Vhafunziwa vha Yesu vho vha vha tshi tenda uri zwine Ipfi ḽa Mudzimu ḽa amba ndi ngoho nahone vho vha vha tshi ita zwoṱhe zwine vha nga kona uri vha thetshelese Yehova. (Yoh. 17:6) Fhedzi vho vha vha sa pfesesi uri ndi ngani Yesu o vhulawa sa tshigevhenga. Yesu o vha a tshi zwi ḓivha uri vhafunziwa vhawe vha na lutendo na uri vha a funa Yehova, fhedzi o zwi ṱhogomela uri vho vha vha tshi tea u thusiwa uri vha pfesese Maṅwalo khwine. (Luka 9:44, 45; Yoh. 20:9) Ndi ngazwo o vha thusa uri vha kone u pfesesa zwine vha zwi vhala Maṅwaloni. Ṱhogomelani uri zwenezwo o zwi ita hani musi a tshi ḓivhonadza kha vhafunziwa vhavhili vhe vha vha vhe nḓilani ya u ya Emausi. Yesu ho ngo ṱavhanya o vhudza vhenevho vhanna uri ndi ene nnyi. Nṱhani hazwo, o vha vhudzisa dzimbudziso. Ndi ngani? Khamusi o vha a tshi khou ṱoḓa uri vha mu vhudze zwine vha khou zwi humbula na nḓila ine vha khou ḓipfa ngayo. Vhenevho vhanna vho mu vhudza uri vho vha vho humbula uri Yesu u ḓo vha Khosi ya Isiraele na uri hu ḓo vha ene ane a vhusa nṱhani ha Vharoma. (Luka 24:18-27) Yesu o shumisa Maṅwalo u itela u vha thusa u pfesesa vhuporofita vhu sumbedzaho uri ndi ene Messia. Nga eneo madekwana, Yesu o ya na kha vhaṅwe vhafunziwa a vha ṱalutshedza zwenezwo zwithu.​—Luka 24:33-48. w24.10 14 ¶9-10

Yesu o guda kha Khotsi awe wa ṱaḓulu uri ndi mini zwine a tea u ita na zwine a tea u amba. Ndangulo ya Yehova i edzisa tsumbo ya Yesu nga u shumisa Ipfi ḽa Mudzimu u ri thusa u ḓivha zwo lugaho na zwi songo lugaho na u ri ṋea vhulivhisi vhutshiloni hashu. (2 Tim. 3:16, 17) Tshifhinga tshoṱhe ri humbudzwa uri ri vhale Ipfi ḽa Mudzimu na u shumisa zwe ra zwi guda. Ri a vhuyelwa musi ri tshi guda Bivhili ri tshi shumisa khandiso dzo thewaho Bivhilini. Sa tsumbo, ri kona u vhambedza zwine ra zwi guda Bivhilini na vhulivhisi vhune ra vhu wana vhu tshi bva ndanguloni. Musi ri tshi vhona uri vhulivhisi vhune ra vhu wana vhu bva Maṅwaloni, ri tou ṋaṋa u fhulufhela ndangulo ya Yehova. (Vharoma 12:2) Yesu o huwelela “mafhungo maḓifha a muvhuso wa Mudzimu.” (Luka 4:43, 44) Yesu o dovha a vhudza vhafunziwa  vhawe uri vha huwelele nga ha Muvhuso. (Luka 9:1, 2; 10:8, 9) Vhoṱhe vhane ṋamusi vha vha ndanguloni ya Yehova vha huwelela nga ha mulaedza wa Muvhuso zwi si na ndavha uri vha dzula ngafhi. w24.04 9 ¶5-7

Dzulani ni tshi fhulufhela vhulivhisi vhu bvaho ndanguloni ya Yehova. Tshifhingani tsha Vhaisiraele, Yehova o shumisa Mushe, nga murahu a shumisa Yoshua u itela u livhisa vhathu vhawe. (Yosh. 1:17) Musi Vhaisiraele vha tshi dzhia vhenevho vhanna sa vhaimeleli vha Yehova Mudzimu, zwithu zwo vha zwi tshi vha tshimbilela zwavhuḓi. Nga murahu ha miṅwaha musi tshivhidzo tsha Vhukriste tshi tshi thoma, vhaapostola vha 12 ndi vhone vhe vha vha vha tshi khou ranga phanḓa. (Mish. 8:14, 15) Nga murahu, vhenevho vhaapostola vho mbo ḓi shuma na vhaṅwe vhahulwane vha re Yerusalema kha u ranga phanḓa. Musi vhathu vha tshi tevhedza vhulivhisi vhu bvaho kha vhenevho vhanna vha fhulufhedzeaho, ‘zwivhidzo zwo ḓi bvela phanḓa zwi tshi khwaṱhiswa lutendoni na u engedzea ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe.’ (Mish. 16:4, 5) Tshifhingani tshashu, Yehova u a ri fhaṱutshedza musi ri tshi tevhedza vhulivhisi vhu bvaho ndanguloni yawe. w24.07 10 ¶10

Yehova o vha a tshi funa Khosi Davida. O ita na u amba uri Davida ndi ‘munna ane a takadza mbilu yawe.’ Fhedzi Davida o ita zwivhi zwihulwane, zwi katelaho vhupombwe na u vhulaya. U ya nga Mulayo wa Mushe, Davida o vha o tewa nga u fa. (Lev. 20:10; Num. 35:31) Fhedzi Yehova o vha a tshi ṱoḓa u thusa Davida uri a rembuluwe. O ruma muporofita Nathani kha Davida naho Davida o vha a sa athu rembuluwa kha zwivhi zwawe. Nathani o vhudza Davida tshifanyiso tshe tsha mu kwama mbilu. Davida o mbo ḓi zwi ṱhogomela uri o vhaisa Yehova nahone a rembuluwa. (2 Sam. 12:1-14) Davida o ṅwala Phisalema ine ya sumbedza nḓila ye a ḓipfa ngayo nga zwe a zwi ita. (Ps. 51, ṱhalusandima) Vhathu vhanzhi vhe vha ita tshivhi vho khuthadzwa nga yeneyi phisalema nahone vha rembuluwa. Ri a livhuwa uri Yehova o thusa Davida uri a rembuluwe. w24.08 10 ¶9

Vhunzhi hashu ri nga tendelana uri u vha mubebi ndi mushumo. Arali ni mubebi, ri na vhungoho ha uri ni khou ita zwoṱhe zwine na nga kona u itela u thusa ṅwana waṋu uri a vhe na lutendo lwo khwaṱhaho kha Yehova nahone zwenezwo zwi takadza Yehova. (Dot. 6:6, 7) Musi ṅwana waṋu a tshi khou aluwa, a nga thoma u vhudzisa mbudziso dza ndeme nga ha zwine ra zwi tenda na nḓila ine Bivhili ya amba uri ri ḓifare ngayo. Ni nga vhona u nga ṅwana waṋu ha na lutendo lwo eḓanaho kha Mudzimu na kha Bivhili musi a tshi vhudzisa mbudziso dzo raloho. Fhedzi ngoho ndi ya uri musi vhana vha tshi khou aluwa, vha tea uri vha vhudzise mbudziso uri vha khwaṱhise lutendo lwavho. (1 Vhakor. 13:11) Nga zwenezwo, a ni na tshiitisi tsha u ofha. Nṱhani hazwo, musi vha tshi vhudzisa dzenedzo mbudziso, shumisani tshenetsho tshibuli u itela u vha thusa uri vha khwaṱhise lutendo lwavho kha Mudzimu na kha Bivhili. w24.12 14 ¶1-2

Vhakriste vha Vhahevheru vho vha vha tshi tea u vha na lutendo lwo khwaṱhaho ngauri lwo vha lu tshi ḓo vha tshidza musi Yerusalema u tshi fheliswa. (Vhahev. 10:37, 38) Yesu o tsivhudza vhatevheli vhawe uri vha tea u shavhela thavhani musi muḓi wa Yerusalema u tshi tangwa nga maswole. Vhakriste vhoṱhe vho vha vha tshi tea u tevhedza yeneyi nyeletshedzo, hu sa londwi uri vha dzula Yerusalema kana uri vha dzula kha miḓana i re nga tsini. (Luka 21:20-24) Musi maswole a tshi ṱhasela muḓi, kanzhi zwo vha zwo ḓowelea uri vhathu vhane vha dzula kha miḓana i re tsini na wonoyo muḓi vha shavhele ngomu ha muḓi, nga nṱhani ha uri wo vha u na mbondo dzine dza nga vha tsireledza. U shavhela dzithavhani zwi nga vha zwo vhonala zwi sa pfali nahone zwi nga vha zwo ṱoḓa uri vhenevho vhathu vha vhe na lutendo lwo khwaṱhaho. Vhakriste vha Vhahevheru vho vha vha tshi tea u fhulufhela vhathu vhe Yesu a vha vhea uri vha range phanḓa tshivhidzoni. Zwi tou vha khagala uri vhane vha khou ranga phanḓa tshivhidzoni vha nga vha vho ṋea vhenevho Vhakriste vhulivhisi ha uri vha shavhe na uri vha nga shavhisa hani.​—Vhahev. 13:17. w24.09 10 ¶9-10

Musi Yesu e kha ḽifhasi, o ita zwoṱhe zwe Khotsi awe a mu humbela uri a zwi ite nahone o zwi ita kokotolo. (Yoh. 17:4) Yesu o vha a sa humbuli uri ndi ene e eṱhe ane a nga kona u ita zwe Yehova a mu ruma uri a zwi ite. O gudisa na vhaṅwe u ita mushumo we Yehova a mu ṋea wone. O ṋea vhafunziwa vhawe mushumo wa u huwelela na u funza na uri vha ṱhogomele vhathu vha Yehova. Yesu o vha a tshi kaidza vhafunziwa vhawe, fhedzi o zwi ita nga vhuthu. Musi a tshi vhona uri vhaṅwe vhavho vha vho thoma u timatima arali o fa a vuswa, o vha kaidza. (Luka 24:25-27; Yoh. 20:27) O vha vhudza uri zwa ndeme ndi u ṱhogomela vhathu vha Yehova, nṱhani ha u livhisesa ṱhogomelo kha mabindu avho. (Yoh. 21:15) O dovha a vha humbudza uri vho vha vha songo tea u vhambedza zwine vhone vha zwi na zwine vhaṅwe vha zwi ita. (Yoh. 21:20-22) O khakhulula na mahumbulele e vha vha vhe nao nga ha Muvhuso, a vha thusa u livhisa ṱhogomelo kha u huwelela mafhungo maḓifha.​—Mish. 1:6-8. w24.10 15-16 ¶13-14

U thetshelesa zwi ḓo ri tshidza. U fana na Vhaisiraele vhe vha vha vhe tsini-tsini na u dzhena Shangoni Ḽo Fhulufhedziswaho, na riṋe ri tou vha tsini-tsini na u dzhena shangoni ḽiswa ḽe Mudzimu a ri fhulufhedzisa ḽone. Hu si kale ḽifhasi ḽi ḓo dovha ḽa vha pharadiso. (Yes. 35:1; Luka 23:43) Saṱhane na madimoni awe vha ḓo vha vhe si tsheeho. (Nzumb. 20:2, 3) Vhurereli ha mazwifhi vhu ḓo vha ho fheliswa. (Nzumb. 17:16) Mivhuso ine ya tsikeledza vhathu na yone i ḓo vha yo fheliswa. (Nzumb. 19:19, 20) Yehova ha nga tendeli muthu na muthihi a tshi vusa dzikhakhathi Pharadisoni. (Ps. 37:10, 11) Vhathu vhoṱhe vhane vha ḓo vha vhe Pharadisoni vha ḓo vha vha tshi thetshelesa milayo ya Yehova, nga nṱhani ha zwenezwo hu ḓo vha hu na mulalo. Vhoṱhe vha ḓo vha vha tshi funana nahone vha tshi fhulufhelana. (Yes. 11:9) Ro lavhelela nga maṱo matswuku u vhona tshenetsho tshifhinga tshi tshi swika. Zwiṅwe hafhu, arali ra thetshelesa Yehova, ri ḓo bvela phanḓa ri tshi khou tshila kha yeneyo pharadiso lwa tshoṱhe.—Yoh. 3:16. w24.11 9 ¶7

Vhuporofita vhu re kha ndimana ya ṋamusi vhu khou ḓadzea misini yashu u fhira naho hu lini. Mulaedza wa mafhungo maḓifha u wanala nga nyambo dzi fhiraho 1 000 nahone vhathu vhanzhi kha ḽifhasi vha a kona u guda mafhungo maḓifha vha tshi shumisa website yashu ya jw.org. Yesu o dovha a vhudza vhafunziwa vhawe uri a vha nga ḓo “ṱanganya miḓi yoṱhe,” kana u huwelela kha vhathu vhoṱhe a sa athu ḓa. (Mat. 10:23; 25:31-33) Zwe Yesu a zwi amba zwi ḓo itea na tshifhingani tshashu. Vhathu vhanzhi ṋamusi vha dzula fhethu he mushumo washu wa u huwelela wa thivhelwa. Zwiṅwe hafhu, hu bebiwa vhana vhanzhi munithi muṅwe na muṅwe. Ri ita zwine ra nga kona u huwelela mafhungo maḓifha kha vhathu ‘vha tshaka dzoṱhe na ndimi dzoṱhe.’ (Nzumb. 14:6) Fhedzi mbuno ndi ya uri a ri nga ḓo kona u huwelela mafhungo maḓifha kha muthu muṅwe na muṅwe kha ḽifhasi vhufhelo vhu sa athu swika. w24.05 10 ¶6-7

Yesu o vha a tshi amba maipfi ane a khuthadza na u ṱuṱuwedza vhaṅwe. O vha a sa ambisi zwiṅwe-vho na vhatevheli vhawe. (Luka 8:47, 48) Yesu o vhetshela vhanna vha Vhakriste tsumbo yavhuḓi. Yesu o laya vhanna uri vha fhulufhedzee kha vhafumakadzi vhavho. O amba maipfi o ambiwaho nga Khotsi awe, a uri munna u tea u “nambatela mufumakadzi wawe.” (Mat 19:4-6.) Ḽiiti ḽa Tshigerika ḽo shumiswaho hafha ḽo ṱalutshedzelwaho nga uri u “nambatela” ḽi tou amba u nambatedza nga “guḽuu.” Nga zwenezwo, mbingano vhukati ha munna na mufumakadzi i tea u khwaṱha zwa tou nga vho tou nambatedzwa nga guḽuu. Arali muthihi wavho a ita tshiṅwe tshithu tshine tsha vhaisa muṅwe, vhuvhili havho vha ḓo pfa vhuṱungu. Munna ane a vha na vhushaka ho khwaṱhaho nga yeneyo nḓila na mufumakadzi wawe u ḓo iledza mufuda naho u ufhio wa pornography. U ḓo iledza u sedza “zwithu zwi sa vhuyedzi tshithu.” (Ps. 119:37) Zwavhuḓivhuḓi, u ḓo vhofha mulanga na maṱo awe wa uri ha nga ḓo sedza muṅwe mufumakadzi nga u mu emula.​—Yobo 31:1. w25.01 10 ¶12-13

Nḓila ine Yehova a ri hangwela ngayo yo fhambana na nḓila ine riṋe sa vhathu ra hangwelana ngayo. A hu na muthu ane a nga hangwela u fana na Yehova. Muphisalema o amba uri: “Iwe [Yehova] u hangwela zwa vhukuma, uri u ofhiwe.” (Ps. 130:4) Yehova u “hangwela zwa vhukuma.” Ndi ene ane a ri sumbedza uri u hangwela zwi amba mini zwa vhukuma. Kha dziṅwe ndimana dza Maṅwalo a Tshihevheru, vhaṅwali vha ṱalusa nḓila ine Yehova a hangwela ngayo vha tshi shumisa ipfi ḽine a vha ḽi shumisi musi vha tshi ṱalusa nḓila ine vhathu vha hangwela ngayo. Musi Yehova a tshi hangwela muthu, zwivhi zwawe zwi vha zwo phumulwa lwa tshoṱhe. Nahone onoyo muthu a nga dovha a vha na vhushaka ha tsini na Yehova. Ri livhuwa uri Yehova u ri hangwela tshoṱhe nahone u zwi ita lunzhi-lunzhi. w25.02 8 ¶1-3

Naho arali vhathu vha sa thetshelesi musi ri tshi huwelela, ri vha ro swikelela tshipikwa tshashu. Ndi ngani? Ngauri ri vha ro ita zwine Yehova na Murwa wawe vha ṱoḓa ri tshi zwi ita, ri vha ro huwelela. Naho ra sa wana muthu ane ra nga huwelela khae kana musi vha sa thetshelesi mulaedza washu, ri nga wana dakalo nga u ḓivha uri ri khou takadza Khotsi ashu wa ṱaḓulu. (Mir. 27:11) Ri nga takala musi muṅwe muhuweleli a tshi wana muthu a re na dzangalelo musi ri tsimuni. Tshiingamo tsho fanyisa mushumo washu na mushumo wa u ṱoḓa ṅwana o xelaho. Hu vha na vhathu vhanzhi vhane vha shela mulenzhe kha u ṱoḓa onoyo ṅwana nahone vha mu ṱoḓa fhethu hunzhi. Musi ṅwana a tshi wanala, a hu takali we a mu wana fhedzi, vhathu vhoṱhe vha a takala. Nga hu fanaho, vhathu vhoṱhe tshivhidzoni vha a shela mulenzhe kha u ita vhathu vhafunziwa. Hu ṱoḓea vhathu vhoṱhe tshivhidzoni uri vha huwelele kha vhathu vhoṱhe kha tsimu ya tshivhidzo nahone vha a takala musi muthu muswa a tshi thoma u ḓa miṱanganoni. w24.04 18 ¶13-14

Ro lavhelela u vhona zwithu zwi takadzaho zwine zwa nga itea hu si kale. Ro lavhelela u vhona Yehova a tshi fhaṱutshedza mushumo washu nga u ita uri vhathu vhanzhi vha ṱanganedze ngoho maṱungu mahulu a sa athu thoma. Nahone ro dovha ra lavhelela uri na nga tshifhinga tsha maṱungu mahulu tshine tsha ḓo vha tshifhinga tshi konḓesaho, zwi nga itea uri vhathu vhanzhi vha bve shangoni ḽivhi ḽa Saṱhane vha ḓe u renda Yehova na riṋe. Musi ri tshi kha ḓi vha ro lindela, hu na mushumo wa ndeme une ra fanela u u ita une wa si tsha ḓo dovha wa itiwa. Ri na ndugelo ya u huwelela mafhungo maḓifha a muvhuso wa Mudzimu u mona na ḽifhasi ḽoṱhe. Ri dovha ra tsivhudza vhathu nga ha zwine zwa ḓo itea hu si kale. Vhathu vha khou tea u ḓivha uri ḽino shango ḽivhi ḽi tsini na u fheliswa. U funa mafhungo maḓifha, u funa vhathu na u funa Yehova na dzina ḽawe zwi ḓo ri ṱuṱuwedza u bvela phanḓa ri tshi huwelela nga mafulufulu na u fhisea, ri tshi ḓivha uri wonoyu mushumo wo ṱavhanyiswa. Ri ḓo ita wonoyu mushumo u vhuya u swika Yehova a tshi ri: “Zwo lingana.” w24.05 19 ¶14-16

Nga vhusiku he Yesu a vha a tshi ḓo vhulawa ngaho, o gudisa Petro na vhaṅwe vhaapostola ngudo ya ndeme ya u ḓiṱukufhadza. Vhaapostola vhawe vha nga vha vho mangala vhukuma musi vha tshi vhona Yesu a tshi ita wonoyo mushumo wa fhasi une wa itwa nga mulanda. O mbo ḓi takuwa a bvula tshiambaro tshawe tsha nga nnḓa, a dzhia thaula a ḓivhofha ngayo kha khundu, a shela maḓi kha sambelo a thoma u vha ṱanzwa milenzhe. (Yoh. 13:4, 5) Zwi nga vha zwo mu dzhiela tshifhinga vhukuma u ṱanzwa milenzhe ya vhaapostola vhawe vhoṱhe, u katela na Yudasi we a vha a tshi ḓo mu fheṱa. Zwenezwo zwo sumbedza uri Yesu u a ḓiṱukufhadza. A tshi fhedza o mbo ḓi vha vhudza a ri: “Naa ni a pfesesa zwe nda ni ita? Musi ni tshi ri nṋe ndi ‘Mufunzi’ na ‘Murena’ ni vha ni tshi khou amba zwone. Arali nṋe ane nda vha Murena na Mufunzi ndo ni ṱanzwa milenzhe, na inwi ni ṱanzwane milenzhe.”​—Yoh. 13:12-14. w25.03 10 ¶9-11

Ḽino shango ḽi ita uri zwi konḓe u dzula ri tsini na Yehova. Vhathu vhanzhi a vha tendi uri Mudzimu u hone. Kanzhi vhathu vhane vha si ite zwine Mudzimu a zwi funa vha vhonala vha tshi khou ḓiphiṋa nga vhutshilo. Musi ri tshi vhona zwenezwo, zwi nga linga lutendo lwashu. Naho ri sa ḓo hanedza uri Mudzimu u hone, ri nga thoma u timatima arali a tshi ḓo ri thusa. Muṅwali wa Phisalema 73 na ene o vhuya a ḓipfa nga yeneyo nḓila. O vhona vhathu vha sa thetshelesi milayo ya Mudzimu vha tshi khou ḓiphiṋa nga vhutshilo. Zwenezwo zwo ita uri a timatime arali u shumela Yehova zwi tshi vhuyedza. (Ps. 73:11-13) Ndi mini zwo thusaho muphisalema uri a shandule nḓila ye a vha a tshi khou humbula ngayo? O elekanya nga ha zwithu zwine zwa ḓo itea kha vhathu vhane vha litsha u fhulufhela Yehova. (Ps. 73:18, 19, 27) O dovha a humbulisisa nga ha nḓila ine u gwadamela Yehova zwa vhuyedza ngayo. Na riṋe ri nga humbulisisa nga ha zwithu zwoṱhe zwe Yehova a ri fhaṱutshedza ngazwo. w24.06 25 ¶16-17

Zwifhingani zwa Bivhili, vhaṅwe vho vha vha tshi fara vhahavho vha shayaho nga nḓila i si yavhuḓi nga u ṱoḓa nzwalelo musi vha tshi vha hadzimisa tshelede. Na vhaṅwe vhahaṱuli vho vha vha tshi ṱanganedza tshanḓanguvhoni, vha haṱula vhathu vha si na mulandu nga nḓila i songo teaho. Musi vhathu vha tshi ita zwithu zwo raloho, Yehova u a zwi vhenga. (Hesek. 22:12) Ndi zwavhuḓi u ṱolisisa nḓila ine na ḓipfa ngayo nga ha tshelede. Ḓivhudziseni uri: ‘Naa tshifhinga tshinzhi ndi ḓiwana ndi tshi khou humbula nga ha tshelede na zwine nda nga renga? Arali ndo hadzimiwa tshelede, naa ndi a lenga u i badela murahu ngauri ndi vhona u nga muthu we a nkhadzima yeneyo tshelede u na tshelede nnzhi? Naa u vha na tshelede zwi ita uri ndi ḓipfe ndi wa khwine kha vhaṅwe? Naa zwi ita uri zwi nkonḓele u vha na mafunda? Naa ndi vhona u nga wahashu a re na tshelede nnzhi u funesa tshelede u fhira Yehova? Naa ndi konana fhedzi na vhathu vho pfumaho nda litsha vhashai?’ Ri nga tsireledza vhushaka hashu na Mudzimu nga u sa funesa tshelede. Arali ra ita nga u ralo, Yehova a nga si vhuye a ri ṱutshela. w24.06 12-13 ¶17-18

U itela u ḓitsireledza kha nyemulo mmbi, ri tea u lwela u dzula ri na lutamo lwa u ita zwo lugaho. Arali ra guda u ‘vhenga zwivhi na u funa zwivhuya,’ zwi ḓo ita uri ri dzule ro ḓiimisela u ita zwo lugaho. (Amosi 5:15) Arali ra dzula ri na lutamo lwa u ita zwo lugaho, zwi ḓo ita uri naho ra ḓiwana ri kha vhuimo vhune ha nga ri linga, ri kone u kunda wonoyo mulingo. Ri nga zwi ita nga u dzula ro farakanea nga zwithu zwine zwa khwaṱhisa lufuno lwashu kha Yehova. Musi ri miṱanganoni ya tshivhidzo kana ri tsimuni, ri ḓo vha ri tshi khou khwaṱhisa lutamo lwashu lwa u dzula ri tshi ita zwine Yehova a zwi funa. (Mat. 28:19, 20; Vhahev. 10:24, 25) Musi ri tshi vhala na u guda Ipfi ḽa Mudzimu na u elekanya nga ha zwine ra khou zwi vhala, zwi ri thusa uri ri fune u ita zwo lugaho nga ho engedzeaho na uri ri vhenge u ita zwivhi. (Yosh. 1:8; Ps. 1:2, 3; 119:97) Ni humbule uri Yesu o vhudza vhafunziwa vhawe a ri: “Ni bvele phanḓa ni tshi rabela uri ni si dzhene mulingoni.” (Mat. 26:41) Nga zwenezwo, ri vha ri tshi khou ṋea Yehova tshibuli tsha uri a ri thuse nahone zwi ita uri ri ṱoḓe u ita zwine a zwi funa nga ho engedzeaho.​—Yak. 4:8. w24.07 17-18 ¶14-16

Lingedzani u edzisa Yehova musi ni tshi gudisa vhaṅwe. Ni songo hangwa uri Yehova u ri ṋea vhuṱali a sa gunguli. Nga zwenezwo, na riṋe ri gudisa vhaṅwe zwine ra zwi ḓivha ri sa gunguli. A ri litshi u gudisa vhaṅwe nga nṱhani ha u ofha uri vha nga ri dzhiela mushumo une ra khou ita. Kana ra ri: ‘Na nṋe a tho ngo gudiswa hoyu mushumo! Na ene u tea u tou ḓivhonela.’ Vhathu vha Yehova a vho ngo tea u ita nga u ralo. Nṱhani hazwo, ri gudisa vhaṅwe zwine ra zwi ḓivha na u ‘ḓikumedzela uri ri vha thuse.’ (1 Vhathes. 2:8) Ri vha ri tshi khou ṱoḓa “uri na vhone vha kone u funza vhaṅwe.” (2 Tim. 2:1, 2) Arali ra vha na mafunda ra gudisa vhaṅwe zwine ra zwi ḓivha, roṱhe ri ḓo takala. w24.09 29 ¶12-13

Arali ni tshi vhona u nga a ni na vhukoni vhune ha ṱoḓea uri ni vhe mushumeli, ni songo kulea nungo. Zwi tou pfala uri hu na zwiṅwe zwine na nga zwi ita u itela u thusa tshivhidzo. Ni nga humbula nga ha zwe Paulo a zwi amba kha 1 Vhakorinta 12:12-30 nahone ni humbele Yehova uri a ni thuse u vhona zwa uri ni nga zwi shumisa hani. Zwe Paulo a zwi amba zwi sumbedza uri mushumeli muṅwe na muṅwe wa Yehova u katela na inwi u a ṱoḓea nahone ndi wa ndeme tshivhidzoni. Itani zwoṱhe zwine na nga kona u itela u shumela Yehova na uri ni thuse vhahaṋu. Ni nga vha na vhungoho ha uri vhahulwane vha ḓo ni ṋea mishumo vho sedza vhukoni vhune na vha naho. (Vharoma 12:4-8) Vhakriste vhoṱhe vha fanela u vha khonani dza Yehova na u tshila nga nḓila ine Mudzimu a i takalela. Zwi tou pfala uri na inwi ni nga vha ni tshi vho ita zwiṅwe zwa zwenezwo zwithu. w24.11 17 ¶12-13

Hanna o sedzana na thaidzo dze dza ita uri a ṱungufhale zwihulu na uri a lile. Mukalaha wa Hanna o vha e na muṅwe mufumakadzi ane a pfi Penina, Penina o vha e na tshiṱuhu nahone a tshi vhenga Hanna. Zwiṅwe hafhu, Hanna o vha a si na vhana, Penina e na vhana. (1 Sam. 1:1, 2) Penina o vha a tshi dzulela u goḓa Hanna ngauri o vha a sa koni u vha na vhana. Hanna “o vha o ṱungufhala vhukuma,” lwe a vha a tshi “lila a sa ḽi.” (1 Sam. 1:6, 7, 10) Hanna o ita mini uri a ḓipfe e khwine? O ya denndeni ḽikhethwa. Musi e henefho, o amba na Yehova a ri: ‘Lavhelesa u tambula ha mushumeli wau u nkhumbule.’ (1 Sam. 1:11) Yehova o thetshelesa thabelo yawe nahone nga murahu a mu thusa uri a vhe na vhana.​—1 Sam. 1:19, 20; 2:21. w24.12 21 ¶5-7

Tshirengululi tshi dovha tsha ri gudisa uri Yesu u a funa vhathu, zwihuluhulu vhane vha mu tevhela. (Yohane 13:1) Sa tsumbo, o vha a tshi zwi ḓivha uri zwiṅwe zwa zwithu zwine a ḓo zwi ita kha ḽifhasi zwo vha zwi tshi ḓo vha zwithu zwi konḓaho. O vha a tshi zwi ḓivha na uri o vha a tshi ḓo vhulawa nga nḓila ya tshiṱuhu. Fhedzi o ita zwenezwo zwithu zwi konḓaho hu si nga nṱhani ha uri Yehova o mu vhudza uri a zwi ite fhedzi, fhedzi nga nṱhani ha uri u a funa vhathu.  Yesu o sumbedza uri u a funa vhathu nga u huwelela khavho, u vha funza na u vha thusa. Nga ḓuvha ḽe a vhulawa ngaḽo, o ṱanzwa milenzhe ya vhaapostola vhawe, a vha funza na u vha ṱuṱuwedza. (Yoh. 13:12-15) Naho Yesu o vha a tshi khou pfa vhuṱungu musi o ombelwa kha danda, o vhudza tshigevhenga tshe a vha o ombelwa tsini natsho uri u ḓo vha natsho Pharadisoni nahone o dovha a sumbedza uri u a funa mme awe nga u humbela Yohane uri a vha ṱhogomele. (Luka 23:42, 43; Yoh. 19:26, 27) Yesu ho ngo sumbedza vhathu uri u a vha funa fhedzi nga u vha fela, o dovha a vha sumbedza nga u vha fara nga lufuno na nga vhuthu musi e kha ḽifhasi. w25.01 23 ¶11

Musi Yehova a tshi ri hangwela, ri pfa ro vhofholowa. Bivhili i shumisa tshifanyiso u itela u ri thusa u pfesesa zwenezwo. Nga nṱhani ha uri ri vhathu vhane vha vha na tshivhi na uri ri dzulela u ita tshivhi, ri tou nga “phuli dza tshivhi.” Fhedzi musi Yehova a tshi ri hangwela, ri tou nga phuli dzo ‘vhofhololwaho kha tshivhi.’ (Vharoma 6:17, 18; Nzumb. 1:5) Musi ri tshi ḓivha uri Yehova o ri hangwela, ri ḓo kona u takala sa phuli yo vhofhololwaho. Nga nṱhani ha tshirengululi tsha Yesu Kristo, Yehova o ri fhodza nga lwa pfanyisedzo. (1 Pet. 2:24) Musi ri tshi ita tshivhi, ri vha ri tshi khou tshinya vhushaka hashu na Yehova. Fhedzi Yehova u shumisa tshirengululi u itela u ri hangwela na u ita uri ri dovhe ri vhe na vhushaka havhuḓi nae. Samusi na muthu we a fhodzwa vhulwadze vhune ha vhulaya a tshi takala vhukuma, na riṋe ri a takala musi ri tshi dovha ra vha na vhushaka havhuḓi na Yehova na u dovha ra takalelwa ngae. w25.02 11 ¶16; 13 ¶17

Kha tshifanyiso tsha dzitalente, Yesu o amba nga ha vhalanda vhavhili vhe vha fhulufhedzea kha muṋe wavho na muthihi we a si fhulufhedzee. (Mat. 25:14-30) Vhalanda vhavhili vha fhulufhedzeaho vha imela Vhakriste vho ḓodzwaho vha fhulufhedzeaho. Muṋe wavho Yesu u vha ramba uri ‘vha ḓe vha takale nae.’ Vha ḓo wana malamba avho a u tshila tshoṱhe ṱaḓulu musi hu tshi vha na mvuwo ya u thoma. (Mat. 25:21, 23; Nzumb. 20:5b) Fhedzi hu na zwiṅwe zwine vhaḓodzwa vha nga zwi guda kha mulanda a re mubva. Ndi zwifhio? Vha fanela u vha vho ḓiimiseleni u vha mushumi wa biko. Na kha tshifanyiso tsha dzitalente, Yesu o vha a sa khou amba uri hu na vhaḓodzwa vhane vha ḓo vha vhabva. Nṱhani hazwo, o vha a tshi khou ṱalutshedza uri hu nga itea mini arali vhaḓodzwa vha litsha u fhisea. Vho vha vha tshi ḓo kundelwa u ita zwe vha “vhidzelwa na u nangelwa zwone” nahone vho vha vha sa ḓo tendelwa u dzhena Muvhusoni wa ṱaḓulu.​—2 Pet. 1:10. w24.09 22 ¶10; 23 ¶12-13

Roṱhe ri a ṱoḓa u kona u ḓiṱhogomela na u ṱunḓela muṱa washu. (Muh. 7:12; 1 Tim. 5:8) Fhedzi hu na miṅwe mishumo ine ya holela tshelede ine ya tou lingana fhedzi zwithu zwa ndeme zwine muṱa wa zwi shaya. Musi ri tshi ita phetho ya uri ri ḓo khetha mushumo ufhio, ri a humbula nga ha tshelede ine ra ḓo i hola. Naho zwo ralo, arali ra humbula nga ha tshelede fhedzi, ri ḓo vha ri sa khou tshimbila nga lutendo. Arali ri tshi khou tshimbila nga lutendo, ri ḓo humbula nga ha nḓila ine mushumo une ra u khetha wa ḓo kwama ngayo vhushaka hashu na Yehova. Ri nga ḓivhudzisa uri: ‘Naa uyu mushumo u ḓo ṱoḓa uri ndi ite zwithu zwine Yehova a zwi vhenga?’ (Mir. 6:16-19) ‘Naa u ḓo thithisa nḓila ine nda gwadamela ngayo Yehova na u ita uri ndi fhedze tshifhinga tshilapfu ndi kule na muṱa wanga?’ Arali na fhindula iṅwe ya dzenedzo mbudziso nga ee, zwi ḓo vha zwi si vhuṱali u ṱanganedza wonoyo mushumo naho mishumo i tshi konḓa u wanala. Nga nṱhani ha uri ri tshimbila nga lutendo, ri ḓo ita phetho dzine dza sumbedza uri ri na vhungoho ha uri Yehova u ḓo ri ṋea zwine ra zwi shaya.​—Mat. 6:33; Vhahev. 13:5. w25.03 21 ¶5-6

Ri tea u lwela u dzhia vhahashu vha Vhakriste nga nḓila ine Yehova a vha dzhia ngayo. Zwenezwo ri nga zwi ita nga u livhisa ṱhogomelo kha zwithu zwavhuḓi zwine vha zwi ita, nṱhani ha vhukhakhi havho vhune hu si kale ha ḓo vha vhu si tsheeho. Ri nga tandulula phambano dzine dza vha hone vhukati hashu nga nḓila ya lufuno. Nahone zwenezwo zwi ḓo ita uri vhathu vhane vha takalela u farwa nga nḓila i fanaho vha pfe vha tshi kungea u ḓa pharadisoni ya pfanyisedzo. Ngavhe roṱhe ri tshi dzula ri tshi livhuwa pharadiso ye Yehova a ri itela yone lini na lini. Muṅwe na muṅwe ane a ṱoḓa u homoloswa, u fushea, u dzika na u tsireledzea u fanela u ḓa pharadisoni ya pfanyisedzo nahone a dzule e khayo! Naho zwo ralo, ri tea u ḓiṱhogomela ngauri Saṱhane u khou lingedza zwoṱhe zwine a nga kona u itela u ri kunga uri ri bve khayo. (1 Pet. 5:8; Nzumb. 12:9) Ri songo mu tendela. Ri fanela u shuma nga maanḓa u itela u tsireledza lunako lwa pharadiso ya pfanyisedzo na u ita uri i dzule yo kuna, hu na mulalo. w24.04 24-25 ¶18-19

Vhabebi, gudisani vhana vhaṋu uri vha fhisetshele u shumela Yehova. Vha thuseni u pfesesa uri khosi dze Yehova a vha a tshi dzi takalela ndi dze dza vha dzi tshi mu gwadamela nga nḓila yo teaho na dze dza vha dzi tshi ṱuṱuwedza vhaṅwe uri vha mu gwadamele. Gudisani vhana vhaṋu uri zwithu zwi ngaho u vhala Bivhili, u ya miṱanganoni na u huwelela, zwi tea u ḓa u thoma vhutshiloni havho nahone ni vha vhetshele tsumbo kha zwenezwo. Arali na sa ita nga u ralo, vhana vhaṋu vha nga kha ḓi humbula uri vha tea u shumela Yehova ngauri vhabebi vhavho ndi Dziṱhanzi, hu si nga nṱhani ha uri vhone vhaṋe vha a funa u mu shumela. Zwenezwo zwi nga ita uri vha si dzhiele nṱha u gwadamela Yehova kana vha litsha u mu gwadamela. Naa muthu we a litsha u shumela Yehova a nga dovha a vha khonani yawe? Ee, arali a rembuluwa nahone a bvela phanḓa a tshi mu gwadamela. U itela uri a kone u ita zwenezwo, zwi nga ṱoḓa uri a ḓiṱukufhadze nahone a tende musi vhahulwane vha tshivhidzo vha tshi mu thusa. (Yak. 5:14) Vhuḓidini hoṱhe vhune a ḓo vhu ita uri a dovhe a vhe khonani ya Yehova vhu ḓo mu vhuyedza. w24.07 24-25 ¶18-19

Musi ni tshi khou pfana, ndi mini zwine na nga zwi ita u itela u hulisa Yehova? Musi maḓipfele a vhoiwe a tshi khou hulela, ni ḓo pfa ni tshi vho funana nga ho engedzeaho. Ndi mini zwine zwa nga ni thusa uri ni iledze u ḓifara luvhi? Ni fanela u iledza u amba nga ha zwithu zwa vhuḓabaḓaba, u iledza u vha ni vhavhili fhethu hu si na vhaṅwe vhathu na u nwesa. (Vhaef. 5:3) Zwenezwi zwithu zwi nga karusa maḓipfele a zwa vhudzekani, zwa ita uri zwi ni konḓele u ita zwo lugaho. Ndi ngani ni sa haseledzi nga ha mikano ine na nga ḓivhetshela yone ine ya ḓo ni thusa uri ni dzule ni tshi ṱhonifhana na u ṱhonifha milayo ya Yehova? (Mir. 22:3) Musi ni tshi khou ṋaṋa u funana nga ho engedzeaho, ni nga khetha u sumbedzana uri ni a funana nga nḓila dzo teaho. (Luimbo. 1:2; 2:6) Naho zwo ralo, arali zwenezwo zwithu zwi tshi karusa maḓipfele aṋu a zwa vhudzekani, zwi nga ita uri zwi ni konḓele u ita phetho ya vhuṱali nga ha muthu ane na khou pfana nae. Zwiṅwe hafhu, musi ni tshi sumbedzana uri ni a funana, zwi nga ni lelutshela uri ni kundelwe u ḓifara na uri ni ite zwithu zwine zwa si takadze Yehova. (Mir. 6:27) Nga zwenezwo, musi ni tshi kha ḓi tou thoma u pfana, haseledzani nga ha mikano ine na ḓo ḓivhetshela yone ine ya tshimbidzana na vhulivhisi vhu re Bivhilini.​—1 Vhathes. 4:3-7. w24.05 29 ¶10-11

Ri ṱoḓa uri vhaṅwe vha ḓivhe uri vha nga ri fhulufhela musi vha tshi ṱoḓa thuso, zwihuluhulu nga zwifhinga zwi konḓaho. (Mir. 17:17) Ri nga ita mini uri vhaṅwe vha ri fhulufhele? Ri nga ita zwoṱhe zwi re maanḓani ashu u itela u edzisa Yehova ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe, sa tsumbo, nga u ita zwe ra fhulufhedzisa na nga u ita zwithu nga tshifhinga. Vhahashu tshivhidzoni vha vhuyelwa hani nga u vha na vhahulwane vhane vha nga vha fhulufhela? Musi vhahashu vha tshi zwi ḓivha uri vha nga kwama vhahulwane tshifhinga tshiṅwe na tshiṅwe musi vha tshi ṱoḓa thuso, zwi ita uri vha si vhilaele nga ho kalulaho. Vhahashu vha pfa vha tshi funiwa musi vha tshi ḓivha uri vhahulwane vho ḓiimisela u vha thusa. Musi nyeletshedzo ine vhahulwane vha i ṋea i tshi vha yo thewa Bivhilini na kha khandiso dza ndangulo nṱhani ha mavhonele avho nga ha eneo mafhungo, zwi ita uri vhahavho vha vha fhulufhele nga ho engedzeaho. Vhahashu vha dovha vha fhulufhela vhahulwane vhane vha si vhudze vhaṅwe mafhungo avho a tshiphiri na vhane vha ita zwine vha fhulufhedzisa. w24.06 30 ¶14-15

Ṋamusi, ri nga si lavhelele uri Yehova a fhelise thaidzo dzashu dzoṱhe, fhedzi u ḓo dzula a tshi ri thusa na u ri khuthadza. (Ps. 41:3) Yehova a tshi shumisa muya wawe mukhethwa u ḓo ri ṋea maanḓa, vhuṱali na mulalo zwine zwa ḓo ri thusa uri ri kone u konḓelela. (Mir. 18:14; Vhafil. 4:13) U a ri khuthadza nga u ri fhulufhedzisa uri hu ḓo swika tshifhinga tshine ha si tsha ḓo vha na muthu ane a ḓo lwala. (Yes. 33:24) Musi ro tsikeledzea, maipfi a Yehova a re Bivhilini a nga ri khuthadza na u ri thusa uri ri dzike. (Vharoma 15:4) Musi muṅwe wahashu wa ngei vhukovhela ha Afurika a tshi wanulusa uri u na khentsara, o vha a tshi dzulela u lila. O ri: “Luṅwalo lune nda wana lu tshi nkhuthadza vhukuma ndi Yesaya 26:3. . . . lwonolwo luṅwalo lu fhulufhedzisa uri Yehova a nga ri thusa uri ri dzike na uri u ḓo ri thusa uri ri kone u konḓelela mulingo muṅwe na muṅwe.” Naa hu na luṅwalo lune na wana lu tshi ni khuthadza musi ni tshi khou sedzana na zwiimo zwi konḓaho? w24.12 24 ¶17-18

Vhahulwane vha ita zwoṱhe zwine vha nga kona uri vha edzise Yehova ng au hangwela. Vha khou ṱoḓa nngu dzo xelaho dzi tshi vhuyelela kha Yehova. (Luka 15:22-24, 32) Musi muitazwivhi a tshi rembuluwa, Yehova, Yesu na vharuṅwa na tshivhidzo tshoṱhe vha a takala. (Luka 15:7) Yehova u ṱoḓa uri vho itaho vhukhakhi vha si rembuluwe vha bviswe tshivhidzoni. Naho zwo ralo, u a lingedza u vha thusa. U ṱoḓa vha tshi vhuyelela khae. Nḓila ine Yehova a ḓipfa ngayo nga ha vhathu vho itaho vhukhakhi vha rembuluwa i wanala kha Hosea 14:4 ine ya ri: “Ndi ḓo vha fhodza vha si tsha dovha vha ita zwa u sa fhulufhedzea. Ndi ḓo vha funa nga mbilu yanga, ngauri a tho ngo tsha [vha] sinyutshela.” Enea maipfi a ṱuṱuwedza vhahulwane uri vha vhe na vhusedzi u itela u vhona arali muthu a tshi vho thoma u rembuluwa. A dovha a khwaṱhisedza vhathu vho ṱutshelaho Yehova uri Yehova u a vha funa na uri u ṱoḓa vha tshi vhuyelela khae nga u ṱavhanya. w24.08 28 ¶8-9

U tou amba ngoho, a si tshifhinga tshoṱhe tshine vhathu vha ḓo livhuwa musi ri tshi vha itela zwiṅwe zwithu. Tshiṅwe tshifhinga zwi nga vhonala u nga vhathu a vha dzhieli nṱha zwine ra vha itela zwone, hu sa londwi uri ro shumisa tshifhinga tshashu, nungo dzashu kana zwine ra vha nazwo. Arali zwenezwo zwa nga itea kha inwi, ni nga ita mini uri ni dzule no takala? Ni humbule, dakalo ḽine ra ḽi wana musi ri tshi ṋea vhaṅwe a ḽi ḓitiki nga zwine vhathu vha ita u itela u sumbedza uri vha a livhuwa zwine ra vha itela zwone. (Mish. 20:35) Ri nga khetha u takala naho zwi tshi vhonala u nga vhaṅwe a vha livhuwi zwine ra vha itela zwone. Ndi mini zwine zwa nga thusa uri ri takale? Ni humbule uri musi ni tshi ṋea, ni vha ni tshi khou edzisa Yehova. Yehova u ri ṋea zwithu zwavhuḓi hu sa londwi uri ri a zwi livhuwa kana a ri zwi livhuwi. (Mat. 5:43-48) Yehova u fhulufhedzisa uri arali ra ṋea vhaṅwe ri sa lavheleli uri vha ri fhe-vho, u ḓo ri ‘ṋea malamba manzhi.’ (Luka 6:35) Nga zwenezwo, ni songo kulea nungo musi vhathu vha sa ni livhuwi nga zwiṅwe zwifhinga. Ni songo hangwa uri Yehova u ḓo ni lambedza nga nṱhani ha uri ni muthu ane “a ṋea o takala.”​—Mir. 19:17; 2 Vhakor. 9:7. w24.09 29 ¶14-16