Diciembre
Martes 1 de diciembre
Xuʼän chkë chë xqʼax chkiwäch achkë ntel chë tzij ri nuʼij ri Loqʼoläj taq Wuj (Lu 24:45).
Ri rtzeqelbʼëy Jesús nkinmaj wä ri nuʼij Rchʼaʼäl Dios chqä nkitäj wä kiqʼij rchë nkismajij pa kikʼaslemal (Jn 17:6). Ye kʼa ma qʼaxnäq ta wä chkiwäch achkë rma Jesús xkamsäx kan achiʼel nkamsäx jun aleqʼon. Jesús rtaman wä chë rtzeqelbʼëy kan nkajoʼ wä Jehová, ye kʼa xtzʼët chqä chë nkʼatzin na nqʼax más chkiwäch ri nuʼij Rchʼaʼäl Dios (Lu 9:44, 45; Jn 20:9). Rma riʼ xertoʼ rchë xqʼax chkiwäch ri nkiskʼij. Tqatzʼetaʼ achkë xuʼän ryä taq xkʼüt riʼ chkiwäch kaʼiʼ rtzeqelbʼëy ri ye bʼenäq wä Emaús. Jesús ma chanin ta xuʼij chkë ri kaʼiʼ rtzeqelbʼëy achkë riʼ ryä. Pa rkʼexel riʼ, ryä kʼo jojun xkʼutuj chkë. ¿Achkë rma? Rkʼë jbʼaʼ rma xrajoʼ xtamaj achkë nkiquʼ chqä achkë nkinaʼ. Reʼ kaʼiʼ achiʼaʼ reʼ xkiʼij che rä chë kiyoʼen wä chë Jesús yerköl pa kiqʼaʼ ri winäq aj Roma (Lu 24:18-27). Jesús xksaj Rchʼaʼäl Dios rchë xertoʼ rchë xqʼax chkiwäch chë kan kʼïy profecías xetzʼaqät yän. Chrij riʼ, taq ya xok qa aqʼaʼ, Jesús xrïl riʼ kikʼë ri nkʼaj chik rtzeqelbʼëy y xkʼüt chqä chkiwäch achkë yeʼel chë tzij ri profecías riʼ (Lu 24:33-48). w24.10 14 peraj 9, 10
Majun ta nbʼän xa pa nyonïl, xa xuʼ nbʼij ri rkʼutun ri Ntataʼ chi nwäch (Jn 8:28).
Jesús xkʼut chwäch rma Rtataʼ achkë kʼo chë nuʼän chqä achkë kʼo chë nuʼij. Ke riʼ chqä nuʼän rtinamit Jehová komä. Jontir ri naʼoj yerkʼüt, chpan Rchʼaʼäl Dios nresaj wä pä (2Ti 3:16, 17). Chqä chaq taqïl nunataj chqë chë nkʼatzin nqaskʼij qaBiblia chqä nqasmajij ri nqatamaj chpan. Röj kan kʼïy utzil nqïl taq yeqaksaj qapublicaciones rchë nqatjoj qiʼ chrij le Biblia. Jun chkë riʼ, ya riʼ nqrtoʼ rchë nqajnamaj ri nukʼüt le Biblia rkʼë ri nuʼij pä rtinamit Jehová chqë. Taq nqatzʼët chë ri nuʼij pä rtinamit Dios chqë chpan le Biblia lesan wä pä, röj más nqakʼuqbʼaʼ qakʼuʼx chrij (Ro 12:2). Jesús xtzjoj ri ütz taq rtzjol «chrij Rqʼatbʼäl Tzij Dios» (Lu 4:43, 44). Ryä xuʼij chkë rtzeqelbʼëy chë tkibʼanaʼ ya riʼ chqä (Lu 9:1, 2; 10:8, 9). Pa qaqʼij komä, jontir ri ye kʼo chpan rtinamit Jehová nqatzjoj ri ütz taq rtzjol riʼ tapeʼ xa bʼa akuchï na yoj kʼo wä. w24.04 9 peraj 5-7
Xtqaʼän jontir ri xaʼij chqë chqä xtqbʼä xa bʼa akuchï xkojatäq wä (Jos 1:16).
Ronojel mul takʼuqbʼaʼ akʼuʼx chrij ri nuʼij pä rtinamit Jehová chqë. Ojer qa, Jehová xksaj Moisés, y chrij riʼ Josué, rchë xuʼij chkë ri israelitas achkë nkʼatzin nkiʼän (Jos 1:17). Ri israelitas kan ütz wä ntel jontir chkiwäch taq nqʼalajin wä chkiwäch chë yë ri achiʼaʼ riʼ yerksan Jehová rchë nukʼwaj bʼey chkiwäch. Kʼïy jnaʼ chrij riʼ, taq xchapatäj pä ri congregación, Jehová xerksaj ri 12 apóstoles rchë xkʼwaj bʼey chkiwäch ri cristianos (Hch 8:14, 15). Chqä xerksaj jojun ukʼwäy taq bʼey ri ye kʼo wä Jerusalén. Rma ri cristianos kan nkiʼän wä ri nkiʼij ri achiʼaʼ riʼ chkë, «ri congregaciones xkʼuqeʼ más kikʼuʼx chpan ri rchʼaʼäl Dios chqä más xekʼiyär» (Hch 16:4, 5). Pa qaqʼij komä, Jehová chqä nuʼän chë jontir ütz ntel chqawäch taq röj nqaʼän ri nuʼij pä rtinamit chqë. w24.07 10 peraj 10
David, ri rkʼajol Jesé, ya riʼ jun achï ri nuʼän chë kiʼ nkʼuʼx nbʼän (Hch 13:22).
Jehová kowan xrajoʼ ri qʼatöy tzij David. Rma riʼ xuʼij ya reʼ chrij: «Jun achï ri nuʼän chë kiʼ nkʼuʼx nbʼän». Ye kʼa David xeruʼän mamaʼ taq mak, achiʼel ri xjeʼ qa rkʼë jun ixöq ri ma rxjayil ta chqä xuʼän chë xkamsäx jun achï. Ri Rpixaʼ Moisés nuʼij chë David kʼo ta chë xkäm rma ri xuʼän (Le 20:10; Nú 35:31). Ye kʼa rma Jehová kan ütz rnaʼoj, xkanuj rbʼanik rchë xtoʼ David. Ryä xtäq äl ri profeta Natán rchë xbʼetzjon rkʼë, tapeʼ David majanä wä rtzolin ta riʼ. Natán xtzjoj jun kʼambʼäl tzij che rä. Taq David xkʼoxaj ri kʼambʼäl tzij riʼ, xqʼax chwäch chë xmakun chqä xtzolij riʼ (2Sa 12:1-14). Ryä xtzʼibʼaj jun salmo ri xkʼüt chë kan kowan xtiʼon ran (Sl 51, encabezamiento). Kan ye kʼïy winäq ri ye qajnäq chkipan mamaʼ taq mak rkʼuqbʼan kikʼuʼx re salmo reʼ chqä yertoʼon rchë kitzolin kiʼ. Rma riʼ kan nqtyoxin chë Jehová kowan xrajoʼ David chqä xtoʼ rchë nutzolij riʼ. w24.08 10 peraj 9
Kan yïx rïx yixtzʼetö chë ri nrajoʼ Dios, kan ütz, kan jaʼäl chqä kan tzʼaqät (Ro 12:2).
Ye kʼïy winäq nkiʼij chë ri yatok teʼej tataʼaj kan kʼïy samaj rkʼwan. Rma riʼ, we rït ye kʼo koköj taq awalkʼwal y najin yeʼatoʼ rchë nkikʼuqbʼaʼ más kikʼuʼx chrij Jehová, nqajoʼ nqaʼij chawä chë kan ütz ri najin naʼän (Dt 6:6, 7). Ye kʼa taq ri awalkʼwal xkekʼïy qʼanäj, rkʼë jbʼaʼ xtkikʼutuj chawä achkë rma nqanmaj ri naʼoj ye kʼo chpan le Biblia, achiʼel ri naʼoj ri nkikʼüt achkë riʼ ri ütz chqä ri ma ütz ta. Taq xtbʼanatäj riʼ, rkʼë jbʼaʼ rït xtaquʼ chë ryeʼ ma najin ta chik nkikʼuqbʼaʼ kikʼuʼx chrij Dios y rma riʼ kan xkachʼpü chkij. Ye kʼa ma tamestaj ta chë ri akʼalaʼ nkʼatzin kʼo nkikʼutuj rchë nkikʼuqbʼaʼ kikʼuʼx chrij ri nkinmaj (1Co 13:11). Rma riʼ, ma taxiʼij ta awiʼ we kʼo nkikʼutuj chawä chrij ri nqanmaj chpan le Biblia. Pa rkʼexel riʼ, tatzʼetaʼ chë ya riʼ jun rbʼanik yakowin yeʼatoʼ rchë nqʼax más chkiwäch jun naʼoj ri nkajoʼ nkitamaj. w24.12 14 peraj 1, 2
Röj yoj jun chkë ri winäq ri kʼo kikʼuqbʼäl kʼuʼx chqä ma nesäx ta kikʼaslemal (Heb 10:39).
Ri cristianos hebreos xkʼatzin xkikʼuqbʼaʼ más kikʼuʼx chrij Jehová rma ya riʼ wä xketoʼö rchë xkekolotäj qa chwäch ri kʼayewal petenäq chrij Judea (Heb 10:37, 38). Jesús rbʼin qa chkë rtzeqelbʼëy chë taq xtkitzʼët chë Jerusalén kistin rij kimä ri soldados, keʼanmäj äl pa taq jyuʼ. Re naʼoj reʼ xkʼatzin chkë jontir ri cristianos ri ye kʼo wä Jerusalén chqä ri ye kʼo wä chkipan tinamït ri ye kʼo chunaqaj (Lu 21:20-24). Chkipan qa ri qʼij riʼ, taq ri winäq yepë wä soldados chkij, ryeʼ nkitoʼ wä kiʼ chpan jun tinamït ri kʼo tzʼaq chrij, achiʼel Jerusalén. Rma riʼ ri xuʼij Jesús chkë rtzeqelbʼëy achiʼel ta ma ya riʼ ta wä ri más ütz nbʼan. Rma riʼ ri cristianos nkʼatzin wä nkikʼuqbʼaʼ kikʼuʼx chrij ri xbʼix chkë. Ri cristianos riʼ nkʼatzin wä nkikʼuqbʼaʼ chqä kikʼuʼx chkij ri achiʼaʼ ri najin wä yerksaj Jesús rchë nukʼwaj bʼey chwäch ri congregación. Rkʼë jbʼaʼ ri achiʼaʼ riʼ nkiʼij wä chkë ri cristianos akuchï nkʼatzin wä yeʼanmäj äl y achkë rbʼanik nkiʼän riʼ (Heb 13:17). w24.09 10 peraj 9, 10
Achiʼaʼ achiʼel ta jun spanïk xeryaʼ qa (Ef 4:8).
Taq Jesús xjeʼ chwäch le Rwachʼlew, ryä xuʼän ri samaj xyaʼ Rtat che rä (Jn 17:4). Ye kʼa majun bʼëy xquʼ ta ya reʼ: «We rïn nwajoʼ chë ütz ntel re samaj reʼ chi nwäch, rïn nkʼatzin yibʼanö rchë». Jesús xertjoj nkʼaj chik achiʼaʼ rchë xkiʼän ri samaj riʼ. Ryä rkʼuqbʼan wä rkʼuʼx chkij ri achiʼaʼ riʼ, rma riʼ xuʼij chkë chë tkitzjoj ri ütz taq rtzjol chrij Rqʼatbʼäl Tzij Dios chqä chë kekichajij rsamajelaʼ Jehová. Re achiʼaʼ reʼ kan jnan xkiʼän re samaj reʼ rkʼë Jesús. Ryä kan chöj xuʼij chkë rtzeqelbʼëy achkë nkʼatzin nkiʼän, ye kʼa ma xchapon ta chkë taq xuʼän riʼ. Ye kʼo jojun rtzeqelbʼëy ma xkinmaj ta chë ryä ya xkʼasöx yän pä chkikojöl ri kamnaqiʼ. Rma riʼ xkʼatzin xuʼij chkë chë ma ütz ta ri najin nkiʼän (Lu 24:25-27; Jn 20:27). Chqä xuʼij chkë rtzeqelbʼëy chë tkikanuj rbʼanik rchë yekitoʼ nkʼaj chik pa rkʼexel nkichʼäk más päq (Jn 21:15). Xnataj chkë chë ma ütz ta nkijnamaj ri samaj najin nkiʼän ryeʼ rkʼë ri samaj nkiʼän nkʼaj chik (Jn 21:20-22). Y, taq ryä xtzʼët chë ryeʼ jun wä chik kinman chrij Rqʼatbʼäl Tzij Dios, ryä xertoʼ rchë xkijäl ri kinman chqä rchë xkiyaʼ kan chrij rtzjoxik rchʼaʼäl Dios (Hch 1:6-8). w24.10 15, 16 peraj 13, 14
Ri chöj kikʼaslemal xtyaʼöx qa le Rwachʼlew chkë chqä majun bʼëy xkesäx ta äl chwäch (Sl 37:29).
Ri nqanmaj tzij xtuʼän chë xtqïl qakʼaslemal. Achiʼel ri israelitas, ri xa jbʼaʼ wä chik nrajoʼ rchë yeʼok chwäch ri ilew tzjun chkë, röj chqä xa jbʼaʼ chik nrajoʼ rchë xtq·ok chwäch ri kʼakʼakʼ Rwachʼlew. Chpan ri tiempo riʼ, jontir le Rwachʼlew xtbʼeʼok jun paraíso (Is 35:1; Lu 23:43). Ri Diablo chqä rdemonios ma xkejeʼ ta chik (Ap 20:2, 3). Ma xkejeʼ ta chik ri religiones ri xa yekijäch ri winäq rkʼë Jehová (Ap 17:16). Chqä ma xkejeʼ ta chik qʼatöy taq tzij ri nkiʼän chë ri winäq nkitäj poqän (Ap 19:19, 20). Y ma xkejeʼ ta chik ri itzel taq winäq (Sl 37:10, 11). Chpan ri tiempo riʼ, jontir xtqasmajij rpixaʼ Jehová. Ri pixaʼ riʼ xkojkitoʼ rchë jnan xtuʼän qawäch chqä rchë ma xtjeʼ ta chʼaʼoj chqawäch; ya riʼ xtbʼanö chë jontir xtqajowalaʼ qiʼ chqä xtqakʼuqbʼaʼ qakʼuʼx chkij nkʼaj chik (Is 11:9). ¡Kan jun jaʼäl kʼaslemal qayoʼen chqawäch apü! Y we röj xtqanmaj rtzij Jehová, ma xa xuʼ ta jun 100, 200 o 300 jnaʼ xtqkʼaseʼ, xa kan majun bʼëy chik xtqkäm ta (Jn 3:16). w24.11 9 peraj 7
Y ri ütz taq rtzjol chrij Rqʼatbʼäl Tzij Dios xttzjöx chwäch jontir Rwachʼlew rchë jontir winäq xkekʼoxan rchë (Mt 24:14).
Ri xuʼij qa Jesús chpan ri texto rchë re qʼij reʼ kan najin ntzʼaqät pa qaqʼij komä. Röj nqatzjoj ri ütz taq rtzjol chrij Rqʼatbʼäl Tzij Dios pa más 1,000 chʼaʼäl, y rma ri qasitio pa internet jw.org, jbʼaʼ ma jontir winäq ri ye kʼo chwäch ronojel Rwachʼlew yekowin nkitamaj chrij ri ütz taq rtzjol riʼ. Ye kʼa Jesús chqä xuʼij ya reʼ chkë rtzeqelbʼëy: «Rïx ma xkixkowin ta xkixbʼä chpan jontir ri tinamït ri ye kʼo Israel taq majanä tpë Rkʼajol ri Achï». Reʼ ntel chë tzij chë ryeʼ ma xkekowin ta xtkitzjoj rchʼaʼäl Dios chkë jontir winäq chpan ri tiempo ri majanä tpë ryä (Mt 10:23; 25:31-33). Pa qaqʼij komä, kan pa millón winäq ye kʼo chkipan tinamït ri akuchï qachʼalal qʼaton chkiwäch nkitzjoj le Biblia. Chqä jojun minutos ri yeqʼax kan pa ciento taq neʼy yeʼaläx. Rma riʼ, tapeʼ xtqatäj qaqʼij rchë xtqatzjoj ri ütz taq rtzjol «chkë jontir tinamït, ijatzul y chʼaʼäl», ma xtqkowin ta xtqtzjon kikʼë jontir winäq chpan re tiempo reʼ ri majanä tchup rwäch jontir ri itzelal (Ap 14:6). w24.05 10 peraj 6, 7
Ryeʼ ma ye kaʼiʼ ta chik, xa jun chʼakulaj chik kibʼanon (Mt 19:6).
Jesús kan xkʼuqbʼaʼ kikʼuʼx ri nkʼaj chik rkʼë ri xuʼij chkë. Majun bʼëy xksaj ta kuw taq tzij kikʼë rtzeqelbʼëy taq xtzjon kikʼë (Lu 8:47, 48). ¡Kantzij na wä chë ri qachʼalal achiʼaʼ ri ye kʼlan, ütz nkikʼän kinaʼoj chrij Jesús! Jesús xuʼij chë ri achiʼaʼ nkʼatzin ma nkikanuj ta rkʼexel kikʼlaj. Ryä xkamluj rbʼixik ri rbʼin qa chik Rtat: «Ri achï [...] rkʼë ri rxjayil xtjeʼ wä» (Mt 19:4-6). Ri tzij griego xksäx chpan re texto reʼ ri xbʼan traducir «xtjeʼ wä», ntel chë tzij «nutzʼäm riʼ rkʼë». Reʼ ntel chë tzij chë jun achï chqä jun ixöq kʼo chë kan jnan nuʼän kiwäch, achiʼel ta kan yetzʼamon rkʼë jun pegamento. Ma ütz ta yejach rma kan che kaʼiʼ xtkitäj poqän. Ri achï ri kan jnan rbʼanon rwäch rkʼë rxjayil, ma xttzʼët ta pornografía. Kan chanin xtresaj rwäch chrij «ri majun nkʼatzin wä» (Sl 119:37). Nqkowin nqaʼij chë ryä achiʼel ta nuʼän jun chʼobʼoj rkʼë rnaqʼ rwäch, rchë ke riʼ ma xtbʼä ta rwäch chrij jun chik ixöq ri ma rxjayil ta (Job 31:1). w25.01 10 peraj 12, 13
Ri qaDios kan ma xtkʼewaj ta xtküy rmak (Is 55:7).
Kʼo mul kan kwest nqʼax chqawäch achkë nrajoʼ nuʼij jun winäq taq nuʼij chqë chë nuküy qamak. Ye kʼa Jehová ma ke riʼ ta rbʼanik nkyun. Majun ta jun winäq nkyun achiʼel nkyun ryä. Kʼo jun salmista xuʼij ya reʼ che Jehová: «Rït kantzij yakyun, y ke riʼ naʼän chë nqajoʼ nqayaʼ aqʼij» (Sl 130:4). Kantzij wä, Jehová kantzij nuküy qamak. We nqajoʼ nqatamaj achkë riʼ ri kantzij yakyun, nkʼatzin nqatzʼët achkë rbʼanik nkyun ryä. Chpan ri Escrituras Hebreas kʼo mul nksäx jun tzij chrij rbʼanik nkyun Jehová, ye kʼa majun bʼëy nksäx ta ri tzij riʼ chrij rbʼanik yekyun ri winäq. Taq Jehová nuküy jun winäq, ryä nuchüp rmak y nuyaʼ qʼij che rä rchë ntok chik jmul ramigo. Jehová ma nukʼewaj ta nqrküy chqä kan numestaj qamak. ¡Tapeʼ chë ya riʼ kan kowan jaʼäl! w25.02 8, 9 peraj 1-3
Ryä chqä xuʼij chqë chë tqatzjoj ri rchʼaʼäl Dios chkë ri winäq chqä chë kan tzʼaqät rbʼanik tqabʼanaʼ che rä (Hch 10:42).
Tapeʼ ri winäq ma yojkikʼoxaj ta taq nqatzjoj le Biblia chkë, röj ya xqaʼän yän ri bʼin chqë chë kʼo chë nqaʼän: nqatzjoj ri ütz taq rtzjol. Jehová y Jesús ya riʼ nkajoʼ chë röj nqaʼän. Rma riʼ ma qbʼison ta we ma nqïl ta jun winäq chrachoch o ma nrajoʼ ta nqrkʼoxaj. Röj kan kiʼ qakʼuʼx xtqanaʼ rma ri Qatat kʼo chkaj kan kiʼ rkʼuʼx qkʼë rma xqaʼän rsamaj (Pr 27:11). Röj chqä nqkowin kiʼ qakʼuʼx nqaʼän taq ri nkʼaj chik qachʼalal nkïl jun winäq ri xyaʼ rxkïn chkë. Ri wuj Ri Chajinel nujnamaj ri samaj nqaʼän röj rkʼë rkanuxik jun akʼal ri xsach. Kan ye kʼïy yekanun rchë y xa bʼa akuchï nkikanuj wä. Taq nilitäj ri akʼal riʼ, kan jontir kiʼ kikʼuʼx nkiʼän, y ma xa xuʼ ta ri winäq ri xwlö rchë. Ke riʼ chqä nbʼanatäj rkʼë rsamaj Jehová. Jontir nqkʼatzin rchë yeqakanuj ri winäq chpan qaterritorios, y jontir kiʼ qakʼuʼx nqaʼän taq jun chkë ri winäq riʼ napon pa qaSalón. w24.04 18 peraj 13, 14
Jontir ri xqʼalajin chkij chë nkajoʼ nkïl ri kʼaslemal ri majun bʼëy xtkʼis ta, xeʼok cristianos (Hch 13:48).
¡Kʼo kʼïy xkebʼanatäj chqawäch apü ri kan ntel qakʼuʼx nqatamaj! Y röj nqajoʼ chë, rkʼë rtoʼik Jehová, más winäq xtkajoʼ xkeʼok pä chpan rtinamit loman majanä tchapatäj ri nimaläj tijöj poqonal. Ye kʼa kan ntel chqä qakʼuʼx nqatamaj chë tapeʼ najin chik ri nimaläj tijöj poqonal, ye kʼo winäq xtkiyaʼ qa rbʼanik kikʼaslemal kikʼwan y jnan xtkiyaʼ rqʼij Jehová qkʼë. Loman nbʼeqä ri qʼij riʼ, röj kʼo jun samaj ri nkʼatzin nqaʼän, jun samaj ri majun bʼëy xtbʼan ta chik: nqatzjoj ri ütz taq rtzjol chrij Rqʼatbʼäl Tzij Dios chwäch jontir Rwachʼlew. Chqä nkʼatzin nqaʼij chkë ri winäq chë xa naqaj chik kʼo pä ri qʼij rchë xtchup rwäch jontir ri ma ütz ta kʼo komä. Rma röj kowan nqaloqʼoqʼej ri xqatamaj qa chpan le Biblia, yeqajoʼ ri winäq y nqajoʼ Jehová chqä rbʼiʼ, xtqatäj na qaqʼij rchë xtqatzjoj le Biblia chkë ri winäq kʼa taq Jehová xtuʼij: «¡Ma tiʼän ta chik!». w24.05 19 peraj 14-16
Jontir rïx tiqasaj iwiʼ taq yixtzjon kikʼë nkʼaj chik, rma Dios kan itzel yertzʼët ri nkinaʼ kiʼ, ye kʼa kan nuyaʼ utzil pa kiwiʼ ri nkiqasaj kiʼ tapeʼ ma taqäl chkij nkikʼül ri utzil riʼ (1Pe 5:5).
Ri aqʼaʼ taq majanä tkamsäx Jesús, ryä xkʼüt chwäch Pedro chqä chkiwäch ri nkʼaj chik apóstoles achkë rbʼanik nkiqasaj kiʼ. ¡Kantzij na wä chë ri apóstoles kan ma nkinmaj ta wä taq xkitzʼët chë Jesús xresaj ri tzyäq kʼo chrij rtzyaq, xxïm jun toalla xeʼ rpan, xyaʼ yaʼ chpan ri palangana y xchʼäj kaqän! (Jn 13:4, 5). ¿Jaruʼ komä tiempo xkʼwaj chwäch Jesús xuʼän riʼ? Ryä xchʼäj kaqän ri 12 rapóstoles, yajün Judas, ri jbʼaʼ chrij riʼ xkʼayij Jesús. ¡Kantzij na wä chë Jesús kan xqasaj riʼ! Chrij riʼ, ryä xuʼij ya reʼ chkë: «¿Xqʼax chiwäch ri xinbʼän iwkʼë? Rïx niʼij ‹Tijonel› chqä ‹Ajaw› chwä, y kantzij ri niʼij rma kan ke riʼ wä. Rma riʼ, we rïn yïn Ajaw chqä Tijonel, ye kʼa xinchʼäj iwaqän, rïx chqä tichʼajalaʼ iwaqän chiwäch» (Jn 13:12-14). w25.03 10 peraj 9-11
Nakʼwaj nbʼey kikʼë ri naʼoj nayaʼ chwä, y chrij riʼ kan xtaʼän chë xtjeʼ nqʼij (Sl 73:24).
Ri kinaʼoj ri winäq pa qaqʼij komä nuʼän chë kʼayewal nuʼän chqawäch ronojel mul nqjeʼ naqaj che rä Jehová. Ye kʼïy winäq ma nkinmaj ta chë kʼo Dios, y qatzʼeton chë ye kʼo jojun achiʼel ta ütz ye bʼenäq pa kikʼaslemal tapeʼ ma nkiʼän ta ri nrajoʼ ryä. Jontir reʼ nuʼän chë xa kaʼiʼ chik nuʼän qakʼuʼx röj. Kantzij na wä chë ronojel mul xtqanmaj chë Dios kantzij kʼo, ye kʼa rkʼë jbʼaʼ ma kan ta xtqanmaj chik chë ryä xtqrtoʼ pä. Ke riʼ jbʼaʼ xbʼanatäj rkʼë ri xtzʼibʼan ri Salmo 73. Ryä xtzʼët chë ri winäq ri ma nkismajij ta rpixaʼ Dios kiʼ kikʼuʼx pa kikʼaslemal. Ya riʼ xbʼanö che rä chë xquʼ we kʼo nkʼatzin wä nuyaʼ rqʼij Jehová o manä (Sl 73:11-13). ¿Achkë xtoʼö rchë ri salmista rchë xjäl ri achkë xquʼ? Ri xtoʼö rchë ryä, ya riʼ xchʼobʼon chrij ri xtbʼanatäj kikʼë ri winäq ri xa nkimestaj Jehová (Sl 73:18, 19, 27). Chqä xquʼ achkë ütz xtrïl chpan rkʼaslemal we ryä xtyaʼ rqʼij Dios. Röj chqä ütz nqaquʼ rij jontir ri ryaʼon pä Jehová chqë. w24.06 24, 25 peraj 16, 17
Tikʼutuʼ rkʼë ikʼaslemal chë ma chrij ta ri päq bʼenäq wä iwan (Heb 13:5).
Pa kiqʼij qa ri winäq ri yertzjoj le Biblia, ye kʼo jojun yewaʼ wä chkij kichʼalal ri majun ta kirajil, rma taq nkiqäj wä kirajil chkë nkikʼutuj wä ral päq chkë. Chqä ye kʼo wä jueces ri ntoj pa kiqʼaʼ rchë yekitzʼlaʼ winäq ri majun ta kimak. Jehová kan itzel nutzʼët taq nbʼan ya riʼ (Eze 22:12). Röj ütz nqaquʼ achkë rbʼanik nqatzʼët ri päq. Rchë nqaʼän riʼ, ütz nqaquʼ kij re kʼutunïk reʼ: «¿Xuʼ päq nquʼ o achkë nwajoʼ nlöqʼ? We nqäj päq che rä jun chik winäq, ¿ma ntöj ta yän che rä rma nquʼ chë ma nkʼatzin ta che rä? ¿Nnaʼ wiʼ rma kʼo nrajil? ¿Kʼayewal nuʼän chi nwäch yispan? ¿Nquʼ rïn chkë jontir qachʼalal ri kʼo kirajil bʼenäq kan chrij päq? ¿Nqä chi nwäch yinok kamigos ri kʼo kirajil ye kʼa ma ke riʼ ta nbʼän kikʼë ri majun ta kʼo kikʼë?». Röj qlon jun nüm spanïk rma yoj kʼo chpan rachoch Jehová. ¡Tqatjaʼ qaqʼij rchë nqachajij qachbʼilanïk rkʼë Jehová! Nqaʼän riʼ taq nqachajij qiʼ rchë ma nbʼä ta qan chrij ri päq, rchë ke riʼ Jehová majun bʼëy xtqryaʼ ta qa. w24.06 12, 13 peraj 17, 18
Ma nwajoʼ ta yibʼä chpan xa bʼa achkë bʼey ri ma ütz ta, rchë ke riʼ yikowin nsmajij ri achʼaʼäl (Sl 119:101).
Rchë ma xtqqä ta chpan jun mak, röj kʼo chë nqarayij nqaʼän ri ütz y nqatzelaj ri ma ütz ta (Am 5:15). We xtqaʼän riʼ, más xtqayaʼ chwäch qan xtqaʼän ri ütz chqä xtqachajij qiʼ chkiwäch ri nkiʼän chqë chë nqqä chpan jun mak. Y, ma xa xuʼ ta riʼ, xa xtqkowin chqä xtqaqʼät qiʼ rchë ma xtqaʼän ta xa bʼa achkë mak. Ri xtqtoʼö ya riʼ nqaʼän jontir ri nqkowin chuyaʼik rqʼij Jehová. Ri qamoloj chqä rtzjoxik le Biblia yojkitoʼ rchë más xtqarayij xtqaʼän ri nqä chwäch Jehová (Mt 28:19, 20; Heb 10:24, 25). Ri nqaskʼij rwäch Rchʼaʼäl Dios chqä nqchʼobʼon chrij ri nqaskʼij chpan nqrtoʼ chqä rchë nqajoʼ nqaʼän ri ütz y nqatzelaj ri itzelal (Jos 1:8; Sl 1:2, 3; 119:97). Y, tnatäj chqë chë Jesús xyaʼ re naʼoj reʼ chqë: «Chaq taqïl kixchʼö rkʼë Dios rchë ma yixqä ta pa mak» (Mt 26:41). Si xqaʼän jontir ri xqaʼij qa, xtqakʼül rtoʼik Jehová chqä xtqrtoʼ rchë más xtqarayij xtqaʼän ri nqä chwäch ryä (Snt 4:8). w24.07 17, 18 peraj 14-16
Xtinbʼän chawä chë xtjeʼ anaʼoj y xtinkʼüt chawäch achkë bʼey kʼo chë xtakʼwaj. Kantzij na wä chë xkatintzuʼ rkʼë ri rnaqʼ nwäch rchë xkatinpixabʼaj (Sl 32:8).
Röj nkʼatzin nqakʼän qanaʼoj chrij Jehová taq yeqatjoj nkʼaj chik. Achiʼel xqatzʼët qa, ryä ma nukʼekʼej ta nuyaʼ kinaʼoj jontir. Röj chqä nqaʼän achiʼel nuʼän ryä, nqakʼüt ri qataman chkiwäch ri najin yeqatjoj. Ma nqaquʼ ta chë, we xtqakʼüt jontir ri qataman chkiwäch, rkʼë jbʼaʼ xa yë chik ryeʼ xkekanaj qa pa qakʼexel. Chqä ma nqaʼij ta ya reʼ: «Ttamaj na ryonïl ryä, ¡rïn chqä majun ta xkʼutü chi nwäch!». Jontir röj, ri yoj kʼo chpan rtinamit Jehová, ma ütz ta nqaquʼ ya riʼ. Pa rkʼexel riʼ, röj nqakʼüt jontir ri qataman chkiwäch nkʼaj chik chqä kan rkʼë ronojel qan yeqatjoj wä (1Te 2:8). Qayaʼon chwäch qan chë rma nqaʼän riʼ, ryeʼ chqä «xkekowin xtkikʼüt chkiwäch ri nkʼaj chik» (2Ti 2:1, 2). We jontir nqatolaʼ qiʼ chqawäch, jontir kiʼ qakʼuʼx xtqaʼän. w24.09 29 peraj 12, 13
Chqajujnal röj yoj peraj rchë ri chʼakulaj riʼ ri jnan nqakʼwaj qiʼ (Ro 12:5).
¿Y si rït naquʼ chë majun ta achkë yakowin naʼän? Ma kabʼison ta. Röj qataman chë ye kʼo ütz taq naʼoj awkʼë ri yekʼatzin chawä rchë yeʼatoʼ qachʼalal. Jun ri xkatoʼö ya riʼ yachʼö rkʼë Jehová y chrij riʼ naskʼij 1 Corintios 12:12-30. Chriʼ ri apóstol Pablo xuʼij chë rït, achiʼel xa bʼa achkë chik jun qachʼalal, kan kowan aqʼij chqä kowan yakʼatzin pa congregación. Tabʼanaʼ jontir ri kʼo pan aqʼaʼ rchë nayaʼ rqʼij Jehová chqä rchë yeʼatoʼ qachʼalal. Y ma tamestaj ta chë ri ukʼwäy taq bʼey ma chaq xtkiyaʼ ta jun samaj chawä, ryeʼ nkitzʼët na achkë yakowin naʼän (Ro 12:4-8). Jontir ri cristianos nkʼatzin nkitäj kiqʼij rchë más jnan nuʼän kiwäch rkʼë Jehová, rchë yekitoʼ nkʼaj chik chqä rchë nkiʼän ri nqä chwäch Dios. Rma riʼ, rkʼë jbʼaʼ ya najin chik nasmajij kʼïy chkë ri najowatäj rchë yatok jun toʼonel. w24.11 16, 17 peraj 12, 13
Ana xchʼö rkʼë Jehová y ma ntaneʼ ta wä chë oqʼej (1Sa 1:10).
Ana kʼo kʼïy xbʼanö che rä chë kowan xbʼison, rma riʼ kʼo mul kowan xoqʼ. Rchjil ma xa xuʼ ta rkʼë ryä kʼlan wä, xa kʼlan chqä rkʼë Peniná, jun ixöq ri kan itzel xnaʼ che rä Ana chqä kan itzel rnaʼoj xuʼän rkʼë. Y ma xa xuʼ ta riʼ, Ana ma njeʼ ta wä ral, ye kʼa Peniná ye kʼo wä chik ral (1Sa 1:1, 2). Rma riʼ Peniná kan kowan wä ntzeʼen chrij. Le Biblia nuʼij chë ryä kowan wä nbʼison, rma riʼ kowan wä ntoqʼ chqä «ma nraj ta wä chik rway» (1Sa 1:6, 7, 10). ¿Achkë xuʼän Ana taq najin wä nbʼison? Naʼäy, xbʼä pa tabernáculo, ri akuchï nyaʼöx wä rqʼij Jehová. Ryä xuʼij che rä Dios chë ma tmestäj ta ryä che rä chqä xuʼij: «Tatzʼetaʼ jaruʼ tijöj poqonal najin nqʼaxaj» (1Sa 1:11). Jehová xqʼax chwäch ri xnaʼ Ana, xkʼoxaj ri xkʼutuj che rä y chrij riʼ xuʼän chë xejeʼ ral (1Sa 1:19, 20; 2:21). w24.12 21 peraj 5-7
Rïn kan kowan wä xenwajoʼ ri winäq (Pr 8:31).
Rkʼaslemal xyaʼ Jesús pa kamïk nukʼüt chqawäch chë ryä kowan yerajoʼ ri winäq, y más ri rtzeqelbʼëy (Jn 13:1). Jesús rtaman wä chë chwäch Rwachʼlew xkerqʼaxaj kʼayewal, xttäj poqän chqä xtkamsäx. Tapeʼ ke riʼ, kan rkʼë ronojel ran xtzjoj rchʼaʼäl Dios chkë ri winäq, xertjoj chqä xertoʼ. Ryä ma xuʼän ta riʼ xa rma rtaman chë ya riʼ kʼo chë nuʼän. Rma riʼ, yajün ri qʼij ri xkamsäx, ryä xjäm rwäch rchë xchʼäj kaqän rapóstoles, xkʼuqbʼaʼ kikʼuʼx chqä xyaʼ kinaʼoj (Jn 13:12-15). Chrij riʼ, taq kʼo wä chik chwäch cheʼ, xkʼuqbʼaʼ rkʼuʼx ri aleqʼon ri xyaʼöx chuxkïn chqä xuʼij che rä Juan chë tchajij María, ri rteʼ (Lu 23:42, 43; Jn 19:26, 27). Chpan jontir ri tiempo ri xtzjoj rchʼaʼäl Dios, Jesús xkʼüt chë xerajoʼ ri winäq chqä xyaʼ riʼ pa kamïk kimä ryeʼ. w25.01 23 peraj 11
Ryä xerköchʼ ri kʼayewal rchë röj jnan nuʼän qawäch rkʼë Dios; y rma ri sokotajïk xrïl, röj xqqʼomäx (Is 53:5).
Tqatzʼetaʼ jun chik ejemplo chpan le Biblia ri nqrtoʼ rchë nqʼax chqawäch achkë nqanaʼ taq Jehová nuküy qamak. Rma röj xa kʼo qa mak chqij, nqkowin nqaʼij chë achiʼel ta yojxmïl pa rqʼaʼ ri mak. Ye kʼa taq Jehová nqrküy, ryä achiʼel ta nresaj pa kaʼiʼ ri cadenas ri achoq rkʼë yojxmïl wä y nqrköl pa rqʼaʼ ri mak (Ro 6:17, 18; Ap 1:5). Ri nqatamaj chë Jehová nuküy qamak nuʼän chë kan kiʼ qakʼuʼx nqanaʼ, achiʼel nunaʼ jun winäq ri nesäx pä pa cárcel. Ye kʼa Jehová xyaʼ Rkʼajol pa kamïk rchë xqrknaj (xojurqʼomaj), rchë ke riʼ nqkowin nq·ok chik jmul ramigos ryä, rma taq nqmakun, röj ma jnan ta chik nuʼän qawäch rkʼë Jehová (1Pe 2:24). Taq jun winäq nkʼachöj che rä jun yabʼil, kan kiʼ rkʼuʼx nuʼän. Ke riʼ chqä nqanaʼ röj taq Jehová nuküy qamak chqä nuyaʼ qʼij chqë rchë jnan chik jmul nuʼän qawäch rkʼë ryä. w25.02 11 peraj 16; 13 peraj 17
We ma xtiyaʼ ta qa kibʼanik ronojel reʼ, ütz xttel apü jontir chiwäch (2Pe 1:10).
Chpan ri kʼambʼäl tzij chrij ri päq ri xyaʼ qa jun achï pa kiqʼaʼ oxiʼ rsamajelaʼ, Jesús xtzjoj ri xkiʼän oxiʼ achiʼaʼ ri ye xmïl pa samaj rkʼë jun achï (Mt 25:14-30). Ri kaʼiʼ achiʼaʼ ri xkichʼäk más päq nukʼambʼej tzij chkij qachʼalal ri yechaʼon rchë yebʼä chkaj ri nkinmaj rtzij Dios. Jesús nuʼij ya reʼ chkë chkijujnal: «Katampä y kan jaʼäl tnaʼ awan kan achiʼel rnaʼon wan rïn», ntel chë tzij, ryä nuyaʼ kikʼaslemal chlaʼ chkaj (Mt 25:21, 23; Ap 20:5b). Ye kʼa ri achï ri xa xkʼewaj xsamäj nukʼüt qa jun naʼoj chkiwäch qachʼalal ri yechaʼon rchë yebʼä chkaj. Tqatzʼetaʼ achkë naʼoj riʼ. Ryeʼ kʼo chë nkikʼüt chë kan nkiyaʼ kan chrij ri kisamaj. Taq Jesús xtzjoj ri kʼambʼäl tzij chrij ri päq ri xyaʼ qa jun achï pa kiqʼaʼ oxiʼ rsamajelaʼ, ryä ma xrajoʼ ta xuʼij chë ri yechaʼon rchë yebʼä chkaj xa xtkikʼewaj xtkiʼän ri samaj yaʼon qa pa kiqʼaʼ. Achiʼel xuʼän taq xtzjoj ri kʼambʼäl tzij chkij ri 10 qʼopojiʼ, ryä xa xuʼ xrajoʼ xkʼüt achkë xtbʼanatäj kikʼë we ma xtkiyaʼ ta chik kan chrij ri samaj xyaʼöx qa pa kiqʼaʼ: ma xtyaʼöx ta chik chkë ri xtzuj chkë taq xeskʼïx chqä xechaʼöx y ma xkekowin ta chik xtkiqʼät tzij chpan Rqʼatbʼäl Tzij Dios. w24.09 23 peraj 10, 12, 13
Rchë ke riʼ xtiʼän ri achkë kʼo más kiqʼij (Flp 1:10).
Jontir nqajoʼ njeʼ jun qasamaj ri nqrtoʼ rchë njeʼ ri nkʼatzin chqë röj chqä che rä qafamilia (Ec 7:12; 1Ti 5:8). Ye kʼa we jun winäq xa xuʼ ya riʼ nutzʼët taq nuchaʼ we xtkʼän jun samaj o manä, rkʼë jbʼaʼ xa xtkʼüt chë rkʼuqbʼan rkʼuʼx chrij ri yertzʼët. Si röj qakʼuqbʼan qakʼuʼx chrij Jehová, xtqatzʼët na we ri samaj xtqakʼän xtqrtoʼ rchë más jnan xtuʼän qawäch rkʼë Jehová o manä. Rma riʼ ütz nqaquʼ rij ya reʼ: «We xtinkʼän ri samaj riʼ, ¿kʼo jun xtkʼatzin xtinbʼän ri kan itzel nutzʼët Jehová? ¿Xkikowin na xkibʼä pa moloj, chutzjoxik le Biblia o xkikowin na xtintjoj wiʼ chrij Rchʼaʼäl Dios? ¿Kan kʼïy mul chqä kan kʼïy tiempo xtkʼatzin xtinyaʼ qa nfamilia?» (Pr 6:16-19). We rït nanaʼ chë ya riʼ xtkʼatzin xtaʼän, más ütz ma nakʼän ta ri samaj riʼ tapeʼ kwest xtuʼän chawäch xtawïl chik jun asamaj. Rma qakʼuqbʼan qakʼuʼx chrij Jehová, ri nqachaʼ nqaʼän nukʼüt chë qakʼuqbʼan qakʼuʼx chë ryä xtkanuj rbʼanik rchë xtyaʼ ri nkʼatzin chqë (Mt 6:33; Heb 13:5). w25.03 21 peraj 5, 6
Kan ütz inaʼoj tibʼanaʼ chiwäch, tijyowalaʼ iwäch chqä ma tikʼekʼej ta tikuyulaʼ iwiʼ (Ef 4:32).
Nkʼatzin nqatäj qaqʼij rchë yeqatzʼët qachʼalal achiʼel yertzʼët Jehová. Rma riʼ, yë ri ütz taq naʼoj nqatzʼët chkij y ma yë ta ri ma ütz ta, rma chqawäch apü ma xkejeʼ ta chik ri naʼoj riʼ kikʼë. Ri yeqajoʼ ri nkʼaj chik xtqrtoʼ rchë xtqasöl xa bʼa achkë kʼayewal xtjeʼ chqawäch. Jontir ri winäq ri nkajoʼ chë ri nkʼaj chik ke riʼ kinaʼoj nkiʼän kikʼë xtkajoʼ xkeʼok chwäch ri jaʼäl ilew. Ronojel mul qtyoxin che rä Dios rma xqrkʼäm pä chpan rtinamit. Jontir ri nkajoʼ kiʼ kikʼuʼx nkiʼän chqä nkinaʼ chë majun ta jun nbʼanö chkë chë nkixiʼij kiʼ, kʼo chë yeʼok chwäch ri jaʼäl ilew chqä majun bʼëy yeʼel ta äl chwäch. Ye kʼa tqachajij qiʼ, rma Satanás najin nutäj rqʼij rchë nqrqʼöl chqä rchë nq·el qa chpan rtinamit Dios, ri akuchï kan jaʼäl nqanaʼ nqjeʼ (1Pe 5:8; Ap 12:9). ¡Ma qqä ta pa rqʼaʼ! Tqatjaʼ qaqʼij rchë nqtoʼon rchë ronojel mul kan jaʼäl nqʼalajin ri jaʼäl ilew, ri akuchï majun ta chʼaʼoj chqawäch chqä kan jnan rbʼanon qawäch. w24.04 24, 25 peraj 18, 19
Titjaʼ kʼa iqʼij rchë nikanuj naʼäy ri Rqʼatbʼäl Tzij Dios (Mt 6:33).
Teʼej tataʼaj, rïx ütz nitzjoj chkë iwalkʼwal rchë yeʼitoʼ rchë nkirayij nkiyaʼ rqʼij Jehová. Ryeʼ nkʼatzin nqʼax chkiwäch chë ri xbʼanö chë ri qʼatöy taq tzij kan ütz xetzʼet rma Jehová, ya riʼ chë ryeʼ xetoʼon rchë xyaʼöx rqʼij ryä. Tikʼutuʼ chkiwäch rkʼë ri nitzjoj chkë chqä rkʼë ri yeʼiʼän chë kan kowan rqʼij chiwäch rïx niʼän ri nqä chwäch Jehová, achiʼel taq niskʼij rwäch iBiblia, yixbʼä pa qamoloj chqä nitzjoj le Biblia chkë ri winäq. We ma xtiʼän ta riʼ, rkʼë jbʼaʼ iwalkʼwal xtkiquʼ chë nkʼatzin yeʼok testigos de Jehová rma rïx chqä yïx Testigos. Y, chqawäch apü, rkʼë jbʼaʼ ma xtkiyaʼ ta chik naʼäy Jehová pa kikʼaslemal o xa xkeʼel qa chpan rtinamit. We jun winäq ma najin ta chik nuyaʼ rqʼij Jehová, ¿ntel chë tzij riʼ chë majun bʼëy chik xtkowin ta xtyaʼ rqʼij ryä? Manä, rma nkowin nutzolij riʼ che rä rmak chqä ntok chik jmul ramigo Dios. Ye kʼa xtkʼatzin xtqasaj riʼ chqä xtkʼän ri toʼïk ri xtkiyaʼ ri ukʼwäy taq bʼey che rä (Snt 5:14). Kan kʼo xtkʼatzin wä jontir ri xtuʼän rchë jnan chik jmul nuʼän rwäch rkʼë Jehová. w24.07 24, 25 peraj 18, 19
¡Kixanmäj chkiwäch ri tzʼil taq bʼanobʼäl! (1Co 6:18).
¿Achkë xkixtoʼö rchë majun ta jun mak xtiʼän taq najin nichʼaʼej iwiʼ? Taq rïx más xtkʼän riʼ iwäch, más xtiwajoʼ iwiʼ. Ye kʼa qataman chë ma niwajoʼ ta niʼän jun ri ma nqä ta chwäch Jehová. Rma riʼ, titjaʼ iqʼij rchë ma yixtzjon ta chkij tzʼil taq bʼanobʼäl, yixjeʼ qa iyonïl chqä kan nqʼax rwiʼ yaʼ nitäj (Ef 5:3). Jontir riʼ rkʼë jbʼaʼ xtuʼän chë más xtirayij xtiʼän jun tzʼil bʼanobʼäl. Rma riʼ tkʼluj chiwä yixtzjon chiwäch chrij ri achkë ütz niʼän rchë ma niqʼäj ta rtzij Jehová (Pr 22:3). Taq más xtitamaj iwäch, rkʼë jbʼaʼ xtiwajoʼ kan pa rbʼeyal xtikʼüt chiwäch chë niwajoʼ iwiʼ (Cant. 1:2; 2:6). Ye kʼa, we rïx xtjeʼ más rchqʼaʼ ri nurayij ichʼakul, rkʼë jbʼaʼ xa ya riʼ más xtiquʼ y ma xkixkowin ta chik xtitzʼët achkë naʼoj ye kʼo iwkʼë. Chqä, we kowan nikʼüt chiwäch chë niwajoʼ iwiʼ, rkʼë jbʼaʼ ma xkixkowin ta chik xtiqʼät iwiʼ chwäch jun mak (Pr 6:27). Rma riʼ kan xa xuʼ xichäp nichʼaʼej iwiʼ, ütz yitzjon chrij ri achkë ütz niqʼät chiwäch rchë nismajij ri naʼoj ye kʼo chpan le Biblia (1Te 4:3-7). w24.05 29 peraj 10, 11
Taq niʼij ‹jaʼ›, kan tibʼanaʼ ri niʼij; ye kʼa taq niʼij ‹manä›, kan ya riʼ chqä tibʼanaʼ (Mt 5:37).
Kantzij na wä chë jontir röj nqajoʼ chë ri nkʼaj chik nkikʼutuj kitoʼik chqë, y más taq yeqʼax chpan nmaʼq taq kʼayewal (Pr 17:17). ¿Achkë ütz nqaʼän rchë ri nkʼaj chik nkikʼuqbʼaʼ kikʼuʼx chqij? Ütz nqatäj qaqʼij rchë nqakʼän qanaʼoj chrij Jehová ronojel qʼij, y nqaʼän riʼ taq nqaʼän ri nqaʼij chkë ri nkʼaj chik chqä nqapon ri hora bʼin chqë o ri qabʼin qa. Ri ukʼwäy taq bʼey ri kan ütz nakʼuqbʼaʼ akʼuʼx chkij, nkiʼän chë qachʼalal pa congregación nkïl kʼïy utzil. Jun tzʼetbʼäl, taq jun ukʼwäy bʼey nuʼän chë ri qachʼalal ri ye kʼo chpan rgrupo nkinaʼ chë yekowin nkiskʼij taq kʼo jun nkʼatzin chkë, nuʼän chqä chë ryeʼ nkinaʼ chë najin yechajïx. Taq ri ukʼwäy taq bʼey ma nkikʼewaj ta yekitoʼ qachʼalal, ri qachʼalal nkinaʼ chë yejowäx. Taq ryeʼ yë ri naʼoj ye kʼo chpan le Biblia o ri ye kʼo chpan qapublicaciones nkiksaj rchë nkiyaʼ kinaʼoj qachʼalal, ri qachʼalal kan nkikʼuqbʼaʼ kikʼuʼx chkij. Ke riʼ chqä nbʼanatäj taq ma nkesaj ta rtzjol ri ntzjöx chkë chqä taq nkiʼän ri nkiʼij. w24.06 30 peraj 14, 15
Rït ronojel mul xtaʼän chë ma xtchʼpü ta chik kikʼuʼx, rma ryeʼ chawij rït kikʼuqbʼan wä kikʼuʼx (Is 26:3).
Ye kʼa ma tqamestaj ta chë tapeʼ Jehová ma xtsöl ta jontir ri kʼayewal qlon komä, ryä xtyaʼ qachqʼaʼ rchë xkeqaköchʼ ri kʼayewal riʼ (Sl 41:3). Jun rbʼanik nuʼän riʼ ya riʼ taq nuyaʼ pä ri loqʼoläj rchqʼaʼ chqë. Ri uchqʼaʼ riʼ nuyaʼ qachqʼaʼ, nqrtoʼ rchë njeʼ qanaʼoj chqä rchë ma kan ta kowan nqaquʼ rij ri najin nqaqʼaxaj (Pr 18:14; Flp 4:13). Jehová chqä nukʼuqbʼaʼ qakʼuʼx taq nuʼij chë chqawäch apü xtresaj jontir ri yabʼil ye kʼo komä (Is 33:24). Jehová xuʼän chë xetzʼibʼäx qa textos chpan ri kowan nkikʼuqbʼaʼ qakʼuʼx taq yeqaqʼaxaj kʼayewal (Ro 15:4). Tqatzʼetaʼ ri xbʼanatäj rkʼë jun qachʼalal ixöq aj África Occidental. Ryä chaq taqïl wä ntoqʼ rma xbʼix che rä chë kʼo cáncer che rä. Ri qachʼalal riʼ nuʼij: «Jun texto ri kowan nukʼuqbʼaʼ nkʼuʼx ya riʼ Isaías 26:3. Re versículo reʼ nukʼüt chë Jehová nkowin nqrtoʼ rchë ma kan ta kowan nqaquʼ rij ri najin nqaqʼaxaj, rchë ke riʼ xtqkowin xtqatzʼët achkë rbʼanik xtqapabʼaʼ qiʼ chwäch ri kʼayewal qlon». ¿Kʼo komä jun texto npë pan ajolon rït ri kowan xkʼuqbʼaʼ akʼuʼx taq xawïl jun nüm kʼayewal ri xanaʼ chë ma xkakowin ta xkaqʼax chwäch? w24.12 24 peraj 17, 18
Taq kʼa näj na kʼo wä, ri rtataʼ xtzʼët apü y kowan xel rkʼuʼx. Xkʼäq anin rchë xbʼerkʼuluʼ, xqʼetej y xtzʼmaj rchiʼ (Lu 15:20).
Ri ukʼwäy taq bʼey kowan yekajoʼ ri xeʼelesäx qa pa congregación ri ye achiʼel karneʼl ri ye sachnäq, y nkajoʼ yekitoʼ rchë yetzolin pa congregación (Lu 15:22-24, 32). Taq jun ri xqä pa mak ntzolin rkʼë Jehová, ri ye kʼo chkaj chqä ri ye kʼo chwäch le Rwachʼlew kan kiʼ qakʼuʼx nqaʼän (Lu 15:7). Jontir riʼ nukʼüt chë Jehová ma nrajoʼ ta chë jun winäq ri xqä pa mak, ye kʼa ma nutzolij ta riʼ, njeʼ na chpan rtinamit. Tapeʼ ke riʼ, ryä ma nuyaʼ ta qa rij chwäch ri winäq riʼ, xa kan nrajoʼ chë ntzolin pä. Chpan Oseas 14:4 nqatzʼët achkë rbʼanik yertzʼët Jehová ri winäq ri nkitzolij kiʼ. Chriʼ nuʼij: «Rïn xtinbʼän chë xa xuʼ chik rïn xtkiyaʼ nqʼij. Kan pa wan xtaläx wä xkenwajoʼ, rma ya xkʼis nyowal». Achiʼel nqatzʼët, kan kowan rqʼij chë ri ukʼwäy taq bʼey nkitzʼët achkë najin nuʼän ri winäq ri nukʼüt chë najin nutzolij riʼ. Chqä kan kowan rqʼij chë ri winäq ri kiyaʼon qa Jehová nkiʼän ri nkʼatzin rchë yetzolin rkʼë. w24.08 28 peraj 8, 9
Tikʼutuʼ chë yixtyoxin (Col 3:15).
Qataman chë ma jontir ta winäq xketyoxin chqë rma ri toʼïk nqayaʼ chkë. Rkʼë jbʼaʼ nqaksaj qatiempo, qachqʼaʼ o ri achkë kʼo qkʼë rchë nqatoʼ jun winäq y chrij riʼ nqanaʼ chë ryä ma nuloqʼoqʼej ta ri toʼïk xqayaʼ che rä. ¿Achkë ütz nqaʼän rchë ma poqän ta xtnaʼ qan o ma xtpë ta qayowal che rä jun winäq we nuʼän ya riʼ chqë? Tnatäj chqë chë röj kiʼ qakʼuʼx nqaʼän rma nqspan y ma rma ta nqajoʼ chë yetyoxin chqë (Hch 20:35). Reʼ ntel chë tzij chë nqkowin kiʼ qakʼuʼx nqaʼän tapeʼ nqanaʼ chë ri nkʼaj chik ma nkiloqʼoqʼej ta ri nqayaʼ chkë. Ma tamestaj ta chë taq yeʼatoʼ ri nkʼaj chik najin nakʼän anaʼoj chrij Jehová. Ryä kan kʼïy achkë jun nuyaʼ chkë ri winäq tapeʼ ryeʼ yetyoxin o ma yetyoxin ta che rä (Mt 5:43-48). Jehová nuʼij chë, we röj yeqatoʼ nkʼaj chik y ma nqayoʼej ta chë ryeʼ nkitzolij rkʼexel chqë, ryä kan xtyaʼ rajäl rkʼexel chqë rma riʼ (Lu 6:35). Rma riʼ ma kabʼison ta chqä ma poqän ta tnaʼ awan we ri nkʼaj chik ma yetyoxin ta chawä rma ri nayaʼ chkë. Ma tamestaj ta chë Jehová xtyaʼ rajäl rkʼexel chawä rma ri toʼïk nayaʼ chkë nkʼaj chik y rma kan kiʼ akʼuʼx nayaʼ ri kʼo awkʼë (Pr 19:17; 2Co 9:7). w24.09 29 peraj 14-16

