Rchë nqïl utzil rma rkikʼel chqä rchʼakul Jesús nkʼatzin nqakʼüt chë qakʼuqbʼan qakʼuʼx chrij ri xuʼän ryä qmä röj (Ef 1:7). Ri winäq ri nbʼix «nkʼaj chik nkarneʼl» chkë rma Jesús, kʼo chë ma nkitäj ta ri kaxlanwäy chqä ri vino ri nqʼaxäx chqawäch taq nqanataj rkamik Jesús (Jn 10:16). Ye kʼa ryeʼ kʼo utzil nkïl rma rchʼakul chqä rkikʼel ryä, y nkïl ri utzil riʼ taq nkikʼüt chë kikʼuqbʼan kikʼuʼx chrij rkʼaslemal xyaʼ Jesús pa kamïk (Jn 6:53). Ri winäq ri kʼo chë nkitäj ri kaxlanwäy chqä ri vino nkikʼüt chë ye kʼo chpan ri kʼakʼakʼ jikibʼäl tzij ri xtzjoj Jesús chqä chë xtkiqʼät tzij chpan Rqʼatbʼäl Tzij Dios. Rkʼë jontir ri xqatzʼët qa, jontir röj —ri xtyaʼöx qakʼaslemal chlaʼ chkaj o chwäch Rwachʼlew— we nqakʼüt chë qakʼuqbʼan qakʼuʼx chrij rkʼaslemal xyaʼ Jesús pa kamïk, xtyaʼöx qakʼaslemal ri ma xtkʼis ta. w24.12 13 peraj 14, 16

Taq Jesús xuʼän ri rkʼisbʼäl waʼin kikʼë rapóstoles, ryä xyaʼ jun kaxlanwäy chkë ri majun ta chʼäm rkʼë y xuʼij chë nukʼambʼej tzij rchʼakul. Chrij riʼ xyaʼ apü vino chkë y xuʼij chë nukʼambʼej tzij «ri kʼakʼakʼ jikibʼäl tzij, ri nchapatäj» rma rkikʼel (Mr 14:22-25; Lu 22:20; 1Co 11:24). Re jikibʼäl tzij reʼ xbʼan xa xuʼ rkʼë Israel, ntel chë tzij, kikʼë ri xkebʼä chkaj rchë xtkiqʼät tzij chpan «Rqʼatbʼäl Tzij Dios» (Heb 8:6, 10; 9:15). Ri aqʼaʼ riʼ, taq Jesús xtzjon kikʼë rapóstoles, ryä najin wä nuquʼ rij ri «koʼöl molaj» rkarneʼl. Ri naʼäy xeʼok chpan ri molaj riʼ, ya riʼ ri apóstoles ri ye kʼo wä rkʼë ri aqʼaʼ riʼ. Ryeʼ xkebʼä rkʼë Jesús chkaj. w24.12 11 peraj 9, 10

Jesús xkʼayïx pa kiqʼaʼ ri winäq, xyaʼöx pacheʼ, xyoqʼ, xtzʼuk tzij chrij, xbʼix chë tkamsäx chqä kowan xchʼay. Pa rkʼisbʼäl, jojun soldados xkibʼajij chwäch jun cheʼ rchë xkikamsaj. Jesús xköchʼ jontir ri poqonal riʼ, y Jehová kan kowan xtäj poqän taq xtzʼët jontir ri xbʼan che rä Rkʼajol. Tapeʼ kan kowan nrajoʼ Rkʼajol chqä kʼo rchqʼaʼ rchë xqʼät ta ri najin nbʼanatäj, ryä ma xuʼän ta riʼ. ¿Achkë rma manä? Rma kowan nqrajoʼ. Ri más nüm rbʼanik xkʼüt Jehová chë kowan nqrajoʼ ya riʼ taq ma xkʼewaj ta xyaʼ Rkʼajol pa kamïk xa qmä röj. Ya reʼ chqä nukʼüt chë kan kowan yatrajoʼ rït. Taquʼ na peʼ rij riʼ: tapeʼ kowan xtiʼon ran, ryä ma xkʼewaj ta xyaʼ ri más ütz kʼo rkʼë xa xuʼ rchë yaturköl pa rqʼaʼ ri mak chqä ri kamïk (1Jn 4:9, 10). Ryä nrajoʼ nqrtoʼ chqajujnal röj rchë nqayaʼ rqʼij tapeʼ xa kʼo qa mak chqij, y chqawäch apü, nrajoʼ nresaj ri mak chqij. w24.08 6 peraj 13, 14

Taq nqaquʼ rij ri xkʼatzin xtöj Jehová rchë xqrköl, nqʼax más chqawäch jaruʼ nqrajoʼ ryä. Satanás nuʼij chë majun ta jun winäq xtnman rtzij Dios taq yerqʼaxaj kʼayewal. Rchë Jehová xkʼüt chë ma ke riʼ ta, ryä xyaʼ qʼij chë Jesús xtäj poqän taq majanä wä tkamsäx (Job 2:1-5). Jehová xtzʼët taq ri winäq xetzeʼen chrij Jesús y taq ri soldados kowan xkichʼäy chqä xkibʼajij chwäch cheʼ. Chqä xtzʼët taq Rkʼajol kowan xtäj poqän rchë xkäm (Mt 27:28-31, 39). Jehová xkowin ta xerqʼät ri winäq riʼ (Mt 27:42, 43). Xa ta ryä xuʼän riʼ, ma ta xqkol y komä ma ta qayoʼen apü jun ütz kʼaslemal. Rma riʼ, Jehová xyaʼ qʼij chë Rkʼajol xtäj poqän kʼa taq xkäm. w25.01 22 peraj 7

Ya reʼ xbʼanatäj chpan ri qʼij 16 de nisán rchë ri jnaʼ 33. Ri rtzeqelbʼëy kowan wä najin yebʼison chqä kixiʼin wä kiʼ. Kaʼiʼ chkë ryeʼ yeʼel äl chriʼ Jerusalén y yebʼä Emaús. Jun achï ri ma kitaman ta rwäch njelun apü kikʼë y jnan nbʼä äl kikʼë. Ryeʼ nkitzjoj che rä ri achï riʼ chë kan kowan najin yebʼison rma jontir ri xbʼan che rä Jesús. Chrij riʼ ri achï kʼo jun nutzjoj chkë ri majun bʼëy xtkimestaj ta. Ryä xtzjoj chkë ri xtzʼibʼaj Moisés chqä ri xkitzʼibʼaj ri Profetas rchë xkʼüt chkiwäch achkë rma ri Mesías kʼo chë xtäj poqän chqä xkamsäx. Taq yeʼapon Emaús, ri kaʼiʼ achiʼaʼ riʼ nqʼalajin chkiwäch chë ri achï ri xtzjon pä kikʼë pa bʼey ya riʼ Jesús, ri xkʼasöx yän pä chkikojöl ri kamnaqiʼ (Lu 24:13-35). Chpan ri rkʼisbʼäl 40 qʼij xjeʼ Jesús chwäch Rwachʼlew, ryä kan kʼïy mul xkʼüt riʼ chkiwäch rtzeqelbʼëy. Ryä kan xkʼuqbʼaʼ kikʼuʼx, y rma riʼ ryeʼ ma xebʼison ta chik, ma xkixiʼij ta chik kiʼ chqä kan kiʼ kikʼuʼx xkiʼän. Chqä xjeʼ kichqʼaʼ rchë xkitzjoj ri ütz taq rtzjol chrij Rqʼatbʼäl Tzij Dios. w24.10 12 peraj 1-3

Taq nqʼax ri tiempo, jun akʼal ryonïl nkʼïy y ntok jun enter achï, ye kʼa ma ke riʼ ta nbʼanatäj qkʼë röj pa rchʼaʼäl Dios; röj nkʼatzin nqatäj qaqʼij rchë nqʼax chqawäch achkë riʼ ri ütz chqä ri ma ütz ta. Jun tzʼetbʼäl chrij reʼ ya riʼ ri xbʼanatäj kikʼë ri cristianos aj Corinto. Ryeʼ xkinmaj ri ütz taq rtzjol xtzjöx chkë, xeqasäx pa yaʼ, Dios xyaʼ pä ri loqʼoläj rchqʼaʼ pa kiwiʼ y kan kʼïy naʼoj xkʼut chkiwäch rma ri apóstol Pablo (Hch 18:8-11). Tapeʼ ke riʼ, ye kʼïy chkë ryeʼ majanä wä nqʼax chkiwäch achkë riʼ ri ütz chqä ri ma ütz ta, tapeʼ kikʼwan wä chik jojun jnaʼ yeqasan pa yaʼ (1Co 3:2). Rchë röj nqʼax chqawäch achkë riʼ ri ütz chqä ri ma ütz ta, naʼäy nkʼatzin nqarayij nqaʼän riʼ. Ri cristianos ri ma nkajoʼ ta nkiʼän riʼ, majun bʼëy xtqʼax ta chkiwäch achkë riʼ ri ütz chqä ri ma ütz ta (Pr 1:22). Röj ma nqajoʼ ta nqaʼän achiʼel jojun winäq ri nkiyoʼej chë yë ri kiteʼ kitat yebʼin chkë achkë kʼo chë nkiʼän tapeʼ ya kʼo chik kijnaʼ rchë yë ryeʼ yechaʼö ri nkajoʼ nkiʼän. Pa rkʼexel riʼ, röj nqajoʼ nqatäj qaqʼij rchë más jnan nuʼän qawäch rkʼë Jehová. We rït nanaʼ chë majanä nqʼax chqawäch achkë riʼ ri ütz chqä ri ma ütz ta, taʼij che rä Jehová chë katurtoʼ pä rchë narayij naʼän riʼ chqä chë tyaʼ pä awchqʼaʼ (Flp 2:13). w24.04 4 peraj 9, 10

Jehová nuʼij achkë nunaʼ taq nuqʼät tzij pa rwiʼ jun winäq chqä nuchüp rwäch (Eze 33:11). Jehová ma jurayil ta nuchüp rwäch jun winäq we majun ta jun rma rchë nuʼän riʼ. Ryä kan nupoqonaj kiwäch ri winäq y ronojel mul nukʼüt re naʼoj reʼ taq nkʼatzin. ¿Achkë winäq qataman chë ma xkekʼasöx ta pä chik rma Jehová? Le Biblia xa xuʼ jojun yertzjoj. Jun tzʼetbʼäl, Jesús xuʼij chë Judas Iscariote ma xtkʼasöx ta pä chik (Mr 14:21; tatzʼetaʼ chqä Jn 17:12 chqä ri nota de estudio). Judas kan rtaman wä achkë xuʼän taq xyaʼ qa rij chwäch Jehová chqä Rkʼajol (tatzʼetaʼ Mr 3:29 chqä ri notas de estudio). Jesús chqä xuʼij chë jojun chkë ri kʼamöl taq bʼey judíos ri itzel xkinaʼ che rä, ma xkekʼasöx ta pä chik (Mt 23:33; tatzʼetaʼ Jn 19:11 chqä ri nota de estudio «del hombre»). Y ri apóstol Pablo xuʼij chë ri apóstatas ri ma nkitzolij ta kiʼ, ma xkekʼasöx ta pä chkikojöl ri kamnaqiʼ (Heb 6:4-8; 10:29). w24.05 4 peraj 10, 11

Taq nqjeʼ naqaj che rä Jehová, Satanás majun ta achkë xtkowin xtuʼän chqë ri ma ta nqïl rsolik (1Jn 3:8). Y chwäch ri kʼakʼakʼ Rwachʼlew, Jehová xkerchajij ramigos chwäch xa bʼa achkë ri xtbʼanö chë xtchaʼ chiʼ kachbʼilanïk rkʼë ryä chqä chwäch ri kamïk (Ap 21:4). ¡Kan jun nüm spanïk nuyaʼ Jehová chqë rma nuyaʼ qʼij chqë rchë nqjeʼ pa rachoch ri akuchï nqkowin ronojel mul jnan nuʼän qawäch rkʼë ryä! (Eze 37:27). Ye kʼa ¿achkë nkʼatzin nqaʼän we nqajoʼ na nqjeʼ chriʼ? We jun winäq nqr·än invitar chrachoch, röj nqajoʼ nqatamaj achkë nrajoʼ ryä rchë nqaʼän. Ke riʼ chqä ri yoj kʼo pa rachoch Jehová. Röj nqajoʼ nqatamaj achkë nrajoʼ ryä rchë nqaʼän rchë ronojel mul xtqjeʼ pa rachoch. Rma kowan nqajoʼ ryä, nqaʼän jontir ri kʼo pa qaqʼaʼ rchë nqaʼän ri nqä chwäch (Col 1:10). Röj kʼo chë majun bʼëy nqamestaj ta achkë riʼ ryä. Ri nqaxiʼij qiʼ chwäch Jehová xtqrtoʼ rchë ma xtqaʼän ta ri ma nqä ta chwäch ryä chqä rchë xtqaqasaj qiʼ chwäch qaDios (Miq 6:8). w24.06 4 peraj 8, 9

Jehová xuʼij che rä Abrahán chë tbʼanaʼ jun ri kan kʼayewal naʼän: ryä xuʼij chë tkamsaj Isaac, ri rkʼajol, rchë nutzüj chwäch. ¿Achkë komä xnaʼ Abrahán? Rkʼë jbʼaʼ kan kowan xtiʼon ran. Tapeʼ ke riʼ, ryä xnmaj tzij. Taq ya nukamsaj wä rkʼajol, Dios xqʼät. Ri xuʼän Abrahán kʼo jun nukʼüt chkiwäch jontir ri winäq ri nkikʼuqbʼaʼ kikʼuʼx chrij Dios: Jehová ma xtkʼewaj ta xtyaʼ pa kamïk ri Rkʼajol xa rma kowan nqrajoʼ (Gé 22:1-18). Kʼïy jnaʼ chrij riʼ, taq Jehová xyaʼ Rpixaʼ Moisés chkë ri israelitas, ryä xuʼij chkë chë nkʼatzin yekikamsaj chköp chqä nkitzüj chwäch rchë nkuytäj kimak (Le 4:27-29; 17:11). Ri xkiʼän ri israelitas xkʼüt chë Jehová kʼo na jun más ütz xtyaʼ chwäch ri xkiyaʼ ryeʼ rma kan jurayil xkerköl ri winäq chwäch ri mak. Dios xuʼän chë ri rprofetas xkiʼij chë ri Rjatzul ri ixöq —ri Rkʼajol Dios— xttäj poqän chqä xtkamsäx (Is 53:1-12). w24.08 4 peraj 7, 8

Taq naskʼij rwäch aBiblia, takanuj rbʼanik rchë nasmajij ri naʼoj natamaj qa. Taq xtaskʼij jun peraj rchë Rchʼaʼäl Dios, taquʼ rij ya reʼ: «¿Achkë rbʼanik nsmajij ya reʼ komä o chi nwäch apü?». Tqabʼanaʼ che rä chë xaskʼij 1 Tesalonicenses 5:17, 18. Komä kachʼobʼon chrij rbʼanik yachʼö rït rkʼë Jehová. ¿Naʼij jontir ri kʼo pan awan che rä? ¿Jaruʼ mul yachʼö rkʼë ryä? ¿Achkë nbʼanö chawä chë nawajoʼ yatyoxin che rä? Rkʼë jbʼaʼ npë pan ajolon oxiʼ achkë nawajoʼ natyoxij che rä Jehová. We najäm awäch rchë naquʼ rij ya reʼ, tapeʼ xa jojun minutos, ma xa xuʼ ta xtakʼüt chë najin nakʼoxaj ri nuʼij Rchʼaʼäl Dios chawä, xa xtakʼüt chqä chë najin chik nachäp rbʼanik ri nuʼij chpan. Y si rït ronojel qʼij ke riʼ naʼän taq naskʼij rwäch aBiblia, taq xtqʼax ri tiempo más xkakowin xtaʼän ri nuʼij Jehová chawä. w24.09 4, 5 peraj 9, 10

Jehová xuʼän qa chqë chë más kiʼ qakʼuʼx nqanaʼ taq nqspan chwäch taq kʼo nspäx chqë röj. Kan kiʼ qakʼuʼx nqaʼän taq yeqatoʼ qachʼalal chqä kan ütz nqanaʼ taq ryeʼ yetyoxin chqë. Ye kʼa tapeʼ yetyoxin chqë o manä, röj nqkowin kiʼ qakʼuʼx nqaʼän rma ri nqaʼän kimä nkʼaj chik. Xa bʼa achkë na toʼïk xtqayaʼ chkë nkʼaj chik, ronojel mul tnatäj chqë ri nuʼij 2 Crónicas 25:9: «Jehová nkowin nuyaʼ más chawä rït». ¡Majun ta jun winäq nspan más chwäch Jehová! Y majun ta chik jun más ütz chwäch ri kan yë Jehová ntzolin rkʼexel chqë rma ri nqaʼän kimä ri nkʼaj chik. Rma riʼ, tqatjaʼ kʼa qaqʼij rchë nqakʼän qanaʼoj chrij Qatat kʼo chkaj y qspan achiʼel nspan ryä. w24.09 30, 31 peraj 20, 21

Jehová kan nupoqonaj chqä nujyowaj qawäch (Sl 103:13; Is 49:15). Taq nqatäj poqän, kan nqʼax chwäch achkë nqanaʼ chqä kan poqän nunaʼ ran (Zac 2:8). Chqä nqrtoʼ rchë nqjelun rkʼë chqä rchë nq·ok ramigos (Sl 25:14; Hch 17:27). Y ma xa xuʼ ta riʼ, Jehová nuqasaj riʼ y «nwukeʼ qa rchë nutzʼët ri kaj chqä le Rwachʼlew, rchë nuyäk qʼanäj chpan ri poqlaj ri winäq ri nuqasaj riʼ» (Sl 113:6, 7). ¿Achkë ma ta xtjowan xtyaʼ rqʼij jun Dios ri ke riʼ rnaʼoj? Nqayaʼ rqʼij Jehová rma nqajoʼ chë ri winäq nkitamaj rwäch. Ye kʼïy winäq nkiquʼ chë Dios ma ütz ta rnaʼoj. ¿Achkë rma? Rma Satanás kan kʼïy tzʼukün taq tzij rbʼin chrij chqä rtzʼapin kiwäch ri winäq (2Co 4:4). Ryä rbʼanon chë ryeʼ nkinmaj chë Jehová chanin nkatäj ryowal, ma nutzʼët ta taq röj nqatäj poqän chqä chë yë ryä ajmak chë kʼo kʼïy ma ütz ta yebʼanatäj chwäch Rwachʼlew. Ye kʼa röj qataman chë ya riʼ ma kantzij ta. Y rma qataman riʼ, nqkowin yeqatoʼ ri winäq rchë nkitamaj achkë qäs rnaʼoj qaDios, y taq nqaʼän riʼ nqayaʼ rqʼij ryä (Is 43:10). w25.01 3 peraj 6, 7

Tapeʼ Jesús, ri Rkʼajol Dios, majun ta wä mak chrij chqä xeruʼän wä milagros, Satanás xerksaj jojun winäq rchë xkitzʼük tzij chrij. Jun tzʼetbʼäl. Ri kʼamöl taq bʼey judíos nkiʼij wä chkë ri winäq chë, rkʼë rtoʼik «ri nqʼatö tzij pa kiwiʼ ri demonios», Jesús nresaj wä ri demonios ri chapayon kichë ri winäq (Mr 3:22). Chrij riʼ, taq Jesús xqʼat tzij pa rwiʼ, ri kʼamöl taq bʼey judíos xkiqʼabʼaj chrij chë ryä xyöqʼ Dios chqä xekowin chkij ri winäq rchë xkiʼij chë tkamsäx (Mt 27:20). Jbʼaʼ chrij riʼ, taq rtzeqelbʼëy Jesús xkichäp rtzjoxik rchʼaʼäl Dios, ri itzel xkinaʼ chkë xkiʼän chë ri winäq xekatäj pä chkij (Hch 14:2, 19). Rkʼë ri nuʼij Hechos 14:2, ri wuj La Atalaya rchë 1 de diciembre rchë 1998 xuʼij chë ri judíos ma xa xuʼ ta ma xkinmaj ta ri naʼoj xtzjöx chkë, xa xkichäp chqä rtzjoxik ri ma ütz ta chkij ri cristianos rchë ri winäq ri ye kʼo chkipan nkʼaj chik tinamït ma nkiyaʼ ta kixkïn chkë. Komä, Satanás kʼa najin na nutzʼük tzij chqä «najin yerqʼöl jontir winäq». w24.04 11 peraj 15, 16

Ma yë ta rkamik jun winäq nbʼanö chë xtrïl rkʼaslemal ri ma xtkʼis ta. Jehová kan pa rbʼeyal nuqʼät tzij, y jontir ri nuʼän kan ütz (Sl 33:4, 5). Röj qataman chë «ri Juez pa rwiʼ jontir Rwachʼlew» kan xtuʼän ri ütz. Chqä, ma tqamestaj ta chë ma yë ta rtinamit jun winäq nbʼanö chë xtrïl rkʼaslemal ri ma xtkʼis ta. Jehová majun bʼëy xtuʼij ta kʼsïkʼ chkë ri winäq ri xejeʼ chkipan tinamït ri akuchï majun bʼëy xkikʼoxaj ta chrij ri ütz taq rtzjol chrij Rqʼatbʼäl Tzij ryä (Mt 25:46). We röj kan nqarayij yeqatoʼ ri winäq riʼ, más na chik nurayij nuʼän riʼ «ri Juez pa rwiʼ jontir Rwachʼlew». Ma qataman ta achkë xtuʼän Jehová chpan ri nimaläj tijöj poqonal. Rkʼë jbʼaʼ jojun chkë ri winäq riʼ xtkitamaj rwäch ryä chqä xtkikʼuqbʼaʼ kikʼuʼx chrij taq ryä xtchʼajchʼobʼej rbʼiʼ chkiwäch jontir winäq (Eze 38:16). w24.05 12 peraj 14, 15

Röj, rsamajelaʼ Jehová, nqä chqawäch nqatolaʼ qiʼ (2Co 8:4). Ye kʼa kʼo mul nkʼatzin ma nqaxiʼij ta qiʼ nqaʼän riʼ. Nqaʼij riʼ rma taq nchapatäj jun chʼaʼoj, ri ukʼwäy taq bʼey kitaman chë qachʼalal nkʼatzin nkʼuqbʼäx kikʼuʼx, o rkʼë jbʼaʼ nkʼatzin nkʼwäx kiBiblia, kipublicaciones o nyaʼöx ri nkʼatzin chkë. Rma ri ukʼwäy taq bʼey yekajoʼ qachʼalal, ma nkikʼewaj ta nkiyaʼ ri nkʼatzin chkë tapeʼ xtxiʼin rij kikʼaslemal we xtkiʼän riʼ. Taq nbʼix chqë chë keqatoʼ qachʼalal, nkʼatzin nqanmaj tzij rchë nqtoʼon rchë jnan nuʼän qawäch. Rma riʼ tqabʼanaʼ ri nuʼij pä ri sucursal chqë (Heb 13:17). Ri ukʼwäy taq bʼey chaq taqïl nkʼatzin nkitzʼët achkë rbʼin pä ri sucursal chrij ri achkë nkʼatzin nqaʼän apü loman majanä nbʼanatäj jun qʼeqäl jöbʼ, jun nüm slonel, o achkë nkʼatzin nqaʼän we nbʼanatäj jun chkë ri kʼayewal riʼ (1Co 14:33, 40). Ma tqaxiʼij ta qiʼ nqaʼän ri nbʼix chqë, ye kʼa tqachajij chqä qiʼ (Pr 22:3). Tqatzʼetaʼ na achkë rbʼanik ütz nqtoʼon. We ma nkʼatzin ta, ma tqaʼän ta xa bʼa achkë jun ri xa xtxiʼin rij qakʼaslemal we xtqaʼän riʼ. Tqakʼuqbʼaʼ qakʼuʼx chrij Jehová. Ryä nqrtoʼ pä rchë nqatzʼët achkë ütz nqaʼän rchë yeqatoʼ qachʼalal. w24.07 4 peraj 8; 5 peraj 11

Ri qʼatöy tzij David rtaman wä rwäch Jehová chqä rkʼuqbʼan wä rkʼuʼx chrij. Ryä xkʼutuj rtoʼik che rä taq ri qʼatöy tzij Saúl chqä nkʼaj chik winäq xkajoʼ xkikamsaj. Taq ryä xtzʼët chë Jehová xkʼoxaj ri xuʼij che rä chqä xköl pa kiqʼaʼ ri winäq riʼ, David xuʼij ya reʼ: «¡Jehová kan kʼäs!» (Sl 18:46). Kikʼë re tzij reʼ, David ma xa xuʼ ta xrajoʼ xuʼij chë Jehová kantzij kʼo. Kʼo jun libro nuʼij chë ryä najin wä nukʼüt chë rkʼuqbʼan rkʼuʼx chë Jehová ya riʼ «ri kʼaslïk Dios ri ronojel mul nutoʼ rtinamit». David xkowin xtzʼët achkë rbʼanik xtoʼöx pä rma Jehová chpan rkʼaslemal, y ya riʼ xbʼanö che rä chë xyaʼ más chwäch ran chë Jehová kan kʼäs. Rma riʼ xjeʼ rchqʼaʼ rchë ma xyaʼ ta qa ryaʼik rqʼij ryä (Sl 18:28, 29, 49). Ri nqayaʼ chwäch qan chë Jehová ya riʼ ri kʼaslïk Dios xtqrtoʼ rchë kan kiʼ qakʼuʼx xtqayaʼ rqʼij ryä, xtyaʼ qachqʼaʼ rchë xtqaköchʼ xa bʼa achkë kʼayewal chqä xtuʼän chqë chë kan rkʼë ronojel qan xtqaʼän rsamaj. Chqä, xtqrtoʼ rchë ronojel mul nqajoʼ jnan nuʼän qawäch rkʼë ryä. w24.06 20, 21 peraj 3, 4

¿Achkë nukʼüt qa chqawäch röj ri xtzʼibʼaj äl ri apóstol Pablo chkë ri cristianos aj Tesalónica? Nukʼüt chqawäch chë, we kʼo jun ntzjöx chqë ri ma rkʼwan ta riʼ kikʼë ri naʼoj ye qataman chpan le Biblia, tqachajij qiʼ. Ojer qa, chpan ri Unión Soviética, ri winäq ri itzel nkinaʼ chqë xkitäq jun carta chkë qachʼalal ri akuchï xkiʼij äl chë jojun chkë ryeʼ ütz nkijäch kiʼ rkʼë rtinamit Dios rchë nkiʼän chik jun molaj. Tapeʼ ri carta riʼ xqʼalajin chë achiʼel ta rkʼë ri central mundial petenäq wä, ri qachʼalal ri kikʼuqbʼan wä kikʼuʼx chrij rtinamit Dios ma xeqä ta pa kiqʼaʼ ri winäq riʼ. Ryeʼ xkitzʼët chë ri nuʼij chpan ri carta riʼ ma rkʼwan ta riʼ rkʼë jontir ri kitaman chpan le Biblia. Ke riʼ chqä jbʼaʼ nbʼanatäj pa qaqʼij komä. Ri winäq ri itzel nkinaʼ chqë kʼo mul nkiksaj ri internet chqä ri redes sociales rchë nkisüqʼ chqawäch chqä rchë yojkijäch. Rchë ma xtbʼanatäj ta ya riʼ qkʼë, nkʼatzin nqatzʼët na we ri nqaskʼij chqä ri nqakʼoxaj kikʼwan kiʼ kikʼë ri naʼoj ri qataman pä chpan le Biblia (2Te 2:2; 1Jn 4:1). w24.07 12 peraj 14, 15

Jun ri kan más rejqalen ri nkowin nuʼän jun winäq ya riʼ nujäch riʼ pa rqʼaʼ Jehová chqä ntok chpan rfamilia. Jehová kʼo ta nrajoʼ chë kan jontir winäq nkiʼän riʼ. ¿Achkë rma? Rma ryä nrajoʼ chë jnan nuʼän kiwäch rkʼë chqä chë majun bʼëy chik yekäm ta (Dt 30:19, 20; Gál 6:7, 8). Jehová nrajoʼ chë ri winäq pa kan naläx wä nkiyaʼ rqʼij, y nuyaʼ qʼij chkë chë yë ryeʼ yetzʼetö we nkiʼän riʼ o manä. Ye kʼa, ¿achkë nbʼanatäj taq jun cristiano ri qasan chik pa yaʼ nqä chpan jun mamaʼ mak? We ma nutzolij ta riʼ, nkʼatzin nesäx qa pa congregación (1Co 5:13). Ye kʼa, yajün taq nbʼanatäj riʼ, Jehová nurayij chë ri winäq riʼ nutzolij riʼ chqä chë jnan chik jmul nuʼän rwäch rkʼë. Nqaʼij riʼ rma jun rma ri xyaʼ Rkʼajol pa kamïk ya riʼ chë nkowin nuküy kimak ri winäq ri kantzij nkitzolij kiʼ. Ri qaDios kowan nqrajoʼ, rma riʼ nutäj rqʼij chkij ri xeqä chpan jun mamaʼ mak chë tkitzolij kiʼ (Zac 1:3; Ro 2:4; Snt 4:8). w24.08 14 peraj 1, 2

Taq ri apóstol Juan xtzʼibʼaj ri rox rcarta, ye kʼo jojun najin wä nkikʼüt tzʼukün taq naʼoj chqä najin wä yekijäch ri cristianos. Ye kʼa jojun chik najin wä yekismajij ri kantzij taq naʼoj. Ryeʼ nkinmaj wä rtzij Jehová chqä nkismajij wä rpixaʼ ryä (2Jn 4, 6). Re cristianos reʼ ma xa xuʼ ta xkiʼän chë Juan kiʼ rkʼuʼx xuʼän, xa xkiʼän chqä chë Jehová kiʼ rkʼuʼx xuʼän kikʼë (Pr 27:11). ¿Achkë naʼoj nqatamaj qa röj? Ri nqanmaj rtzij Dios nuʼän chë kiʼ qakʼuʼx nqaʼän (1Jn 5:3). Röj kan kiʼ qakʼuʼx nqaʼän taq nqatamaj chë Jehová kiʼ rkʼuʼx qkʼë. Ryä kan ütz nutzʼët taq röj ma nqaqʼäj ta rtzij chqä taq nqasmajij ri naʼoj ye kʼo chpan Rchʼaʼäl. Chqä, ri ye kʼo rkʼë ryä chlaʼ chkaj, kan kiʼ chqä kikʼuʼx nkiʼän (Lu 15:10). Y röj chqä kan kiʼ qakʼuʼx nqaʼän taq nkʼaj chik qachʼalal ma nkiqʼäj ta rtzij Jehová (2Te 1:4). Taq xtchup rwäch jontir ri itzelal kʼo komä, röj kan jaʼäl xtqanaʼ rma xqanmaj rtzij Jehová. w24.11 12 peraj 17, 18

¿Jaruʼ tiempo nkʼatzin nqʼax rchë naʼij che rä jun qachʼalal chë nawajoʼ natamaj más rwäch? We kan chanin xtaʼij che rä, rkʼë jbʼaʼ ryä xtquʼ chë rït kan jontir chanin nawajoʼ (Pr 29:20). Ye kʼa we ryä rtzʼeton chik chë rït kʼo nawajoʼ rkʼë y ma naʼij ta yän che rä, rkʼë jbʼaʼ ryä xtquʼ chë rït ma yakowin ta nachaʼ ri nawajoʼ naʼän (Ec 11:4). Ma tamestaj ta chë, rchë naʼij che rä jun qachʼalal chë nawajoʼ natamaj más rwäch, ma nkʼatzin ta chë kan ayaʼon chik chwäch awan chë rkʼë ryä xkakʼleʼ wä. Ye kʼa ri nkʼatzin naʼän ya riʼ natzʼët we kantzij nawajoʼ yakʼleʼ chqä ma namestaj ta chë rkʼë jbʼaʼ yë ri qachʼalal riʼ xttok akʼlaj. ¿Y si natzʼët chë jun qachʼalal nrajoʼ nutamaj más awäch rït? ¿Achkë ütz naʼän? We ma ya riʼ ta ri nawajoʼ, tatjaʼ aqʼij rchë ma naʼän ta chë ryä nunaʼ chë rït kʼo nawajoʼ rkʼë. Ma ütz ta xtaʼän we xtaʼän chë ryä xtbʼä ran chawij ye kʼa rït majun ta nawajoʼ rkʼë (Ef 4:25). w24.05 23 peraj 9, 10

Ri qachʼalal ri kantzij chaʼon rma Jehová chqä ma xtqʼäj ta rtzij ryä «xtkʼwäx äl», ntel chë tzij, xtbʼä chkaj rchë xtqʼät tzij rkʼë Jesús chpan Rqʼatbʼäl Tzij Dios. We jun qachʼalal ri chaʼon rchë nbʼä chkaj ma nuʼän ta chik ri nkʼatzin rchë ronojel mul jnan nuʼän rwäch rkʼë Jehová, ma xtkʼwäx ta chkaj taq xkekʼwäx jontir qachʼalal ri yechaʼon rma Dios (Mt 24:31). Y ma tqamestaj ta chë jontir ri winäq ri xtyaʼöx kikʼaslemal chwäch Rwachʼlew nkʼatzin chqä nkismajij ri xkʼüt qa Jesús. Ryeʼ nkʼatzin nkinmaj rtzij Dios chqä nkikʼüt chë najin nkiyoʼej ri qʼij taq xtchup rwäch ri itzelal. Rma röj kan qataman rwäch Jehová, nqakʼuqbʼaʼ qakʼuʼx chrij jontir ri nuchaʼ nuʼän ryä. Rma riʼ ma nuʼän ta kaʼiʼ qakʼuʼx chrij taq nqakʼoxaj chë pa qaqʼij komä kʼa najin na yerchaʼ jojun qachʼalal rchë yebʼä chkaj. Tnatäj chqë ri xuʼij Jesús taq xtzjon chkij ri achiʼaʼ ri xyaʼöx kisamaj rma jun achï taq ya xqä qa Qʼij (Mt 20:1-16). Ri achiʼaʼ riʼ xa jnan päq xkichʼäk kikʼë ri nkʼaj chik winäq ri najin wä chik yesamäj taq ryeʼ xeʼapon. Ke riʼ chqä xtbʼanatäj kikʼë jontir qachʼalal ri yechaʼon rchë yebʼä chkaj chqä nkinmaj rtzij Dios, ryeʼ xtyaʼöx kikʼaslemal chlaʼ chkaj tapeʼ ma jnan ta tiempo xechaʼöx rma Jehová. w24.09 24 peraj 15-17

Jesús xkʼüt qa chqawäch achkë nkʼatzin nqaʼän taq nkʼaj chik itzel kinaʼoj nkiʼän qkʼë. Ryä kan ye kʼïy winäq ke riʼ xkiʼän rkʼë. Ye kʼo jojun rchʼalal ma xkinmaj ta chë yë ryä ri Mesías chqä xkiʼij chë xa xuʼän itzel rjolon. Ri kʼamöl taq bʼey judíos xkiqʼabʼaj chrij chë xa kisamaj ri demonios najin nuʼän. Y ri soldados aj Roma xetzeʼen chrij, kowan xkichʼäy chqä xkikamsaj (Mr 3:21, 22; 14:55; 15:16-20, 35-37). Tapeʼ ke riʼ, Jesús xköchʼ jontir ri xkiʼän che rä y ma xtzolij ta rkʼexel chkë. ¿Achkë nqatamaj qa röj chrij ri xuʼän ryä? (1Pe 2:21-23). Jesús xkʼüt qa chqawäch achkë nkʼatzin nqaʼän taq nkʼaj chik kʼo jun ma ütz ta nkiʼän chqë. Ryä rtaman wä ajän ütz ntzjon y ajän ma ütz ta nuʼän riʼ (Mt 26:62-64). Tqaquʼ na peʼ rij ya reʼ. Taq ri winäq xkitzʼük tzij chrij, kʼo mul ryä majun ta xuʼij chkë (Mt 11:19). Y, taq ryä xtzjon kikʼë, ma xeryöqʼ ta nixta xuʼij chë kʼo xtuʼän chkë. w24.11 5 peraj 9, 10

Tqabʼanaʼ che rä chë kʼo jun nqaspaj che rä jun qamigo rchë nuksaj. ¿Achkë xtqanaʼ we ryä xa xtkʼöl chqä xtmestaj ri xqayaʼ che rä? Kantzij na wä chë kan xtqbʼison. Ye kʼa, kan kiʼ qakʼuʼx xtqaʼän we ryä nutyoxij chqë chqä nuksaj ri xqayaʼ che rä. Ke riʼ chqä Jehová, ryä xyaʼ Rkʼajol pa kamïk xa qmä röj. ¿Achkë komä nunaʼ ryä taq röj nqakʼüt chwäch chë nqatyoxij ri spanïk riʼ che rä chqä nqatyoxij chë kowan nqrajoʼ? Kantzij na wä chë ryä kan kiʼ rkʼuʼx nuʼän (Jn 3:16; Ro 5:7, 8). Ye kʼa taq yeqʼax ri jnaʼ, rkʼë jbʼaʼ xa nqamestaj ri xkiʼän Jehová chqä Jesús qmä röj. Röj kan nqatyoxij ri xkiʼän ryeʼ, ye kʼa taq nqamestaj, ya riʼ xa achiʼel ta najin nqakʼöl qa ri spanïk riʼ. Rchë ma nqaʼän ta riʼ chqä rchë ronojel mul nqtyoxin che rä Jehová, chaq taqïl nkʼatzin nqaquʼ rij ri xuʼän ryä chqä Rkʼajol pa qawiʼ. w25.01 26 peraj 1, 2

Ri ukʼwäy bʼey «kʼo chë ma kʼa riʼ ta ttok cristiano». Tapeʼ ma kʼïy ta jnaʼ rkʼwan qasan pa yaʼ, kʼo chë nukʼüt chë kan jnan rbʼanon rwäch rkʼë Jehová chqä chë qʼaxnäq chik chwäch achkë riʼ ri ütz chqä ri ma ütz ta. Rchë jun qachʼalal ntok ukʼwäy bʼey, nkʼatzin nukʼüt chë, achiʼel xuʼän Jesús, nuqasaj riʼ y nuyoʼej na chë yë Jehová nbʼin che rä achkë rbʼanik kʼo chë nuyaʼ rqʼij chqä ajän ütz nuʼän riʼ (Mt 20:23; Flp 2:5-8). Chqä kʼo chë nukʼüt chë «nunmaj rtzij Dios», nusmajij rpixaʼ chqä nuʼän ri nuʼij pä rtinamit Dios che rä. Le Biblia nuʼij chë ri ukʼwäy bʼey kʼo chë «rtaman nukʼüt ri naʼoj ye kʼo chpan rchʼaʼäl Dios». ¿Ntel chë tzij riʼ chë nkʼatzin kan jaʼäl nuʼän chkë rtzijonem? Manä, ma kan ta ya riʼ nkʼatzin. Ye kʼo ye kʼïy ukʼwäy taq bʼey ma kan ta achkë rbʼanik nkiʼän che rä kitzijonem, ye kʼa kan jaʼäl nkiʼän che rä taq nkitzjoj le Biblia chkë ri winäq chqä taq nkikʼuqbʼaʼ kikʼuʼx qachʼalal. w24.11 23, 24 peraj 14, 15

We naskʼij chpan le Biblia jun texto ri ma nqʼax ta chawäch, takanuj más naʼoj chrij riʼ. Chrij riʼ, xa bʼa achkë hora chpan ri qʼij, kachʼobʼon chrij ri xatamaj qa chrij Jehová, chrij Rkʼajol chqä chrij rbʼanik yatkajoʼ (Sl 119:97 nota). Ma tikʼo ta akʼuʼx we ma ronojel ta mul kʼo kʼakʼakʼ taq naʼoj natamaj qa taq naskʼij rwäch aBiblia. Nqkowin nqaʼij chë ri nqaskʼij rwäch le Biblia achiʼel jbʼaʼ rkanuxik oro. Ye kʼïy winäq kan kʼïy horas o hasta kʼïy qʼij nukʼwaj chkiwäch rchë nkïl oro. Ma nikʼo ta kikʼuʼx nkikanuj rma chkiwäch ryeʼ, tapeʼ xa jbʼaʼ oro nkïl, ya riʼ kan kʼo rqʼij. Ye kʼa ri naʼoj ye kʼo chpan le Biblia kʼo más kiqʼij chwäch ri oro (Pr 8:10). Rma riʼ, ma tikʼo ta akʼuʼx naskʼij chqä natjoj awiʼ chrij le Biblia (Sl 1:2). w25.01 24, 25 peraj 14, 15

Jehová nrajoʼ chë röj ma nqakʼewaj ta yeqaküy ri kʼo ma ütz ta nkiʼän chqë (Sl 86:5; Lu 17:4; Ef 4:32). Chpan re tjonïk reʼ xtqatzʼët achkë oxiʼ xtqtoʼö rchë xkeqaküy nkʼaj chik. Rkʼë jbʼaʼ jun winäq kʼo jun nuʼij o kʼo jun nuʼän chqë ri kowan nqrsök, ye kʼa kan más na chik ntiʼon chqë we kan jun qamigo o jun qachʼalal pa qachoch nbʼanö ya riʼ chqë (Sl 55:12-14). Kʼo mul, taq nbʼan ya riʼ chqë, nqanaʼ chë achiʼel ta jun espada nchʼik pa qan (Pr 12:18). Rkʼë jbʼaʼ nqajoʼ nqaʼän chë achiʼel ta ma xtiʼon ta ri xbʼan chqë. Ye kʼa ya riʼ xa achiʼel ta kʼo jun nkichʼïk pa qachʼakul, nqayaʼ qa chriʼ y ma nqesaj ta äl. Ma xtqkowin ta kiʼ qakʼuʼx xtqaʼän si nqaʼän chë achiʼel ta ma xtiʼon ta ri xbʼan chqë. Taq jun winäq nqrsök, rkʼë jbʼaʼ kan chanin npë qayowal. Le Biblia nuʼij chë kʼo mul kan ke riʼ xtbʼanatäj qkʼë. Tapeʼ ke riʼ, nuʼij chqë chë ma ütz ta nqayaʼ qʼij chë ri nqanaʼ nchʼakon chqij (Sl 4:4; Ef 4:26). ¿Achkë rma? Rma taq kʼo qayowal, kʼo mul ma yë ta ri ütz nqaʼän (Snt 1:20). Ma tqamestaj ta ya reʼ: kan qchë wä röj npë qayowal, ye kʼa pa qaqʼaʼ röj kʼo wä si njeʼ na qayowal che rä jun winäq o manä. w25.02 15 peraj 4-6

Jesús xtzjoj rij jun achï rchë xkʼüt chë majun nkʼatzin wä chë jun winäq njeʼ kʼïy rbʼeyomal, «ye kʼa majun ta rbʼeyomal rkʼë Dios» (Lu 12:16-21). Röj ma qataman ta achkë xtbʼanatäj pa qakʼaslemal chwaʼq kabʼij (Pr 23:4, 5; Snt 4:13-15). Chqä, Jesús xuʼij chë jontir ri nkajoʼ yeʼok rtzeqelbʼëy ryä, nkʼatzin ma nkikʼewaj ta nkiyaʼ qa ri kʼo kikʼë (Lu 14:33, nota). Pa naʼäy siglo, ri cristianos aj Judea kʼo chë xkiʼän ya riʼ, y ma xkikʼewaj ta xkiʼän (Heb 10:34). Pa qaqʼij komä, ye kʼïy qachʼalal lesan kisamaj o ri kʼo kikʼë rma ma nkajoʼ ta nkitoʼ jun partido político (Ap 13:16, 17). Ryeʼ kikʼutun chë kikʼuqbʼan kikʼuʼx chrij ri rtzjun Jehová, rma ryä rtzjun ya reʼ: «Majun bʼëy xkatinyaʼ ta qa chqä majun bʼëy xkatinmestaj ta qa» (Heb 13:5). Röj nqatäj qaqʼij rchë nqatzʼët apü achkë xtqaʼän rchë xtqïl ri xtkʼatzin chqë taq xtqrjïx, chqä nqakʼuqbʼaʼ qakʼuʼx chrij Jehová we kʼo jun xtbʼanatäj ri ma ya riʼ ta qachʼobʼon. w25.03 29, 30 peraj 13, 14

Jehová ma nuyoʼej ta chë qayonïl röj nqatäj qaqʼij rchë nqʼax chqawäch achkë riʼ ri ütz chqä ri ma ütz ta. Ryä yeryaʼon ukʼwäy taq bʼey pa congregación rchë yojkitoʼ rchë «xtqchʼobʼon achiʼel nuʼän jun winäq ri ma akʼal ta chik chqä xtqchʼobʼon achiʼel Cristo» (Ef 4:11-13). Chqä nuyaʼ pä ri loqʼoläj rchqʼaʼ pa qawiʼ ri nqrtoʼ rchë «nqchʼobʼon achiʼel nchʼobʼon Cristo» (1Co 2:14-16). Jehová chqä xuʼän chë xetzʼibʼäx qa ri kajiʼ Evangelios ri yojkitoʼ rchë nqatamaj ri xuʼän Jesús taq xjeʼ chwäch le Rwachʼlew. We röj nqchʼobʼon chqä nqtzjon achiʼel Jesús y nqaʼän ri xuʼän ryä, ya riʼ xtqrtoʼ rchë xtqʼax chqawäch achkë riʼ ri ütz chqä ri ma ütz ta. Ye kʼa, rchë nqʼax chqawäch achkë riʼ ri ütz chqä ri ma ütz ta, röj nkʼatzin yeqatamaj nkʼaj chik naʼoj, y ma xa xuʼ ta «ri nkʼatzin nqatamaj chrij ri Cristo». w24.04 4, 5 peraj 11, 12

Jontir röj ronojel qʼij kan kʼo achkë nqachaʼ nqaʼän. Jojun chkë riʼ ma kwest ta nuʼän chqawäch nqachaʼ, achiʼel taq nqatzʼët achkë xtqatäj nmaqʼaʼ o achkë hora xtqwär. Ye kʼa jojun chik kan kwest nuʼän chqawäch nqachaʼ achkë xtqaʼän, achiʼel taq nqatzʼët achkë nkʼatzin nqaʼän rchë ma kan ta nqyawäj, rchë nqaknaj qiʼ (nqaqʼomaj qiʼ), rchë jnan nuʼän qawäch rkʼë qafamilia o rchë nqkowin nqayaʼ rqʼij Dios. Nqajoʼ chë ri nqachaʼ nqaʼän kʼo ütz nukʼäm pä pa qawiʼ röj chqä pa rwiʼ qafamilia, ye kʼa ri más nqajoʼ ya riʼ chë Jehová kan ütz nutzʼët ri nqachaʼ nqaʼän (Ro 12:1, 2). Taq kʼo jun nawajoʼ naʼän, ri nkʼatzin naʼän ya riʼ natamaj jontir chrij riʼ, rchë ke riʼ kan yë ri ütz xtachaʼ. ¿Achkë rma nkʼatzin naʼän riʼ? Tqabʼanaʼ che rä chë jun winäq nbʼä rkʼë jun doctor rma kʼo jun ryabʼil. ¿Xttamaj komä ri doctor riʼ achkë aqʼon xtyaʼ che rä si ma rtaman ta achkë ryabʼil ri winäq riʼ o ma xkʼutuj ta naʼäy che rä achkë ntiʼon che rä? Manä, ryä ma xttzʼët ta achkë aqʼon xtyaʼ che rä. Ke riʼ chqä rït. Kan yë ri ütz xtachaʼ xtaʼän si naʼäy natamaj na jontir chrij ri nawajoʼ naʼän. w25.01 14 peraj 1-3

Jehová kan nupoqonaj kiwäch ri winäq «y ma nrajoʼ ta chë kʼo ta jun nchup rwäch» (2Pe 3:9). ¿Achkë rbʼanik xkʼüt ryä chë xpoqonaj kiwäch jojun winäq ri xekiʼän nmaʼq taq mak? Ri qʼatöy tzij David xuʼän jun nüm mak rkʼë rxjayil jun achï chqä xuʼän chë xkamsäx ri achï riʼ. Ye kʼa ryä xtzolij riʼ che rä ri nmaʼq taq mak riʼ y Jehová xpoqonaj rwäch chqä xküy rmak (2Sa 12:1-12). Ri qʼatöy tzij Manasés kan kʼïy jnaʼ xeruʼän kʼïy itzelal. Tapeʼ ryä kan itzel wä rnaʼoj, Jehová xpoqonaj rwäch chqä xküy rmak rma kan rkʼë ronojel ran xtzolij riʼ (2Cr 33:9-16). Ri xbʼanatäj kikʼë re kaʼiʼ qʼatöy taq tzij reʼ nukʼüt chqawäch chë Jehová nupoqonaj kiwäch ri winäq taq ryä nutzʼët chë kʼo rma nuʼän ri. Ryä xkerkʼasoj pä David chqä Manasés rma ryeʼ xkiyaʼ qa kimak chkij chqä xkitzolij kiʼ. w24.05 4 peraj 12