhili uri ri kone u khuthadzwa nga maipfi a Yehova. Ri nga vha na vhungoho ha uri arali ra bvela phanḓa ri tshi konḓelela nga u fhulufhedzea, Yehova u ḓo ri lambedza zwihulu. U ḓo ita zwe a ri fhulufhedzisa musi a tshi ri “u ḓo phumula miṱodzi yoṱhe maṱoni” ashu, ine ya bva nga nṱhani ha uri ri khou pfa vhuṱungu ha uri ro lovhelwa nga muthu ane ra mu funa, musi ro fheṱiwa na musi ri tshi khou lwala. (Nzumb. 21:4) Nga tshenetsho tshifhinga, musi ri tshi lila, ri ḓo vha ri tshi khou lila miṱodzi ya dakalo fhedzi. w24.12 20 ¶3; 25 ¶19

Yehova o ri nanga uri ri vhe Ṱhanzi dzawe. O fhulufhedzisa uri u ḓo ri thusa uri ri vhe na tshivhindi. (Yes. 43:10, 11) Ṱhogomelani nḓila nṋa dzine a ri thusa ngadzo. Ya u thoma, Yesu u dzula e na riṋe tshifhinga tshoṱhe musi ri tshi khou huwelela mafhungo maḓifha. (Mat. 28:18-20) Ya vhuvhili, Yehova o vhea vharuṅwa uri vha ri thuse. (Nzumb. 14:6) Ya vhuraru, o ri ṋea muya mukhethwa uri u ri humbudze zwithu zwe ra zwi guda. (Yoh. 14:25, 26) Ya vhuṋa, Yehova o ri ṋea vhahashu vhane ra ṱuwa navho musi ri tshi ya u huwelela. Nga thuso ya Yehova na thikhedzo ine ra i wana kha vhahashu, ri na zwoṱhe zwine ra zwi ṱoḓa uri ri kone u vha na tshivhindi na u dzula ri tshi huwelela. Arali na ḓi pfa no kulea nungo musi ni sa wani vhathu vhanzhi mahayani. Ḓivhudziseni uri: ‘Vhathu vha tsimuni yashu vha vha vha gai nga itshi tshifhinga?’ (Mish. 16:13) ‘Naa vha mushumoni kana vha mavhengeleni?’ Arali zwo ralo, naa ni nga wana vhathu vhanzhi arali na huwelela tshiṱaraṱani? w24.04 17 ¶10-11

Arali no vhinga nahone ni tshi khou ṱoḓa u vha muhulwane, muṱa waṋu u tea u vha u tshi ḓivhelwa zwithu zwavhuḓi uri ni kone u fanelea u vha muhulwane wa tshivhidzo. Nga zwenezwo ni tea u vha ‘ni tshi kona u langa vha muṱa waṋu nga nḓila yavhuḓi.’ Zwenezwi zwi amba uri ni tea u ṱhogomela vha muṱa waṋu nga nḓila ya lufuno na u ita phetho dzavhuḓi dzine dza ḓo vha vhuyedza. Ni nga ranga phanḓa kha vhurabeli ha muṱa, u ita vhungoho ha uri vha muṱa waṋu vha a ya miṱanganoni na u vha thusa uri vha ite zwine vha nga kona kha mushumo wa u huwelela. Arali ni na vhana vhane na kha ḓi vha ṱhogomela, ni fanela u ita vhungoho ha uri “vha vhe vhane vha ḓiṱukufhadza, vha sa dzhieli zwithu fhasi.” (1 Tim. 3:4) Ni tea u vha funza na u vha gudisa nga nḓila ya lufuno. Ndi ngoho uri ni ṱoḓa uri vhana vhaṋu vha takale na uri vha tambe sa vhaṅwe vhana, fhedzi ni tea u vha gudisa u thetshelesa, uri vha ṱhonifhe vhaṅwe na uri vha vhe na mikhwa. Ni tea u dovha na ita zwoṱhe zwine na nga kona u itela u thusa vhana vhaṋu uri vha vhe na vhushaka havhuḓi na Yehova, uri vha tshile vha tshi tevhedza vhulivhisi vhu re Bivhilini na uri vha ite mvelaphanḓa u vhuya u swika vha tshi lovhedziwa. w24.11 22 ¶10-11

Musi ri tshi ita zwo engedzeaho vhuḓinḓani, ri ḓo vhona Yehova a tshi ri thusa nahone ri ḓo mu fhulufhela nga ho engedzeaho. (1 Vhakor. 3:9) Fhedzi Yehova ha vhambedzi zwine na zwi ita na zwine vhaṅwe vha zwi ita. U dzhiela nṱha lufuno lune inwi na mu sumbedza lwone. U a takala musi a tshi vhona ni tshi livhuwa zwi tshi bva mbiluni tshifhiwa tshavhuḓi tsha tshirengululi tshe a ni ṋea tshone. (1 Sam. 16:7; Marko 12:41-44) Tshirengululi ndi tshone tshine tsha ita uri zwi konadzee uri ri hangwelwe zwivhi, uri ri vhe na vhushaka havhuḓi na Yehova na uri ri vhe na fhulufhelo ḽa u tshila tshoṱhe kha ḽifhasi. U nga ri ri nga dzula ri tshi sumbedza u livhuwa lufuno lwe Yehova a ri sumbedza lwone lwe lwa mu ṱuṱuwedza uri a ri ṋee zwenezwi zwithu zwavhuḓi. (1 Yoh. 4:19) U nga ri ri nga sumbedza na u livhuwa nḓila ye Yesu a ri funa ngayo ye ya mu ṱuṱuwedza uri a ṋekedze vhutshilo hawe a tshi itela riṋe. w25.01 31 ¶16-18

Ṱhogomelani nḓila ye muṅwali wa Phisalema 73 a ḓipfa ngayo. Na ene o vhona vhathu vha sa shumeli Yehova vha tshi vhonala vho takala, vho pfuma nahone zwi tshi nga a vha na na thaidzo. (Ps. 73:3-5, 12) Musi a tshi vhona vhenevha vhathu zwi tshi tou nga zwi khou vha tshimbilela zwavhuḓi, zwo ita uri a vhone u nga phetho ye a i ita ya u shumela Yehova yo vha i si ya vhuṱali. U humbula nga ha zwenezwi zwithu ‘zwo mu tambudza ḓuvha ḽoṱhe.’ (Ps. 73:13, 14) O thuswa nga mini? Onoyu muphisalema o ya nḓuni khethwa ya Mudzimu. (Ps. 73:16-18) U vha henefho vhukati ha vhathu vha Yehova zwo mu thusa uri a dzike, a kone u humbula zwavhuḓi. O zwi vhona uri naho vhaṅwe vhathu vha tshi vhonala vha tshi khou tshila vhutshilo ha vhuphuvhephuvhe, vho vha vha si na fhulufhelo ḽa vhumatshelo. U humbula nga ha zwenezwi zwo ita uri a si tsha kulea nungo na uri a vhe na vhungoho ha uri u shumela Yehova yo vha i phetho yavhuḓi. Nga nṱhani ha zwenezwi, o vha o ḓiimisela u bvela phanḓa a tshi shumela Yehova.​—Ps. 73:23-28. w24.10 27 ¶11-12

Yehova o ri khetha uri ri vhe “ṱhanzi” dzawe. (Yes. 43:10-12) Miṅwahani yo fhiraho, vhurifhi vhune ha bva kha Tshigwada Tshi Langaho ho amba uri: “Ndugelo khulwane ine ra vha nayo ndi ya u vhidzwa Ṱhanzi Dza Yehova.” Ndi ngani zwo ralo? Ṱhogomelani tsumbo i tevhelaho. Arali ni tshi khou ṱoḓa muthu ane a nga vha ṱhanzi yaṋu tsengoni, ni nga nanga muthu ane na mu ḓivha, ane na mu fhulufhela, ane a vha na dzina ḽavhuḓi na ane vhathu vha ḓo fhulufhela vhuṱanzi hawe. Musi Yehova a tshi ri nanga uri ri vhe Ṱhanzi dzawe, o sumbedza uri u a ri ḓivha zwavhuḓi na uri u a ri fhulufhela uri ri vhudze vhaṅwe uri ndi ene Mudzimu wa ngoho e eṱhe. Ri pfa ro huliswa u vha Ṱhanzi dzawe, ri shumisa tshibuli tshiṅwe na tshiṅwe u ita uri dzina ḽawe ḽi ḓivhiwe na u bvisela khagala uri zwithu zwoṱhe zwi si zwavhuḓi zwe zwa ambiwa nga hae a si ngoho. Musi ri tshi ita nga u ralo, ri vha ri tshi khou tendelana na zwine dzina ḽashu ḽa amba zwone, zwa uri ri Ṱhanzi dza Yehova.​—Vharoma 10:13-15. w24.05 18 ¶13

U thusa vhaṅwe zwo ita uri Yesu a takale. Kha tshiṅwe tshiitea, Yesu o thusa vhathu nga u vha funza nga ha Yehova. O dovha a vha thusa nga u vha ṋea zwiḽiwa. O humbela vhafunziwa vhawe uri vha ṋee vhenevho vhathu zwiḽiwa. (Marko 6:41) Musi a tshi ita nga u ralo, o vha a tshi khou funza vhafunziwa vhawe uri u shumela vhaṅwe ndi zwa ndeme. Humbulani nḓila ye vhaapostola vha Yesu vha vha vho takala ngayo musi vha tshi khou shuma na Yesu u itela u ṋea vhathu zwiḽiwa u swika vhoṱhe vha tshi “ḽa vha fura.” (Marko 6:42) Hu na tsumbo nnzhi dza musi Yesu a tshi ita uri zwine vhathu vha zwi ṱoḓa zwi ḓe u thoma u fhira zwine ene muṋe a zwi ṱoḓa. Ndi zwe a vha a tshi zwi ita kha vhutshilo hawe hoṱhe musi e kha ḽifhasi. (Mat. 4:23) Yesu o vha a tshi takalela u funza vhaṅwe na u vha ṋea zwine vha zwi ṱoḓa. w24.11 16 ¶10-11

Samusi vhuimo kha ano ‘maḓuvha a vhufhelo’ vhu tshi khou ṋaṋa u vhifha, a zwi timatimisi uri ri ḓo wana zwibuli zwo  engedzeaho zwa u thusa vhahashu. Ri nga dovha ra khuthadza vhahashu na u vha sumbedza lufuno lune vha lu ṱoḓa. Iṅwe nḓila ine ra nga zwi ita ngayo ndi nga u amba navho musi vha tshi ḓa miṱanganoni na u vha khuthadza. Musi vhahashu vha tshi ḓa miṱanganoni, ri ṱoḓa u ita zwoṱhe zwine ra nga kona u itela u ita uri vha pfe vha tshi funiwa, vho homolowa nahone vho tsireledzea. Vhahulwane vha nga thusa vhahavho musi vho sedzana na milingo yo fhambanaho. Musi hu na khombo dza mupo kana musi hu na vhuimo ha shishi ha zwa ngalafho, vhahulwane vha nga ita ndugiselelo dza u thusa vhahavho nga u ṱavhanya. Vhahulwane vha nga dovha vha ṋea vhulivhisi na u ṱuṱuwedza vhahavho vha tshi shumisa Bivhili. Vhahashu vha nga wana zwi tshi vha lelutshela u humbela thuso kha muhulwane arali vha tshi ḓivha uri u ḓo amba navho nga vhuthu, a vha thetshelesa na u lingedza u pfesesa nḓila ine vha ḓipfa ngayo. Zwenezwo zwi ita uri vhahashu vha pfe vha tshi funiwa nahone zwi ita uri zwi vha lelutshele u tevhedza vhulivhisi vhu re Bivhilini vhune muhulwane a nga vha ṋea hone.​—1 Vhathes. 2:7, 8, 11. w24.06 29 ¶12-13

A ro ngo fanela u humbula uri Mudzimu ha na maḓipfele nga nṱhani uri ndi ene Ramaanḓaoṱhe. Mudzimu o ri sika a tshi ḓifanyisa, samusi na riṋe ri na maḓipfele, zwi tou pfala uri na ene u nao. Bivhili i amba uri Yehova u a pfa “vhuṱungu” na uri u a ‘ṱungufhala.’ (Ps. 78:40, 41)Yehova na ene a nga vha o vha o ṱungufhala vhukuma musi a tshi vhona vhathu vha tshi khou tambudza Murwa wawe na musi vha tshi mu vhulaya. Tshirengululi tshi ri gudisa uri Yehova u ri funa u fhira nḓila ine mashaka ashu na khonani dzashu dza tsinisa dza ri funa ngayo. (Vharoma 8:32, 38, 39.) Ri na vhungoho ha uri Yehova u a ri funa u fhira nḓila ine ra ḓifuna ngayo. Naa ni a ṱoḓa u tshila tshoṱhe? Yehova u ṱoḓa ni tshila tshoṱhe u fhira nḓila ine inwi na zwi ṱoḓa ngayo. Naa ni a ṱoḓa u hangwelwa zwivhi? Yehova u ṱoḓa u ni hangwela u zwivhi u fhira nḓila ine inwi na ṱoḓa a tshi ni hangwela ngayo. U ṱoḓa uri inwi ni sumbedze uri ni a livhuwa tshifhiwa tsha tshirengululi tshe a ri ṋea tshone, ni vhe na lutendo khae na u mu thetshelesa. Tshirengululi ndi tshifhiwa tshe Yehova a ri ṋea tshone tshine tsha sumbedza uri u a ri funa.​—Muh. 3:11. w25.01 22-23 ¶8-9

Roṱhe ri nga tea u ḓitika nga zwine ra zwi vhona, u zwi pfa na nḓila ine ra ḓipfa ngayo musi ri tshi ita phetho. Kanzhi zwine ra zwi vhona na u zwi pfa zwi nga ri xedza. Naho zwa sa ri xedza, arali ra tshimbila nga u vhona fhedzi, ri nga fhedzisela ri tshi vho ita zwithu zwine Yehova a si ṱoḓe ri tshi zwi ita. (Muh. 11:9; Mat. 24:37-39) Naho zwo ralo, musi ri tshi tshimbila nga lutendo ri ḓo ita phetho dzine dza “takadza Murena.” U tevhedza vhulivhisi ha Mudzimu zwi ḓo ita uri ri vhe na mulalo na uri ri takale zwa vhukuma. (Ps. 16:8, 9; Yes. 48:17, 18) Arali ra bvela phanḓa ri tshi tshimbila nga lutendo, ri ḓo wana vhutshilo vhu sa fheli tshifhingani tshi ḓaho. (2 Vhakor. 4:18) Ri nga ḓivha hani arali ri tshi khou tshimbila nga lutendo kana nga u vhona? Roṱhe ri tea u ḓivhudzisa uri: ‘Ndi ḓitika nga mini musi ndi tshi ita phetho? Naa ndi ḓitika fhedzi nga zwine nda kona u zwi vhona? Kana ndi ḓitika nga vhulivhisi ha Yehova?’ w25.03 20-21 ¶3-4

Muṅwe na muṅwe washu u na mushumo wa ndeme une a fanela u u ita, wa u ita uri vhathu vha ḓe pharadisoni ya pfanyisedzo. Ri tea u edzisa Yehova uri ri kone u ita wonoyu mushumo. Yehova ha kombetshedzi vhathu uri vha ḓe vha vhe tshipiḓa tsha ndangulo yawe. Nṱhani hazwo u ‘kokodza’ vhathu nga vhulenda uri vha ḓe khae. (Yoh. 6:44; Yer. 31:3) Vhathu vha fhulufhedzeaho vhane vha guda nga ha lufuno lwa Yehova na zwine a vha zwone vha a sendela tsini nae. Zwithu zwavhuḓi zwine ra zwi ita na nḓila yavhuḓi ine ra ḓifara ngayo zwi nga ita hani uri vhathu vha ṱoḓe u ḓa pharadisoni ya pfanyisedzo? Iṅwe nḓila ine ra nga ita ngayo ndi nga u fara vhatendi nga riṋe nga lufuno na vhuthu. Musi vhathu vhaswa vho ḓa miṱanganoni ya tshivhidzo, ri ṱoḓa uri vha ḓipfe u fana na vhathu vhe vha vha vhe si vhatendi vhane vha nga vha vho ya tshivhidzoni kha Korinta tsha kale, vhe vha amba uri: “Vhukuma Mudzimu u vhukati haṋu.” (1 Vhakor. 14:24, 25; Sak. 8:23) Nga zwenezwo, ri fanela u bvela phanḓa ri tshi tevhela nyeletshedzo ine ya vha kha ndimana yaṋamusi. w24.04 23-24 ¶16-17