Nom man kwase ka vea mar wan ve u hiihii yô, i saan ve iyol kpen kpen. Shin er wanikyundan ka nan doo mbamaren mba nan ishima nahan kpa, mbamaren mbara ka ve soo ér nana de lu wanikyundan gbem ga, kpa nana vese nana hingir organden. Jighilii je yô, aluer wan ve la nan vese ga yô, ishima ia za ve iyol kpishi. Kape Yehova kpa, ka i saan un iyol shighe u se hii u henen kwagh na je la, nahan kpa a soo ér se de kighir heela ga. (1 Kor. 3:1) Kpa a soo ér se hingir Mbakristu mba kaven kwagh sha inja i “mbaganden.” Ishember i ken zwa Grika i i gem ken Bibilo ér “mbaganden” la, ngi ôron kwagh u Orkristu u nan “vie,” shin nan eren kwagh “vough” yô. (1 Kor. 2:6) Er wanikyundan ka nan vese zan zan nan kar hingir organden nahan, se kpa, gba u se za hemen u vesen sha er se seer lun kôôsôô a Yehova yô. Se er nahan yô, se hingir Mbakristu mba ve vie yô. Aluer se vese se hingir Orkristu u nan vie kpa, a gba u se za hemen u sôron akaa agen ken uma wase.—1 Tim. 4:15. w24.04 2 ¶1, 3

Aluer or pine u ér, ‘U nenge Yehova nena?’ Nahan u kaa wer nyi? Alaghga u kaa wer, ‘Yehova ka Terem, ka Aôndo Wam man Ijende Yam kpaa.’ Shi alaghga u ôr kwagh u Yehova sha igbenda igen kpaa. Nahan kpa, u nengen Yehova wer ka un a lôhô u ken tenti na kpa? Tor Davidi yange tôô Yehova kar sha orya, man mbacivir un di a tôô ve a kar sha mbavannya. Yange pine ér: “Yehova, ka an nana va hen tenti wouwe? Ka an nana tema sha icighanwo wouwe?” (Ps. 15:1) Kwagh u i ôr ken ivur ne la wase se u fan ser, se fatyô u lun mbavannya ken tenti u Yehova, ka u lun azende a na je la. Yehova yange vande lun cii ve va gba akaa ye. Kpa shighe kar yô, a gba Wan na u hiihii la, maa Wan na hingir u lun ken tenti u Yehova u sha injakwagh la. Nahan yange saan Yehova iyol kpishi u ngohol Wan na er orya ka nan er nahan. Bibilo kaa ér yange ‘i saan Yehova iyol’ a Wan na. Nahan Wan na “lu ember sha ishigh Nagh gbem.”—Anz. 8:30. w24.06 2 ¶1-3

Hen ase sha kwagh u za hemen shighe u iorov mba hemban 340,000 nahan kohol sha u veren Davidi tor sha Iserael la. Ior mban yange ve tema ken Heberon hen ijiir i lun avande avande kuma ayange atar, ve lu lamen shi wan atsam a iemberegh wuese Yehova. (1 Kron. 12:39) Gumor ugen yange lu ken ior mban, i yilan un ér Sadoki. Man ior kpishi ma ve fa ér Sadoki yange lu ken ior mban ga. Nahan kpa, Yehova yange fa er Sadoki lu ken ior mbara yô, shi a soo ér se kpa se fa kwagh ne. (1 Kron. 12:22, 26-28) Sadoki yange lu pristi u eren tom ikyooso ikyooso vea Pristi u Vesen Abiatar yô. Shi Aôndo yange na Sadoki kwaghfan man tahav mbu kaven mbaawashima nav. (2 Sam. 15:27) Yange lu or u taver ishima. Ken ayange a masejime ne, Satan ngu hemban tan num sha ior mba Aôndo cii. (1 Pet. 5:8) Nahan gba u se taver ishima er se lu keghen shighe u Yehova una va tim botar u Satan ne la. (Ps. 31:24) Se fatyô u taver ishima er Sadoki nahan. w24.07 2 ¶1-3

Shighe u Yehova gba nomsoor man kwase u hiihii la, yange soo ér i saan ve iyol. Yange na ve ya u doon ashe man tom u injaa u vea eren, shi na ve ian i icivirigh i vôson ayol a ve kpaa. Yange lu u vea mar ônov a iv tar shi vea gema tar cii ua hingir paradiso, er sule u Eden la nahan. Yehova yange wa ve tindi môm tseegh shi lu u taver ga. Yange ta ve icin ér aluer ve per tindi la, ve hemba un ato sha apera yô vea kpe. Se fa kwagh u yange za hemen yô. Ortyom u wan ifer u Aôndo man uumace ve doo un ishima ga yô va tsugh Adam man Ifa ve hemba Aôndo ato. Yange ve er kwagh u Satan, ortyom u wan ifer la soo ér ve er la. Er ve kera suur sha Ter ve u ve doo un ishima la ga yô, ve er isholibo. Kwagh u Yehova ôr la va kure sha mi vough. Adam man Ifa yange ve ya ican sha ci u isholibo i ve er la sha ayange a uma ve cii, ve hii u been iyol maa ve mase kpen.—Gen. 1:28, 29; 2:8, 9, 16-18; 3:1-6, 17-19, 24. w24.08 3 ¶3

Yehova man Wan na u ishima ishima la soo ér i saan se iyol. Pasalmi 119:2 la kaa ér: “Mba i saan ve iyol yô, ka mba ve we mbampase Nav ikyo, ve keren Un a ishima ve cii la.” Yesu kpa yange va ôr ér: “Saan mba ve ungwan mkaanem ma Aôndo shi ve eren sha mi la iyol!” (Luka 11:28) Er se lu ior mba civir Yehova yô, saan se iyol sha ci use mba ôron Mkaanem ma Aôndo hanma shighe shi se mba eren sha kwagh u se hen la. (Yak. 1:22-25) Ka kwagh u vesen je se lu eren u civir Yehova ye. (Orpa. 12:13) Shi ka sea eren sha kwagh u se lu henen ken Mkaanem ma Aôndo la yô, se seer lun vea mba hen tsombor wase man mba ken tiônnongo kangenaa. Heela tseegh ga, ka se kera nyôr ken mbamzeyol mba ior mba ve venda u ungwan imo i Yehova ka ve nyôr ker la ga. Sha nahan yô, se lumun a kwagh u Tor Davidi yange ôr shighe u wa icam ter atindi man uiniezwa kua ajir a ôron a Yehova ve mase kaan ér: “U wan a ikyo yô, ka zegeinjar” la.—Ps. 19:7-11. w24.09 2 ¶1-3

Yehova nengen hanma kwagh u a ze mbacivir un iyol yô. Ka a fa shighe u i saan se iyol man shighe u se ure yô. (Ps. 37:18) Ka una nenge sea yaan ican a mbamzeyol mba ken ishima, kpa sea za hemen u civir un sha afatyô wase cii nahan, i doo un a vese kpen kpen! Heela tseegh ga, ka a kegh a kegh iyol u wasen se shi surun se asema. Pasalmi 147:3 kaa ér Yehova ka a kange mba asema a vihi ve tsung la avav. Ivur ne pase er Yehova ka a wase mba asema a lu zan ve iyol tsung sha akaavihin a a er ve la yô. Kpa ka nyi se er ve se zua a iwasen ken igbenda i Yehova a we se ikyo laa? De se tese ikyav: Ortwer u nan fe twer tsema tsema yô, ka nan nôngo kpoghuloo sha er nana sôr or u i vihi nan iyol yô. Kpa cii ve or la nana zua a iwasen hen twer la yô, saa nana dondo kwagh u ortwer la a kaa ér nana er la. Yehova wa mba ve lu yan ican ken ishima sha mbamzeyol vev la kwagh u injaa ken Mkaanem nam. w24.10 6 ¶1-2

Ken ashighe a ken ijime la, ityakeda yase yange i ôr kwagh u ior mba Yehova a kure ve ijir ér mba mbaperapera ga la. Yange se kaa ser, mba Yehova  a tim ve cii, a va nder ve shin ku ga. Bibilo ôr kwagh u mbaperapera ga kpishi mba Yehova yange ôr ve ijir yô. Ikyav i tesen yô, Yehova yange tim hanma or shighe u va a Mngerem ma Deemee la, mase shin Noa vea tsombor na tseegh. Shi yange er tom a Mbaiserael u timin akuraior ataankarahar a a lu ken Tar u Ityendezwa la cii. Shi va er tom a ortyom u wuan shoja i Mbaashiria 185,000 ken tugh môm. (Dut. 7:1-3; Yes. 37:36, 37) Kpa Bibilo kaa a vese ér Yehova kure kwagh u ior mban gbindigh gbindigh, ka u mayange una kera nder ve shin ku gaa? Ei, Bibilo ôr kwagh nahan ga. Ken akav a se sember teren ne cii, se fa er Yehova yange ôr hanma ve ijir ga. Shi aluer ior mba yange i wua ve mbara, yange vea zua a ian i henen kwagh u Yehova shi geman ishima sha asorabo a ve, shin vea zua a mi ga kpa, se fa ga. w24.05 3 ¶5-7

Yesu yange ôr injakwagh igen sha kwagh u kwasecôghol u zer zan orjir ugen iyol ér a ôr un ijir sha mimi yô. Mbahenen mba Yesu yange vea fatyô u kaven er lu kwase u i ôr kwagh na la ken ishima yô. Sha ci u sha ayange la, kape i nzughul a ior kpishi je la. (Luka 18:1-5) Se kpa se fatyô u kaven er lu kwase la ken ishima yô, sha ci u se cii ashighe agen ka i nzughul a vese. Sha ayange ne, ior kpishi mba a ieren i sangen a sange la, shi mba eren kwagh a mbagenev kundu kundu ga, shi ve wa hua. Sha nahan yô, se fa ser se kpa ashighe agen a fatyô u nzughul a vese. (Orpa. 5:8) Kpa anmgbian u nomso shin u kwase ka nana er kwagh a vese dang yô, i hemba vihin se cii. Nahan kpa, anmgbianev asev mba nomso man mba kasev yô, ka ve soo a soo u nzughul a vese sha apera, er ior mba ve tôvon se a ican shin ve hendan a vese la nahan ga. Anmgbianev asev vea fatyô u eren kwagh nahan sha ci u ve yina. Se fatyô u henen akaa kpishi ken gbenda u Yesu yange er kwagh shighe u mbaaferev mba hendan a na lu nzughul a na yô. Aluer mbahendan a vese mba ve lu nzughul a vese la je kpa se mba wan ishima a ve yô, hemba doon u se wa ishima a anmgbianev asev mba se lu civir Yehova a vese imôngo la cii! w24.11 2 ¶1-2

Beredi yange lu kwaghyan môm ken akaayan a vesen a ior kpishi yaan sha ayange a tsuaa la yô. (Gen. 14:18; Luka 4:4) Er “beredi” lu kwaghyan u vesen sha ayange la yô, ashighe agen Bibilo ka i yila kwaghyan jimin cii ér beredi. (Mat. 6:11; Aer. 20:7) Yesu yange er uivande mbagenev uhar mba i fe ve wuee yô, sha beredi. (Mat. 16:9, 10) Ivande i môm la i nger kwagh u i ken Yohane ityough 6. Se lu timen sha ivande shon, nahan se zua a akaawan a se fatyô u dondon nyian yô. Yange mbaapostoli mba Yesu mba za hidi kwaghpasen yô, ve nyôr tso vea Yesu ve per Zegemnger u Galilia ér vea za mem. (Mar. 6:7, 30-32; Luka 9:10) Ve za nyôr hen haregh u Betesaida, hen an-jiir u or môm lu her ga yô. Kpa ior ungwa ér Yesu ngu hen ijiir la. Nahan ica i gbe ga yô, ior va nyôr her udubu imôngo ér vea nenge a Yesu. Kpa Yesu kenger ve dang ga. Yange wa ishima, tôô shighe tese ve kwagh u Tartor u Aôndo, shi bee mbagenev mba ve lu uange la iangev vev. Ime ngi ngur wan yô, mbahenen mba Yesu gba henen er a er ve ikpelaior la cii ia zua a kwaghyan yô. Alaghga mbagenev ken ikpelaior la lu a akaayan kpuaa. Kpa mbagenev kpishi gba u vea yem ken agar a hen ijiir la vea za yam kwaghyan.—Mat. 14:15. w24.12 2 ¶1-2

Adam man Ifa mba ve lu mbamaren asev mba hiihii la lu a myen shio shi ve lu ken paradiso u doonashe kpaa. (Gen. 1:27; 2:7-9) Yange ma ve za hemen u lun uma shi ma saan ve iyol gbem sha won. Kpa kwagh va kôr gema kwa môm shighe u Adam man Ifa er isholibo la. Kwagh la na yô, Yehova zenda ve ken sule u Eden kera, maa kera lu u vea lu uma gbem sha won ga. Nahan lu nyi ve ver sha ci u mbayev veve? Bibilo kaa ér: “Er isholibo nyôr shin tar sha or môm [Adam], man ku gema va sha ci u isholibo la yô, ku va sha ior cii, sha ci u ve cii ve er isholibo.” (Rom. 5:12) Se ya dyako i isholibo hen Adam nahan ku gema va sha ci u isholibo la. Isholibo i se ye dyako i i la ngi er ka zege injô nahan, ma or wase môm kpa nana fatyô u kimbin injô la ga. (Ps. 49:8) Yesu yange tôô isholibo kar sha “injô” i or nan gbe yô. (Mat. 6:12; Luka 11:4) Ka sea er isholibo yô, i lu inja er se gba Yehova injô i i gbe u se kimbi nahan. Yehova una fatyô u kaan ér se kimbi injô la. Luun er Yehova er kwagh u una na ve una de se a asorabo a ase ga yô, ma i gbe u se kpe keng ve se kimbi injô la ye.—Rom. 6:7. w25.02 2-3 ¶2-3

Ka se kwagh u icivirigh kpishi u ôron mbagenev kwagh u Tartor u Aôndo! Ka hanma or nan zough a ian i icivirigh ne ga. Ikyav i tesen yô, shighe u Yesu lu shin tar la, yange lumun ér ujijingi mba bov ve er shiada sha kwagh na ga. (Luka 4:41) Nyian ne kpa, cii ve or a hii u pasen kwagh vea ior mba Yehova yô, saa nana eren kwagh sha ishima i Yehova ve nana kuma u eren tom ne ye. Ka se tese ser ian i icivirigh i se lu a mi i pasen kwagh ne gba se kwagh, sha u ôron mbagenev kwagh u Tartor u Aôndo hanma ijiir shin hanma shighe u ian i dugh cii. Awashima wase yô, ka i lu u nôngon sha afatyô wase cii, pasen ior kwagh shi tesen ve er Yesu kpa eren nahan. (Mat. 13:3, 23; 1 Kor. 3:6) Nongo u Yehova ngu dondon ikyav i Yesu la sha u eren hanma kwagh u ve fetyô cii sha u vea wase ior ve fa iti i Aôndo yô. Gbenda môm u ve er kwagh ne yô, ka u gberen Bibilo i New World Translation of the Holy Scriptures la. I hide i wa iti i Aôndo ken Bibilo ne sha ajiir a yange i nger Bibilo sha hiihii ve lu la cii. I gber Bibilo ne jimin shin avegher a i ken ijô i hemban 270. w24.04 9 ¶8-9

Anmgbianev mba ivese ve i doo kpishi yô, hanma iyange ka ve er kwagh u tesen kwase ve er nan doo ve ishima kpishi yô, man kwagh ne hingir ikye ve. (1 Yoh. 3:18) Nom nana fatyô u tesen kwase u nan dooshima sha igbenda i kiriki, er u kôron nan uwegh shin kuven nan nahan. Nana fatyô u tindin nan a loho sha hanseeti, kaan a nan ér “M kera nenge a we ga nahan huan mo yô ga.” Gayô pinen nan ér “Tom kar nena?” Shin nana fatyô u ngeren kwase u nan loho sha kaade, pasen nan er nan doo nan ishima kpishi yô. Aluer nom nan ngu eren akaa ne yô, kwase u nan la nana nenge ér nan gba kwagh, shi ivese ve ia hemba doon. Nom u nan eren kwagh a kwase u nan sha icivir yô, ka nan pase kwase u nan er i hii ve nan doo nan ishima kpishi yô. Nahan kwase la nan fa je ér nan gba kwagh. Gbenda môm u nom ka nan er kwagh ne yô, ka nan umbur u  sughun kwase u nan sha akaa a nan eren u suen nan la cii. (Kol. 3:15) Nom ka nana wuese kwase u nan sha mimi yô, i saan kwase la iyol. Ka nana ôr kwase u nan anza a dedoo a nan nenge a mi ken a nan la yô, kwase la nan nenge ér nom u nan wa nan ikyo, shi nan doo nom u nan ishima, shi nan gba kwagh kpaa. w25.01 13 ¶15-16; 13 ¶16

Pasalmi 15 kure sha u kaan ér: “Or u nan eren akaa ne yô, nana tenger mayange ga.” Heen ne i pase er i hii ve Yehova a soo ér se eren akaa a i ter ken pasalmi ne la cii yô. Yehova soo ér i saan se iyol. Nahan a na se akaawan a aa kura se shi aa va se a iveren na yô. Mba Yehova a lumun ér ve lu ken tenti na la, vea fatyô u lun a ishimaverenkeghen i dedoo sha kwagh u ken hemen. Mbajighjigh mba i shigh ve mkurem la vea yem sha, henpe Yesu a sôr ijiir sha ci ve la. (Yoh. 14:2) Mba ve lu a ishimaverenkeghen i lun shin tar la di vea fatyô u veren ashe a kwagh u i ôr ken Mpase 21:3 la. Sha mimi yô, ian i Yehova a ne se i lun azende a na shin lun ken tenti na gbem sha won la ka i icivirigh kpen kpen!—Ps. 15:1-5. w24.06 13 ¶19-20

Icivir ka nyi? Bibilo ka ia ter ishember i icivir la yô, i ôron i lu kwagh u u er a or ve a doo nan yô. Yehova yange duen a Mbaiserael ken Igipiti ayange nga kar kpuaa yô, a tese ve icivir na. Hen ase sha kwagh u yange er ne: Mbaiserael umiliôn imôngo kohol hen kpe u Uwo u Senai sha u vea ungwa kwagh u Aôndo ve soo u ôron ve yô. Tsô ibeenegh ki iligh va cir sha uwo la. Ica gbe ga yô, mnyim samber sha uwo la cii. Maa tar gba tenger sha utaha, shi aôndo lu nyiar duran. Tsô korough gba imo taver taver. (Eks. 19:16-18; 24:17; Ps. 68:8) Shighe u Yehova er akaa ne la, yange a kpiligh Mbaiserael iyol tsung u nengen er a lu a tahav kpishi yô. Nyian ne, se fatyô u eren kwagh ne sha u ôron mbagenev akaa a kpilighyol a Yehova a er la, kua kwagh u aeren a na a doon tsung la. Kwagh ugen u se eren u van Yehova a icivir yô, ka u wuese un sha akaa a a wase se ve se fetyô u eren la.—Yes. 26:12. w25.01 2 ¶2-3

Nomso mba tagher tagher yange ve lu lahan Mose kua tom u Yehova na un ér a er la, shighe u ve lu yemen ken Tar u Ityendezwa la. Yange ve kaa ér: “Nongoior ne cii ka uicighanmbaiorov, ve cica cii, shi Yehova ngu her atô ve kpaa [ka Mose tseegh ga].” (Num. 16:1-3) Shin er hen ishigh ki Aôndo yô, ve cii ve lu uicighanmbaiorov nahan kpa, lu Mose Yehova tsua un ér a hemen ior nav ye. Er mbahembanato mban lu puun Mose yô, lu Yehova je ve lu puun ye. Yange ve hemba veren ishima sha kwagh u Yehova soo la ga; kpa ve hemba veren ishima sha ian tom man iti zan. Aôndo yange wua mba ve lu hemen mbahembanato mban kua mba ve lumun a ieren ve la cii. (Num. 16:30-35, 41, 49) Nyian ne kpa, se fa ser Yehova vendan mba ve puun kwaghwan u nongo na yô. w24.07 11 ¶11

Se mba hen shighe u ior kpishi ve ne jighjigh ér mkurtar ngu van ga yô. Ka ve naha se tar je kpaa, sha ci u se na jighjigh ser mkurtar ngu van yum. (2 Pet. 3:3, 4) Shin er akaa agen a lu a se fe ga nahan kpa, gba u se lu a jighjigh u nan taveraa ser mkurtar una va kpee a bunde ga. Shi gba u se lu a vangertiôr ser Yehova una nenge sha a vese hen shighe la kpaa. Nyian kpa, gba u se na jighjigh taveraa ser Yehova ngu eren tom a “wanakiriki u jighjigh man u fan kwagh” u hemen se. (Mat. 24:45) Shighe u zegecan una hii la kpa, alaghga a lu ôron se akaa a waren se yô. Gba hange hange u se na mba ve lu hemen ken nongo u Yehova la jighjigh. Aluer se mba ungwan imo ve shi dondon kwaghwan ve hegen ga yô, a va hemba taver se u ungwan imo ve shighe u zegecan una va la cii. w24.09 11 ¶11-12

Ônov vea gba nan Aôndo jighjigh tsô sha ci u mbamaren vev ka mbananjighjigh yum ga. I mar u cii u va hingir u nan Yehova jighjigh ye. Kape wan wou kpa i lu je la. Nahan alaghga una va hii u pinen we mbampin er mban nahan: ‘Me er nan ve me fa mer Aôndo ngu? Mimi je me fatyô u nan jighjigh a kwagh u Bibilo i ôro?’ Jighilii yô, Bibilo kaa a vese ér doo u se eren kwagh a “mhen” wase shi se ‘tôvon akaa cii.’ (Rom. 12:1; 1 Tes. 5:21) Nahan kpa, u fatyô u wasen wan wou wer a seer nanjighjigh kpa? Tese wan wou nana nenge er hanma kwagh u Bibilo i ôr cii i lu mimi yô. Shighe u wan wou nan lu pinen we akaa a a tsum nan yô, tôô ian la tese nan u keren iwanger sha akaa shon ken ityakeda yase i tôvon kwagh, er Takerada u Tôvon sha Kwagh ú Mbashiada mba Yehova la nahan. A nenge ken takeda shon sha itinekwagh i “Bibilo” la, maa a nenge itinekwagh i “Ka Aôndo A Ne I Nger Ye” la. Nahan una nenge a ikyav i tesen wang er Bibilo i gbe lun di takeda u dedoo u uumace ve nger tsô ga, kpa i lu “mkaanem ma Aôndo” yô.—1 Tes. 2:13. w24.12 14-15 ¶4-5

Mbatamen vea dondo ikyav i Yesu la nena? Gba u vea tsaase nomsombaiorov kua agumaior je kpaa, sha er vea fatyô u eren ityom i vesen ken tiônnongo yô. Mbatamen mban fa er ka i gba u saa shighe a kar ve anmgbianev mban vea fa akaa a i lu tesen ve la yô. Gba u vea waan agumaior ne kwagh sha gbenda u tesen ér ve doo ve ishima, sha er vea hen u hiden a iyol ve ijime man u eren kwagh sha mimi shi vea kegh iyol u wasen mbagenev yô. (1 Tim. 3:1; 1 Pet. 5:5) Yesu yange na mbahenen nav tom u pasen ior loho u dedoo shi tesen ve. (Mat. 28:20) Alaghga mbahenen mban yange vea nenge ér vea fatyô u eren tom u Yesu na ve la ga. Nahan kpa, Yesu fa dedoo ér vea fatyô u eren u, shi a ôr ve nahan. Yesu yange lu a vangertiôr ér vea fatyô u eren tom ne je a kaa ér: “Er Ter a tindim nahan, mo kpa m ngu tindin ne.”—Yoh. 20:21. w24.10 16 ¶15; 17 ¶17

Davidi yange lu tor u ior mba Yehova, u ungwan imo i Yehova yô. Shi lu or  u kuhwan ityogholough, man ordughun atsam, man orutya kua profeti kpaa. Yange yevese Tor Saulu u lu keren un a ku la kuma anyom imôngo. Davidi va hingir tor yô, shi yevese wan na Abesalom, shighe u lu nôngon una wua un una hingir tor la. Er Davidi tagher a mbamzeyol mban shi er asorabo a vesen nahan kpa, a za hemen u ungwan imo i Aôndo zan zan ku na. Yehova yange yila Davidi ér: “Or u sha ishima yam.” Sha nahan yô, Davidi kuma u se ungwa kwaghwan na! (1 Utor 15:5) Ikyav i tesen yô, nenge ase kwagh u yange Davidi wa wan na Solomon, u lu u una va tema tor sha ityough nagh la. Yehova yange tsua Solomon shighe u lu gumor la ér a za hemen u suen mcivir u mimi shi a maa tempel u a civir Yehova ker yô. (1 Kron. 22:5) Kwagh ne lu zegetom. Davidi una ôr a na ér nyi? Davidi kaa a wan na ér, aluer ngu ungwan imo i Yehova yô, una lu tor u fan kwagh shi Yehova una ver un doo doo.—1 Utor. 2:2, 3. w24.11 10 ¶9-11

Nom u nan eren tswam a kwase u nan shin nan lamen a nan côu côu yô, a gba u nana er akaa imôngo u hiden sôron mlu u nan vea Yehova kua kwase u nan. Hiihii yô, a gba u nom la nana fa ér nan ngu a zayol u vesen. Yehova nengen hanma kwagh u nan eren, shi ungwan hanma kwagh u nan ôron cii. (Ps. 44:21; Orpa. 12:14; Heb. 4:13) Sha uhar yô, a gba u nana de u nzughul a kwase u nan shi nana gema inja. (Anz. 28:13) Sha utar yô, a gba u nana zamber a kwase u nan kua Yehova, shi nana nôngo ér Yehova man kwase u nan la ve de nan a kwaghbo. (Aer. 3:19) Shi a gba u nana zamber a Yehova ér a na nan isharen i geman inja, shi a wase nan nana gema henen kwagh shi lamen shi eren kwagh er Yehova a soo la. (Ps. 51:10-12; 2 Kor. 10:5; Fil. 2:13) Sha unyiin yô, a gba u nana eren akaa a nan sônon la, a gba u nana nôngo sha afatyô u nan cii nana tese ér mimi je nan soo tswam man iliam i dang ga. (Ps. 97:10) Sha utaan yô, a gba u nana nenge a mbatamen fele fele, sha er vea wase nan yô. (Yak. 5:14-16) Sha ataratar yô, a gba u nana hen akaa a aa wase nan u fan akaa a i gbe u nana palegh ve nana kera kimbir eren ma kwagh ken akaabo a yange nan eren la ga yô. Nom u nan ôron ngeren mba ijimbagh shin nan nengen ufoto mba ijimbagh kpa gba u nana er akaa ataratar a se ter ne. Aluer nan er nahan yô, Yehova una wase nan nana fatyô u geman inja. w25.01 11 ¶14

Yehova Aôndo u a ne u uma kua hanma iyua i dedoo ne doo u ishimaa? U soo u tesen wer a doo u ishimaa? Gbenda u hemban doon u u er kwagh ne yô, ka u tseghan iyol you shi eren batisema. Kwagh la una na u hingir u lun ken tsombor u Yehova. Aluer u er nahan yô, Teru u sha u a lu ijende you la una kura u shi una nenge sha a we, sha ci u u ngu u na. (Ps. 73:24; Yes. 43:1, 2) Shi ka wea tsegha iyol you hen Aôndo shi wea er batisema yô, u lu a ishimaverenkeghen i va lun uma gbem sha won la. (1 Pet. 3:21) Kwagh ngu u a lu yangen we u eren batisema yôô? Aluer ka nahan yô, u ngu tswen ga. Ior umiliôn imôngo ken ijime kpa, yange ve gema uuma vev kua gbenda u ve henen kwagh la, sha er vea kuma u eren batisema yô. Nahan mba civir Yehova hegen saan saan man sha gbashima. w25.03 2 ¶1-2

Ashighe kpishi Bibilo ka i tôô asorabo i kar sha ikyav mbi yuhwan kpishi. Tor Davidi yange ôr kwagh u asorabo a na sha imba gbenda ne. A kaa ér: “Asorabo a am uvem ityough. A yuhwam er ka ikyav nahan; A gandem u tôôn.” (Ps. 38:4) Kpa Yehova den mba ve gema ishima la a asorabo a ve. (Ps. 25:18; 32:5) Ishember i ken zwa Heberu i i gem ér ‘de isholibo’ la, inja na yô ka u “shirin” shin “tôôn” kwagh sha. Yehova ka una de se a kwaghbo yô, a shir se ikyav mbi yuhwan. Nahan i lu inja er se tôô ikyav mbi yuhwan sha avande maa a ngohol mbi hen a vese kera nahan. Bibilo shi tese ikyav igen u ôron er Yehova ka a tôô asorabo a ase a ta kera ica a vese yô. Pasalmi 103:12 kaa a vese ér: “Er ityoughkitaregh ki gbe ica a ityôtar nahan, kape a pav asorabo a ase a kende ica a vese la.” Ityoughkitaregh gba ica kpishi a ityôtar. Ityoughkitaregh man ityôtar vea zua mayange ga. Inja na yô, Yehova ka a tôô asorabo a ase a ta ica a vese i hemba er se hen la. Kwagh ne wase se u fan ér Yehova ka a de se a asorabo a ase vindi vindi! w25.02 9 ¶5-6

Yesu yange hidi yemen sha yô, Apostoli Peteru bee orgen iwan sha ivande. Man i mar or ne a iwan la. (Aer. 1:8, 9; 3:2, 6-8) Ior kpishi yange ve nenge ivande i Peteru er ne, nahan ve va tile ve kase un. (Aer. 3:11) Kpa Peteru yange soo ér ior mbara ve wuese un ga, shin er vese hen ijiir i ior keren icivir kpishi nahan kpaa. Kpa a hide a iyol na ijime, nahan a soo ér ve wuese Yehova man Yesu. Tsô a kaa a ve ér: “Ka ken iti na kua jighjigh u se ne ken iti na la, or u ne nenge a na shi ne fe un ne a hingir gbong gbong ye.” (Aer. 3:12-16) Se fatyô u dondon ikyav i Peteru sha u zan hemen u henen u hiden a iyol ijime. Or u hiden a iyol ijime nan hiden a iyol ijime sha iliam tseegh ga. Ishember i Peteru yange ter, i i gem ér “iyol hiden a mi ijime” la, ngi ôron kwagh u gbenda u se nengen iyol yase kua mbagenev la kpaa. Ka se eren akaa a dedoo a mbagenev sha ci u i wuese se ga, kpa ka i lu sha ci u Yehova kua mbagenev doo se ishima. Ka se tese ser se mba hiden a iyol ijime sha mimi sha u civir Yehova saan saan, shi wasen anmgbianev asev, aluer mbagenev nenge kwagh u se lu eren la ga je kpaa.—Mat. 6:1-4. w25.03 10-11 ¶11-12

Aluer Yehova man mbawanndor a vese hemba doon se ishima yô, a hemba saan se iyol u eren tom u pasen kwagh ne. (Mat. 22:37-39) Hen er Yehova ka una nenge sea eren tom ne ve i saan un iyol, man er or ka nana hii Bibilo i henen ve i doo nan yô! Shi umbur wer mba ve ongo loho wase ne shi ve tsua ér vea civir Yehova yô vea fatyô u va lun uma gbem sha won. (Yoh. 6:40) Kwagh ngu u a na ve ka i taver we u duen zan mape yôô? Aluer ka nahan yô, hemba veren ishima sha kwagh u u fatyô u eren sha u tesen wer Yehova man mbawanndor a we doo u ishima la. Anmgbian ugen iti na ér Samuel, un vea kwase na Dania yange angev mbu Korona na yô lu u vea fatyô u duen zan mape ga, nahan ve gba lun hen ya tsô. Ken shighe u ican ne cii, ve lu pasen ior kwagh sha telefon shi ve lu ngeren ior uwashika shi henen Bibilo a ior sha Zoom. Samuel man Dania cii yange ve tagher a mbamtaver mba ve na taver ve u eren akaa agen yô, kpa ve er kwagh u ve fatyô la nahan ve zua a msaanyol. w24.04 18 ¶15-16

Er ivaa i lu kwagh u hange hange u nan or msaanyol ga nahan kpa, Mbakristu kpishi mba ve lu kwav yô, ka vea lu agumaior shin vea lu mbabeenyol kpa, ve soo u eren nom shin kwase. Nahan kpa, cii ve nomsoor vea kwase ve hii u sôôr ayol a ve yô, gba u vea ya ijende vea Yehova kôôsôô, shi vea fa ayol a ve tsembelee, shi vea fa aluer ka u vea fatyô u nengen sha mbamgbe vev mba sha iyol yô. (1 Kor. 7:36) Shi doo u u hii fan aeren a u soo wer or la nana lu a mi la cii ve u hii ishiôr ye. Aluer u er nahan ga yô, alaghga u fatyô u fan or u ma u vôso nan ve ma i wase u la ga, shin u hii u sôôr or u aeren a nan a zough aa a ou ga yô. Jighilii yô gba u or u u soo u vôson la nana lu Orkristu u nan er batisema yô. (1 Kor. 7:39) Kpa ka hanma or u nan er batisema u vôso nan ve a saan we iyol ga. Nahan pine iyol you wer: ‘Ka akaa a nyi m soo u eren ken uma wama? Ka aeren a nyi m nenge mer or u m soo mer me vôso la nana lu a mi hange hangee? Me fatyô u zuan a imbaor i m keren la je kpa?’ w24.05 20 ¶1; 21 ¶3

Ne sôr zayol hen atô wen shighe u ne lu sôôr ayol a en la nena? Aluer ashighe agen ka ne gba anyiman sha kwagh yô, maa tese ér ishiôr la i wase gaa? Ka nahan keng ga; ashighe agen mba ve lu sôôr ayol a ve la, ka ve gba anyiman sha kwagh. Mba ve vese ayol a ve ka vea naan ayol a ve icivir shi vea sendegh ér saa i er kwagh u sha ishima ve ga yô, ivese ve i doo. Gbenda u ne sôron mbamzeyol mba ve dugh hen atô wen hegen la, ua tese ér ivese yen ia va doo shin ia doo ga. Nahan pine nen ayol a en ner: ‘Se mba fetyô u lamen sha zayol wase kundu kundu man sha icivir kpa? Se mba keghen iyol u lumun ibo sha kwagh shi sôron inja kpa? Ka se kegh iyol u hiden ijime sha kwagh shi nan anyi a yan shi den orgen a kwaghbo kpa?’ (Ef. 4:31) Nahan kpa, aluer shighe u ne lu sôôr ayol a en la je, ne mba gban anyiman shi zôhôn zwa hanma shighe yô, ne va vôso kpa, adooga ne za hemen u eren nahan. Aluer u nenge wer ne zua ga yô, a hemba doon u ne de ishiôr la. w24.05 29 ¶12

Aluer se mba nôngon eren kwagh u a lu u vough la hanma shighe shi se mba dondon akaawan a Bibilo shighe u se lu tsuan ma kwagh yô, se lu veren mbagenev ikyav i dedoo. Ka sea henen Mkaanem ma Aôndo shi sea eren akaa a aa na jighjigh u se ne Yehova la una seer taver yô, kwagh la a wase se u civir un sha mimi shi kuran atindi a na. Shi kwagh la ka a wase se u fan atesen a aiegh kua mbamhen mba ve lu sha ishima i Yehova ga la, nahan ve kera tsume a vese ga. (Ef. 4:14; Yak. 1:6-8) Shi kwagh ne ka a na yô, se fatyô u wasen mbagenev mba ve lu tagher a atsan la je kpaa. (1 Tes. 3:2, 3) Gba u mbatamen vea eren kwagh akuma akuma, shi vea eren kwagh sha kwaghfan, shi vea eren kwagh sha inja sha inja, shi vea lu inja legh legh kpaa. Mbatamen mban ka ve wase mbagenev u tilen dông shi ve wase anmgbianev mba ken tiônnongo ve “var a mkaanem ma mimi.” (Titu 1:9; 1 Tim. 3:1-3) Ikyav i dedoo i mbatamen ka ve ver kua ishima i ve taver anmgbianev la, ka i wase anmgbianev mbara u van mbamkombo shi duen kwaghpasen shi henen kwagh sha tseeneke hanma shighe. Shi shighe u anmgbianev mba nomso man mba kasev ve tagher a zayol u nan ve ishimanyian kpa, mbatamen ka ve taver ve ishima ér ve suur sha Yehova shi ve hemba veren ishima sha uityendezwa nav. w24.06 31 ¶16-18

Shighe u Yesu lu eren tom na u pasen kwagh shin tar la, yange tesen ior er Ter na a kegh a kegh iyol u den se kwaghbo yô. Nenge ase injakwagh i yange ôr sha kwagh u wan u a undu ter na la. Gumor la yange tsua u eren akaabo a vesen kpishi ken uma na. Nahan kpa, va “kaven ibumegh nagh yô” a hide hen ya. Ter u wan la yange er nena? Yesu kaa ér er wan la “lu van ken ica la je, ter na ta ashe za nenge a na . . . , nahan a yevese a za kuve un, a gba susen un zwa.” Wan la yange wa ishima u kaan a ter na ér un kera kuma u a yila un ér wan ga, kpa ter na yila un ér “wan wam” maa a hide a na hen ya. Ter na la kaa ér: “Yange saa, kpa i zua a na.” (Luka 15:11-32) Shighe u Yesu lu sha cii ve va shin tar la, a nenge acin imôngo er Ter na zungwe mbaasorabo kpishi mba ve gema ishima la mhôônom shi de ve kwaghbo ve yô. Injakwagh i Yesu yange ôr ne sur se asema kpishi, shi i tese se er Ter wase Yehova a zungu mhôônom yô! w24.08 11 ¶11-12

Aluer se mba ior mba eren kwagh sha kwaghfan yô, se ker u fan mnenge u Yehova shighe u se lu tsuan kwagh u se er yô. Nahan se umbur ser kwagh môm ken uma ne hemba ijende i se ye vea Yehova la ga. Shi se nengen iyol yase a hemban er ma se nenge la ga, shi se umbur kpaa ser, se fa hanma kwagh ga. Aluer se mba ior mba eren kwagh sha kwaghfan yô, se suur sha Yehova sha u eren msen hen a na hanma shighe ser a hemen se. Ka se fa ser gba u se za hemen u eren msen hen Yehova ser a hemen se, aluer se fa u eren akaa agen je kpaa. Sha nahan yô, ka se suur sha Yehova ser a tese se kwagh u se er, hemban je yô, shighe u se lu tsuan kwagh u vesen yô. Ka se er nahan a jighjigh u nan ser a fa kwagh u a hembe doon sha ci wase yô. Doo se kpishi er Yehova a er se sha gbenda u se fatyô u kaven un yô. (Gen. 1:26) Nahan kpa, se fatyô u kaven un a mshi shio ga.—Yes. 55:9. w25.03 11 ¶13; 13 ¶17-18

De henen kwagh sha mbagenev dang ga. Aluer or wuese kwagh u se er a nan ga kpa, se fatyô u pinen iyol yase ser: ‘Mimi je, via wuese kwagh gaa, shin hungur un u wuese kwagh u m er a na laa?’ Alaghga atôakyaa agen aa lu a nan er kwagh er se ver ishima la ga yô. Mbagenev yô, vea wuese se kpishi shin ishima, kpa vea gema a fa er vea ôr ga. Alaghga kunya a kôr ve er i lu wasen ve yô, man yange vea wasen a wase ior je yô, kunya a hemba kôron ve cii. Kpa aluer anmgbianev asev mba nomso man mba kasev doo se ishima sha mimi yô, se hen kwagh sha a ve dang ga, shi se za hemen u nan ve kwagh saan saan. (Ef. 4:2) Wa ishima. Tor Solomon u lu a kwaghfan kpishi la yange nger kwagh sha kwagh u nan mbagenev akaa a ase la kaa ér: “Kende kwaghyan wou sha zarmnger, gadia ayange a kar kpishi yô u hide shi u zua a mi.” (Orpa. 11:1) Er mkaanem man ma tese nahan, alaghga “ayange á va kar kpishi” cii ve mbagenev vea wuese kwagh u dedoo u se er a ve la ye. w24.09 30 ¶18-19

Ashighe agen ka i yôô ken tiônnongo ér i kôôm or. Shighe u kwagh a lu nahan yô, se fatyô u lun imôngo vea nan sha ci u se fa ser nan gema ishima shi nan de ieren i bo la. Nan ngu ken tiônnongo her, shi gba u anmgbianev mba nomso man mba kasev vea taver nan ishima ér nana za hemen u eren kwagh u vough. (Heb. 10:24, 25) Nahan kpa, or u i dugh nan ken tiônnongo kera yô, kwagh u nan kaha. Ka se ‘de u lun imôngo a or shon, kwaghyan tsô kpa se mba ye imôngo vea nan ga. (1 Kor. 5:11) Kwagh ne tese ér, se fatyô u lôhôn nan mkombo ga, shi shighe u nan ve mkombo kpa se fatyô u sughun nan gaa? Ka nahan ga. Ka mimi, se luun imôngo vea or u i dugh nan ken tiônnongo kera ga. Kpa Orkristu nana fatyô u eren tom a imoshima i nan i Bibilo i tsaase i la u tsuan ér nana lôhô or u i dugh nan ken tiônnongo kera la mkombo u tiônnongo, aluer ka or u hen tsombor u nan shin yange nan lu ijende i nan i kôôsôô cii ve i dugh nan kera yô. w24.08 30 ¶13-14