Jun chkë ri nbʼanö chë ri kʼlan taq winäq kiʼ kikʼuʼx nkiʼän ya riʼ taq naläx jun kalkʼwal. Kantzij na wä chë ryeʼ kowan nkajoʼ y nkajoʼ chë ryä nkʼïy qʼanäj. Ye kʼa we ma xtkʼïy ta, ryeʼ xa xtchʼpü kikʼuʼx chrij. Ke riʼ chqä Jehová. Ryä kan kiʼ rkʼuʼx nuʼän taq nutzʼët chë röj achiʼel ta nqatamaj nqbʼiyïn chpan Rchʼaʼäl, ye kʼa nrajoʼ chqä chë achiʼel ta nqkʼïy qʼanäj (1Co 3:1). Jehová nrajoʼ chë jontir ri cristianos yechʼobʼon «achiʼel nuʼän jun winäq ri ma akʼal ta chik». Taq le Biblia nutzjoj rij jun cristiano ri ma nchʼobʼon ta chik achiʼel nuʼän jun akʼal, ma ntel ta chë tzij chë ri cristianos riʼ ke riʼ rbʼanik nchʼobʼon rma rjnaʼ. Ri tzij griego ri xksäx rchë ri tzij «ma akʼal ta chik» ntel chqä chë tzij «kʼo chik rnaʼoj» chqä «kan tzʼaqät» (1Co 2:6). Rma riʼ, röj ma nqchʼobʼon ta chik achiʼel nuʼän jun akʼal taq nqʼax chqawäch achkë riʼ ri ütz chqä ri ma ütz ta. ¿Ntel chë tzij riʼ chë taq jun winäq ke riʼ chik rbʼanik nchʼobʼon majun ta chik achkë nkʼatzin nuʼän? Ma ke riʼ ta. Ryä nkʼatzin na nutäj más rqʼij (1Ti 4:15). w24.04 2 peraj 1, 3

We nkʼutüx chawä achkë riʼ Jehová chawäch rït, rkʼë jbʼaʼ xtaʼij: «Ryä wamigo, Ntat chqä nDios». O rkʼë jbʼaʼ kʼo chik nkʼaj ri xtaʼij chrij ryä. Ye kʼa ¿xtaʼij komä «yë ryä ri nkʼulü wchë pa rachoch»? Ri qʼatöy tzij David xuʼij chë rachbʼilanïk Jehová kikʼë rsamajelaʼ achiʼel jbʼaʼ rachbʼilanïk jun winäq kikʼë rwlaʼ (rinvitados). Ryä xkʼutuj ya reʼ: «Nimaläj Jehová, ¿achkë winäq nkowin ntok pan awachoch? ¿Achkë komä nkowin njeʼ pa rwiʼ ri loqʼoläj ajyuʼ?» (Sl 15:1). Re tzij reʼ, ri xetzʼibʼäx rkʼë rtoʼik Dios, nkikʼüt chqawäch chë röj nqkowin nq·ok pa rachoch Jehová, ntel chë tzij, nqkowin nq·ok ramigos ryä. Pa naʼäy, Jehová xa ryonïl wä kʼo, ye kʼa taq xuʼän Rkʼajol, ryä xyaʼ qʼij che rä rchë xok pa rachoch. ¡Kantzij na wä chë Jehová kan kiʼ rkʼuʼx xkʼül apü! Le Biblia nuʼij chë ryä kan «kiʼ rkʼuʼx» xnaʼ rma Rkʼajol, y Rkʼajol ronojel mul kiʼ rkʼuʼx xuʼän rma kʼo rkʼë ryä (Pr 8:30). w24.06 2 peraj 1-3

Taquʼ rij ya reʼ: más 340,000 achiʼaʼ kimolon kiʼ rchë nkiʼän qʼatöy tzij che rä David. Oxiʼ chik qʼij najin nkʼaxatäj pa kiwiʼ ri jyuʼ ri ye kʼo naqaj che rä Hebrón chë ri achiʼaʼ riʼ najin yetzjon, chqä najin yebʼixan che rä Jehová (1Cr 12:39). Chkikojöl ryeʼ kʼo Sadoc, jun kʼajol ri rkʼë jbʼaʼ ma kan ta nqʼalajin wä chkikojöl jontir ri achiʼaʼ riʼ. Ye kʼa Jehová xtzʼët ri kʼajol riʼ y xrajoʼ chë röj nqatamaj chë ryä xjeʼ chriʼ (1Cr 12:22, 26-28). Sadoc jun sacerdote ri xsamäj rkʼë ri sumo sacerdote Abiatar. Ryä xyaʼöx kowan rnaʼoj rma Jehová chqä nqʼax wä chwäch achkë nrajoʼ ryä rchë nbʼan (2Sa 15:27). Ryä ma nuxiʼij ta wä riʼ nuʼän ri nrajoʼ Dios. Chpan re rkʼisbʼäl taq qʼij reʼ, Satanás najin nuyaʼ más kʼayewal pa rwiʼ rtinamit Dios (1Pe 5:8). Loman nqayoʼej chë Jehová xtchüp rwäch Satanás chqä rqʼatbʼäl tzij, röj nkʼatzin kuw nqpaʼeʼ chkiwäch ri kʼayewal (Sl 31:24). Taq nqaʼän riʼ, röj nqkowin nqakʼän qanaʼoj chrij Sadoc rchë na nqaxiʼij ta qiʼ nqaʼän ri nrajoʼ Jehová. w24.07 2 peraj 1-3

Jehová xrajoʼ chë Adán y Eva kiʼ kikʼuʼx nkiʼän. Rma riʼ xyaʼ jun jaʼäl kachoch, xerkʼulbʼaʼ chqä xyaʼ jun ütz kisamaj: ri nkiʼän chë ri winäq nkinujsaj rwäch le Rwachʼlew chqä kotzʼijaläj nkiʼän che rä. Xa xuʼ kʼo jun ri xqʼät chkiwäch, y xuʼij chkë chë we ma xtkinmaj ta rtzij, xkekäm. Y ya qataman chik achkë xbʼanatäj. Jun itzel ángel, ri ma xrajoʼ ta Jehová nixta ri winäq, xuʼän chë Adán y Eva xemakun chwäch Jehová. Y ryeʼ, pa rkʼexel xkinmaj rtzij Jehová, xa yë ri itzel ángel xkinmaj rtzij, rma riʼ xemakun. Y ri rbʼin qa chik Jehová chkë kan xbʼanatäj. Kan chpan qa ri qʼij riʼ, ryeʼ xkejqalej qa ri kʼayewal ri xkʼäm pä ri mak chkij. Rma riʼ xerjïx, y pa rkʼisbʼäl, xekäm (Gé 1:28, 29; 2:8, 9, 16-18; 3:1-6, 17-19, 24). w24.08 3 peraj 3

Jehová chqä Rkʼajol nkajoʼ chë röj kiʼ qakʼuʼx nqaʼän pa qakʼaslemal. Salmo 119:2 xuʼij: «Kan kiʼ kikʼuʼx ri winäq ri nkismajij rpixaʼ ryä, ri kan rkʼë ronojel kan nkikanuj ryä». Y Jesús chqä xuʼij: «¡Kiʼ kikʼuʼx ri nkiyaʼ kixkïn che rä rchʼaʼäl Dios chqä nkismajij!» (Lu 11:28). Jontir röj, ri nqayaʼ rqʼij Jehová, kan kiʼ qakʼuʼx, taq nqaskʼij rwäch Rchʼaʼäl Dios ronojel qʼij chqä nqatäj qaqʼij rchë nqasmajij ri nqatamaj chpan (Snt 1:22-25). Jun utzil nqïl ya riʼ chë Jehová kiʼ rkʼuʼx nuʼän qkʼë (Ec 12:13). Y jun chik ya riʼ chë, taq nqasmajij ri nuʼij chpan Rchʼaʼäl Dios, más ütz nqakʼwaj qiʼ rkʼë qafamilia chqä nq·ok más ütz kamigos qachʼalal pa congregación. Chqä, ma nqïl ta ri kʼayewal yekïl ri winäq ri ma nkiʼän ta ri nuʼij Jehová. Ya reʼ rkʼwan riʼ rkʼë ri xuʼij ri qʼatöy tzij David taq xtzjon chrij rpixaʼ Jehová chqä chrij jontir ri nuʼij chqë chë tqabʼanaʼ. Ryä xuʼij: «Ri winäq ri xkersmajij kan kʼo jun nüm utzil xtrïl» (Sl 19:7-11). w24.09 2 peraj 1-3

Jehová rtaman achkë nqaqʼaxaj röj pa qakʼaslemal; rtaman taq röj kiʼ qakʼuʼx y taq najin nqbʼison (Sl 37:18). Taq Jehová nutzʼët chë röj nqayaʼ rqʼij ryä tapeʼ kan poqän rnaʼon qan rma kʼo jun ma ütz ta xqaqʼaxaj, ryä kan kiʼ rkʼuʼx nuʼän. Ye kʼa nrajoʼ nqrtoʼ pä chqä nukʼuqbʼaʼ qakʼuʼx. Ri Salmo 147:3 nuʼij chë Jehová «achiʼel ta kan nupïs akuchï xesokotäj wä» ri winäq «ri kan poqän rnaʼon kan». Re texto reʼ nukʼüt chqawäch achkë rbʼanik yerchajij Jehová ri winäq ri kan kowan najin yebʼison. Ye kʼa ¿achkë nkʼatzin nqaʼän rchë Jehová nqrchajij? Tqaquʼ rij ya reʼ. We jun winäq nusök riʼ, ryä ütz nbʼä rkʼë jun doctor. Ye kʼa rchë nkʼachöj, nkʼatzin nuʼän jontir ri nuʼij ri doctor riʼ che rä. Jehová nuksaj le Biblia rchë nukʼuqbʼaʼ kikʼuʼx ri winäq ri kan poqän rnaʼon kan o najin yebʼison chqä nuksaj rchë nuyaʼ kinaʼoj. w24.10 6 peraj 1, 2

Rbʼanon qa xqaʼij chë ri winäq ri ma xkikʼwaj ta jun jïk kʼaslemal chwäch Jehová ma xkekʼasöx ta pä chik. Chpan le Biblia yeqïl nkʼaj chik winäq ri xchup kiwäch rma Jehová rma ma xkikʼwaj ta jun jïk kʼaslemal chwäch ryä. Jojun chkë ri winäq riʼ ya riʼ ri xekäm taq Jehová xuʼän chë xpë jun nüm jöbʼ pa rwiʼ le Rwachʼlew pa rqʼij qa Noé. Jbʼaʼ chrij riʼ, Jehová xuʼij chkë ri israelitas chë tkichpuʼ kiwäch jontir ri winäq ri ye kʼo chpan ri 7 tinamït ri ye kʼo chpan ri jyuʼ ri xtzüj chkë. Y jun chik qʼij, ryä xksaj jun ángel rchë xa pa jun aqʼaʼ xerkamsaj 185,000 soldados aj Asiria (Dt 7:1-3; Is 37:36, 37). Le Biblia ma nuʼij ta chë Jehová kan jurayil xchüp kiwäch jontir ri winäq riʼ chqä chë ma xkerkʼasoj ta pä chik. Tapeʼ röj qataman chë Jehová xchüp kiwäch ri winäq riʼ, ma qataman ta achkë rbʼanik xertzʼët ryä chkijujnal nixta qataman we xkitamaj rwäch ryä y xkitzolij kiʼ che rä kimak o manä. w24.05 3 peraj 5-7

Kʼo jun qʼij, Jesús xtzjoj jun malkaʼn ixöq chkë rtzeqelbʼëy ri kan kʼïy mul xbʼetzjon rkʼë jun juez. Ri ixöq riʼ nutäj wä rqʼij chrij ri juez rchë pa rbʼeyal tqʼataʼ tzij pa rwiʼ. Ri rtzeqelbʼëy Jesús kan xqʼax chkiwäch achkë xnaʼ ri ixöq riʼ, rma pa kiqʼij qa ryeʼ kan ye kʼïy winäq kʼo ma pa rbʼeyal ta najin nbʼan kikʼë (Lu 18:1-5). Röj chqä nqʼax chqawäch achkë xnaʼ ri ixöq riʼ, rma jontir kʼo ma pa rbʼeyal ta bʼanon qkʼë. Ye kʼa ma nqaquʼ ta qa achkë rma ri winäq nkiʼän ya riʼ chqë, rma qataman chë pa qaqʼij komä ri winäq kowan nkitzelaj kiʼ, ma jnan ta rbʼanon kiwäch chqä itzel kinaʼoj nkiʼän kikʼë nkʼaj chik (Ec 5:8). Ye kʼa ri rkʼë jbʼaʼ ma nqayoʼej ta, ya riʼ chë jun qachʼalal pa congregación itzel rnaʼoj nuʼän qkʼë. Kantzij na wä chë ryeʼ ma ye achiʼel ta ri winäq ri itzel nkinaʼ che rä rtinamit Jehová. Ye kʼa, rma xa kʼo qa mak chkij, kʼo mul kʼo ma pa rbʼeyal ta nkiʼän qkʼë. ¿Achkë ütz nqaʼän? Ütz nqakʼän qanaʼoj chrij Jesús. Kʼo kʼïy nqatamaj qa chrij ri xuʼän ryä taq ri winäq kan itzel kinaʼoj xkiʼän rkʼë. Si röj nqaköchʼ jontir ri nkiʼän ri winäq ri itzel nkinaʼ chqë, ¿ma xtqaköchʼ ta komä taq ri qachʼalal kʼo jun ma ütz ta nkiʼän chqë? w24.11 2 peraj 1, 2

Pa kiqʼij qa ri winäq ri yertzjoj le Biblia, ri kaxlanwäy ya riʼ wä kiway ryeʼ (Gé 14:18; Lu 4:4). Chqä kan kowan wä rqʼij, rma riʼ le Biblia kʼo mul nuksaj taq ntzjon chrij qaway (Mt 6:11; Hch 20:7, nota de estudio). Jesús chqä xksaj ri kaxlanwäy rchë xeruʼän kaʼiʼ milagros (Mt 16:9, 10). Kʼo jun qʼij, taq ri apóstoles xkikʼïs yän rtzjoxik ri ütz taq rtzjol chkë ri winäq, ryeʼ chqä Jesús xebʼä äl pa jun barco kʼa jkʼan chik che rä ri mar de Galilea. Jesús xerkʼwaj äl chriʼ rchë yeʼuxlan jbʼaʼ chpan jun tinamït ri kʼo chunaqaj Betsaida (Mr 6:7, 30-32; Lu 9:10). Ye kʼa kan xa xuʼ xeʼapon, kan pa mil winäq xepë kikʼë rchë nkibʼetzuʼ Jesús. Ryä kan ütz rnaʼoj xuʼän kikʼë chqä xjäm rwäch rchë xtzjoj chkë chrij Rqʼatbʼäl Tzij Dios chqä rchë xerknaj (xerqʼomaj) ri yawaʼiʼ. Ye kʼa rma ya xbʼä hora, ri apóstoles xkikʼutuj qa chkiwäch achkë rbʼanik xkewaʼ jontir ri winäq riʼ. Ye kʼo jojun rkʼë jbʼaʼ kikʼwan äl jbʼaʼ kiway, ye kʼa kan jontir jbʼaʼ chkë ri winäq riʼ nkʼatzin wä yebʼä pa taq tinamït rchë nkibʼeloqʼoʼ kiway (Mt 14:15). w24.12 2 peraj 1, 2

Ri naʼäy qateʼ qatat, Adán y Eva, majun ta wä mak chkij chqä ye kʼo wä chwäch jun jaʼäl jardín (Gé 1:27; 2:7-9). Ryeʼ xekowin ta xekʼaseʼ chqä ma ta jun bʼëy xekäm, y xekowin ta kiʼ kikʼuʼx xkiʼän pa kikʼaslemal. Ye kʼa ma xbʼanatäj ta riʼ. Adán y Eva xeʼelesäx äl chwäch ri jaʼäl jardín riʼ y ma xkïl ta chik kikʼaslemal ri ma nkʼis ta. ¿Achkë xkiyaʼ qa ryeʼ chkë kalkʼwal? Le Biblia nuʼij: «Rma jun achï [Adán], ri mak xok chwäch le Rwachʼlew, y rma ri mak xpë ri kamïk. Ke riʼ xbʼanatäj rma riʼ jontir winäq yekäm, rma jontir xa kʼo qa mak chkij» (Ro 5:12). Adán xyaʼ qa mak chqij, rma riʼ jontir nqkäm. Ri mak riʼ achiʼel jun mamaʼ kʼas ri majun ta jun chqë röj xtkowin ta xttöj (Sl 49:8). Jesús xjnamaj qamak kikʼë kʼas (Mt 6:12; Lu 11:4). Reʼ ntel chë tzij chë taq nqmakun, achiʼel ta nkanaj qa qakʼas rkʼë Jehová ri nkʼatzin nqatöj. Xa ta ryä ma ta xtöj ri kʼas riʼ, röj xa xuʼ xtqkowin xtqatöj rkʼë qakʼaslemal, ntel chë tzij, taq xtqkäm (Ro 6:7). w25.02 2, 3 peraj 2, 3

Röj kan jun spanïk chqawäch ri nqatzjoj ri ütz taq rtzjol chrij Rqʼatbʼäl Tzij Dios chkë ri winäq, rma ma jontir ta yekowin yebʼanö riʼ. Jun tzʼetbʼäl. Taq Jesús xjeʼ chwäch le Rwachʼlew, ma xyaʼ ta qʼij chkë ri demonios rchë xkitzjoj chkë ri winäq ri kitaman chrij ryä (Lu 4:41). Pa qaqʼij komä, we jun winäq nrajoʼ nutzjoj le Biblia kikʼë ri testigos de Jehová, kʼo jojun ri nkʼatzin nuʼän naʼäy. ¿Achkë rbʼanik nqakʼüt chë nqaloqʼoqʼej chë nqkowin nqaʼän ri samaj riʼ? Taq ronojel mul nqakanuj rbʼanik rchë nqatzjoj le Biblia. Achiʼel xuʼän Jesús, röj chqä nqajoʼ nqakʼüt chkiwäch ri winäq ri naʼoj ye kʼo chpan le Biblia chqä yeqatoʼ rchë ri naʼoj riʼ napon pa kan (Mt 13:3, 23; 1Co 3:6). Ri rtinamit Jehová nukʼän rnaʼoj chrij Jesús y nutäj rqʼij rchë nukʼüt chkiwäch ri winäq achkë rbʼiʼ Dios. Jun ri nuksaj rchë nuʼän riʼ ya riʼ ri qaBiblia Traducción del Nuevo Mundo, ri lesan pa jojun peraj o jontir le Biblia pa más 270 chʼaʼäl. w24.04 9 peraj 8, 9

Ye kʼo jojun achiʼaʼ kan kiʼ kikʼuʼx kibʼanon rkʼë kixjayil rma ronojel qʼij nkikʼüt chkiwäch chë yekajoʼ (1Jn 3:18). Jun qachʼalal achï ütz chqä nuʼän ya reʼ tapeʼ ma kan ta achkë rbʼanik nuʼän che rä. Ütz nuʼän riʼ taq nuchäp chuqʼaʼ rxjayil o nuqʼetej. Chqä, ütz nutäq äl jun rmensaje y nuʼij ya reʼ che rä: «Kowan yatinbʼisoj» o «¿Achkë abʼanon?». Jantäq, ütz chqä nuspaj jun rkotzʼiʼj o jun rspanik. Taq jun achï nuʼän ya reʼ, nuyaʼ rqʼij rxjayil chqä nuʼän chë más jnan nuʼän kiwäch pa kikʼlajil. Jun achï nuyaʼ rqʼij rxjayil taq nuʼij che rä achkë rma nuloqʼoqʼej chqä taq yeruʼij jaʼäl taq tzij che rä. Rkʼë jbʼaʼ ütz nutyoxij che rä rma ri toʼïk nuyaʼ che rä (Col 3:15). Taq jun achï kan pa ran ntel wä pä nuʼij che rä rxjayil chë kowan nrajoʼ, rxjayil nunaʼ chë ma xtkanüx ta rkʼexel, chë najowäx chqä chë kan kʼo rqʼij chwäch rchjil. w25.01 11 peraj 15; 13 peraj 16

Ri Salmo 15 nkʼis kikʼë re tzij reʼ: «Ri winäq ri ke riʼ nuʼän, majun ta jun xtslon rchë». Kikʼë re tzij reʼ, ri salmista nrajoʼ nuʼij chqë chë Jehová yeryaʼon re pixaʼ reʼ rma nrajoʼ chë röj kiʼ qakʼuʼx nqaʼän. Rma riʼ nukʼüt chqawäch achkë nkʼatzin nqaʼän rchë ryä kiʼ rkʼuʼx nuʼän qkʼë chqä rchë nqrchajij. Ri ye kʼo pa rachoch Jehová ri kan nkiʼän ri nuʼij ryä, kʼo jun ütz kʼaslemal kiyoʼen apü. Ri qachʼalal ri yechaʼon, xtyaʼöx kikʼaslemal chlaʼ chkaj ri akuchï Jesús rbʼanon chik rbʼanik akuchï ütz yejeʼ wä (Jn 14:2). Ri nkʼaj chik cristianos xtyaʼöx kikʼaslemal aweʼ chwäch Rwachʼlew chqä xtkitzʼët achkë rbʼanik xtbʼanatäj ri nuʼij Apocalipsis 21:3. ¡Kan jun nüm spanïk chqawäch röj ri xqskʼïx rma Jehová rchë xq·ok ramigos! ¡Röj nqkowin ronojel mul nqjeʼ pa rachoch ryä! (Sl 15:1-5). w24.06 13 peraj 19, 20

Chpan le Biblia, ri tzij «rqʼij» ntzjon chrij ri nbʼanö chë jun winäq kan nüm rqʼij ntzʼet kimä nkʼaj chik. Taq ri israelitas xa kʼa riʼ jbʼaʼ kelesäx pä Egipto, Jehová xkʼüt chkiwäch chë ryä kan kowan rqʼij. Tqaquʼ rij ri xbʼanatäj ri qʼij riʼ. Ri israelitas kimolon wä kiʼ chuxeʼ ri jyuʼ Sinaí rchë nkikʼoxaj ri xtuʼij Dios chkë. Ryeʼ nkitzuʼ jun qʼäq sutzʼ ri nuküch rwiʼ ri jyuʼ. Nbʼanatäj jun nüm slonel chqä nkitzuʼ chë ntel sübʼ pa rwiʼ ri jyuʼ. Chrij riʼ nkitzʼët ri kyopaʼ yeʼel chpan ri sutzʼ chqä nkikʼoxaj nmaʼq taq qlojay y rchʼaʼäl jun cuerno ri kan kowan kuw nqʼajan (Éx 19:16-18; 24:17; Sl 68:8). Kantzij na wä chë ri israelitas kan xqä kimayej (xkiʼän asombrar kiʼ) taq xkitzʼët rchqʼaʼ Jehová. Röj nqkowin chqä nqayaʼ rqʼij Jehová taq nqatzjoj chkë ri winäq chë ryä kan kowan rchqʼaʼ chqä kan jaʼäl rnaʼoj y taq nqayaʼ rqʼij ryä taq kʼo jun ütz ntel chqawäch (Is 26:12). w25.01 2, 3 peraj 2, 3

Taq ri israelitas ye bʼenäq wä äl pa bʼey rchë yeʼok chwäch ri ilew tzjun chkë, ye kʼo jojun achiʼaʼ ri kan nüm kiqʼij chpan ri tinamït Israel xkipabʼaʼ kiʼ chwäch Moisés chqä ma xkikʼuqbʼaʼ ta chik kikʼuʼx chë yë ryä ksan rma Jehová rchë nukʼwaj bʼey chkiwäch. Ryeʼ xkiʼij: «Jontir qawinaq [ma xa xuʼ ta Moisés] ye loqʼoläj, y Jehová kʼo chkikojöl ryeʼ» (Nú 16:1-3). Kantzij na wä chë jontir ri israelitas xechaʼöx rma Jehová rchë xeʼok rtinamit, ye kʼa ryä xchaʼ Moisés rchë nukʼwaj bʼey chkiwäch ryeʼ. Rma riʼ, taq ri achiʼaʼ riʼ xetzjon itzel chrij Moisés, xa chrij Jehová xetzjon wä. Ma xkiyaʼ ta kan chrij ri nrajoʼ Dios rchë nkiʼän, xa xkiyaʼ kan chrij ri nkajoʼ ryeʼ, rma nkajoʼ wä nyaʼöx más samaj pa kiqʼaʼ chqä nyaʼöx más kiqʼij. Jehová xchüp kiwäch ri achiʼaʼ riʼ chqä ri kan pa mil israelitas ri xetoʼö kichë (Nú 16:30-35, 41, 49). Pa qaqʼij komä, Jehová chqä kan ma ütz ta yertzʼët ri winäq ri ma nkinmaj ta kitzij ri yekʼwayon bʼey chwäch rtinamit w24.07 11 peraj 11

Röj yoj kʼo chpan jun tiempo ri akuchï ri winäq ma nkinmaj ta chë ya xtchup rwäch jontir ri itzelal chqä yetzeʼen chqij rma röj nqanmaj ya riʼ (2Pe 3:3, 4). Tapeʼ kʼo nkʼaj chik ri ma qataman ta, nkʼatzin nqayaʼ chwäch qan chë Jehová kan pa rqʼijul xtchüp rwäch ri itzelal chqä xtqrchajij. Röj chqä nkʼatzin nqakʼuqbʼaʼ más qakʼuʼx chë Jehová najin nuksaj «ri ütz samajel ri kan kʼo rnaʼoj» rchë nukʼwaj bʼey chqawäch pa qaqʼij komä (Mt 24:45). Röj chqä rkʼë jbʼaʼ xtbʼix chqë achkë xtkʼatzin xtqaʼän taq xtchapatäj ri nimaläj tijöj poqonal, rchë ke riʼ xtqkolotäj qa. Ye kʼa, kan komä nkʼatzin nqakʼuqbʼaʼ más qakʼuʼx chkij ri yekʼwayon bʼey chwäch rtinamit Jehová. We röj ma xtqanmaj ta kitzij komä chqä ma xtqakʼuqbʼaʼ ta qakʼuʼx chkij, kʼayewal xtuʼän chqawäch xtqaʼän riʼ taq xtkiʼij chqë achkë xtkʼatzin xtqaʼän chpan ri nimaläj tijöj poqonal. w24.09 11 peraj 11, 12

Ri teʼej tataʼaj kitaman chë tapeʼ ryeʼ kikʼuqbʼan kikʼuʼx chrij Dios, reʼ ma ntel ta chë tzij chë ri kalkʼwal kikʼuqbʼan chqä kikʼuʼx chrij Dios. Rma riʼ taq xtqʼax ri tiempo, rkʼë jbʼaʼ ryeʼ xtpë ya reʼ pa kijolon: «¿Kantzij komä kʼo Dios? ¿Ütz nmaj ri nuʼij le Biblia?». Chqä, ma timestaj ta chë kan yë le Biblia nbʼin chë ri cristianos nkʼatzin nkitzʼët na «we kantzij jontir ri nbʼix» chkë (Ro 12:1; 1Te 5:21). Ye kʼa, ¿achkë ütz niʼän rïx rchë yeʼitoʼ iwalkʼwal rchë nkikʼuqbʼaʼ más kikʼuʼx chrij Jehová chqä chrij le Biblia? Taʼij chkë chë tkitzʼetaʼ chë ri yeqanmaj ma tzʼukün tzij ta. Taq ri iwalkʼwal kʼo xtkikʼutuj chiwä, tikʼutuʼ chkiwäch achkë rbʼanik nkiksaj ri Índice de las publicaciones Watch Tower chqä ri Guía de estudio para los testigos de Jehová rchë nkïl ri nkajoʼ nkitamaj. Chpan ri Guía de estudio, ryeʼ ütz yeʼok chpan ri peraj «La Biblia» chrij riʼ «Inspirada por Dios» rchë nkikanuj jojun naʼoj ri nukʼüt chkiwäch chë le Biblia ma kinaʼoj ta winäq kʼo chpan, «xa kan rchʼaʼäl Dios» (1Te 2:13). w24.12 15 peraj 4, 5

¿Achkë rbʼanik nkikʼän kinaʼoj ri ukʼwäy taq bʼey chrij Jesús? Ryeʼ nkiʼän riʼ taq yekitjoj qachʼalal achiʼaʼ, yajün ri kʼojolaʼ, rchë nyaʼöx más samaj pa kiqʼaʼ. Ri ukʼwäy taq bʼey ma nkiyoʼej ta chë ri qachʼalal jontir ütz nkiʼän che rä. Rma riʼ kan ütz kinaʼoj nkiʼän kikʼë ri kʼojolaʼ taq yekitjoj, rchë ke riʼ ryeʼ nkitamaj nkiʼän ri samaj ri nkʼatzin yebʼan chqä rchë nqʼax chkiwäch chë nkʼatzin nkiqasaj kiʼ, ütz kinaʼoj nkiʼän kikʼë nkʼaj chik chqä nkikʼüt chkiwäch qachʼalal chë ütz nkikʼuqbʼaʼ kikʼuʼx chkij (1Ti 3:1; 1Pe 5:5). Jesús ma xa xuʼ ta xuʼij chkë rtzeqelbʼëy chë nkʼatzin nkitzjoj ri ütz taq rtzjol, ryä chqä xuʼij chkë chë nkʼatzin yekitjoj ri winäq. Rkʼë jbʼaʼ ryeʼ xkiquʼ chë ma xkekowin ta xtkiʼän ri samaj riʼ. Ye kʼa Jesús rkʼuqbʼan wä rkʼuʼx chkij chqä xrajoʼ chë ryeʼ nkitamaj chë xkekowin xtkiʼän ri samaj xyaʼ qa pa kiqʼaʼ. Rma riʼ xuʼij reʼ chkë: «Achiʼel xuʼän Ntat ri xirtäq pä rïn, rïn chqä yixintäq äl rïx» (Jn 20:21). w24.10 16 peraj 15; 17 peraj 17

David xok jun ütz qʼatöy tzij. Ryä chqä xeruʼän bʼix, xqʼojoman, xok soldado chqä profeta. Y kan kʼïy kʼayewal xerqʼaxaj. Ryä kan kʼïy jnaʼ xrewaj riʼ pa taq jül rma xanmäj äl chwäch ri itzel qʼatöy tzij Saúl. Y, taq ryä xok qʼatöy tzij, xkʼatzin xanmäj äl chik jmul rchë ma xkamsäx ta, rma Absalón, ri rkʼajol, xrajoʼ xmäj qa rqʼatbʼäl tzij. Ye kʼa tapeʼ xerqʼaxaj kʼayewal chqä kʼo ma ütz ta xeruʼän, ryä xnmaj rtzij Dios kʼa taq xkäm. Jehová xuʼij chë David kan nuʼän wä ri nqä chwäch ryä. Rma riʼ kan ütz chë röj nqasmajij ri naʼoj xeryaʼ David (1Re 15:5). Tqatzʼetaʼ ri xuʼij David che rä Salomón, ri rkʼajol chqä ri xtkanaj qa pa rkʼexel ryä chpan rqʼatbʼäl tzij. Jehová xchaʼ re kʼajol reʼ rchë nuʼän jun templo akuchï ri winäq xkekowin xtkiyaʼ rqʼij Jehová (1 Cr 22:5). Ye kʼa Salomón kʼo wä kʼayewal xkerïl. ¿Achkë rnaʼoj xyaʼ David che rä? David xuʼij che rä rkʼajol chë, we ryä xtnmaj rtzij Jehová, jontir ütz xttel chwäch (1 Re 2:2, 3). w24.11 10 peraj 9-11

Ri achï ri nuchʼäy rxjayil chqä nusök rkʼë ri nuʼij che rä, kʼo jojun nkʼatzin nuʼän rchë jnan chik jmul nuʼän rwäch rkʼë rxjayil chqä rkʼë Jehová. Naʼäy, nkʼatzin nqʼax chwäch chë ma ütz ta najin nuʼän. Jehová jontir nutzʼët; majun ta jun ewatäl chwäch ryä (Sl 44:21; Ec 12:14; Heb 4:13). Rkaʼn, kʼo chë ma nutzʼlaʼ ta chik rxjayil chqä nujäl rnaʼoj (Pr 28:13). Rox, nkʼatzin nuʼij che rä rxjayil chqä che rä Jehová chë kowan xersök chqä kan rkʼë ronojel ran nukʼutuj kuyubʼäl rmak chkë (Hch 3:19). Kʼo chë nuʼij che rä Jehová chë ttoʼ pä rchë ma nuquʼ ta chik ri ma ütz ta, rchë nuqʼät riʼ rkʼë ri yeruʼij chqä ri yeruʼän chqä chë tbʼanaʼ che rä chë nurayij nujäl rnaʼoj (Sl 51:10-12; 2 Co 10:5; Flp 2:13). Rkaj, kʼo chë nuʼän ri nuʼij che rä Dios chqä nutzelaj ri tzij ri yesokon, ri yoqʼonïk chqä ri chʼayonïk (Sl 97:10). Quinto, kʼo chë chanin nukʼutuj rtoʼik chkë ri ukʼwäy taq bʼey pa congregación; ryeʼ kan ütz kinaʼoj xtkiʼän rkʼë (Snt 5:14-16). Y sexto, nkʼatzin nutzʼët apü achkë xtuʼän we nunaʼ chë nuʼän chik jmul ri ma ütz ta. w25.01 11 peraj 14

¿Nawajoʼ rït Jehová, ri yayon akʼaslemal chqä jontir ri nbʼanö chawä chë kiʼ akʼuʼx naʼän? ¿Nawajoʼ nakʼüt chwäch chë nawajoʼ? Ri más ütz rbʼanik naʼän riʼ, ya riʼ najäch awiʼ pa rqʼaʼ chqä yaqasäx pa yaʼ. Taq xtaʼän riʼ, xkatok chpan rfamilia Jehová. Rït xkatok rchë ryä, y rma ryä Atat chqä awamigo, xtkʼwaj abʼey chqä xkaturchajij (Sl 73:24; Is 43:1,2). Chqä, rma najäch awiʼ pa rqʼaʼ Dios chqä yaqasäx pa yaʼ, rït xkakowin xtawïl akʼaslemal ri majun bʼëy xtkʼis ta (1Pe 3:21). Ye kʼa, rkʼë jbʼaʼ kʼo jun najin yaqʼatö rchë yaqasäx pa yaʼ. We ke riʼ, majun taquʼ ta; ma xa xuʼ ta rït najin nbʼanatäj ya riʼ awkʼë. Kan pa millón winäq kʼo chë xkijäl kinaʼoj chqä rbʼanik yechʼobʼon rchë xeqasäx pa yaʼ, y komä kan kiʼ kikʼuʼx najin nkiyaʼ rqʼij Jehová. w25.03 2 peraj 1, 2

Le Biblia kan kʼïy mul yerjnamaj qamak kikʼë al taq ejqaʼn. Tqatzʼetaʼ ri xuʼij ri qʼatöy tzij David. Ryä xuʼij: «Rïn ntaman chë kʼo nmak nbʼanon; kan achiʼel jun al ejqaʼn kibʼanon chwij, jun al ejqaʼn ri ma yikowin ta nkʼwaj» (Sl 38:4). Ye kʼa ri Salmo 25:18 chqä 32:5 nuʼij chë Jehová yerküy ri nkitzolij kiʼ che rä kimak. Ri tzij hebreo ri xksäx chpan re textos reʼ ri xbʼan traducir «takyuʼ» o «xaküy», ntel chë tzij «natzeqej» o «nakʼwaj». Ya reʼ nuʼän chë nqaquʼ chë Jehová achiʼel jun achï ri kowan rchqʼaʼ ri achiʼel ta nutzeqej ri mak kʼo pa rwiʼ qateleʼn y nukʼwaj äl. ¿Y akuchï yerkʼwaj wä äl qamak Jehová? Ri Salmo 103:12 nqrtoʼ rchë nqatamaj riʼ. Chriʼ nuʼij: «Kan achiʼel rkojöl ri akuchï ntel wä pä ri Qʼij kʼa akuchï nqä wä qa ri Qʼij, kan ke riʼ chqä rkojöl ryaʼon wä qamak chqë röj». Ri akuchï ntel wä pä ri Qʼij chqä ri akuchï nqä wä qa ri Qʼij, kan nüm kikojöl. Re versículo reʼ nukʼüt chqawäch chë, taq Jehová nqrküy, kʼa näj yerkʼwaj wä äl qamak. ¡Kan nukʼuqbʼaʼ qakʼuʼx nqatamaj riʼ! w25.02 9 peraj 5, 6

Ri apóstol Pedro xtamaj chrij rbʼanik xqasaj riʼ Jesús. Taq Jesús ya kʼo chik chkaj, Pedro xknaj (xqʼomaj) jun achï ri kan pa rlaxik ma nkowin ta wä nbʼiyïn (Hch 1:8, 9; 3:2, 6-8). Ri xuʼän Pedro kan ye kʼïy winäq xetzʼetö, rma riʼ xejelun pä rkʼë (Hch 3:11). ¿Achkë xuʼän ryä? Tnatäj chqë chë chpan ri tiempo riʼ, ri winäq kan kʼo wä rqʼij chkiwäch nyaʼöx kiqʼij kimä nkʼaj chik. ¿Xrajoʼ komä Pedro xyaʼöx rqʼij rma ri xuʼän? Manä, ryä xqasaj riʼ chqä xuʼän chë yë Jehová chqä Jesús xyaʼöx kiqʼij. Pedro xuʼij ya reʼ chrij Jesús: «Rma rbʼiʼ ryä chqä rma qakʼuqbʼan qakʼuʼx chrij rbʼiʼ, xkʼachojsäx re achï reʼ ri najin nitzʼët chqä itaman rwäch» (Hch 3:12-16). Achiʼel xuʼän Pedro, röj chqä nqkowin nqatäj qaqʼij rchë nqaqasaj qiʼ. Röj yeqatoʼ nkʼaj chik rma nqajoʼ Jehová chqä rma yeqajoʼ ryeʼ, ma rma ta chë nqajoʼ nyaʼöx qaqʼij. Si röj kan kiʼ qakʼuʼx nqayaʼ rqʼij Jehová chqä yeqatoʼ qachʼalal y ma nqayoʼej ta na chë nkʼaj chik yojkitzʼët taq nqaʼän riʼ, xtqakʼüt chë najin nqaqasaj qiʼ (Mt 6:1-4). w25.03 10, 11 peraj 11, 12

Röj más kiʼ qakʼuʼx xtqaʼän taq xtqatzjoj le Biblia we ma nqamestaj ta chë nqaʼän ri samaj riʼ rma nqajoʼ Jehová chqä yeqajoʼ ri winäq (Mt 22:37-39). Taquʼ na peʼ achkë nunaʼ Jehová taq nutzʼët chë röj nqatzjoj Rchʼaʼäl y achkë nkinaʼ ri winäq taq nkichäp jun kitjonik chrij le Biblia. Y ma tqamestaj ta chë ri winäq ri xtkajoʼ xkeqatjoj, xkekolotäj qa (Jn 6:40). Ye kʼa, ¿y si rït ma yakowin ta yatel äl chawachoch rchë nabʼetzjoj le Biblia? We ke riʼ, taquʼ rij jontir ri yakowin naʼän rchë nakʼüt chwäch Jehová chqä chkiwäch ri winäq chë yeʼawajoʼ. Taq najin wä ri COVID-19, Samuel chqä ya Dania xetzʼapeʼ chkachoch. Chpan ri tiempo riʼ ri kan kʼayewal xuʼän, ryeʼ xkitzjoj le Biblia pa teléfono, xekitzʼibʼaj cartas chqä xkiyaʼ kitjonik ri winäq pa Zoom. Kantzij na wä chë Samuel chqä ya Dania ma kan ta achkë wä yekowin nkiʼän, ye kʼa rma xkiʼän ri xekowin, ryeʼ kan kiʼ kikʼuʼx xkiʼän. w24.04 18 peraj 15, 16

Tapeʼ ma nkʼatzin ta yakʼleʼ rchë kiʼ akʼuʼx naʼän, ye kʼïy qachʼalal ri jalajöj kijnaʼ  nkajoʼ yekʼleʼ. Kantzij na wä chë we rït nawajoʼ naʼän riʼ, nkʼatzin natzʼët na we kan jnan rbʼanon awäch rkʼë Jehová, we yaturqʼiʼ arajil chqä we yachʼobʼon achiʼel nuʼän jun winäq ri ma akʼal ta chik (1Co 7:36). We naʼäy naquʼ rij jontir riʼ, taq xkakʼleʼ, rkʼë jbʼaʼ rït chqä akʼlaj kan kiʼ ikʼuʼx xtiʼän pan ikʼlajil. Nkʼatzin chqä naquʼ achkë rnaʼoj ri qachʼalal ri nawajoʼ yakʼleʼ rkʼë. We ma xtaʼän ta riʼ, rkʼë jbʼaʼ ma xtanaʼej ta chë kʼo jun qachʼalal ütz ta xok anovio o anovia o rkʼë jbʼaʼ xa xtachäp jun noviazgo rkʼë jun qachʼalal ri ma jnan ta ri niwajoʼ niʼän rkʼë o ma jnan ta ri niquʼ. Ye kʼa kʼo chë ma namestaj ta chë nkʼatzin nakanuj jun Testigo ri qasan chik pa yaʼ (1Co 7:39). Ye kʼa reʼ ma ntel ta chë tzij chë xa bʼa achkë qachʼalal ri qasan chik pa yaʼ ütz ntok anovio o anovia. Ütz naquʼ kij re kʼutunïk reʼ: «¿Achkë nwajoʼ nbʼän rïn pa nkʼaslemal? Chi nwäch rïn, ¿achkë naʼoj kʼo chë njeʼ rkʼë qachʼalal ri nwajoʼ ntamaj más rwäch? ¿Ma najin ta nqʼax rwiʼ ri nwajoʼ rïn?». w24.05 20 peraj 1; 21 peraj 3

Taq najin nichʼaʼej iwiʼ, ¿achkë ütz niʼän we xtjeʼ chʼaʼoj chiwäch rma ma jnan ta niquʼ chrij jun ri xitzjoj? ¿Ntel chë tzij riʼ chë rkʼë jbʼaʼ xa xtijäch iwiʼ chiwäch apü? Ma ke riʼ ta, rma jontir ri najin nkichʼaʼej kiʼ nbʼanatäj ya riʼ kikʼë. Nbʼix chë, rchë jun kʼlaj winäq kan ütz nkikʼwaj kiʼ pa kikʼlajil, che kaʼiʼ nkʼatzin nkitoʼ kiʼ rchë nkisöl jun chʼaʼoj ri njeʼ chkiwäch. Rma riʼ, ri rbʼanik xtisöl jun chʼaʼoj ri xtjeʼ chiwäch komä, xtkʼüt chiwäch achkë rbʼanik xkeʼisöl ri chʼaʼoj taq yïx kʼlan chik. Tiquʼ kij re kʼutunïk reʼ: «¿Nqkowin ma rkʼë ta chʼaʼoj nqasöl jun kʼayewal kʼo chqawäch chqä ma nqaqasaj ta qaqʼij? ¿Nqayaʼ qa qamak chqij chqä nqatäj qaqʼij rchë ma nqaʼän ta chik ri ma ütz ta xqaʼän? ¿Nqakʼutuj kuyubʼäl qamak chqä nqaküy qiʼ chqawäch?» (Ef 4:31). We rïx nitzʼët chë chaq taqïl najin niʼän chʼaʼoj chiwäch, ma tiquʼ ta chë más ütz xtikʼwaj iwiʼ taq xkixkʼleʼ. We rït natzʼët chë ma ütz ta yakʼleʼ rkʼë qachʼalal ri najin nichʼaʼej iwiʼ rkʼë, ri más ütz niʼän chixkaʼiʼ ya riʼ nijäch iwiʼ. w24.05 29 peraj 12

Röj kʼo ütz xtqakʼüt qa chkiwäch ri nkʼaj chik we ronojel mul nqanmaj rtzij Jehová chqä yeqasmajij ri naʼoj ye kʼo chpan le Biblia taq kʼo jun nqachaʼ nqaʼän. We röj nqatjoj qiʼ chrij le Biblia chqä nqaʼän más kuw che rä qakʼuqbʼäl kʼuʼx, ronojel qʼij ri yeqʼax más xtqayaʼ chwäch qan chë ma xtqayaʼ ta qʼij chë kʼo jun nbʼanö chqë chë xtq·el qa chpan rtinamit Dios. Xtqʼalajin chqawäch achkë naʼoj ma kikʼwan ta kiʼ rkʼë rbʼanik nchʼobʼon Jehová y ma xkeqanmaj ta ri naʼoj riʼ (Ef 4:14; Snt 1:6-8). Y, nqkowin chqä yeqatoʼ qachʼalal ri rkʼë jbʼaʼ najin nkiqʼaxaj kʼayewal (1Te 3:2, 3). Ri ukʼwäy taq bʼey nkʼatzin nkiqʼät kiʼ rkʼë ri yekiʼän pa kikʼaslemal, nkʼatzin nqʼax chkiwäch achkë riʼ ri ütz chqä ri ma ütz ta, nkiquʼ kij ri nkʼaj chik chqä kan pa rbʼeyal nkiʼän che rä jontir ri yekiʼän pa kikʼaslemal. Taq ryeʼ yekikʼüt naʼoj «ri kan ütz nakʼuqbʼaʼ akʼuʼx chkij», yetoʼon rchë qachʼalal ma kan ta nchʼpü kikʼuʼx kimä ri kʼayewal chqä nkikʼuqbʼaʼ más kikʼuʼx chrij Jehová (Tit 1:9; 1 Ti 3:1-3). Taq kʼo ütz nkikʼüt qa chkiwäch ri nkʼaj chik chqä yekichʼaʼej y yekichajij ri publicadores, yekitoʼ ryeʼ rchë ronojel mul yeʼapon pa qamoloj, rchë nkitzjoj Rchʼaʼäl Dios chqä rchë nkitjoj kiʼ chrij le Biblia pa kiyonïl. Y, taq ri qachʼalal yekïl kʼayewal ri nuʼän chkë chë nchʼpü kikʼuʼx, ryeʼ nkinataj chkë chë ronojel mul nkʼatzin nkikʼuqbʼaʼ kikʼuʼx chrij Jehová chqä chrij ri rchʼobʼon nuʼän. w24.06 31 peraj 16-18

Taq Jesús xtzjoj Rchʼaʼäl Dios, ryä xkʼüt chë Rtataʼ kʼo chkaj kan ma nukʼewaj ta nuküy qamak. Y rchë nqʼax más pa qajolon, ryä xtzjoj ri kʼambʼäl tzij ri ntzjon chrij ri kʼajol ri ma xnman ta tzij. Ri kʼajol riʼ xyaʼ qa rachoch chqä xkʼwaj jun itzel kʼaslemal. Ye kʼa taq xqʼax ri tiempo, xqʼax chwäch chë ma ütz ta ri najin nuʼän y rma riʼ xtzolin chrachoch. ¿Achkë xnaʼ ri tataʼaj taq xtzʼët rkʼajol? Jesús xuʼij chë taq ri kʼajol riʼ «kʼa näj na kʼo wä, ri rtataʼ xtzʼët apü... xkʼäq anin rchë xbʼerkʼuluʼ, xqʼetej y xtzʼmaj rchiʼ». Ri kʼajol rchʼobʼon wä nuʼij che rä rtataʼ chë xttok rsamajel. Ye kʼa ri rtataʼ kan ma xkʼewaj ta xküy rmak chqä xkʼül apü pa rachoch. Ryä xuʼij: «Re nkʼajol reʼ [...] sachnäq wä äl y xelitäj pä» (Lu 15:11-32). Taq Jesús majanä wä tpë chwäch le Rwachʼlew, rkʼë jbʼaʼ kʼïy mul xtzʼët achkë rbʼanik Jehová xküy kimak ri winäq ri xkitzolij kiʼ. Rma riʼ ri kʼambʼäl tzij xtzjoj ma xa xuʼ ta nukʼuqbʼaʼ qakʼuʼx, xa kan nukʼüt chqä chqawäch chë Jehová kowan nupoqonaj qawäch. w24.08 11 peraj 11, 12

Röj nqakʼüt chë nqaquʼ na ri yeqaʼän taq, ri achkë nqachaʼ nqaʼän, nukʼüt chë nqchʼobʼon achiʼel nchʼobʼon Jehová. Chqä taq ma nqamestaj ta chë majun ta chik jun ri kʼo más rqʼij chwäch ri nq·ok ramigos Jehová. We röj nqaquʼ na ri yeqaʼän, ya riʼ xtqrtoʼ rchë kan pa rbʼeyal xtqatzʼët qa qiʼ y ma xtqaquʼ ta chë kan jontir qataman. Chqä, chaq taqïl xtqchʼö rkʼë Jehová y xtqaʼij che rä chë tkʼutuʼ chqawäch achkë nkʼatzin nqaʼän. Qataman chë ronojel mul nkʼatzin nqakʼutuj qatoʼik che rä, yajün taq kʼo yeqaʼän ri ma kwest ta. Ye kʼa kan más na chik nqakʼutuj qatoʼik che rä taq kʼo nqachaʼ nqaʼän ri kan kʼo rqʼij, rma qayaʼon chwäch qan chë Jehová rtaman achkë riʼ ri más ütz chqë. Kan kowan nqtyoxin rma röj nqkowin nqakʼüt ri naʼoj ri ye kʼo rkʼë Jehová, rma ryä kan ke riʼ rbʼanik xuʼän qa chqë (Gé 1:26). Qataman chë ma nqkowin ta kan tzʼaqät rbʼanik nqakʼän qanaʼoj chrij ryä (Is 55:9). w25.03 11 peraj 13; 13 peraj 17, 18

Ma taquʼ ta ri ma ütz ta chkij nkʼaj chik. We röj nqatoʼ jun qachʼalal y ryä ma nutyoxij ta chqë, ütz nqaquʼ rij ya reʼ: «¿Kantzij komä ma xloqʼoqʼej ta ri xinbʼän rma ryä, o xa xmestaj xtyoxij chwä?». O rkʼë jbʼaʼ kʼo nkʼaj chik rma ri ma xuʼän ta riʼ. Rkʼë jbʼaʼ kʼayewal nuʼän chwäch nuʼij achkë nunaʼ, o xa nkʼïx chë ri nkʼaj chik nkitoʼ, rma rbʼanon qa yë ryä nyaʼö kitoʼik nkʼaj chik y komä ma nkowin ta chik nuʼän riʼ. Xa bʼa achkë na rma ma yetyoxin ta qachʼalal chqë, we röj yeqajoʼ ma xtqaquʼ ta ri ma ütz ta chkij chqä kan kiʼ qakʼuʼx xtqayaʼ chkë ri kʼo qkʼë (Ef 4:2). Ma tamestaj ta chë ye kʼo jojun ma chanin ta yetyoxin chawä. Ri qʼatöy tzij Salomón xuʼij ya reʼ: «Takʼaqaʼ away pa yaʼ, rma, tapeʼ xkeqʼax ri qʼij, kan xtabʼewlaʼ chik jmul» (Ec 11:1). Re tzij reʼ nkikʼüt chqawäch chë ye kʼo jojun winäq rkʼë jbʼaʼ ma chanin ta yetyoxin chqë. Rkʼë jbʼaʼ nkiyoʼej na chë nqʼax jbʼaʼ tiempo rchë nkiʼän riʼ. w24.09 30 peraj 18, 19

Kʼo mul nyaʼöx rtzjol pa congregación chë jun qachʼalal xqʼil kimä ri ukʼwäy taq bʼey. Taq nbʼanatäj riʼ, röj kʼa ütz na nqakʼwaj qiʼ rkʼë rma qataman chë xtzolij riʼ chqä xyaʼ qa rbʼanik ri mak ri najin wä nuʼän. Ryä kʼa qachiʼil na pa congregación, y nkʼatzin chë jontir nkitoʼ rchë ma nuyaʼ ta qa rbʼanik ri ütz (Heb 10:24, 25). Ye kʼa ma ke riʼ ta nqaʼän rkʼë jun ri nesäx qa pa congregación. Röj ma nqakʼwaj ta chik qiʼ rkʼë ri winäq riʼ y nixta nqwaʼ rkʼë (1Co 5:11). ¿Ntel chë tzij reʼ chë kan ma ütz ta nqtzjon rkʼë jun winäq ri xesäx qa pa congregación? Ma kan ta ke riʼ. Qataman chë ma ütz ta nqakʼwaj qiʼ rkʼë. Ye kʼa ri cristianos ütz nkiksaj ri naʼoj kitaman chpan le Biblia rchë nkitzʼët we nkiʼän invitar jun winäq —rkʼë jbʼaʼ jun kifamiliar o jun kamigo rbʼanon qa— chpan jun reunión. w24.08 30 peraj 13, 14