Ababọ avro, emamọ usi ọ rẹ were owhẹ. Yọ emamọ usi jọ o ginẹ riẹ rọkẹ owhẹ avọ uviuwou ra.

Emamọ usi nana o rrọ evaọ Ebaibol na, obe nọ Jihova Ọghẹnẹ, Ọnọ ọ ma odhiwu gbe akpọ na ọ ta nọ a kere fihọ otọ ikpe buobu nọ i kpemu. Ma te jọ obe nana ta kpahe ebe ene evaọ Ebaibol na nọ emamọ usi o rrọ rọkẹ omai kpobi. Edẹ ahwo nọ Ọghẹnẹ o ro kere ebe nana a ro se ebe na, eye họ Matiu, Mak, Luk, gbe Jọn.

Ahwo buobu a re se ebe ene nana ebe Usiuwoma na. A rẹ jọ ebe nana ruẹ usi uwoma kpahe Jesu inọ ẹkwoma riẹ Ọghẹnẹ ọ te rọ kẹ ahwo-akpọ esiwo, gbe nọ Jesu nọ ọ rrọ Ovie Uvie Ọghẹnẹ na, ọ te wha eghale ebẹdẹ bẹdẹ se ohwo kpobi nọ o fi ẹrọwọ họ iẹe.—Mak 10:17, 30; 13:13.

FIKIEME O RỌ RRỌ EBE USIUWOMA ENE?

Ẹsejọhọ o be hai gbe owhẹ unu oware nọ Ọghẹnẹ ọ rọ rehọ imane soso kere kpahe uzuazọ gbe iwuhrẹ Jesu.

U kiehọ gaga nọ a rọ rehọ ahwo sa-sa kere kpahe eme nọ Jesu ọ ta gbe eware nọ o ru. Joma rehọ ọtadhesẹ ru onana vẹ. Dae rehọ iẹe nọ imane a dikihẹ kẹle owuhrẹ jọ nọ ahwo a riẹ gaga. Ohwo nọ o dikihẹ aro owuhrẹ na o re mi osa-uzou. Ohwo nọ o dikihẹ obọze riẹ yọ edọkita. Ohwo nọ ọ be gaviezọ kẹe evaọ ẹkpẹlobọ riẹ yọ okuori, ọ tẹ jẹ rrọ ogbẹnyusu ọkpekpe owuhrẹ na. Ohwo avọ ene nọ o dikihẹ obemu riẹ yọ ohwo nọ o bi rri ughe, ọ tẹ jẹ maha vi imasa nọ i kiọkọ na. Ezae ene nana yọ ahwo nọ a rẹ ta uzẹme, yọ a wo ọvuọ oware riẹ nọ o rẹ were ae. Otẹrọnọ ezae nana omomọvo o kere kpahe eme nọ owuhrẹ na ọ ta gbe eware nọ o ru, ẹsejọhọ iku na e te jọ epọvo na ha. Rekọ who te se iku ene na kugbe, yọ whọ riẹ nọ ahwo nọ a kere iku na a wo ọvuọ eriwo riẹ, whọ sai wo otoriẹ eme nọ owuhrẹ na ọ ta gbe eware nọ o ru. Ọtadhesẹ nana o dhesẹ oware nọ u ro woma inọ imane a kere ikuigbe uzuazọ Jesu, Owuhrẹ Ologbo na.

Evaọ ọtadhesẹ na, ọzae nọ o re mi osa-uzou na ọ gwọlọ kere eme nọ e rẹ were ahwo Ju, fikiere o te kere eme owuhrẹ na gbe eware nọ e via evaọ oghẹrẹ nọ e rẹ rọ were ahwo Ju. Edọkita na o kere  kpahe oghẹrẹ nọ a ro siwi ahwo nọ e jẹ mọ hayo enọ e ko, fikiere o du kere eme jọ nọ ohwo nọ o re mi osa-uzou na o kere he, hayo o kere i rai evaọ oghẹrẹ ofa. Ọzae nọ ọ rrọ ogbẹnyusu ọkpekpe owuhrẹ na o kere kpahe uruemu owuhrẹ na. Iku nọ ọzae nọ ọ mae maha na o kere i theri tere he, rekọ e rrọ vevẹ ziezi. Ghele na, iku omomọvo e rrọ gbagba. Onana u dhesẹ oware nọ u ro woma inọ imane a kere ikuigbe uzuazọ Jesu, keme i fiobọhọ kẹ omai wo otoriẹ iruẹru riẹ, iwuhrẹ riẹ, gbe uruemu riẹ.

Ahwo a re se obe nọ Matiu o kere na ‘Usiuwoma Matiu,’ je se orọ Jọn na ‘Usiuwoma Jọn.’ O thọ họ re a se ai ere, keme a rẹ jọ iku ọvuọvo ruẹ “usi uwoma kpahe Jesu Kristi.” (Mak 1:1) Rekọ nọ a te gine rri rie ziezi, orọnikọ usiuwoma ene kpahe Jesu ma wo ho rekọ usiuwoma ovo, onọ imane a kere.

Ahwo buobu nọ a romatotọ se Ebaibol na a daoma no re a rehọ ikuigbe Matiu, Mak, Luk, gbe Jọn rọ wawo ohwohwo. Ere ohwo Siria jọ nọ a re se Tatian o ru oware wọhọ ukpe 170 C.E. Ọzae nana o vuhumu nọ ẹzi Ọghẹnẹ a ro kere ebe ene nana, yọ e rrọ gbagba, fikiere o te ku ebe ene na gbe ro kere ikuigbe ọvo ọrọ uzuazọ Jesu gbe odibọgba riẹ, onọ o se Diatessaron.

Epọvo na a ro kere obe ọ Jesu Họ Edhere na, Uzẹme na, gbe Uzuazọ Na, rekọ obe nana o mae gba. O rrọ ere keme obọnana ma be mae ruẹ orugba eruẹaruẹ Jesu buobu gbe etadhesẹ riẹ. Yọ onana u bi fiobọhọ kẹ omai wo otoriẹ eme nọ ọ ta gbe eware nọ o ru, gbe epanọ eware na e rọ via othotha. U te no ere no, eware anwae nọ ahwo a tọ ku evaọ otọ i fiobọhọ kẹ omai wo otoriẹ eware jọ vi epaọ anwẹdẹ, je ru omai riẹ oware nọ ahwo nọ a kere ikuigbe na a wo họ iroro. Rekọ ohwo ọvo ọ sae nwane ta gbiae he oghẹrẹ nọ eware na kpobi e rọ via unọjọ utọjọ. Ghele na, oghẹrẹ nọ u mu omai ẹro nọ eware na e rọ via othotha, a ro kere ai fihọ obe ọ Jesu Họ Edhere na, Uzẹme na, gbe Uzuazọ Na.

EDHERE NA, UZẸME NA, GBE UZUAZỌ NA

Nọ who bi se obe nana, daoma kareghẹhọ ovuẹ nọ o riẹ eva rọkẹ owhẹ avọ ahwo uviuwou ra. Kareghẹhọ nọ Jesu Kristi ọ ta kẹ Tọmọs nọ: “Mẹ họ edhere na gbe uzẹme na gbe uzuazọ na. Ohwo ọvo ọ rẹ nya bru Ọsẹ na ze he ajokpaọ ẹkwoma mẹ.”—Jọn 14:6.

Obe ọ Jesu Họ Edhere na, Uzẹme na, gbe Uzuazọ Na u ti fiobọhọ kẹ owhẹ riẹ epanọ Jesu ọ rọ ginẹ rrọ “edhere na.” Ẹkwoma odẹ riẹ ọvo ma sae rọ lẹ se Jihova Ọghẹnẹ. U te no ere no, ẹkwoma Jesu ma sai ro wo erọvrẹ izieraha. (Jọn 16:23; Ahwo Rom 5:8) Fikiere, Jesu ọvo họ ọnọ o ru rie lọhọ nọ ma sai ro wo usu okpekpe kugbe Ọghẹnẹ.

Jesu họ “uzẹme na.” Eme nọ ọ ta gbe uzuazọ nọ o yeri e rọwokugbe uzẹme na; o wọhọ ẹsenọ ma tẹ ruẹ Jesu yọ ma ruẹ uzẹme no. O ru eruẹaruẹ buobu gba, enọ i “rugba ẹkwoma riẹ.” (2 Ahwo Kọrint 1:20; Jọn 1:14) Eruẹaruẹ itieye na i ru omai vuhu owha-iruo ulogbo nọ Jesu o wo evaọ erugba ẹjiroro Ọghẹnẹ.—Eviavia 19:10.

Jesu Kristi ọ tẹ jẹ rrọ “uzuazọ na.” Ẹkwoma idhe ẹtanigbo na, koyehọ uzuazọ gbe azẹ ọgbagba riẹ nọ o ro dhe idhe na, o ru rie lọhọ nọ ma ti ro wo “uvi uzuazọ na,” koyehọ “uzuazọ ebẹdẹ bẹdẹ.” (1 Timoti 6:12, 19; Ahwo Ẹfẹsọs 1:7; 1 Jọn 1:7) Evaọ obaro, ọ te jẹ jọ “uzuazọ” rọkẹ ima ahwo buobu nọ i whu no, nọ a te kpare ze uzuazọ, a vẹ te rria Aparadase bẹdẹ bẹdẹ.—Jọn 5:28, 29.

U fo nọ mai kpobi ma re wo edẹro kẹ oware nọ Ọghẹnẹ ọ rehọ Jesu ru kẹ omai na. O te were owhẹ ziezi nọ who bi ti wuhrẹ kpahe Jesu, ọnọ ọ rrọ “edhere na gbe uzẹme na gbe uzuazọ na.”