PROVERBIOS DÍ NIʼTHÍ SALOMÓN (10:1–24:34)

• 10

  • “Ada̱ bi̱ najmañuu naʼni rí maʼdxuu anu̱u̱” (1)

  • “Xa̱bu̱ bi̱ nanigu̱u̱ʼ mañajunʼ maʼga̱nú magiʼdoo” (4)

  • “Tséjyúu ekiéʼkúun bi̱ ra̱ʼkhá tháán eni̱gu̱u̱ʼ maʼthí” (19)

  • Índo̱ Jeobá naʼni tsajkurámaaʼ mbáa naxtáa májánʼ (22)

  • “Bi̱ namíñuu kaʼyoo Jeobá maxtáa mba̱yu̱u̱ʼ” (27)

• 11

  • “Xa̱bu̱ wabaaʼ nindxu̱u̱ xa̱bu̱ bi̱ najmañuu” (2)

  • “Xa̱bu̱ ra̱májáanʼ naʼni rí magawúunʼ xa̱bu̱ numbaaʼ ga̱jma̱a̱” (9)

  • “Náa kúwá mbaʼin bi̱ nuxna consejo xúgíʼ nagájnuu májánʼ” (14)

  • “Bi̱ naxná rí gíʼdoo maguma tsajkurámaaʼ” (25)

  • “Bi̱ naku̱mu̱u̱ kaʼyoo dí gíʼdoo, mamínuuʼ” (28)

•  12

  • Bi̱ tséʼdxuun maratha̱a̱n nindxu̱u̱ skágunʼ (1)

  • “Ajngáa rí nuthi bi̱ tséndxa̱ʼwa̱a̱ edxu̱ún nindxu̱u̱ xóo rí maʼni gawáanʼ espada” (18)

  • “Bi̱ nuni̱ marigá dí tsímáá kúwá gagi” (20)

  • “Jeobá nawi̱yu̱u̱ʼ kaʼñún bi̱ nuni̱ nduwaʼ” (22)

  • “Rí naxmiéjuunʼ xa̱bu̱ naʼni rí maxtáa ngíná” (25)

• 13

  • “Bi̱ nduyáʼ consejo naguánú najmañún” (10)

  • Índo̱ tsémbánuu nacha̱ rí mbáa gíʼthu̱u̱n, naxtáa ngíná (12)

  • “Xa̱bu̱ májáanʼ bi̱ na̱jkha̱ kayóo ajngáa naʼni májánʼ ñajunʼ ndrígóo” (17)

  • “Bi̱ nambájxu̱u̱ gajmíi̱n xa̱bu̱ bi̱ najmañún maʼga̱nú majmañuu” (20)

  • Dí muxpriguáa’ nandún kuyaa’ (24)

• 14

  • “Mámbáa xa̱bu̱ eʼyoo xóo e̱ʼkhu̱ a̱jkiu̱u̱n” (10)

  • Mbá kamba̱a̱ rí nakujmaa dí nindxu̱u̱ májánʼ, mú maʼga kañáán makañáa’ (12)

  • “Xa̱bu̱ bi̱ tséxmiéjuunʼ nambáyúu xuyuuʼ mu nda̱a̱ dí gáʼniuu” (15)

  • “Bi̱ gíʼdoo ra̱ʼkhá tháán mbaʼin bi̱ nambájxu̱u̱ gajmíi̱n” (20)

  • “A̱jkiu̱u̱n xa̱bu̱ bi̱ tséxmiéjuunʼ tséʼniuu nandii” (30)

• 15

  • “Dí matriʼña ga̱jma̱a̱ ajngáa wabaʼ naʼni rí xákasnga̱ñu̱u̱ʼ mbáa xa̱bu̱” (1)

  • “Iduu Jeobá nayejxi̱ náa mbá xúgíʼ” (3)

  • Dios nanigu̱u̱ʼ rí nutajkháan xa̱bu̱ bi̱ naguájun jmbu (8)

  • “Índo̱ tsétamijná, tségájnuu májánʼ awan” (22)

  • Atatsaʼwáminaʼ májánʼ dí gátriʼña̱a̱ (28)

• 16

  • “Jeobá ndaʼyoo náá numuu dí xúʼko̱ eʼni mbáa xa̱bu̱” (2)

  • “Atatsíñááʼ náa ñawúunʼ Jeobá xúgíʼ rí natani̱” (3)

  • Balanzas dí nagiéwan májánʼ na̱ʼkha̱ náa Jeobá (11)

  • “Rí matanimbamínaʼ maʼga kañáán matagíʼníí dí ra̱májánʼ” (18)

  • Xngiʼxá nindxu̱u̱ xóo mbá corona dí mitsaanʼ (31)

• 17

  • Xátani̱i̱ dí ra̱májánʼ bi̱ niʼniaaʼ rí májánʼ (13)

  • “Nákha xóó tséʼni mba̱a̱ ajngáa, ayu̱u̱ʼ” (14)

  • “Mbáa bi̱ gajkhun nambájxa̱a̱ʼ ga̱jma̱a̱ʼ maʼndoo kaʼyaaʼ xúgíʼ mbiʼi” (17)

  • “Mbáa xa̱bu̱ bi̱ nadxuu a̱jkiu̱u̱n nindxu̱u̱ xóo mbá thana rí májánʼ” (22)

  • “Xa̱bu̱ bi̱ gíʼdoo ku̱ma̱ naraʼwíí tsu̱ma̱á dí maʼthí” (27)

• 18

  • Bi̱ naríyaminaʼ mbáwíí naʼni i̱ndó rí nandoo ikhaa ga̱jma̱a̱ nindxu̱u̱ xa̱bu̱ skágunʼ (1)

  • “Mbiʼyuu Jeobá nindxu̱u̱ xóo mbá torre dí wíji̱ gújkhúʼ” (10)

  • Rí gíʼdoo mbáa xa̱bu̱ naku̱mu̱u̱ rí mañewu̱u̱n (11)

  • Najmañuu xa̱bu̱ bi̱ naʼdxawún mbá nájmi̱i̱n bi̱ nuthi (17)

  • Bi̱ nambájxáaʼ ga̱jma̱a̱ʼ bi̱ itháán nandoo kaʼyaaʼ, ki xóo mbáa ndxájuaaʼ (24)

• 19

  • “Xa̱bu̱ bi̱ nandxa̱ʼóo májánʼ edxu̱u̱ tsékiʼnáa nacha̱” (11)

  • A̱ʼgu̱ bi̱ nanigu̱u̱ʼ maxiéʼkhá má xúʼko̱ nindxu̱u̱ xóo mbá guʼwá dí na̱ʼkho̱o̱ʼ (13)

  • “A̱ʼgu̱ bi̱ nandxa̱ʼóo májánʼ edxu̱u̱ nindxu̱u̱ mbá regalo dí naxná Jeobá” (14)

  • “Ataxpríguíí a̱ʼdiáaʼ nákha xóó nandoo” (18)

  • Atadxawíín consejo, mu xúʼko̱ majmañaaʼ (20)

• 20

  • “Vino naríyaʼ majkuaaʼ” (1)

  • “Bi̱ naskoo tsíyoo gáxnúu xku̱bi̱ índo̱ ndayáa gu̱nʼ rí naʼni migúwán” (4)

  • “Rí gíwánʼ náa a̱jkiu̱u̱n xa̱bu̱ nindxu̱u̱ xóo iyaʼ rí mi̱jnu̱ʼ” (5)

  • Najuiʼthá rí gamíi magíʼnuu mbáa bi̱ mbá nacha̱ ekudaminaʼ mbá rí maʼni (25)

  • “Tsiaki̱i̱ dí guáʼdáá jiámá ga̱jma̱a̱ wa̱ʼxa̱ʼ, naʼni rí maʼni mitsiʼñíin” (29)

•  21

  • Jeobá naxnúu ikha a̱jkiu̱u̱n mbáa rey (1)

  • Dí matani̱ rí májánʼ nindxu̱u̱ itháan májánʼ ki xóo tsigijñaʼ (3)

  • “Magajnúu májánʼ awan dí naguwíi xa̱bu̱ bi̱ nanigu̱u̱ʼ mañajunʼ” (5)

  • Bi̱ tsíyoo gáʼdxawún xa̱bu̱ bi̱ nda̱ñúunʼ, xúdxawíín má ma̱ngaa (13)

  • Ndawa̱a̱ nimbáa bi̱ gíʼdoo itháan ku̱ma̱, ki xóo Jeobá (30)

• 22

  • Itháan má májánʼ dí maraʼdáá mbá májánʼ mbiʼyaaʼ ki xóo maraʼdáá wéñuuʼ (1)

  • Dí marasngáá ada̱ asndu nákha chíʼgíiʼ mambáyúu náa mbiʼi dí gáxtáa (6)

  • Bi̱ naskoo naʼthí: “¡Xtáa mbáa león rexa̱a̱!” (13)

  • Dí nuxpri̱guíí mbáa, naʼni rí nánguá mani̱ndxu̱u̱ skágunʼ (15)

  • Xa̱bu̱ bi̱ wipii nañajunʼ, nañajunʼ náa inún reyes (29)

• 23

  • Atatsaʼwáá májánʼ edxa̱a̱ʼ dí gátani̱ índo̱ gúxnaaʼ ganitsu (2)

  • Xátaʼyáʼ maraʼdáá (4)

  • Mbújkha̱a̱ ma̱ʼkha̱ xniunʼ maʼga̱ rijma̱a̱ (5)

  • “Xáraxtaa náa majñu̱únʼ bi̱ nújngoó eʼwa̱a̱n vino” (20)

  • Iyaʼ najnga̱a̱ mikua̱a̱ʼ xóo eʼni mbáa a̱bu̱nʼ (32)

• 24

  • “Xáxíguáaʼ xtañún xa̱bu̱ ra̱míjíinʼ” (1)

  • “Mbáa xa̱bu̱ ndayóoʼ dí majmañuu mu maʼni goʼwóo” (3)

  • Maski ajndu maxpátri̱ga̱a̱ xa̱bu̱ májáanʼ, mú matujxi̱i̱ (16)

  • Xátani̱i̱ xa̱bu̱ xó má niʼniaaʼ (29)

  • Dí maʼndaaʼ mi̱nuʼ maʼni rí maguanáaʼ ngínáá (33, 34)

PROVERBIOS DÍ NIʼTHÍ SALOMÓN, DÍ NINIRAʼMÁAʼ XA̱BI̱I̱ REY EZEQUÍAS (25:1–29:27)

• 25

  • Xárata̱ dí xáʼyóoʼ má mudxawíín eʼwíinʼ (9)

  • Ajngáa dí najuiʼthá índo̱ phú ndayóoʼ (11)

  • “Xádxúʼ nángi eʼni náa goʼwóo xa̱bu̱ numbaaʼ ga̱jma̱a̱ʼ” (17)

  • Atadrámáʼ chámbuʼ náa edxu̱u̱ xa̱bu̱ bi̱ gíʼdáán sia̱nʼ (21, 22)

  • Xóo iyaʼ wéʼtsí rí naʼga̱a̱n mbáa, xúʼko̱ nindxu̱u̱ mbá ajngáa májánʼ (25)

• 26

  • Naʼthí ga̱jma̱a̱ numuu bi̱ naskoo (13-16)

  • Xátaxuʼdáminaʼ náa rí na̱gi̱ʼdu̱u̱n eʼwíinʼ (17)

  • Xátatsijmá (18, 19)

  • Á mu nda̱a̱ ixi̱, xárígá aguʼ (20, 21)

  • “Ajngóo mbáa xa̱bu̱ bi̱ naʼthí dí raʼkhí ga̱jma̱a̱ numún eʼwíinʼ nindxu̱u̱ xóo ganitsu rí miʼtsí” (22)

• 27

  • Nambáyáaʼ rí naxpríguáaʼ mbáa bi̱ nambájxa̱a̱ʼ ga̱jma̱a̱ʼ (5, 6)

  • A̱ʼdióʼ, atani̱ rí maʼdxuu a̱jkiu̱nʼ (11)

  • “Ajua̱nʼ naríya̱a̱ʼ rawuunʼ i̱mba̱ ajua̱nʼ” (17)

  • “Atayáá májánʼ xóo kúwá mugia̱a̱ʼ” (23)

  • “Dí maraʼdáá xájyúuʼ asndu kámuu” (24)

• 28

  • Dí naʼtájkháan bi̱ tsíyoo gáʼnimbo̱o̱ tséjmaa mbá kayuuʼ (9)

  • Dios magáwíinʼ a̱jkiu̱u̱n kaʼyoo bi̱ naʼthí aʼkhá rí niʼni (13)

  • “Bi̱ ra̱ʼkhá tháán eyoo magiʼdoo mbá nacha̱, magiʼdoo aʼkhúun rí naʼni dí ra̱májánʼ” (20)

  • Dí mataxpríguíí mbáa nindxu̱u̱ itháán májánʼ, ki xóo dí mbaʼ maratha̱án dí májánʼ eʼni (23)

  • Bi̱ naxná rí gíʼdoo, nda̱a̱ rí gáʼyóoʼ (27)

• 29

  • Ada̱ bi̱ nuniña̱a̱nʼ maʼni má rí eyoo, naríyaʼ majkhún (15)

  • Náa nda̱a̱ rí nawasngájmún xa̱bu̱ nuni̱ rí nindxu̱u̱ majthi̱ʼ (18)

  • “Xa̱bu̱ bi̱ tséjyúu kiʼnáa naʼni dí marigá xkujndu” (22)

  • “Bi̱ nindxu̱u̱ xa̱bu̱ wabaaʼ makhánáá gamajkhu” (23)

  • “Dí mamiñáanʼ xtañún xa̱bu̱ nindxu̱u̱ mbá tsáʼkhá” (25)