Ro no ḓi thoma u vhuyelwa nga nṱhani ha tshiṱhavhelo tsha Yesu Kristo. Sa tsumbo, tshi ita uri Yehova a kone u ri hangwela zwivhi zwashu. Ha kombetshedzei u ri hangwela, u zwi ita nga u tou ḓifunela. (Ps. 103:3, 10-13) Vhaṅwe vha nga pfa vha sa fanelei u hangwelwa nga Yehova. Zwavhuḓivhuḓi ngoho ndi ya uri roṱhe a ri fanelei u hangwelwa nga Yehova. Muapostola Paulo o zwi pfesesa uri ha “fanelei u vhidzwa muapostola.” Fhedzi o ri: “Ndi kona u ita wonoyu mushumo nga nṱhani ha vhuthu vhuhulu ha Mudzimu.” (1 Vhakor. 15:9, 10) Musi ri tshi rembuluwa kha zwivhi zwe ra zwi ita, Yehova u a ri hangwela. Ndi ngani? U zwi ita ngauri u a ri funa, hu si ngauri ri vha ro tewa nga u hangwelwa. Nga zwenezwo, arali ni tshi ḓipfa no kulea nungo nga nṱhani ha uri ni humbula uri a ni fanelei u hangwelwa nga Yehova, ni humbule uri Yehova ho ngo ṋea tshirengululi a tshi itela vhathu vha si na tshivhi. Tsho itelwa vhathu vha re na tshivhi, vhane vha khou ḓisola nga nṱhani ha zwivhi zwavho na vhane vha khou ṱoḓa u shanduka.​—Luka 5:32; 1 Tim. 1:15. w25.01 26-27 ¶3-4

A ri koni u langa zwine vhaṅwe vha zwi amba na zwine vha zwi ita kha riṋe. Fhedzi ri nga lingedza u langa zwine ra ḓo zwi ita musi vhaṅwe vha tshi ri vhaisa. Kanzhi u hangwela muṅwe muthu ndi zwone zwa khwine. Ndi ngani? Ndi ngauri ri funa Yehova nahone Yehova u ṱoḓa ri tshi hangwela vhaṅwe. Arali ra dzula ro sinyuwa, ra si hangwele vhaṅwe, zwi nga ita uri ri ite zwithu zwine nga murahu ra ḓo ḓisola kana zwine zwa nga ri vhaisa. (Mir. 14:17, 29, 30) U litsha u fara muṅwe muthu nga mbilu zwi ri thusa uri ri sa vhe na vengo ḽine ḽa nga kwama nḓila ine ra tshilisana ngayo na vhaṅwe. Zwi dovha zwa ri thusa uri ri sa dzule ri tshi khou humbula nga ha eneo mafhungo na uri ri kone u ḓiphiṋa nga vhutshilo. Ndi mini zwine zwa nga ni thusa uri ni sa dzule no sinyuwa kana ni tshi khou pfa vhuṱungu? Ni tea u ḓiṋea tshifhinga tsha uri ni rudze mbilu. Arali muthu a vhaisala nahone a ya a lafhiwa, zwi nga dzhia tshifhinga uri a kone u fhola. Nga nḓila i fanaho, zwi nga dzhia tshifhinga ni sa athu lugela u hangwela muṅwe muthu zwi tshi bva mbiluni. (Muh. 3:3; 1 Pet. 1:22) Rabelani, ni humbele Yehova uri a ni thuse u hangwela vhaṅwe. w25.02 16-17 ¶8-11

Dziṅwe tsumbo dza dzenedzi pfunzo dza mutheo dzi katela pfunzo dzi ngaho u rembuluwa, lutendo, u lovhedzwa na pfunzo ya mvuwo. (Vhahev. 6:1, 2) Zwenezwi ndi zwiṅwe zwa zwithu zwa mutheo zwine Vhakriste vhoṱhe vha ngoho vha zwi tenda. Ndi ngazwo muapostola Petro o amba nga ha zwenezwi zwithu musi a tshi huwelela kha vhathu nga Pentekoste. (Mish. 2:32-35, 38) U itela uri ri kone u vha vhafunziwa vha Kristo ri tea u tenda kha dzenedzi pfunzo dza mutheo. Sa tsumbo, Paulo o sumbedza uri arali ri sa tendi kha mvuwo ri nga si kone u vha vhafunziwa vha Kristo. (1 Vhakor. 15:12-14) Naho zwo ralo, a ro ngo tea u fushea nga u ḓivha pfunzo dza mutheo fhedzi. Zwiḽiwa zwo dziaho a zwi fani na pfunzo dza mutheo, ngauri a zwi kateli fhedzi milayo ya Yehova, fhedzi zwi katela na vhulivhisi vhu re Bivhilini vhune ha ri thusa u pfesesa nḓila ine Yehova a humbula ngayo. U itela uri ri vhuyelwe nga zwenezwi zwiḽiwa zwo dziaho, ri tea u vhala Bivhili, ri humbulisise nga ha zwe ra zwi vhala nahone ri ite zwoṱhe zwine ra nga zwi kona uri ri shumise zwe ra zwi guda. Musi ri tshi ita nga u ralo, ri vha ri tshi khou ḓigudisa u ita phetho dzine dza takadza Yehova. w24.04 5 ¶12-13

Yehova o mu humbudza Yona uri Vhaninive ‘vho vha vha sa ḓivhi zwo lugaho na zwi songo lugaho.’ (Yona 1:1, 2; 3:10; 4:9-11) Nga murahu, Yesu o shumisa yeneyo tsumbo u itela u funza nga ha nḓila ine Yehova a haṱula na u khathutshela ngayo. Fhedzi zwi amba mini uri vhathu vha Ninive vha ḓo “vuswa” nga ḓuvha ḽa “khaṱhulo”? Yesu o funza nga ha mvuwo ya vhane vha ḓo “vuswa uri vha haṱulwe” tshifhingani tshi ḓaho. (Yoh. 5:29) O vha a tshi khou ambela kha tshifhinga tsha u Vhusa Hawe Lwa Miṅwaha Ya Tshigidi, nga tshenetsho tshifhinga “vho lugaho na vha songo lugaho” vha ḓo vuswa. (Mish. 24:15) Vha songo lugaho vha ḓo “vuswa uri vha haṱulwe.” Zwenezwi zwi khou amba uri musi vhenevho vhathu vho no vuswa, Yehova na Yesu vha ḓo sedza arali vha tshi khou thetshelesa na u shumisa zwithu zwine vha ḓo vha vha tshi khou zwi guda. Arali Muninive o vuswaho a hana u ṱanganela kha vhurabeli ho kunaho, Yehova ha nga ḓo mu tendela a tshi bvela phanḓa a tshi tshila. (Yes. 65:20) Fhedzi vhoṱhe vhane vha khetha u gwadamela Yehova nga u fhulufhedzea, vha ḓo wana tshibuli tsha u tshila lwa tshoṱhe.​—Dan. 12:2. w24.05 5 ¶13-14

Tsumbo ya Yesu yo thusa vhathu u vhona nḓila ine Yehova a khathutshela ngayo. (Yoh. 14:9) Nḓila ye Yesu a amba ngayo na vhathu na nḓila ye a vha fara ngayo, i ri gudisa uri Yehova u a khathutshela na uri u a funa vhathu nahone u khou ṱoḓa u vha thusa uri vha lwisane na tshivhi. Yesu o thusa vhathu vha re na tshivhi uri vha ṱoḓe u shandula nḓila dzavho na uri vha mu tevhele. (Luka 5:27, 28) Yesu o vha a tshi zwi ḓivha uri u ḓo ṋekedza vhutshilo hawe sa tshiṱhavhelo. O vhudza vhafunziwa vhawe lu fhiraho luthihi uri o vha a tshi ḓo fheṱiwa a vhulayelwa kha danda. (Mat. 17:22; 20:18, 19) O vha a tshi zwi ḓivha uri tshiṱhavhelo tshawe tsho vha tshi tshi ḓo bvisa tshivhi tsha shango. Yesu o dovha amba uri musi o no fa o vha a tshi “ḓo kokodza vhathu vhoṱhe.” (Yoh. 12:32) Vhathu vha re na tshivhi vho vha vha tshi nga takadza Yehova nga u ṱanganedza Yesu sa Murena wavho na nga u mu tevhela. Arali vha ita zwenezwo vho vha vha tshi ḓo “vhofhololwa kha tshivhi.” (Vharoma 6:14, 18, 22; Yoh. 8:32) Yesu o vha na tshivhindi nahone a tenda u fa nga nḓila i vhavhaho uri a ri tshidze.​—Yoh. 10:17, 18. w24.08 5 ¶11-12

Humbulani nga ha nḓila ye na ḓipfa ngayo musi ni tshi thoma u guda ngoho i re Bivhilini. No guda uri Khotsi aṋu wa ṱaḓulu u a ni funa na uri u ṱoḓa ni tshi vha tshipiḓa tsha muṱa wa vhagwadameli vhawe. No guda na uri o fhulufhedzisa u fhelisa vhuṱungu na tshengelo, uri ni nga vha na fhulufhelo ḽa uri ni ḓo dovha na vhona vhane na vha funa vha tshi vuswa shangoni ḽiswa na zwiṅwe zwo engedzeaho. (Marko 10:29, 30; Yoh. 5:28, 29; Vharoma 8:38, 39; Nzumb. 21:3, 4) Zwe na zwi guda zwo kwama mbilu yaṋu. (Luka 24:32) No zwi takalela nahone no vha ni tshi ṱoḓa u vhudza muṅwe na muṅwe nga hazwo.—Vhambedzani Yeremia 20:9. Musi lufuno lwa ngoho i re Bivhilini lu tshi ṱoka midzi mbiluni dzashu, ri nga si kone u fhumula. (Luka 6:45) Ri ḓipfa u fana na vhafunziwa vha Yesu vhe vha amba uri: “Ri nga si litshe u amba nga ha zwe ra zwi vhona na u zwi pfa.” (Mish. 4:20) Ri funa ngoho nga maanḓa lune ra ṱoḓa u i vhudza vhathu vhanzhi nga hune zwa nga konadzea ngaho. w24.05 15 ¶5; 16 ¶7

Sa vhathu vha Yehova, ri huwelela kha vhathu ngauri ri funa Khotsi ashu wa ṱaḓulu na uri ri khou ṱoḓa u vha thusa uri na vhone vha fune Yehova. Fhedzi vhaṅwe vha wana zwi tshi vha konḓela u ḓiphiṋa nga mushumo wa u huwelela. Ndi ngani? Vhaṅwe vha nga vha vhe na ṱhoni nahone vha tshi vhona u nga a vha koni u gudisa. Vhaṅwe zwi a vha konḓela u ya miḓini ya vhathu vha songo rambiwa. Vhaṅwe vha ofha uri vhathu vha ḓo vha sinyutshela. Vhaṅwe vho gudiswa uri vha tea u iledza u sinyusa vhaṅwe. Vhenevho vhahashu vha wana zwi tshi vha konḓela u huwelela mafhungo maḓifha kha vhathu vhane vha si vha ḓivhe. Naa na inwi nga tshiṅwe tshifhinga ni wana zwi tshi ni konḓela u ḓiphiṋa nga mushumo wa u huwelela zwi tshi itiswa nga zwithu zwo ambiwaho afho nṱha? Arali zwo ralo ni songo kulea nungo. U sa ḓifhulufhela haṋu zwi nga sumbedza uri ni a ḓiṱukufhadza na uri a ni ṱoḓi u ḓikokodzela maṱo. Zwi nga dovha zwa sumbedza uri a ni ṱoḓi u ṱaṱa khani na vhathu. Nahone a hu na muthu ane a ṱoḓa u sinyusa vhaṅwe, zwihuluhulu musi a tshi khou lingedza u vha itela zwithu zwavhuḓi. Khotsi aṋu wa ṱaḓulu u a ḓivha zwavhuḓi thaidzo dzine na sedzana nadzo nahone u khou ṱoḓa u ni thusa.​—Yes. 41:13. w24.04 14 ¶1-2

Nṱhani ha u lingedza u ita zwithu zwoṱhe zwe na zwi guda nga khathihi, ḓivhetsheleni tshipikwa tsha u ita tshithu tshithihi kana zwivhili. Lingedzani hezwi: Ṅwalani mutevhe wa zwithu zwine na khou ṱoḓa u shumela khazwo nahone ni khethe tshithihi kana zwivhili zwine na ḓo thoma u zwi ita, nga murahu ni kone u lingedza zwo salaho. Ni nga thoma ngafhi? Ni nga thoma nga u lingedza u swikelela tshipikwa tshine tsha ḓo ni lelutshela. Kana ni nga khetha u shumela kha u khwinisa zwine na vhona uri ndi zwone zwa ndemesa. Musi no no khetha fhethu hune na vhona uri ndi hone ha ndeme hune na tea u thoma u shumela khaho, ni nga ita ṱhoḓisiso kha khandiso dzashu. Ni rabele kha Yehova ni mu humbele uri a ni thuse uri ‘ni tame u ita zwine a zwi funa na u vha na maanḓa a u zwi ita.’ (Vhafil. 2:13) Nga murahu, ni lingedze u shumisa zwe na zwi guda. Arali na kona u swikelela tshipikwa tsha u thoma tshe na ḓivhetshela tshone, zwi nga ni ṱuṱuwedza u lingedza na u swikelela zwiṅwe. Musi ni tshi vhona uri no kona u ita tshanduko vhutshiloni haṋu sa Mukriste, zwi nga ni lelutshela uri ni kone u bvela phanḓa ni tshi ita dziṅwe tshanduko. w24.09 6 ¶13-14

Ni nga vha ni khou ḓivhona mulandu nga nṱhani ha zwithu zwe na zwi ita tshifhingani tsho fhiraho zwe zwa vhaisa vhaṅwe. Ndi mini zwine zwa nga ni thusa? Itani zwoṱhe zwine na nga kona uri zwithu zwi vhe khwiṋe. Ni nga ita na u humbela pfarelo u itela u sumbedza uri ni khou ḓisola kha zwe na zwi ita. Humbelani Yehova uri a thuse vhathu vhe na vha vhaisa. Yehova a nga ni thusa, a dovha a thusa na vhathu vhe na vha vhaisa uri vha bvele phanḓa vha tshi mu shumela na uri vha vhe na mulalo. Gudani kha vhukhakhi haṋu, ni tendele Yehova a tshi ni shumisa nga nḓila ine a ṱoḓa. Ṱhogomelani tsumbo ya muporofita Yona. Mudzimu o vha o vhudza Yona uri a ye Ninive he ha vha hu vhubvaḓuvha, fhedzi ene a shavha a ya Tharasisi he ha vha hu vhukovhela. Yehova o gudisa Yona ngudo ya ndeme nahone Yona o guda kha vhukhakhi hawe. (Yona 1:1-4, 15-17; 2:7-10) Yehova ho ngo litsha u shumisa muporofita Yona. Yehova o dovha a vhudza Yona uri a ye Ninive, Yona a ṱavhanyedza a thetshelesa zwe Yehova a mu vhudza. Naho Yona o vha a tshi khou ḓisola nga nṱhani ha vhukhakhi he a vhu ita, o ita zwe Yehova a mu vhudza uri a ite zwone.​—Yona 3:1-3. w24.10 8-9 ¶10-11

Yehova u phumula zwikolodo zwashu kana zwivhi zwashu lwa tshoṱhe. U itela u fanyisa zwenezwi, humbulani nga ha muthu ane a hwaya tshikolodo tshaṋu kha bugu ya zwikolodo. Naho o hwaya tshenetsho tshikolodo, nomboro dzo ṅwalwaho nga fhasi dzi vha dzi tshi kha ḓi vhonala. Fhedzi u phumula tshithu zwo fhambana na zwenezwo. U itela uri ri kone u pfesesa tshenetshi tshifanyiso, ri tea u humbula uri tshifhingani tsha kale, inki ye ya vha i tshi shumiswa, zwo vha zwo leluwa u i phumula u tshi shumisa tshipontshi na maḓi. Nga zwenezwo, musi tshikolodo tsho phumulwa, tsho vha tshi si tsha vhonala. Zwe zwa vha zwo ṅwalwa zwa sala zwi si tsha vhonala na luthihi. Zwi vha zwi tshi tou nga tshenetsho tshikolodo a tshi ngo vhuya tsha thoma tsha vha hone. Ri a livhuwa vhukuma u ḓivha uri musi Yehova a tshi ri hangwela zwivhi zwashu, zwi vha zwi tshi tou nga a ro ngo vhuya ra thoma ra zwi ita.​—Ps. 51:9. w25.02 10 ¶11

Musi vhaṅwe vha tshi ri haṱula kana u ri fara nga nḓila i si yavhuḓi, ri fhulufhela uri Yehova u ḓivha mafhungo nga vhuḓalo. U ḓivha uri Yehova u ḓo lugisa mafhungo zwi ri thusa u konḓelela musi ri tshi farwa nga nḓila i si yavhuḓi. Arali ra fhulufhela Yehova ra lindela uri hu vhe ene ane a lugisa mafhungo, a ri nga dzuli ro sinyutshela vho ri khakhelaho. U fara vhaṅwe nga mbilu zwi nga ita uri ri fhedzisele ro ita zwithu zwi si zwavhuḓi, ra sa tsha takala nahone zwi nga tshinya vhushaka hashu na Yehova. Ndi ngoho uri ri nga si kone u edzisa tsumbo ya Yesu kokotolo. Nga tshiṅwe tshifhinga ri nga amba kana u ita zwiṅwe zwithu zwine zwa nga ita uri ri ḓisole nga murahu. (Yak. 3:2) Nḓila ine vhaṅwe vha ri fara ngayo i nga ri vhaisa na u ri tsikeledza vhutshilo hashu hoṱhe. Arali zwenezwo zwo no vhuya zwa itea kha inwi, ivhani na vhungoho ha uri Yehova u a ḓivha zwine na khou sedzana nazwo. Na Yesu u a pfesesa nḓila ine na khou ḓipfa ngayo ngauri na ene o tea u konḓelela musi a sa khou fariwa zwavhuḓi. (Vhahev. 4:15, 16) Ri livhuwa vhukuma uri Yehova u dovha a ri ṋea nyeletshedzo Bivhilini ine ya nga ri thusa musi ri tshi khou sedzana na u sa farwa zwavhuḓi. w24.11 6 ¶12-13

Ri tea u vha na lutendo kha Yesu u itela uri ri kone u wana “vhutshilo vhu sa fheli.” (Yoh. 3:16-18, 36; 17:3) Vhayuda vhanzhi vho vha vha sa tendi uri vha tea u vha na lutendo kha Yesu. Vho mu vhudzisa vha ri: “Ndi vhuṱolo vhufhio vhune wa nga vhu ita uri ri kone u vhu vhona ri u tende?” (Yoh. 6:30) Vho amba uri vhathu tshifhingani tsha Mushe vho wana mana nga lwa vhuṱolo, ye ya vha zwiḽiwa zwavho. (Neh. 9:15; Ps. 78:24, 25) Zwi tou vha khagala uri zwa ndeme khavho ho vha hu u wana zwiḽiwa. Musi Yesu a tshi vha vhudza nga ha “vhurotho vhu bvaho ṱaḓulu” he ha vha vhu tshi nga kona u vha ṋea vhutshilo vhu sa fheli, a vho ngo vhuya vha mu vhudzisa uri o vha a tshi khou amba mini. (Yoh. 6:32) Vho vha vho livhisesa ṱhogomelo kha u wana zwiḽiwa zwe zwa vha zwi tshi ḓo vha fusha, nṱhani ha u lingedza u pfesesa zwe Yesu a vha a tshi khou vha funza nga ha u wana vhutshilo vhu sa fheli. w24.12 5-6 ¶10-11

Musi ṅwana waṋu a tshikoloni, a nga kha ḓi guda nga ha zwivhumbeo zwo fhambanaho zwine zwa wanala kha zwithu zwe zwa sikwa. Sa tsumbo, miri minzhi i vha i na pattern ine ya dovholola. I na tsinde ḽine ḽa vha na matavhi ane a vha na maṅwe matavhi maṱuku. Yeneyi pattern i wanala na kha zwiṅwe zwivhumbiwa zwinzhi kha tsiko. Fhedzi ndi nnyi we a sika zwenezwi zwithu zwoṱhe nga yeneyi nḓila? Musi ṅwana waṋu a tshi elekanya nga ha zwithu zwe Mudzimu a zwi sika, u ḓo kona u tenda uri zwithu zwoṱhe zwo sikwa nga Mudzimu. Musi ṅwana waṋu a tshi khou aluwa, ni nga tea u mu thusa u pfesesa uri ndi ngani zwi zwa ndeme u thetshelesa milayo ya Mudzimu. Zwenezwo ni nga zwi ita nga u mu vhudzisa uri: “Arali Mudzimu o ri sika, naa ha ḓivhi khwine zwine ra tea u zwi ita uri ri takale?” Ni nga kona u mu ṱalutshedza uri Mudzimu o ri fha Bivhili u itela u ri thusa uri ri takale. w24.12 16 ¶8

Yehova o hevhedza muapostola Paulo uri a ṅwalele vha tshivhidzo tsha Korinta uri vha bvise onoyo munna tshivhidzoni. (1 Vhakor. 5:13) Vho vha vha tshi tea u fara hani onoyo munna? Paulo o vha vhudza uri vha “litshe u konana” nae. Zwenezwo zwo vha zwi tshi amba mini? Paulo o vha vhudza uri zwenezwi zwi katela uri a vho ngo fanela u “ḽa na muthu o raloho.” (1 Vhakor. 5:11) Arali vha nga ḽa na onoyo muthu na u fhedza tshifhinga nae, zwo vha zwi tshi nga ita uri vha fhedzisele vha tshi vho konana nae. Musi Paulo a tshi vhudza Vhakriste vha Korinta uri vha songo konana na onoyo munna, zwo vha zwi tshi ḓo tsireledza vhaṅwe tshivhidzoni uri vha si edzise zwithu zwe a zwi ita. (1 Vhakor. 5:5-7) Zwiṅwe hafhu, arali vha sa konani na onoyo munna, zwo vha zwi tshi ḓo mu thusa uri a vhone uri o khakhela Yehova lungafhani, uri a ḓisole na uri a kone u rembuluwa. w24.08 15 ¶4-5

Vhaisiraele vho vha vha tshi tea u pembelela vhuṱambo ha u pfumelela ṅwaha muṅwe na muṅwe. Nga ḽeneḽo ḓuvha, tshifhe muhulu o vha a tshi ṋekedza zwiṱhavhelo zwa zwifuwo a tshi itela lushaka lwoṱhe. Fhedzi ngoho ndi ya uri, zwiṱhavhelo zwa zwifuwo zwo vha zwi sa iti uri Vhaisiraele vha pfumedzane na Mudzimu nga ho fhelelaho ngauri zwifuwo a si zwa ndeme musi zwi tshi vhambedzwa na vhathu. Naho zwo ralo, arali Muisiraele o rembuluwaho a ṋekedza zwiṱhavhelo, Yehova o vha a tshi mu hangwela zwivhi zwawe. (Vhahev. 10:1-4) Zwiṱhavhelo zwe Vhaisiraele vha vha vha tshi zwi ṋekedza, zwo vha zwi tshi vha humbudza uri vha vhaitazwivhi. Yehova o ita mini uri a kone u ri hangwela zwivhi? O ita ndugiselelo ya uri Murwa wawe ane a mu funa a ‘ḓiṋekedze luthihi nahone lwa tshoṱhe uri a hwale zwivhi zwa vhanzhi.’ (Vhahev. 9:28) Yesu o “ṋekedza vhutshilo hawe sa tshirengululi a tshi itela vhanzhi.”​—Mat. 20:28. w25.02 4 ¶9-10

Mbilu i a zwi funa, fhedzi ṋama a i na maanḓa.” (Mat. 26:41b) Musi Yesu a tshi amba eneo maipfi, o vha a tshi khou sumbedza uri u a pfesesa uri ri na tshivhi. Fhedzi Yesu o dovha a ri tsivhudza uri ri iledze u ḓifhulufhela nga ho kalulaho. Musi Yesu a sa athu u vhudza vhafunziwa vhawe eneo mafhungo, vho vha vho mu fhulufhedzisa uri vha nga si vhuye vha mu ṱutshela. (Mat. 26:35) Vho vha vhe na zwiṱuṱuwedzi zwavhuḓi, fhedzi a vho ngo zwi ḓivha uri musi vhe kha zwiimo zwi konḓaho, zwi nga leluwa uri vha ite zwo khakheaho nṱhani ha zwo lugaho. Ndi ngazwo Yesu o vha tsivhudza nga mafhungo ane a wanala kha ndimana ya ṋamusi. Zwi pfisaho vhuṱungu ndi uri vhafunziwa vha Yesu vho kundelwa u dzula vho fhaṱuwa. Musi Yesu a tshi fariwa, naa vho ima nae kana naa vho ofha vha shavha? Nga nṱhani ha uri vho kundelwa u dzula vho fhaṱuwa, vho ita zwo fhambanaho na zwe vha amba uri vha ḓo zwi ita. Vho ṱutshela Yesu.​—Mat. 26:56. w24.07 14 ¶1-2

Musi Adamu na Eva vha tshi ita tshivhi, zwo ita uri vha si tsha kona u tshila tshoṱhe na uri vha si tsha vha na vhushaka havhuḓi na Yehova. Musi vha sa athu ita tshivhi, vho vha vha tshipiḓa tsha muṱa wa Yehova. (Luka 3:38) Musi vha tshi litsha u thetshelesa Yehova, vho mbo ḓi bviswa muṱani wawe nahone zwenezwo zwo itea musi vha sa athu vha na vhana. (Gen. 3:23, 24; 4:1) Samusi ri vhana vhavho, ri tea uri ri pfumedzanywe na Yehova. (Vharoma 5:10, 11) Nga maṅwe maipfi, ri ṱoḓa thuso uri ri vhe na vhushaka havhuḓi na Yehova. Iṅwe bugu yo amba uri ipfi ḽa Tshigerika ḽo shumiswaho henefha ḽine ḽa vha “u pfumedzana” ḽi amba “u ita uri swina ḽau ḽi vhe khonani yau.” Zwi mangadzaho ndi uri Yehova ndi ene we a thoma u ita uri ri vhe khonani dzawe. Nga nḓila-ḓe? Yehova o ita uri zwi konadzee uri vhathu vha re na tshivhi vha vhe khonani dzawe. O ita ndugiselelo ya uri ri wane zwe Adamu a xelelwa ngazwo nga u ri ṋea tshiṅwe tshithu tshine tsha phumula tshikolodo tsha Adamu. w25.02 3-4 ¶7-8

Muapostola Paulo o ri: “Vhunzhi haṋu no no kaidza onoyo muthu o itaho tshivhi nahone zwo eḓana.” (2 Vhakor. 2:5-8) Nga maṅwe maipfi, musi onoyo munna we a vha a tshi ita zwa vhudzekani na mufumakadzi wa khotsi awe o no bviswa tshivhidzoni, o zwi ṱhogomela uri u tea u rembuluwa. (1 Vhakor. 5:1) Nahone musi o no rembuluwa, zwo vha zwi si tsha ṱoḓea uri tshivhidzo tshi bvele phanḓa tshi tshi mu kaidza. (Vhahev. 12:11) Musi onoyo munna o bviswaho tshivhidzoni o no rembuluwa, Paulo o vhudza vhahulwane vha tshivhidzo uri vha mu tendele uri a vhuye tshivhidzoni. O dovha a vha vhudza uri ‘vha mu hangwele na u mu khuthadza na u mu sumbedza uri vha a mu funa.’ Paulo o vha a tshi khou ṱoḓa vhahashu vha tshivhidzo tsha Korinta vha tshi sumbedza onoyo munna uri vha a mu funa nga zwine vha amba na nga nḓila ine vha mu fara ngayo. Zwo vha zwi tshi ḓo sumbedza onoyo munna o rembuluwaho uri vha khou mu ṱanganedza zwi tshi bva mbiluni nge a vhuya tshivhidzoni. w24.08 15 ¶4; 16-17 ¶6-8

Muapostola Paulo o vha a tshi tou zwi ḓivha a zwi fhedza uri vha nga thuswa nga mini uri vha konḓelele. O vha humbudza uri vha tea u ḓitika nga Yehova uri vha konḓelele, hu si u ḓitika nga vhone vhaṋe. Zwenezwo ndi zwone zwe zwa ita uri Paulo a vhe na tshivhindi tsha u amba uri: “Yehova ndi muthusi wanga; a thi nga ofhi.” (Vhahev. 13:6) Vhaṅwe vhahashu vha khou tovholwa ṋamusi nahone vha khou konḓelela. Ri nga vha tikedza nga u vha rabelisa, nahone nga zwiṅwe zwifhinga ri nga vha thusa nga u vha ṋea zwine vha zwi shaya. Bivhili i amba uri: “Vhoṱhe vha re na vhuthihi na Kristo Yesu, vho ḓikumedzelaho kha Mudzimu na vhone vha ḓo tovholwa.” (2 Tim. 3:12) Zwenezwo zwi amba uri roṱhe ri tea u dzula ro ḓilugiselela zwine zwa ḓo itea hu si kale. Nga zwenezwo, kha ri bvele phanḓa ri tshi fhulufhela Yehova nga ho fhelelaho zwino ri na vhungoho ha uri u ḓo ri thusa uri ri kone u konḓelela mulingo muṅwe na muṅwe une ra nga ṱangana nawo. Hu si kale, u ḓo thusa vhashumeli vhawe vhoṱhe vhane vha fhulufhedzea khae.​—2 Vhathes. 1:7, 8. w24.09 13 ¶17-18

Ndi mini zwe zwa thusa Vhakorinta uri vha lovhedzwe? (2 Vhakor. 10:4, 5) Ipfi ḽa Mudzimu na muya mukhethwa u re na maanḓa zwo vha thusa uri vha ite tshanduko khulwane vhutshiloni havho. (Vhahev. 4:12) Vhe vha ṱanganedza mafhungo maḓifha nga ha Kristo ngei Korinta vho kona u ṱutshela vhuḓifari vhu si havhuḓi vhu ngaho sa u kambiwa, u tswa na u ita zwa vhudzekani na vha mbeu i fanaho na yavho. (1 Vhakor. 6:9-11) Naho vhaṅwe Vhakorinta vho vha vha tshi khou tea u ita tshanduko khulwane uri vha vhe Vhakriste, a vho ngo humbula u nga ndi zwithu zwi konḓaho zwine vha tea u zwi ita. Vho ita zwoṱhe zwe vha vha vha tshi nga zwi kona uri vha vhe nḓilani tsekene i isaho vhutshiloni vhu sa fheli. (Mat. 7:13, 14) Arali hu na tshanduko khulwane dzine na tea u dzi ita vhutshiloni haṋu, naa ni khou lwela u dzi ita uri ni lovhedzwe? Ni songo neta. Humbelani Yehova uri a ni ṋee muya mukhethwa u itela u ni thusa uri ni kunde lutamo lwa u ita zwithu zwivhi. w25.03 6 ¶15-17

Yehova o fhulufhedzisa uri u ḓo ri ṋea vhuṱali u itela u ri thusa u vhona uri ndi phetho ifhio ine a i takalela. U ḓo ni ṋea vhuṱali “nga mbilu yoṱhe a sa gunguli.” Musi no no rabela kha Yehova uri a ni livhise, ni tea u sedza nga vhulondi uri ni vhone uri Yehova u khou fhindula hani thabelo yaṋu. Sa tsumbo, kha ri ri no fara lwendo nahone na xela, zwi tou pfala uri ni nga ṱoḓa thuso kha muthu ane a dzula henefho fhethu. Fhedzi arali na humbela uri a ni sumbedze nḓila, naa ni nga ṱuwa a sa athu ni sumbedza? Zwi tou pfala uri ni nga si ite nga u ralo. Ni ḓo thetshelesa musi a tshi khou ni vhudza uri ni khou tea u ya thungo ifhio. Nga nḓila i fanaho, arali na humbela Yehova uri a ni ṋee vhuṱali, ni tea u lingedza nga hune na nga kona uri ni vhone uri u khou fhindula hani thabelo yaṋu. Ni nga zwi ita nga u guda milayo ine ya vha Bivhilini na vhulivhisi vhune ha vha khayo na u vhu shumisa kha vhuimo haṋu. Sa tsumbo, musi ni tshi khou ṱoḓa u dzhia phetho ya uri ni ḓo ya kana a ni nga yi kha tshimima , ni nga kha ḓi vhala uri Bivhili i ri mini nga ha zwimima zwi sa langei, nga ha khonani dzi si dzavhuḓi, na nga ha u vhea Muvhuso wa Mudzimu u thoma vhutshiloni haṋu.​—Mat. 6:33; Vharoma 13:13; 1 Vhakor. 15:33. w25.01 16 ¶6-7

Vhuporofita vhu re kha bugu ya Yesaya vhu sumbedza phambano ire hone vhukati ha vhathu vhane vha khou tshila pharadisoni ya pfanyisedzo na vhathu vhane vha si vhe kha pharadiso ya pfanyisedzo. Yehova u ṋea vhashumeli vhawe zwoṱhe zwine vha zwi ṱoḓa uri vha dzule vhe na vhushaka ha tsini nae. Ri na muya wawe mukhethwa, Ipfi ḽawe na khandiso dzo thewaho Bivhilini dzine dza ita uri ri ‘ḽe, ri nwe, ri takale.’ (Vhambedzani Nzumbululo 22:17.) Kha ḽiṅwe sia vhane vha si vhe kha pharadiso ya pfanyisedzo vha na ‘nḓala, vha na ḓora nahone vha a shona.’ A vha na vhushaka na Mudzimu. (Amosi 8:11) Yehova u ṋea vhathu vhawe nga mafunda zwithu zwine vha zwi ṱoḓa, u uri vha dzule vhe na lutendo lwo khwaṱhaho, u katela na vhulivhisi vhune ha bva Bivhilini. (Yoele 2:21-24) Sa tsumbo, o ri ṋea Bivhili, khandiso dzo thewaho Bivhilini, website yashu, miṱangano, maguvhangano na mabuthano. Ri nga vhuyelwa nga zwenezwi zwithu ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe nahone ri nga ḓipfa ro takala na u homolowa. w24.04 21 ¶5-6

Arali ni tshi khou ṱoḓa u pfana na muṅwe muthu, ni nga humbela u amba na onoyo muthu ni fhethu hune ha vha na vhaṅwe vhathu kana nga founu. Mu vhudzeni uri ni mu takalela na uri ni khou ṱoḓa u pfana nae. (1 Vhakor. 14:9) Arali zwi tshi ṱoḓea, mu ṋeeni tshifhinga tsha uri a humbulisise nga ha uri u ḓo fhindula hani. (Mir. 15:28) Nahone arali a sa ṱoḓi u pfana na inwi ni ṱhonifhe nḓila ine a ḓipfa ngayo. Hu pfi mini arali muṅwe muthu a ni vhudza uri u a ni takalela? Zwi tou pfala uri zwo ṱoḓa tshivhindi uri onoyo muthu a ni vhudze nḓila ine a ḓipfa ngayo, nga zwenezwo ni vhe na vhuthu nahone ni mu ṱhonifhe. Arali ni tshi khou ṱoḓa tshifhinga tsha u humbulisisa nga ha uri ni ḓo pfana nae kana hai, mu vhudzeni. Fhedzi ni songo dzhia tshifhinga tshilapfu ni sa athu mu fhindula. (Mir. 13:12) Arali ni sa ṱoḓi u pfana nae, ni mu vhudze, fhedzi ni zwi ite nga vhuthu. Arali ni tshi khou ṱoḓa u pfana na onoyo muthu, mu vhudzeni nḓila ine na ḓipfa ngayo na zwine na ḓo zwi lavhelela musi ni tshi khou pfana nae. Zwine na zwi lavhelela zwi nga vha zwi sa fani na zwine ene a zwi lavhelela. w24.05 23-24 ¶12-13

Musi Davida e minwahani ya vhufumi, o dalela madennde a mmbi ya Vhaisiraele. O wana maswole a Vhaisiraele o tshuwa a tshi khou ofha Mufilisita wa muswonḓa ane a pfi Goliata we a vha o ḓa u “nyadza mmbi ya Isiraele.” (1 Sam. 17:10, 11) Maswole a Vhaisiraele o vha a tshi khou ofha ngauri o vha o livhisa ṱhogomelo kha nḓila ye Goliata a vha o hula ngayo na kha zwe a vha a tshi khou zwi amba. (1 Sam. 17:24, 25) Fhedzi Davida ho ngo livhisa ṱhogomelo kha zwenezwo. O vha tshi zwi ḓivha uri musi Goliata a tshi nyadza mmbi ya Isiraele o vha a tshi khou nyadza “Mudzimu a tshilaho.” (1 Sam. 17:26) Davida o vha a tshi khou humbula nga ha Yehova. Davida o fhulufhela uri Mudzimu u ḓo mu thusa kha honovhu vhuimo sa izwi o ḓi mu thusa na tshifhingani tsho fhiraho musi a tshi khou lisa nngu. Nga nṱhani ha zwenezwo, o lwa na Goliata nahone a kunda.​—1 Sam. 17:45-51. w24.06 21 ¶7

Humbulani uri vhutshilo hashu ho vha vhu tshi ḓo vha vhu hani arali ro vha ri sa khou shumela Yehova. U humbula uri ndi ngani u shumela Yehova zwi zwavhuḓi zwi ḓo ri thusa uri ri dzule ri tshi fhulufhedzea khae. Nahone u fana na muphisalema ri ḓo amba uri: “A vha nṋe, u sendela tsini na Mudzimu ndi zwone zwavhuḓi kha nṋe.” (Ps. 73:28) Ri nga kona u kunda mulingo muṅwe na muṅwe une ra nga sedzana nawo kha ano maḓuvha a vhufhelo ngauri ri “shumela Mudzimu a tshilaho wa ngoho.” (1 Vhathes. 1:9) Mudzimu washu u na ndavha na riṋe nahone u ḓo dzula a tshi ri thusa. O thusa vhashumeli vhawe tshifhingani tsho fhiraho nahone na riṋe u khou ri thusa ṋamusi. Hu si kale hu ḓo vha na maṱungu mahulu ane a sa athu vhuya a vha hone fhano kha ḽifhasi. Fhedzi nga tshenetsho tshifhinga Yehova u ḓo vha e na riṋe. U nga ri roṱhe ri nga vha na ‘fhulufhelo ra ri: “Yehova ndi muthusi wanga; a thi nga ofhi.”’​—Vhahev. 13:5, 6. w24.06 25 ¶17-18

Bivhili i ri vhudza nga ha vhanna vha fhiraho 40 vhe vha vha khosi dza Isiraele. Khosi dzavhuḓi nga tshiṅwe tshifhinga dzo ita zwithu zwi si zwavhuḓi. Humbulani nga ha Khosi Davida we a vha e khosi yavhuḓi. Yehova o ri: ‘Mushumeli wanga Davida, o ntevhela nga mbilu yawe yoṱhe, a ita zwo lugaho fhedzi phanḓa hanga.’ (1 Dzikh. 14:8) Naho zwo ralo, Davida o ita vhupombwe na mufumakadzi o malwaho a ita na u vhulayisa munna wawe nndwani. (2 Sam. 11:4, 14, 15) Bivhili i dovha ya ri vhudza na nga ha zwithu zwavhuḓi zwe zwa itwa nga dziṅwe khosi dze dza si dzule dzi tshi fhulufhedzea kha Yehova. Humbulani nga ha tsumbo ya Rehabeamu. Yehova o ṱalusa Rehabeamu sa khosi ye ya ita “zwo vhifhaho.” (2 Koron. 12:14) Fhedzi Rehabeamu o ita na zwithu zwavhuḓi. Sa tsumbo, o thetshelesa Yehova musi a tshi mu vhudza uri a songo lwa na tshaka tsha fumi dza Isiraele na uri a vha tendele vha tshi khetha iṅwe khosi. O dovha a ita uri miḓi minzhi nga fhasi ha muvhuso wawe i khwaṱhe, u itela u tsireledza vhathu vha Mudzimu kha maswina avho. (Dzikh. 12:21-24; 2 Koron. 11:5-12) Yehova o vha a tshi sedza mini musi a tshi amba uri khosi i a fhulufhedzea? U sedza zwine zwa vha mbiluni, u rembuluwa na uri u mu funa nga nḓila-ḓe. w24.07 20 ¶1-3

Ndi mini zwine vhahulwane vha tea u zwi ita musi ṅwana o lovhedzwaho, a sa athu swikisaho miṅwaha ya 18 o ita vhukhakhi vhuhulwane? Tshigwada tsha vhahulwane tshi ḓo dzudzanya uri vhahulwane vhavhili vha ye u amba na onoyo ṅwana na vhabebi vhawe vha Dziṱhanzi. Vhenevho vhahulwane vha ḓo vhudzisa vhabebi vha onoyo ṅwana uri vho no ita mini u itela u lingedza u thusa ṅwana wavho uri a ite tshanduko na uri a rembuluwe. Arali onoyo ṅwana a tshi khou thetshelesa musi vhabebi vhawe vha tshi mu kaidza nahone a tshi khou ita tshanduko kha nḓila ine a humbula na u ḓifara ngayo, vhenevho vhahulwane vha nga ita phetho ya u tendela vhabebi vhawe vha tshi bvela phanḓa na u mu thusa. Vhahulwane vha a zwi ḓivha uri Yehova o ṋea vhabebi vhuḓifhinduleli ha u kaidza vhana vhavho nga nḓila ya lufuno. (Dot. 6:6, 7; Mir. 6:20; 22:6; Vhaef. 6:2-4) Nga murahu, vhahulwane vha ḓo ita vha tshi amba na vhabebi vha onoyo ṅwana u itela u ita vhungoho ha uri ṅwana u khou wana thuso ine a i ṱoḓa. Fhedzi vhahulwane vha ḓo ita mini arali onoyo ṅwana a bvela phanḓa na u ita vhukhakhi a sa ṱoḓi u shanduka? Kha honoho vhuimo, komiti ya vhahulwane i ḓo dzudzanya u ya u amba na onoyo ṅwana na vhabebi vhawe vha Dziṱhanzi. w24.08 24 ¶18

Ri a zwi ḓivha uri ri a takala musi ri tshi wana zwifhiwa. Naho zwo ralo, ri a takala zwihulu musi ri tshi ṋea vhaṅwe. Nga nṱhani ha uri Yehova o ri sika nga yeneyi nḓila, riṋe vhaṋe ri a kona u engedza dakalo ḽashu. Ri nga engedza dakalo ḽashu nga u ṱoḓa zwibuli zwo engedzeaho zwa u ṋea vhaṅwe. Ndi zwavhuḓi vhukuma uri Yehova o ri sika nga yeneyi nḓila. (Ps. 139:14) Bivhili i amba uri u ṋea vhaṅwe zwi ita uri ri takale, ndi ngazwo hu tshi pfi Yehova ndi “Mudzimu o takalaho.” (1 Tim. 1:11) Ndi ene muthu wa u tou thoma u ṋea nahone a hu na muthu ane a nga ṋea u fana nae. Yehova ndi ene o ri ṋeaho vhutshilo nahone ri “tshimbila na u vha hone ngae.” (Mish. 17:28) Zwavhuḓivhuḓi, “zwifhiwa zwoṱhe zwavhuḓi na zwo fhelelaho” zwi bva ha Yehova. (Yak. 1:17) Zwi tou pfala uri roṱhe ri a ṱoḓa u takala nga ho engedzeaho. Ri nga wana ḽeneḽo dakalo nga u edzisa nḓila ine Yehova a vha ngayo na mafunda.​—Vhaef. 5:1. w24.09 26 ¶1-4

Vhaṅwe vhashumeli vha vhona u nga vha nga si vhuye vha kona u fanelea u vha vhahulwane. Fhedzi ni humbule uri Yehova na ndangulo yawe a vha lavheleli uri ni kone u ita zwenezwi zwithu zwoṱhe zwe ra haseledza nga hazwo kokotolo. (1 Pet. 2:21) Nahone Yehova u shumisa muya wawe mukhethwa u itela u ni thusa uri ni fanelee. (Vhafil. 2:13) Naa hu na zwine na nga takalela u khwinisa khazwo? Rabelani kha Yehova nga hazwo. Itani ṱhoḓisiso nahone ni humbele muṅwe wa vhahulwane uri a ni thuse u vhona uri ni nga khwinisa hani. Ḓivhetsheleni tshipikwa tsha u ita zwo engedzeaho u itela u thusa vhahaṋu. Humbelani Yehova uri a ni gudise uri ni kone u ita zwo engedzeaho tshumeloni yawe na tshivhidzoni. (Yes. 64:8) Ngavhe Yehova a tshi ni fhaṱutshedza musi ni tshi khou ita vhuḓidini ha uri ni fanelee u shuma sa muhulwane. w24.11 25 ¶17-18

A ro ngo tea u humbula uri ri a fanelea u hangwelwa nga Yehova nga nṱhani ha uri ndi kale ri tshi khou mu shumela. Ndi ngoho uri Yehova u a dzhiela nṱha zwoṱhe zwe  ra mu itela zwone. Fhedzi o ri ṋea Murwa wawe sa tshifhiwa, hu si u itela u ri badela kha zwoṱhe zwe ra mu itela zwone. Nga zwenezwo, zwi ḓo vha zwo khakhea u humbula uri ro tea u hangwelwa nga Yehova nga nṱhani ha uri ro no fhedza miṅwaha minzhi ri tshi khou mu shumela. Arali ra humbula nga yeneyo nḓila, zwi ḓo nga ri khou amba uri zwo vha zwi sa ṱoḓei uri Yesu a ri fele uri ri kone u hangwelwa zwivhi. (Vhambedzani Vhagalata 2:21) Muapostola Paulo o vha a tshi zwi ḓivha uri ho vha hu si na zwine a nga zwi ita u itela uri a fanelee u hangwelwa nga Yehova. Zwino ndi ngani o shuma nga maanḓa tshumeloni ya Yehova? O zwi itela u sumbedza u livhuwa vhuthu he Yehova a mu sumbedza hone na nḓila ye a mu khathutshela ngayo. (Vhaef. 3:7) Na riṋe ri bvela phanḓa ri tshi shumela Yehova nga u fhisea u fana na Paulo, ri sa khou zwi itela uri ri fanelee u hangwelwa nga Yehova, fhedzi ri tshi khou zwi itela u sumbedza uri ri a livhuwa uri u a ri hangwela. w25.01 27 ¶5-6