Eaha to roto?

Mau faaho'iraa ê

Tapura tumu parau

Ite no Iehova

Tahiti

A pee i to ratou faaroo

 PENE AHURU MA TORU

Ua huti mai oia i te haapiiraa i ta ’na mau hape

Ua huti mai oia i te haapiiraa i ta ’na mau hape

1, 2. (a) Eaha ta Iona e ta te mau ihitai i nia i te pahi i faaû, e no te aha? (b) Eaha ta te aamu o Iona e haapii mai ra?

EAHA râ te riaria tera mau maniania ta Iona e faaroo ra! No te puai o te mata‘i e farara mai ra, ua tô roa te mau taura o te pahi. E tiapai are atoa tei tairi mai i nia i te pahi, a paapaaina ’tu ai te mau raau o te pahi. Te mea huehue roa ’tu â râ ia faaroo, te mau tutuôraa ïa a te raatira e a te mau ihitai e tautoo ra i te faatere i te pahi. Ua papu roa ia Iona e e pohe ratou pauroa, no ’na noa ’‘e!

2 Mea nahea Iona i te ûraa i teie ati? Ua hape roa o ’na i te faaroo-ore-raa i to ’na Atua ra o Iehova. Eaha hoi ta ’na i rave? Ua mutu roa anei to ’na taairaa e o Iehova? Mea rahi te haapiiraa e huti mai i te pahonoraa o teie nau uiraa. Ei hi‘oraa, te haapii mai ra te aamu o Iona e e nehenehe te feia e faaroo mau to ratou ia Iehova e hahi ê, e nehenehe atoa râ ratou e faaafaro i to ratou haerea.

Te hoê peropheta no Galilea

3-5. (a) E pinepine te taata i te mana‘o i te aha no nia ia Iona? (b) Eaha ta tatou i ite no nia ia Iona? (A hi‘o atoa i te nota i raro i te api.) (c) No te aha e ere ai mea ohie to Iona taviniraa ei peropheta?

3 Ia puta mai te i‘oa o Iona, e pinepine te taata i te mana‘o i to ’na mau huru paruparu, to ’na faaroo-ore-raa e to ’na oreraa e aroha hamani maitai. Teie râ, e huru maitatai nehenehe roa atoa to ’na. A haamana‘o, ua maiti Iehova ia ’na ei peropheta na ’na. No te aha? No te mea e taata haapao maitai o ’na e te parau-tia.

E huru maitatai nehenehe roa atoa to Iona

4 Te horoa mai ra te Bibilia i te tahi noa haamaramaramaraa no nia ia Iona. (A taio i Te mau arii 2, 14:25.) No Gata-hephera  o ’na. E maha noa kilometera te atea teie oire ia Nazareta, i reira Iesu Mesia i paari mai ai hau atu i te 800 matahiti i muri a‘e. * I tavini na Iona ei peropheta a arii ai Ieroboama II i nia i na ahuru opu o Iseraela. Ua oti ê na ïa te tau o Elia, e ua pohe Elisaia, tei mono ia Elia, i te tau a faatere ai te papa o Ieroboama. Ua faaohipa Iehova ia Elia raua Elisaia no te faaore i te haamoriraa a Baala. Ua hahi ê faahou râ te nunaa Iseraela. Ua pee hoi ratou i te hi‘oraa o te hoê arii ‘tei rave noa i te ohipa ino i te aro o Iehova.’ (Arii 2, 14:24) E ere ïa mea ohie to Iona taviniraa ei peropheta. Noa ’tu râ, ua rave maite o ’na i ta ’na ohipa.

5 I te hoê râ mahana, e taui roa te oraraa o Iona. E faaue Iehova ia ’na ia rave i te tahi ohipa ta ’na i mana‘o e mea fifi roa. Eaha taua ohipa ra?

“A tia, a haere . . . i Nineve”

6. Eaha ta Iehova i faaue ia Iona e rave, e no te aha mea riaria ’i?

6 Teie ta Iehova i parau ia Iona: “A tia, a haere i te oire rahi ra i Nineve, e tiaoro atu, ua tae roa mai to ratou ino i mua i tau aro nei.” (Iona 1:2) E taa oioi ia oe no te aha mea riaria ’i teie ohipa. Tei te pae hitia o te râ Nineve, e 800 kilometera te atea i te oire o Iona. Fatata hoê ava‘e e tae ai oe i ǒ na raro. E ere râ tera te mea fifi roa ’‘e. I Nineve, ia faaite Iona i te poroi faautuaraa a Iehova i to Asura, tei matau-maitai-hia ei feia ino roa e te aroha ore. Aita hoi te nunaa iho o te Atua i faaroo ia ’na, o teie mau taata ěê ïa te faaroo mai? Eaha hoi ta te hoê noa tavini a Iehova e nehenehe e rave i roto i teie oire rahi piihia i muri a‘e “te oire i viivii i te toto”?—Nah. 3:1, 7.

7, 8. (a) Na te aha e haapapu mai ra i to Iona hinaaro mau e taie? (b) No te aha eiaha ’i tatou e ru i te parau e e mǎta‘u hanoa Iona?

7 Aita tatou i ite e ua puta mai anei tera mau mana‘o i roto i te feruriraa o Iona. Ua ite râ tatou e ua taie o ’na. Ua parau Iehova ia ’na ia haere i te pae hitia o te râ. O ’na râ, ua horo ïa i te pae tooa o te râ, i te vahi atea roa. Haere tia ’tura oia i raro i Iopa, e uahu to teie oire. Ite atura oia i te hoê pahi e fano ra i Taresisa. Mai te peu e tei te fenua Paniora o Taresisa, mai ta vetahi feia ite i te Bibilia e mana‘o ra, mea atea ïa te vahi ta ’na e taie  atu ra, e 3 500 kilometera ia Nineve. I tera tau, hoê matahiti e tae ai oe i tera roa ’tu pae o te miti Mediteranea. Tera te hinaaro mau o Iona e taie!—A taio i te Iona 1:3.

8 Te auraa anei ïa e e mǎta‘u hanoa Iona? Eiaha tatou e ru i te mana‘o mai tera. E ite mai tatou e e faaite o ’na i te itoito faahiahia mau. Mai ia tatou pauroa râ o ’na, e taata tia ore e mea rahi to ’na mau paruparu. (Sal. 51:5) O vai hoi o tatou aita i mǎta‘u a‘enei?

9. (a) Eaha paha to tatou mana‘o i te tahi taime? (b) Teihea parau mau mea faufaa ia haamana‘o tatou i taua mau taime ra?

9 I te tahi taime, e mana‘o paha tatou e mea fifi ta te Atua e ani mai ra, eita atoa e maraa. E taiâ atoa paha tatou e rave i te ohipa i faauehia mai: e poro i te parau apî oaoa o te Basileia o te Atua. (Mat. 24:14) Eiaha ia moe ia tatou teie parau mau hohonu ta Iesu i faahiti: “E tia hoi te mau mea atoa nei i te Atua.” (Mar. 10:27) Ia moe noa ’tu ia tatou teie parau mau, e taa paha ïa ia tatou te huru aau o Iona. Eaha râ te mau faahopearaa o to Iona taieraa?

Ua a‘o Iehova i ta ’na peropheta faaroo ore

10, 11. (a) A atea noa ’tu â ’i te pahi i tai, eaha paha ta Iona i mana‘o? (b) Eaha ta te pahi i faaû?

10 A feruri na ia Iona i nia i te pahi, papu roa e pahi hoo tao‘a no Phenicia. Te mataitai ra o ’na i te raatira e te mau ihitai e ohipa haere ra, te faareva ra hoi ratou. A atea noa ’tu â ’i te pahi i tai, ua mana‘o paha Iona e ua ora ïa o ’na. Teie râ, tupu taue ihora te vero.

11 No te mata‘i rahi, era a‘e te teitei te mau are, nainai roa atoa te mau tiapai pahi no teie tau i pihai iho. Eaha ’tu ïa tera pahi raau to nia iho Iona, hope roa ïa i te nainai e te parari hanoa, a faaû noa ’i i te mau poopoo e te mau vavea o te moana mata are! Ua ite anei Iona i taua taime ra, mai ta ’na i papai i muri iho, e na Iehova i tuu mai i tera mata‘i rahi i nia i taua tai ra? Aita tatou i ite. Ua ite râ o ’na e e pau ta te mau ihitai ta‘uraa i to ratou mau atua, eita taua mau atua ra e tauturu ia ratou. (Lev. 19:4) Ua papai Iona: “Mana‘ohia ihora e parari taua pahi ra.” (Iona 1:4) E nahea hoi Iona e nehenehe ai e pure i te Atua ta ’na e horo ê ra?

12. (a) No te aha paha Iona i varea roa ’i i te taoto? (A hi‘o i te nota i raro i te api.) (b) Mea nafea to Iehova faaiteraa no vai i tupu ai te vero?

12 I te mea aita ta ’na e ravea no te tauturu atu, haere ihora  Iona i roto i te hati, tarava ihora e mairi roa ’tura to ’na taoto. * Itehia ’tura oia e te raatira, o tei faaara ’tu e tei faaue atu ia pure i to ’na Atua. Te na reira atoa ra te toea. Tuu a‘era te mau ihitai i te kelero no te ite no vai i rotopu ia ratou i tupu ai te vero. Ua papu roa ia ratou e aita teie vero i tupu mai tera noa. Ua riaria noa ’tu â paha Iona a haere noa ’i te tuuraa kelero, no te mea aita â i itehia ’tura o vai te tumu o to ratou ati. Aita i maoro, faatopa ’tura Iehova i te kelero i nia ia Iona no te faaite e no to Iona faaroo ore i faatupu ai o ’na i taua vero ra.—A taio i te Iona 1:5-7.

13. (a) Eaha ta Iona i faatia i te mau ihitai? (b) Eaha ta Iona i faaue i te mau ihitai, e no te aha?

13 Faatia pauroa ’tura Iona i te mau ihitai: e tavini o ’na na te Atua mana hope ra o Iehova, ta ’na e horo ê ra e ta ’na i faaroo ore. No ’na ïa i roohia ’i ratou pauroa i teie ati. Ua huru ê roa te mau ihitai. Ua ite roa ’tu Iona i te mehameha i roto i to ratou mata. Ani maira ratou e nahea ïa ratou ia ’na ia ore to ratou pahi e parari, a ora mai ai ratou. Eaha ta Iona i parau? Ua hotaratara paha o ’na i te putaraa mai te mana‘o e te paremo atu ra o ’na i raro i te moana toetoe mata are. E nahea hoi o ’na e nehenehe ai e vaiiho i tera mau taata atoa ia pohe? Ua ite o ’na e e nehenehe ta ’na e faaora ia ratou. Faaue atura oia: “E rave mai outou ia ’u, e huri i raro i te tai; ei reira e mania ’i te tai ia outou: ua ite hoi au e, no ’u i roohia ’i tatou i teie nei vero rahi.”—Iona 1:12.

14, 15. (a) E nafea tatou e pee ai i te faaroo o Iona? (b) Ua aha te mau ihitai i ta Iona i faaue atu?

14 Eita te hoê taata mǎta‘u hanoa e paraparau mai teie, e ere anei? Eita e ore e ua oaoa roa Iehova i te iteraa i te itoito e te feruriraa haapae o Iona i roto i taua ati ra! Te ite ra ïa tatou i ǒ nei i te faaroo puai o Iona. E nehenehe tatou e pee i to ’na hi‘oraa ma te tâu‘a na mua ia vetahi. (Ioa. 13:34, 35) Ia hinaaro te tahi taata i te tauturu i te pae materia, i te pae varua aore ra te oto ra o ’na, e rohi anei tatou i te tauturu atu? E oaoa roa Iehova ia na reira tatou!

15 Ua putapû atoa paha te mau ihitai i ta Iona i parau atu, aita hoi ratou i farii oioi. Faaitoito a‘era râ ratou i te hôe ia tae te  pahi i uta, aita râ i haere. Ua u‘ana roa ’tu â te vero. Ite atura ratou e aita iho â ta ratou e ravea. Pii a‘era ratou ia Iehova, te Atua o Iona, ia aroha mai ia ratou, rave ihora ia Iona e huri atura i roto i te moana.—Iona 1:13-15.

No to Iona onoono, huri ihora te mau ihitai ia ’na i roto i te moana

Ua aroha-hamani-maitai-hia e ua faaorahia Iona

16, 17. Eaha tei tupu i nia ia Iona i to ’na huriraahia i roto i te moana? (A hi‘o atoa i te mau hoho‘a.)

16 I roto i tera moana mata are, eita e ore e ua ǎu noa Iona ia ore oia e paremo e ua ite atu i te pahi i te painu-mǎrû-noa-raa ’tu. No te puai râ o te mau vavea e fati noa mai ra i nia iho ia ’na, moe roa ’tura o ’na i raro i te moana, a mana‘o atu ai e ua oti iho â ïa no ’na.

17 Ua faataa Iona i muri a‘e eaha to ’na huru i taua taime ra. Ua puta mai te tahi mau hoho‘a. I to ’na moeraa ’tu i raro i te moana, mai te huru ra e te pou atu ra o ’na i te hohonu-roa-raa o te moana, “i te tumu o te mau mou‘a,” i reira to ’na tafifiraa i roto i te mau rimu. E au ra e i ǒ o ’na e pohe ai.—A taio i te Iona 2:2-6.

18, 19. (a) Eaha tei tupu i nia ia Iona i raro i te moana? (b) Eaha te i‘a i horomii ia Iona, e na vai i tono mai i tera i‘a? (A hi‘o atoa i te nota i raro i te api.)

 18 Haaati ihora râ te tahi mea maereere e te tiapai ia Iona, e tapiri roa maira. Afaro taue roa maira taua mea ra i nia ia Iona, haamâmâ a‘era i to ’na vaha e horomii atura ia Iona!

Ua tono mai Iehova i te hoê i‘a rahi no te horomii ia Iona

19 Eita e ore e ua mana‘o Iona e e pohe o ’na. E taa râ ia ’na e te ora noa ra o ’na. Aita o ’na i perehu, aita atoa i hu‘ahu‘a e aita to ’na aho i mure. Te huti noa ra o ’na i te aho, noa ’tu e to roto o ’na i ta ’na i mana‘o e e apoo no ’na. Î riirii ihora Iona i te mǎta‘u faatura. Papu roa, na to ’na Atua ra o Iehova i tono mai i te hoê i‘a rahi no te horomii ia ’na. *Iona 1:17.

20. Na roto i ta ’na pure i roto i te i‘a, eaha ta tatou e taa no nia ia Iona?

20 A mairi ïa minuti, a mairi ïa hora. I roto i te poiri iti rahi, feruri ihora Iona e pure atura ia Iehova. Na roto i ta ’na pure, tei papaihia i roto i te pene piti o ta ’na buka, e taa ia tatou e ua ite maitai oia i te mau Papai. E pinepine hoi ta ’na buka i te faahiti i te mau Salamo. E taa atoa ia tatou te hoê huru putapû to ’na: te mauruuru. Ua parau Iona: “E hopoi râ vau i te tusia na oe ma te haamaitai; ta ’u hoi i euhe ra, o ta ’u ïa e hopoi. Tei ia Iehova te ora.”—Iona 2:9.

21. (a) Eaha ta Iona i haapii mai no nia i te faaoraraa? (b) Ia haamana‘o noa ïa tatou i te aha?

21 Ua haapii mai Iona e e nehenehe iho â ta Iehova e faaora i ta ’na mau tavini aita e hi‘oraa i te vahi e te huru tupuraa. ‘I roto roa hoi i te opu o te i‘a’ to ’na iteraahia mai e to ’na faaoraraahia e Iehova. (Iona 1:17) O Iehova ana‘e te nehenehe e paruru i te hoê taata e toru rui, e toru ao i roto i te opu o te hoê i‘a rahi. E haamana‘o noa ana‘e ïa e ‘to roto i te rima o te Atua to tatou aho.’ (Dan. 5:23) Na ’na to tatou aho e to tatou ora. E faaite ana‘e ïa i to tatou mauruuru ma te auraro ia ’na.

22, 23. (a) Mea nafea to Iona mauruuru i te tamataraahia? (b) E nafea ia pee ia Iona ia hape tatou?

 22 E o Iona? Ua haapii anei oia i te faaite i to ’na mauruuru ia Iehova ma te auraro atu? E. E toru rui, e toru ao i muri iho, tapiri ihora te i‘a i uta e piha‘e atura ia Iona i tatahi. (Iona 2:10) A hi‘o na, aita Iona i ǎu noa ’‘e e tae roa ’tu i tatahi. Ta ’na noa i rave i to ’na afairaahia i tatahi, te imiraa ïa i to ’na e‘a. Aita râ i maoro, ua tamatahia to ’na mauruuru ia Iehova. Te na ô ra te Iona 3:1, 2: “E [t]apiti maira te parau a Iehova ia Iona ra, na ô maira, A tia, a haere i taua oire rahi ra i Nineve, a tiaoro atu ai i ta ’u i faaue atu ia oe.” Ua nahea Iona?

23 Aita o ’na i haamarirau. Te taio nei tatou: “Tia a‘era Iona i nia, haere atura i Nineve, i ta Iehova i parau maira.” (Iona 3:3) Ua auraro o ’na. Papu roa, ua huti mai o ’na i te haapiiraa i ta ’na mau hape. Ia pee atoa tatou i te faaroo o Iona i roto i teie tuhaa. E hara tatou pauroa. E hape tatou pauroa. (Roma 3:23) E nahea râ tatou? E taora anei i te tauera, aore ra e huti mai i te haapiiraa i ta tatou mau hape, a tavini atu ai i te Atua ma te auraro?

24, 25. (a) Eaha te haamaitairaa ta Iona i fana‘o? (b) Eaha te haamaitairaa e tiai mai ra ia Iona?

24 Ua haamaitai anei Iehova ia Iona no to ’na auraro? E. E au ra e ua faaroo Iona i muri iho e ua ora mai te mau ihitai. I muri rii a‘e i to ratou huriraa ia Iona i roto i te miti, pohe ihora te vero. “Mǎta‘u roa ’tura taua mau taata ra ia Iehova” e pûpû atura i te tahi tusia ia Iehova, eiaha râ i to ratou mau atua haavare.—Iona 1:15, 16.

25 E haamaitairaa rahi atu â ta Iehova i horoa mai i muri a‘e. Ua faaohipa Iesu i to Iona vairaa e toru rui, e toru ao i roto i te i‘a rahi ei hoho‘a parau tohu o to ’na vairaa i roto i te apoo, aore ra ia hade. (A taio i te Mataio 12:38-40.) E oaoa roa Iona ia faaroo o ’na i teie haamaitairaa ia faatia-faahou-hia mai oia i nia i te fenua! (Ioa. 5:28, 29) E hinaaro Iehova e haamaitai ia oe atoa. E huti mai anei oe, mai ia Iona, i te haapiiraa i ta oe mau hape, e auraro anei oe i te Atua, a faaite atu ai i te here ia vetahi ê?

^ par. 4 Mea tano ia tapao e tei Galilea te oire no reira mai Iona. No nia ia Iesu, ua parau te mau Pharisea ma te teoteo: “Aore roa hoi e peropheta i tupu i Galilea.” (Ioa. 7:52) Ia au e rave rahi taata huri e taata maimi, e parau faarahi teie a te mau Pharisea. Oia hoi aita hoê a‘e peropheta i tia mai aore ra e nehenehe e tia mai Galilea mai tuhaa fenua haihai. Mai te peu e tera iho â ta te mau Pharisea i hinaaro e parau, aita ïa ratou i tâu‘a i te aamu e te mau parau tohu atoa.—Isa. 9:1, 2.

^ par. 12 No te haapapu e ua varea roa iho â Iona i te taoto, te parau ra te hoê huriraa Bibilia (te Septante) e te orooro ra o ’na. Eiaha râ tatou e mana‘o e aita ïa o ’na e tâu‘a ra i te ati e tupu ra. A haamana‘o e i te tahi taime, e pohe roa vetahi i te taoto no to ratou ahoaho rahi. A mauiui roa ’i Iesu i roto i te ô i Getesemane, ua taoto Petero, Iakobo e Ioane no te oto.—Luka 22:45.

^ par. 19 I roto i te Septante, ua hurihia te ta‘o Hebera o te parau ra “i‘a” ei “i‘a rahi” na roto i te reo Heleni. Aita e ravea no te haapapu eaha tera i‘a. Ua itehia râ i roto i te miti Mediteranea te tahi mau ma‘o huru rahi o te nehenehe e horomii i te hoê taata. I te tahi atu mau vahi, mea tiapai roa ’tu â te tahi mau ma‘o, mai te ma‘o tohora, e raea roa 15 metera te roa, e hau atu!