Ri a vhala Bivhilini nga ha vhathu vho lugaho vhe vha shanduka vha si tsha vha vhathu vho lugaho. Khosi Salomo ndi tsumbo ya vhenevho vhathu. O vha a tshi ḓivha uri Yehova u hani na uri u fanela u mu gwadamela hani nahone Yehova o mu fhaṱutshedza zwihulu. Fhedzi nga murahu Salomo o thoma u gwadamela midzimu ya mazwifhi. Vhuvhi hawe ho sinyusa Yehova zwihulu nahone zwa ita uri lushaka lwoṱhe lwa Isiraele lu tambule lwa miṅwaha minzhi. Musi Salomo a tshi lovha, Bivhili i amba uri o “vhulungwa na vhomakhulukuku wawe” u katela na vhanna vha fhulufhedzeaho vha ngaho Khosi Davida. (1 Dzikh. 11:5-9, 43; 2 Dzikh. 23:13) Naa u vhulungwa hawe nga yeneyo nḓila zwo vha zwi tshi khwaṱhisedza uri u ḓo vuswa? Bivhili a i fhindululi. Mvuwo ndi tshifhiwa tshi bvaho kha Mudzimu washu wa lufuno. Tshenetsho tshifhiwa u tshi ṋea vhane a ṱoḓa u vha ṋea tshikhala tsha u mu shumela lwa tshoṱhe. (Yobo 14:13, 14; Yoh. 6:44) Naa Salomo u ḓo wana tshenetsho tshifhiwa? Yehova ndi ene ane a ḓivha phindulo; riṋe a ri ḓivhi. Zwine ra zwi ḓivha ndi uri Yehova u ḓo ita zwo lugaho. w24.05 4 ¶9

Musi ri tshi ṋekedza vhutshilo hashu kha Yehova, ri vha vhaeni denndeni ḽawe ḽa pfanyisedzo. Ri na zwoṱhe zwine ra zwi ṱoḓa u itela u khwaṱhisa vhushaka hashu na Yehova nahone ri na vhukonani na vhaṅwe vhane na vhone vha vha vhaeni vha Yehova. Vhathu vha re mashangoni oṱhe vha nga kona u vha vhaeni vha Yehova denndeni ḽawe. Dennde ḽa Yehova ḽi wanala huṅwe na huṅwe hune ha vha na vhashumeli vhawe vha fhulufhedzeaho. (Nzumb. 21:3)Hu pfi mini nga vhathu vha fhulufhedzeaho vhe vha lovha? Naa ri nga amba uri vha kha ḓi vha vhaeni denndeni ḽa Yehova? Ee! Ndi ngani ri tshi ralo? Ndi ngauri vhenevho vhathu vha kha ḓi tshila muhumbuloni wa Yehova. Yesu o ri: “Musi Mushe a tshi amba nga ha zwe zwa itea tshiṱakani tsha mipfa tshi dugaho, o amba nga ha u vuswa ha vhafu. O ri Yehova ‘ndi Mudzimu wa Abrahamu, Mudzimu wa Isaka na Mudzimu wa Yakobo.’ Ndi Mudzimu wa vha tshilaho, hu si vho faho, ngauri khae vhoṱhe vha khou tshila.”​—Luka 20:37, 38. w24.06 3 ¶6-7

Tsadoko o ya Heburoni o ḓiṱama o lugela u lwa. (1 Koron. 12:38) O vha o ḓiimisela u ya na Davida nndwani u itela uri a tsireledze Vhaisiraele kha maswina avho. Tsadoko a nga vha o vha a si na tshenzhelo ya u ya nndwani, fhedzi o vha e munna a re na tshivhindi. Samusi Tsadoko o vha e tshifhe, a nga vha o guda ngafhi u vha na tshivhindi? O vha a tshi ḓivha vhanna vhanzhi vha re na maanḓa na tshivhindi. A zwi vhuyi zwa vhudziswa uri a nga vha o guda kha tsumbo dzavho. Sa tsumbo, samusi Davida o vha e murangaphanḓa nahone a dovha a vha swole ḽi re na tshivhindi, vhathu vhoṱhe vha Isiraele vho vha vha tshi khou ṱoḓa u mu ita khosi. (1 Koron. 11:1, 2) Tshifhinga tshoṱhe Davida o vha a tshi ḓitika nga Yehova uri a kunde maswina awe. (Ps. 138:3.) Tsadoko o dovha a guda u vha na tshivhindi kha vhathu vha re na tshivhindi vha tshifhingani tshawe vha ngaho Yehoyada na murwa wawe wa swole Benaya u katela na vhaṅwe vharangaphanḓa vha 22 vhe vha tikedza Davida.​—1 Koron. 11:22-25; 12:26-28. w24.07 3 ¶5-6

Paulo wa Tariso o vha a tshi tovhola vhatevheli vha Kristo lwa tshiṱuhu. (Mish. 7:58–8:3) Khamusi Vhakriste vhanzhi vho vha vha tshi humbula uri a nga si vhuye a rembuluwa. Fhedzi Yesu o vha a tshi zwi ḓivha uri o vha tshi nga shanduka, a rembuluwa. Yesu na Yehova vho vhona zwithu zwavhuḓi kha Paulo. Yesu o ri: “Ndo mu nanga.” (Mish. 9:15) Yesu o ita vhuṱolo u itela u thusa Paulo uri a rembuluwe. (Mish. 9:1-9, 17-20) Paulo o rembuluwa a vha Mukriste. Yesu a mu fha mushumo uri a u ite sa Muapostola. Paulo o vha a tshi anzela u dzula a tshi livhuwa zwe Yehova na Yesu vha mu itela zwone. (1 Tim. 1:12-15) Nga tshiṅwe tshifhinga, Paulo o pfa uri tshivhidzoni tsha Korinta ho vha hu na muṅwe munna we a vha a tshi ḓifara luvhi nga zwa vhudzekani we a tendelwa a tshi dzula tshivhidzoni. Paulo o vhudza vhahawe vha tshenetsho tshivhidzo uri vha ite mini? Kha zwe Paulo a zwi amba, ri guda uri Yehova u a sumbedza lufuno musi a tshi kaidza vhashumeli vhawe na u ri u a vha khathutshela musi vha tshi rembuluwa. Ri guda na uri ri nga edzisa hani Yehova. w24.08 13 ¶15-16

Musi miṅwaha i tshi khou ḓi ya, Yehova o bvisela khagala nga zwiṱuku nga zwiṱuku uri vhathu vha re na tshivhi vha nga sendela hani tsini nae. Musi Adamu na Eva vho no shandukela Yehova tsimuni ya Edeni, Abele murwa wavho wa vhuvhili o vha ene we a thoma u vha na lutendo kha Yehova. O ṋekedza Yehova tshiṱhavhelo ngauri o vha a tshi ṱoḓa u mu takadza na u sendela tsini nae. Abele o vha e mulisa, nga zwenezwo o dzhia ngwana a dzi shidzha a dzi ṋekedza Yehova sa tshiṱhavhelo. Yehova o ḓipfa hani? Yehova o “takalela Abele na tshifhiwa tshawe.” (Gen. 4:4) Yehova o takalela zwiṱhavhelo zwi fanaho na zwenezwo zwe zwa ṋekedzwa nga vhathu vhe vha vha vha tshi mu funa na u mu fhulufhela, vha nga ho Noaxe. (Gen. 8:20, 21) Musi a tshi ṱanganedza zwiṱhavhelo zwo raloho, o vha a tshi khou sumbedza uri vhathu vha re na tshivhi vha nga ita zwithu zwine zwa nga ita uri a vha fune na u sendela tsini nae. w24.08 3 ¶5-6

Zwi nga ri pfisa vhuṱungu na u ri kula nungo musi ri tshi farwa nga nḓila i si yavhuḓi. (Muh. 7:7) Vhashumeli vha Yehova vha fhulufhedzeaho vha ngaho Yobo na Habakuku na vhone vho ḓipfa nga nḓila i fanaho. (Yobo 6:2, 3; Hab. 1:1-3) A zwo ngo khakhea u ḓipfa nga yeneyo nḓila. Fhedzi ri tea u vha na vhulondi musi zwi tshi ḓa kha zwine ra zwi ita musi ri songo farwa zwavhuḓi, uri ri si ite zwo khakheaho ra ṋaṋisa mafhungo. Musi ri tshi vhona vhane vha si fare vhaṅwe zwavhuḓi vha tshi nga a vha khou dzhielwa vhukando, ri nga thoma u ḓivhudzisa arali u ita zwo lugaho zwi tshi vhuyedza. Muṅwe muphisalema o ṱhogomela uri vhavhuya vho vha vha tshi khou tambudzwa nga vhavhi, ngeno vhavhi vha tshi vhonala vha tshi khou ḓiphiṋa. O ri: “Havha ndi vhone vhavhi, vhane zwa dzula zwi tshi vha tshimbilela zwavhuḓi.” (Ps. 73:12) Zwe a zwi vhona zwo mu sinyusa nga maanḓa lwe a vha a tshi vho vhona u nga u shumela Yehova a zwi vhuyedzi. O ri: “Musi ndi tshi lingedza u zwi pfesesa, ndo wana zwi tshi nndina.”​—Ps. 73:14, 16. w24.11 3 ¶5-7

Ri hulisa Yehova ngauri ri a mu ṱhonifha. Ri na zwiitisi zwinzhi zwa u mu ṱhonifha. Yehova ndi Ramaanḓaoṱhe, maanḓa awe ha fheli. (Ps. 96:4-7) Ri vhona vhuṱali hawe kha zwithu zwe a zwi sika. Ndi ene Tshisima tsha vhutshilo nahone u ri ṋea zwithu zwoṱhe zwine ra zwi ṱoḓa uri ri kone u tshila. (Nzumb. 4:11) U a fhulufhedzea. (Nzumb. 15:4) Ha balelwi nga tshithu nahone u dzula a tshi ita zwe a fhulufhedzisa. (Yosh. 23:14) Ndi ngazwo muporofita Yeremia o amba nga ha Yehova a ri: “Kha vhathu vhoṱhe vho ṱalifhaho vha dzitshaka na kha mivhuso yavho yoṱhe, a hu na ane a fana na iwe.” (Yer. 10:6, 7) Zwi tou pfala uri ri na zwiitisi zwinzhi zwa u ṱhonifha Khotsi ashu wa ṱaḓulu Yehova. Fhedzi Yehova ho ngo tewa nga u ṱhonifhiwa fhedzi, zwine a vha zwone zwi ita na uri ri mu fune. Ri hulisa Yehova ngauri ri a mu funa. w25.01 3 ¶5-6

Maswina a Mudzimu a lingedza u ita uri zwithu zwavhuḓi zwine ndangulo ya zwi ita zwi vhonale zwi si zwavhuḓi. Sa tsumbo, Yehova u lavhelela uri vhagwadameli vhawe vha vhe vho kunaho mivhilini yavho, vho kunaho kha vhuḓifari na uri vha mu gwadamele nga nḓila ine a i takalela. U ṱoḓa uri vhane vha bvela phanḓa vha tshi ita zwithu zwo khakheaho nahone vha si ṱoḓe u shandula vhuḓifari havho vhuvhi vha bviswe tshivhidzoni. (1 Vhakor. 5:11, 12; 6:9, 10) Ri a thetshelesa honoho vhulivhisi vhu bvaho Maṅwaloni. Fhedzi vhane vha ri hanedza vha shumisa zwenezwo u itela u ri pomoka uri a ri humbuleli vhaṅwe, ri a haṱula nahone a ri na lufuno. Ri tea u ḓivha uri ndi nnyi zwa vhukuma ane a khou lwisana na ndangulo. Saṱhane Diabolo ndi ene ane a khou ṱuṱuwedza enea mazwifhi nga ha ndangulo ya Yehova. Ndi ene ane a vha “khotsi a vhane vha zwifha.” (Yoh. 8:44; Gen. 3:1-5) Nga zwenezwo, ri tea u lavhelela uri Saṱhane u ḓo shumisa vhatevheli vhawe u ṱuṱuwedza enea mazwifhi nga ha ndangulo ya Yehova. w24.04 10-11 ¶13-14

Na musi maṱungu mahulu o no thoma, zwi nga konadzea uri musi vhaṅwe vha tshi vhona hu tshi fheliswa “Babele Ḽihulu,” vha humbule uri ndi kale Ṱhanzi dza Yehova dzo amba uri zwenezwi zwithu zwi ḓo itea. Naa vhaṅwe vhane vha vhona “Babele Ḽihulu” ḽi tshi fheliswa tshifhingani tsha maṱungu mahulu vha nga thoma u vha na lutendo kha Yehova? (Nzumb. 17:5) Arali zwenezwo zwa itea, zwi ḓo vha zwi tshi fana na zwe zwa itea ngei Egipita tshifhingani tsha Mushe. Humbulani uri musi Vhaisiraele vha tshi bva Egipita ho vha na ‘vhatsinda vhanzhi’ vhe vha ṱuwa navho. Vhaṅwe vha vhenevho vhatsinda vha nga vha vho thoma u vha na lutendo kha Yehova musi vha tshi vhona hu tshi itea zwe Mushe a amba uri zwi ḓo itea. (Ek. 12:38) Arali ha itea zwi fanaho na zwenezwo musi Babele ḽihulu ḽi tshi fheliswa, naa ri ḓo humbula uri a zwi pfali uri vhaṅwe vhathu vha ḓe ngohoni ho tou sala tshifhinga tshiṱukuṱuku uri Haramagedo i thome? Hai! Ri khou ṱoḓa u fana na Khotsi ashu wa ṱaḓulu ane a ‘khathutshela na u pfela vhuṱungu, a sa ṱavhanyi u sinyuwa na a re na lufuno luhulu lu sa shanduki, ane a dzulela u amba ngoho.’​—Ek. 34:6. w24.05 11 ¶12-13

Hu nga itea mini arali ra litsha u farelela “pfunzo ya ngoho”? Ṱhogomelani tsumbo i tevhelaho. Tshifhingani tsha Vhakriste vha u thoma, vhaṅwe Vhakriste vho mbo ḓi phaḓaladza mavharivhari a uri ḓuvha ḽa Mudzimu ḽo swika. Khamusi ho vha hu na marifhi a ambaho nga ha zwenezwo, e vhathu vha vha vha tshi vhona u nga o ṅwalwa nga Paulo. Nṱhani ha u sedza arali eneo mafhungo e ngoho, vhaṅwe Vhakriste vha Thesalonika vho mbo ḓi tenda eneo mavharivhari na vhone vha mbo ḓi a vhudza vhaṅwe. Vho vha vha tshi ḓo vha vha songo ḓodzwa museṱo maṱoni arali vha vhe vho humbula zwoṱhe zwe Paulo a vha funza musi e navho. (2 Vhathes. 2:1-5) Paulo o kaidza vhahawe uri vha songo sokou tenda tshiṅwe na tshiṅwe tshine vha tshi pfa. Nahone u itela u vha thusa na tshifhingani tshi ḓaho, Paulo o phetha vhurifhi hawe ha vhuvhili he a ṅwalela Vhathesalonika nga uri: “Nṋe Paulo, ndi khou ni lumelisa. Ndi ṅwala nga u rali marifhi anga oṱhe, uri ni ḓivhe uri ndi nṋe we nda a ṅwala.”​—2 Vhathes. 3:17. w24.07 12 ¶13-14

Vhakriste vha Vhahevheru vho vha vha tshi tea u konḓelela ngauri zwihulu zwo vha zwi tshee phanḓa. Naho vhaṅwe vho vha vho no tovholwa tshifhingani tsho fhiraho, vhunzhi havho vho vha vha sa athu u vhuya vha tovholwa. Nga zwenezwo, Muapostola Paulo o vha humbudza uri vha tea u ḓilugiselela u tovholwa na u ḓilugiselela u fhulufhedzea u swika vha tshi fa, u fana na Yesu. (Vhahev. 12:4) Vhayuda vhanzhi vho vha vho sinyuwa zwihulu nahone vha tshi khou vusa dzikhakhathi ngauri vhunzhi ha Vhayuda vho vha vha tshi khou vha Vhakriste. Miṅwahani i si gathi yo fhiraho, Vhayuda vha fhiraho 40 vho “ana vha ri: A ri nga ḽi kana u nwa u swikela ri tshi vhulaya Paulo, ra sa ita nga u ralo ri ḓo vha ro semiwa.” (Mish. 22:22; 23:12-14) Naho Vhakriste vho vha vha tshi ḓo vha vha tshi khou vhengiwa na u tovholwa, vho vha vha tshi khou tea u bvela phanḓa vha tshi ya miṱanganoni, vha tshi huwelela mafhungo maḓifha na u dzula vhe na lutendo lwo khwaṱhaho. w24.09 12 ¶15

Yohane o vha e khonani ya tsini ya Yesu nahone o vha e muapostola wawe. (Mat. 10:2; Yoh. 19:26) O fhedza tshifhinga tshinzhi e na Yesu vha tshi khou huwelela, o vhona Yesu a tshi khou ita vhuṱolo vhunzhi. O dzula a tshi fhulufhedzea kha Yesu na zwifhingani zwi konḓaho. Yohane o vhona musi Yesu a tshi vhulawa, a dovha a mu vhona musi o no vuswa. O vhona musi tshivhidzo tsha Vhukriste tshi tshi aluwa nahone o tshila tshifhinga tshilapfu a vhona mafhungo maḓifha a tshi “ḓivhadzwa vhathu vhoṱhe shangoni ḽoṱhe.” (Vhakol. 1:23) Musi Yohane e tsini na u fa, o ṋewa ndugelo ya u ṅwala dziṅwe bugu dza Bivhili. O ṅwala bugu i takadzaho ya Nzumbululo. (Nzumb. 1:1) Yohane o ṅwala na bugu ya evangeli i vhidzwaho nga dzina ḽawe. O dovha a ṅwala na marifhi mararu ane a vha Yohane ya u thoma, Yohane ya vhuvhili na Yohane ya vhuraru. Musi a tshi ṅwala vhurifhi hawe ha vhuraru, o vha a tshi khou ṅwalela muṅwe Mukriste a fhulufhedzeaho ane a pfi Gayo, we Yohane a vha a tshi mu funa sa ṅwana wawe. (3 Yoh. 1) Zwe onoyu munna we a vha o no vha mulala a zwi ṅwala zwo ṱuṱuwedza vhatevheli vhanzhi vha Yesu u vhuya u swika na ṋamusi. w24.11 12 ¶15-16

Munna ane a funa mufumakadzi wawe u a mu dzhiela nṱha. U dzhia mufumakadzi wawe sa tshifhiwa tshavhuḓi tshi bvaho ha Yehova. (Mir. 18:22; 31:10) Zwenezwi zwi ita uri a mu fare nga vhuthu na nga ṱhonifho, na musi vha tshi ita zwa vhudzekani. A nga si kombetshedze mufumakadzi wawe uri a ite nae zwa vhudzekani nga nḓila ine ya ḓo ita uri a pfe a songo vhofholowa, a tshi khou tambudzwa kana ine ya lwisana na luvalo lwawe. Munna a nga si ṱoḓe u ita zwithu zwine zwa ḓo ita uri na ene a sale a tshi khou dinwa nga luvalo musi a tshi ita zwa vhudzekani na mufumakadzi wawe. (Mish. 24:16) Vhanna, ni nga vha na vhungoho ha uri Yehova u a zwi vhona na u zwi dzhiela nṱha musi ni tshi ita zwoṱhe zwine na nga kona u itela u hulisa mufumakadzi waṋu nga zwine na zwi ita na nga zwine na zwi amba. Ḓiimiseleni u hulisa mufumakadzi waṋu nga u mu fara nga vhuthu, nga ṱhonifho na u mu sumbedza lufuno. Musi ni tshi ita nga u ralo, ni vha ni tshi khou mu sumbedza uri ni a mu funa na u mu dzhiela nṱha. Hulisani mufumakadzi waṋu, zwenezwo zwi ḓo ni thusa uri ni tsireledze tshithu tsha ndeme vhukuma, tshine tsha vha vhushaka haṋu na Yehova.​—Ps. 25:14. w25.01 13 ¶17-18

Vhashumeli vha Yehova vha funa u huwelela mafhungo maḓifha nga mbilu dzavho dzoṱhe, vha zwi ita nga u fhisea. Zwenezwi zwi ita uri vha fhambane na vhaṅwe vhane vha ḓiita Vhakriste. Ndi mini zwine zwa nga ri thusa uri ri dzule ri tshi khou fhisea musi ri tshi khou huwelela? Tsumbo ya Yesu i nga ri gudisa uri ri nga fhisea hani kha mushumo wa u huwelela. Musi Yesu e kha ḽifhasi, o vha a tshi huwelela nga u fhisea. Zwavhuḓivhuḓi musi tshifhinga tshi tshi khou ḓi ya, na nḓila ye a vha a tshi fhisea ngayo yo vha i tshi engedzea i tshi ya. Yesu o fanyisa mushumo wawe wa u huwelela na mushumo wa mushumi we a vha a tshi shuma kha tsimu ya muṅwe munna. Onoyo mushumi o fhedza miṅwaha miraru a tshi khou ṱhogomela muhuyu, fhedzi wonoyo muhuyu wo vha u sa aṋwi mitshelo. Naho wo vha u sa aṋwi mitshelo, ho ngo laṱela thaula kha wonoyo muhuyu, o dzula e na fhulufhelo ḽa uri u ḓo fhedzisela wo aṋwa mitshelo. Na Yesu o fhedza miṅwaha miraru a tshi khou huwelela kha Vhayuda, fhedzi a si vhanzhi vhe vha vha vhafunziwa vhawe. U fana no onoyo mushumi, Yesu ho ngo laṱela thaula kha u huwelela kha vhenevho Vhayuda. (Luka 13:6-9) Ri nga kona u dzula ri tshi fhisea vhuḓinḓani arali ra guda kha zwe Yesu a zwi funza na u mu edzisa. w25.03 14-15 ¶1-4

Hu pfi mini arali ni tshi humbula uri muṅwe muthu a nga vha mufarisi wavhuḓi wa mbingano kha inwi? Naa ni tea u ṱavhanyedza na mu vhudza nḓila ine na ḓipfa ngayo nga hae? Bivhili i ri wa vhuṱali u thoma a wana nḓivho musi a sa athu dzhia vhukando. Nga zwenezwo, zwi ḓo vha vhuṱali uri ni thome ni ḓiṋee tshifhinga tsha u guda nga ha onoyo muthu ni sa athu u mu vhudza nḓila ine na ḓipfa ngayo nga hae. Ni nga guda hani nga ha muṅwe muthu? Musi ni miṱanganoni ya tshivhidzo kana no kuvhangana na vhaṅwe, ni nga kona u vhona uri onoyo muthu ndi muthu wa hani, vhuḓifari hawe na uri vhushaka hawe na Yehova vhu hani. Khonani dzawe ndi vhonnyi nahone ndi mini zwine a amba nga hazwo? (Luka 6:45) Naa zwipikwa zwawe zwi a yelana na zwaṋu? Ni nga kha ḓi amba na vhahulwane vha tshivhidzoni tshawe kana vhaṅwe Vhakriste vho vhibvaho vhane vha mu ḓivha zwavhuḓi. (Mir. 20:18) Ni nga vha vhudzisa uri onoyo muthu ndi muthu wa hani. (Ruṱe 2:11) Musi ni tshi khou ḓi guda nga ha onoyo muthu, ni songo zwi ita nga nḓila ine ya ḓo ita uri a pfe a songo vhofholowa. Ni mu ṱhonifhe. Zwi ḓo vha zwi songo tea u mu sala murahu fhethu hoṱhe hune a ya na u ṱoḓa u ḓivha zwithu zwoṱhe-zwoṱhe nga hae. w24.05 22 ¶7-8

Vhahulwane vha edzisa Yesu nga u sa ṱavhanya vha ita phetho ya uri muthu o itaho vhukhakhi a nga si rembuluwe. Naho vhaṅwe vhathu vho itaho vhukhakhi vha tshi nga rembuluwa musi vha tshi ṱangana na komiti lwa u tou thoma, vhaṅwe zwi nga vha dzhiela tshifhinga. Nga zwenezwo, u itela u thusa muthu o itaho vhukhakhi, vhahulwane vha nga ita ndugiselelo ya u mu dalela lu fhiraho luthihi. Khamusi nga murahu ha u ṱangana nae lwa u thoma, onoyo muthu o itaho vhukhakhi a nga thoma u humbulisisa nga ha zwe vha amba nae nga hazwo. Zwenezwo zwi nga ita uri a ḓiṱukufhadze na uri a humbele Yehova uri a mu hangwele. (Ps. 38:18) Nahone musi vha tshi dovha vha ya u amba na onoyo muthu, vha nga wana uri zwa zwino o no shandula mahumbulele awe. Vhahulwane vha tea u pfela vhuṱungu muthu o itaho tshivhi na u mu sumbedza vhuthu u itela u mu thusa uri a rembuluwe. Vha tea u rabela kha Yehova uri a fhaṱutshedze vhuḓidini havho nahone vha tea u vha na fhulufhelo ḽa uri muthu o itaho tshivhi u ḓo humbulisisa nga zwe a zwi ita, a rembuluwa.​—2 Tim. 2:25, 26. w24.08 22-23 ¶12-13

Yehova ha ṱoḓi na muthu na muthihi a tshi fheliswa. U ṱoḓa vhaitazwivhi vha tshi pfumedzana nae. (2 Vhakor. 5:20) Ndi ngazwo u bva kale Yehova o vha a tshi ṱuṱuwedza vhashumeli vhawe vhe vha mu ṱutshela uri vha rembuluwe vha vhuyelele khae. Vhahulwane vha tshivhidzo vha vha vha tshi khou shuma na Yehova musi vha tshi ita zwoṱhe zwine vha nga kona uri vha thuse muthu o itaho vhukhakhi uri a rembuluwe. (Vharoma 2:4; 1 Vhakor. 3:9) Humbulani nga ha nḓila ine Yehova, Yesu na vharuṅwa vha vha vho takala ngayo musi muitazwivhi a tshi rembuluwa. Tshifhinga tshoṱhe musi nngu ya Yehova ye ya vha yo xela i tshi vhuyelela khae, u a takala. Musi ri tshi elekanya nga ha nḓila ine Yehova a pfela ngayo vhuṱungu, nḓila ine a khathutshela ngayo na nga ha vhuthu hawe vhuhulu, zwi ita uri nḓila ine ra mu funa ngayo i engedzee.​—Luka 1:78. w24.08 31 ¶16-17

Arali Yesu a vhe o tenda vha tshi mu ita khosi, o vha a tshi ḓo vha a tshi khou dzhia sia kha zwa politiki, a tshi khou tikedza Vhayuda vhe nga tshenetsho tshifhinga vha vha vha tshi khou vhusiwa nga Vharoma. Yesu o ṱuwa a ya thavhani e eṱhe. Naho vhaṅwe vho vha vha tshi khou mu tsikeledza, ho ngo ḓidzhenisa kha zwa politiki. Tsumbo yawe i ri gudisa ngudo ya ndeme. Zwi tou pfala uri vhathu vha nga si ri humbele uri ri vha ṋee zwiḽiwa nga lwa vhuṱolo, uri ri fhodze vha lwalaho kana uri vha ri vhee sa khosi. Fhedzi vha nga lingedza u ri ṱuṱuwedza uri ri vouthele kana u tikedza muṅwe muthu ane vha vhona u nga a nga vha muvhusi wavhuḓi. Naho zwo ralo, tsumbo ya Yesu i a ri thusa. Yesu ho ngo tenda u ḓidzhenisa kha zwa politiki, o ita na u amba uri: “Muvhuso wanga a si tshipiḓa tsha ḽino shango.” (Yoh. 17:14; 18:36) Sa Vhakriste ri tea u humbula nga nḓila ye Yesu a vha a tshi humbula ngayo, na u ita zwithu u fana nae. U fana na Yesu, ri tikedza Muvhuso wa Mudzimu, ra vhudza vhaṅwe nga hawo na u rabela uri u ḓe.​—Mat. 6:10. w24.12 4 ¶5-6

Musi ni tshi guda, humbulani nga ha nḓila ine na nga shumisa ngayo zwine na khou zwi guda vhutshiloni haṋu. Sa tsumbo, edzisani nḓila ine Yehova a haṱula ngayo nga u sa vha na tshiṱalula. Edzisani nḓila ine Yesu a funa ngayo Khotsi awe na nḓila ine a funa ngayo vhathu. Ni nga mu edzisa nga u ḓiimisela u ita zwine Yehova a zwi funa na u thusa vhaṅwe naho zwi tshi nga ni konḓisela vhutshilo nga zwiṅwe zwifhinga. Zwiṅwe hafhu, edzisani Yesu nga u huwelela kha vhaṅwe uri na vhone vha wane tshibuli tsha u ḓivha zwithu zwavhuḓi zwine Yehova a khou ri itela zwone na uri vha vhe na lutendo kha tshirengululi. Musi ri tshi bvela phanḓa ri tshi guda nga ha tshirengululi, zwi ḓo ita uri ri bvele phanḓa ri tshi funa Yehova na Yesu nga ho engedzeaho. Zwenezwo zwa ita uri na vhone vha ri fune nga ho engedzeaho. (Yak. 4:8) Bvelani phanḓa ni tshi shumisa zwithu zwoṱhe zwe Yehova a ri ṋea zwone u itela uri ri dzule ri tshi guda nga ha tshirengululi. w25.01 25 ¶16-17

Ndimana ya ṋamusi i nga amba uri, ‘wo bvisa zwivhi zwanga zwoṱhe phanḓa hau.’ (Yes. 38:9, 17; ṱms.) Tshenetshi tshifanyiso tshi sumbedza uri Yehova u dzhia zwivhi zwa vhathu vho rembuluwaho a zwi posa kule hune a si kone u zwi vhona. Enea maipfi a nga dovha a ṱaluswa nga heyi nḓila: “Wo ita uri zwivhi zwanga zwi nge a zwo ngo vhuya zwa thoma na u itea.” Bivhili i dovha ya khwaṱhisedza yeneyi mbuno nga tshiṅwe tshifanyiso tshine tsha wanala kha Mika 7:18, 19. Yeneyi ndimana i amba uri Yehova u posa zwivhi zwashu dzivhani ḽa lwanzhe. Zwifhingani zwa kale, zwo vha zwi sa konadzei uri muthu a tevhele tshithu tshine tsha vha fhasi-fhasi lwanzheni. Bivhili i bvisela khagala uri musi Yehova a tshi ri hangwela, u ri hangwela nga ho fhelelaho nahone ra sala ri si tsha tea u ḓivhona mulandu. Na Davida o amba uri: “Hu takala vhe vha hangwelwa vhutshinyi havho na vhe zwivhi zwavho zwa fukedzwa.” (Vharoma 4:6-8) Zwenezwo ndi hone u hangwelwa ha vhukuma. w25.02 9 ¶7-8

Hu na pharadiso fhano kha ḽifhasi, yo ḓalaho nga vhathu vhane vha khou ita zwithu zwinzhi zwavhuḓi. Vhenevho vhathu vha dzimiḽioni vha ḓiphiṋa nga u vha na mulalo. Nahone vhane vha vha kha yeneyi pharadiso vho ḓiimisela u dzula vhe khayo. Vha ṱoḓa na vhaṅwe vhanzhi nga hune zwa nga konadzea ngaho uri na vhone vha ḓe kha yeneyi pharadiso. Yeneyi pharadiso ndi mini? Ndi pharadiso ya pfanyisedzo. Yehova o ita fhethu ha pfanyisedzo hune vhathu vhawe vha kona u vha na mulalo na vhuthihi naho vha tshi khou tshila shangoni ḽivhi ḽa Saṱhane ḽi re na khombo, hune vhathu vha vhengana. (1 Yoh. 5:19; Nzumb. 12:12) Mudzimu washu a re na lufuno u khou vhona nḓila ine ḽino shango ḽa khou huvhadza ngayo vhathu, fhedzi u ita uri vhashumeli vhawe vha pfe vho tsireledzea uri vha bvele phanḓa vha tshi mu shumela vho takala. Ipfi ḽawe ḽi amba uri pharadisoni ya pfanyisedzo ndi fhethu ha “vhushavhelo” ho tsireledzeaho na uri hu tou nga “tsimu yo sheledzwaho zwavhuḓi.” (Yes. 4:6; 58:11) Vhane vha vha kha yeneyi pharadiso vha pfa vho takala nahone vho tsireledzea kha ano maḓuvha a vhufhelo ngauri Yehova u khou vha fhaṱutshedza.​—Yes. 54:14; 2 Tim. 3:1. w24.04 20 ¶1-2

Arali ni tshi khou ṱoḓa u dzhenela mbingano, zwi tou pfala uri no no rabela nga hazwo. Ndi ngoho uri Yehova ha ri fhulufhedzisi u ri ṋea mufarisi wa mbingano. Fhedzi u na ndavha na inwi na nḓila ine na ḓipfa ngayo nahone u ḓo ni thusa musi ni tshi khou ṱoḓa mufarisi wa mbingano. Ngauralo bvelani phanḓa ni tshi mu vhudza zwine na zwi tama na nḓila ine na ḓipfa ngayo. (Ps. 62:8) Rabelani uri ni si fhele mbilu na uri ni vhe na vhuṱali. (Yak. 1:5) Naho arali na sa ṱavhanya na wana muthu ane a nga vha mufarisi waṋu wa mbingano, Yehova u fhulufhedzisa uri u ḓo bvela phanḓa a tshi ni ṱhogomela na u ni funa.(Ps. 55:22) Ni ṱhogomele uri u ṱoḓa haṋu muthu ane a nga vha mufarisi waṋu wa mbingano zwi sa vhe zwone zwithu zwa ndemesa vhutshiloni haṋu. (Vhafil. 1:10) Dakalo ḽa vhukuma a ḽi ḓitiki nga uri ni mbinganoni kana a ni ho mbinganoni, ḽi ḓitika nga vhushaka haṋu na Yehova. (Mat. 5:3) Nahone musi ni siho mbinganoni, ni nga vha na zwibuli zwa u engedza tshumelo yaṋu. (1 Vhakor. 7:32, 33) Shumisani tshenetsho tshifhinga nga vhuṱali. w24.05 21 ¶4; 22 ¶6

Ni tea u pfana lwa tshifhinga tshingafhani? Arali na sa ḓiṋea tshifhinga tsho eḓanaho tsha u humbulisisa ni sa athu dzhia phetho kanzhi zwi ita uri zwithu zwi sa tshimbile zwavhuḓi. (Mir. 21:5) Ni tea u pfana lwa tshifhinga tsho eḓanaho tshine tsha ḓo ni thusa uri ni kone u ḓivhana zwavhuḓi na muthu ane na khou pfana nae. Naho zwo ralo, a no ngo tea u pfana lwa tshifhinga tshilapfulapfu zwi sa ṱoḓei. Bivhili i ri: “Musi u tshi lenga u wana zwe wa zwi lavhelela zwi lwadza mbilu.” (Mir. 13:12) Ndi mini zwine vhaṅwe vha nga zwi ita arali hu na vhathu vhane vha khou funana? Ri nga vha ramba uri vha ḓe vha ḽe na riṋe, uri vha ḓe vha ite vhurabeli ha muṱa na riṋe kana uri vha ḓe musi ri tshi khou ḓimvumvusa. (Vharoma 12:13) Naa vha khou ṱoḓa muthu wa u vha linda? Naa vha khou ṱoḓa u thuswa nga tshiṋamelo? Kana naa vha khou ṱoḓa fhethu hune vha nga amba hone tshiphirini? Arali zwo ralo, naa ri nga kona u vha thusa? (Vhagal. 6:10) Arali no humbelwa nga vhathu vhane vha khou pfana uri ni vha linde, ni zwi dzhie sa ndugelo. Ni ṱhogomele musi vha tshi ṱoḓa tshifhinga tsha u amba vhe vhavhili tshiphirini, fhedzi ni songo ṱutshela kule lune ni si tsha kona u vha vhona. w24.05 30 ¶13-14

Vhahulwane vha ḓo lingedza u sedza uri ndi mini tsho itaho uri wahashu a ite tshivhi. Vha ḓo sedza uri ndi mini tshe tsha tshinya vhushaka hawe na Yehova. Naa o vha a si tsha ita ngudo yawe ya muthu nga eṱhe tshifhinga tshoṱhe kana u ya tsimuni tshifhinga tshoṱhe? Naa ha tsha dzula a tshi rabela kha Yehova kana ha tsha rabela zwi tshi bva mbiluni? Naa o vha a si tsha ita vhuḓidini ha u iledza nyemulo mmbi? Naa o ṱuṱuwedzwa nga khonani dzi si dzavhuḓi kana vhuḓimvumvusi vhu si havhuḓi? Zwenezwo zwithu zwi nga vha zwo kwama hani nḓila ine a humbula ngayo na nyemulo dzawe? Naa u a pfesesa nḓila ine Khotsi awe wa ṱaḓulu Yehova a ḓipfa ngayo nga ha zwe a zwi ita? Vhahulwane vha ḓo vhudzisa muthu o itaho vhukhakhi mbudziso dzine dza ḓo mu thusa u humbula nga ha zwithu zwe zwa tshinya vhushaka hawe na Yehova nga zwiṱuku nga zwiṱuku, zwa fhedzisela zwo ita uri a ite vhukhakhi. Musi vha tshi mu vhudzisa dzenedzo mbudziso, vha zwi ita nga vhuthu nahone vha iledza u mu vhudzisa nga ha zwidodombedzwa zwi sa ṱoḓei. (Mir. 20:5) Zwiṅwe hafhu, vha nga shumisa zwifanyiso u itela u thusa onoyo muthu u humbulisisa nga ha zwe a zwi ita na uri a vhone uri ndi ngani zwo khakhea,. Nga lwa u thoma musi vhahulwane vha tshi ya u amba na muthu o itaho vhukhakhi, khamusi a nga sumbedza u ṱungufhadzwa nga vhukhakhi he a vhu ita na nga zwithu zwe zwa ita uri a fhedzisele o ita honoho vhukhakhi. Khamusi a nga ita na u rembuluwa. w24.08 22 ¶9-11

esu o huwelela “mafhungo maḓifha a Muvhuso wa Mudzimu” ngauri o vha a tshi zwi ḓivha uri ndi mushumo une Mudzimu a khou ṱoḓa a tshi u ita. Mushumo wa u huwelela wo vha u wa ndeme kha Yesu u fhira zwithu zwoṱhe. Na musi ho tou sala miṅwedzi i si gathi uri mushumo wa Yesu wa u huwelela u fhele, o “tshimbila a tshi funza miḓini na miḓanani.” (Luka 13:22) O dovha a gudisa na vhaṅwe vhafunziwa vhawe uri vha ite mushumo wa u huwelela nae. (Luka 10:1) Na ṋamusi, mushumo wa u huwelela ndi wone mushumo wa ndeme une Yehova na Yesu vha ṱoḓa ri tshi u ita. (Mat. 24:14; 28:19, 20) Ri nga fhisea nga ho engedzaho kha mushumo wa u huwelela arali ra dzhia vhathu nga nḓila ine Yehova a vha dzhia ngayo. U ṱoḓa vhathu vhanzhi nga hune zwa nga konadzea ngaho vha tshi pfa mafhungo maḓifha na u a ṱanganedza. (1 Tim. 2:3, 4) Nga nṱhani ha uri mafhungo maḓifha a nga tshidza vhathu, u a ri  gudisa uri ri nga khwinisa hani nḓila ine ra huwelela ngayo. Naho vhathu vha sa dzhia vhukando ha u shumela Yehova zwino, vha nga kha ḓi vha na tshibuli tsha u zwi ita musi maṱungu mahulu a sa athu fhela. w25.03 15-16 ¶5-7

Mukriste muṅwe na muṅwe u tea u shumisa luvalo lwawe lwo gudiswaho nga Bivhili u vhona uri ndi phetho ifhio ine a nga i ita malugana na muthu o bivswa ho tshivhidzoni. Vhaṅwe luvalo lwavho lu nga vha tendela uri vha mu lumelise kana u mu ṱanganedza musi o ḓa miṱanganoni. Fhedzi zwenezwo a zwi ambi uri ri tea u vha na nyambedzano ndapfu na onoyo muthu kana u ṱwa nae. Bivhili i amba uri a ro ngo tea u lumelisa vhaṅwe vhaitazwivhi ngauri musi ri tshi ita nga u ralo, ‘ri vha ri tshi khou vha tikedza kha mishumo yavho mivhi.’ (2 Yoh9-11) Naho zwo ralo, musi ri tshi sedza vhubvo ha mafhungo a re kha 2 Yohane 9-11, zwi a vhonala uri ho vha hu tshi khou ambelwa kha vhagunei kana vhathu vhane vha ṱuṱuwedza vhaṅwe uri vha ite zwithu zwine Bivhili ya ri zwo khakhea. (Nzumb. 2:20) Nga zwenezwo, arali muthu a tshi funza pfunzo dza vhagunei kana a tshi ṱuṱuwedza vhaṅwe uri vha ite zwithu zwo khakheaho, vhahulwane vha nga si mu dalele. Ndi ngoho uri zwi nga konadzea uri onoyo muthu a rembuluwe. Fhedzi musi a sa athu rembuluwa, a ri nga ḓo mu lumelisa kana u mu ramba uri a ḓe miṱanganoni. w24.08 30-31 ¶14-15

Musi Yesu o no ṋea gogo ḽa vhathu zwiḽiwa, o vhudza vhaapostola vhawe uri vha vhuyelele Kapernaume nga tshikepe, ene a ya thavhani a tshi khou shavha vhathu vhe vha vha vha tshi khou ṱoḓa u mu vhea uri a vhe khosi. (Yoh. 6:16-20) Musi vhaapostola vhe lwanzheni, ho mbo ḓi vha na ḓumbu ḽe ḽa ita uri hu vhe na muya muhulu na magabelo. Yesu a mbo ḓi ḓa khavho a tshi khou tshimbila nṱha ha maḓi. A vhudza muapostola Petro uri na ene a tshimbile nṱha ha maḓi. (Mat. 14:22-31) Musi Yesu a tshi ṋamela tshikepe, muya wo mbo ḓi dzika. Vhafunziwa vha Yesu vho mangadzwa nga zwenezwi, vha ri: “Ngangoho u Murwa wa Mudzimu.” (Mat. 14:33) Fhedzi vhafunziwa vhawe vho vha vha sa athu vhona uri honovhu vhuṱolo vhu tshimbidzana hani na vhuṱolo he Yesu a vhu ita ha u ṋea vhathu vhurotho. Marko o amba zwi tevhelaho nga ha enea mafhungo, o ri: ‘Zwenezwo zwa mangadza vhaapostola vhukuma, ngauri vho vha vha sa pfesesi zwine vhuṱolo ha vhurotho ha amba zwone.’ (Marko 6:50-52) Vhafunziwa vha Yesu vho vha vha sa pfesesi uri Yehova o mu ṋea maanḓa a u ita zwi fhiraho u sokou ṋea vhathu vhurotho nga lwa vhuṱolo. w24.12 5 ¶7

Hu na iṅwe nḓila ine ra nga sumbedza ngayo u livhuwa nḓila ye Yehova a ri sumbedza ngayo uri u a ri funa. Zwenezwo ri nga zwi ita nga u ita zwoṱhe zwine ra nga kona u itela u sumbedza Yehova uri ri a livhuwa tshirengululi nga tshifhinga tsha musi Tshihumbudzo tsho no vha tsini na musi tsho no fhira. Musi ni tshi khou lugiselela u vha hone Tshihumbudzoni, ni rambe na vhaṅwe uri na vhone vha kone u ḓa. Ni ṱalutshedze vhane na ḓo vha ramba uri hu ḓo vha hu tshi khou itea mini Tshihumbudzoni. Ni nga vha sumbedza na vidio ine ya ri Ndi Ngani Yesu O Fa? na ine ya ri Humbulani Lufu Lwa Yesu. Vhahulwane vha tea u ita vhuḓidini ha u ramba vho fholaho. Humbulani uri hu ḓo takaliwa hani ṱaḓulu na kha ḽifhasi arali dziṅwe dza nngu dza Yehova dzo xelaho dza vhuyelela sambini ḽawe. (Luka 15:4-7) Musi ri Tshihumbudzoni, ri ite vhuḓidini ha u lumelisana na ha u lumelisa vhane vha ḓo vha vho ri dalela kana vhane ndi kale vha sa ḓi. Ri ṱoḓa u ita uri vhathu vhoṱhe vha ḓipfe vhe hayani.​—Vharoma 12:13. w25.01 29 ¶15

Tshiṅwe tshithu tshe tsha ita uri Yehova a rumele Yesu uri a ri fele ndi nga nṱhani ha uri u a ri funa. (Yoh. 3:16; 1 Yohane 4:9, 10*) Yehova o rumela Murwa wawe uri a ri fele ngauri u ṱoḓa ri tshi tshila tshoṱhe na nga uri u ṱoḓa ri tshi vha tshipiḓa tsha muṱa wawe. Musi Adamu a tshi ita tshivhi, zwo ita uri a si tsha vha tshipiḓa tsha muṱa wa Yehova. Zwenezwo zwo ita uri na riṋe musi ri tshi bebiwa ri vhe ri si tshipiḓa tsha muṱa wa Yehova. Fhedzi nga nṱhani ha uri Yehova o ri ṋea tshirengululi, vhathu vhoṱhe vhane vha vha na lutendo khae na vhane vha mu thetshelesa vha na tshibuli tsha u vha tshipiḓa tsha muṱa wawe. Tshirengululi tshi a ri vhuyedza zwino ngauri tshi ita uri Yehova a ri hangwele zwivhi zwashu na uri ri kone u vha na vhushaka ha tsini nae na vhahashu. Yehova u a ri funa ngangoho.​—Vharoma 5:10, 11. w25.01 21 ¶6

Tshirengululi ndi tshifhiwa tshavhuḓisa tshe Yehova a ri ṋea tshone. (2 Vhakor. 9:15) Nge Yesu a ri fela, ri a kona u vha khonani dza Yehova. Ri dovha ra vha na fhulufhelo ḽa u tshila lwa tshoṱhe. Ri na zwiitisi zwinzhi zwa u livhuwa Yehova we a ri ṋea tshirengululi nga nṱhani ha uri u a ri funa. (Vharoma 5:8) U itela uri ri si hangwe zwe Yehova na Yesu vha ri itela zwone na uri ri dzule ri tshi zwi livhuwa Yesu o ri laya uri ri humbule lufu lwawe luthihi nga ṅwaha. (Luka 22:19, 20) Uno ṅwaha Tshihumbudzo tshi ḓo vha nga dzi 2 April 2026 nga Ḽavhuṋa. Zwi tou pfala uri roṱhe ri ḓo ita zwoṱhe zwine ra nga kona uri ri vhe hone. Tshifhingani tsha Tshihumbudzo, ri ḓo vhuyelwa vhukuma arali ra ḓiṋea tshifhinga tsha u humbulisisa nga ha zwe Yehova na Yesu vha ri itela zwone. Kha ino thero, ri ḓo haseledza nga ha zwine tshirengululi tsha ri gudisa zwone nga ha Yehova na Yesu. w25.01 20 ¶1-2

Ni nga dzula ni tshi guda nga ha nḓila ine Yehova na Yesu vha ni funa ngayo arali na bvela phanḓa ni tshi humbulisisa nga ha zwe vha ni itela zwone. Vhegeni dza musi Tshihumbudzo tsha uno ṅwaha tshi sa athu swika na musi tsho no fhira, ni nga vhala iṅwe ya bugu dza Evangeli kana na vhala dzi fhiraho nthihi. Ni songo vhala ndima nnzhi-nnzhi nga tshifhinga tshithihi. Nṱhani hazwo, ni vhale ni songo dzhaya nahone ni ṱoḓe zwiitisi zwa uri ndi ngani ri tshi tea u funa Yehova na Yesu. Arali no no fhedza miṅwaha minzhi no lovhedzwa, ni nga vhona u nga a hu tsheena zwithu zwiswa zwine na nga zwi guda nga ha nḓila ine Yehova a haṱula ngayo, lufuno lwawe na nga ha Tshirengululi. Fhedzi ngoho ndi ya uri ri ḓo dzula ri tshi guda zwithu zwiswa nga ha enea mafhungo. Vhalani nga ha enea mafhungo kha khandiso dzashu. w25.01 24-25 ¶13-15