Faatanoraa no te "mode accessibilité"

Search

Maiti te reo

Mau faaho'iraa ê

Tapura tumu parau

Eaha to roto?

Ite no Iehova

Tahiti

A pee i to ratou faaroo

 PENE AHURU MA PAE

Ua turu oia i te nunaa o te Atua

Ua turu oia i te nunaa o te Atua

1-3. (a) No te aha paha Esetera i riaria ’i a haere ai oia e farerei i ta ’na tane? (b) E pahono tatou i teihea na uiraa no nia ia Esetera?

OTU‘ITU‘I teie mea to Esetera mafatu, a piri atu ai oia i te aua i roto i te aorai i Susana. Ua patuhia teie aorai i nia i te hoê tiapai vahi papu i pihai iho i te mau mou‘a Zagros, ua po‘i te mau tupuai i te hiona. Mai nia mai, e ite atu oe i raro i te anavai ateate Choaspès. Te mau patu o te aorai, e piriti vanitihia ïa ua rau te û, e hoho‘a puaatoro oni pererau, taata te‘a e liona to nia iho. Te mau mea atoa o teie aorai, ua hamanihia ïa ia umere te ratere atoa i te mana rahi o te taata tei pii ia ’na iho “te arii rahi.” O ’na ta Esetera e haere ra e farerei. O ta ’na ïa tane.

2 Ta ’na tane? Ahasueru? * Mea taa ê roa teie taata i te tane ta te mau potii ati Iuda haapao maitai e hinaaro e faaipoipo! E ere roa ’tu o ’na mai ia Aberahama, tei farii ma te haehaa i te faaueraa a te Atua e faaroo ia Sara ta ’na vahine. (Gen. 21:12) Aita rea aore ra aita roa ’tu mea ta Ahasueru i ite no nia ia Iehova, te Atua o Esetera, e ta ’na mau ture. Ua ite râ oia i te mau ture Peresia, mai te ture e opani ra i te taata atoa ia tia ’tu i mua ia ’na ma te ore e titauhia mai. O te pohe te utua. Tera hoi ta Esetera e rave ra. Aita oia i titauhia. Noa ’tu râ, e haere o ’na e farerei i te arii. A piri atu ai oia i te aua i roto mai o te arii, mai reira ’tu te arii e ite mai ai ia ’na, ua mana‘o paha o ’na e e pohe oia.—A taio i te Esetera 4:11; 5:1.

3 No te aha Esetera i na reira ’i noa ’tu e e pohe o ’na? Eaha ta te faaroo o teie vahine faahiahia e haapii mai ra? Na mua, e hi‘o mai tatou mea nafea Esetera i riro mai ai ei arii vahine no Peresia.

 To Esetera tamariiraa

4. No te aha Esetera i faaamuhia ’i e Moredekai?

4 E otare Esetera. Ta tatou noa i ite no nia i to ’na na metua: ua pii raua ia ’na Hadasa, te hoê ta‘o Hebera e “hedesa” te auraa. E tumu raau nainai nehenehe teie, mea uouo to ’na mau tiare e mea no‘ano‘a. I te poheraa to Esetera na metua, na Moredekai i faaamu ia ’na. E taeae to raua nau papa. Mea paari a‘e Moredekai ia Esetera, ta ’na i rave mai ta ’na iho tamahine.—Esetera 2:5-7, 15.

Ua tano iho â Moredekai i te haapeuraa i ta ’na tamahine faaamu

5, 6. (a) Eaha ta Moredekai i haapii ia Esetera? (b) Mai te aha te oraraa o Esetera raua Moredekai i Susana?

5 Mea hopoi-ê-hia Moredekai raua Esetera, nau ati Iuda, i taua oire pu Peresia ra. Mea hi‘o-ino-hia paha raua i ǒ no ta raua haapaoraa e te ture ta raua e tutava ra i te pee, te ture a Mose. Papu roa râ, ua piri atu â Esetera ia Moredekai a haapii ai oia ia ’na no nia ia Iehova, te Atua aroha hamani maitai tei faaora na i to ’na nunaa e rave rahi taime i tahito ra, e o te na reira â. (Lev. 26:44, 45) Papu maitai, ua tupu te hoê taairaa o te here e te taiva ore i rotopu ia Esetera e ia Moredekai.

6 E au ra e e taata toroa Moredekai i te aorai no Susana, e parahi na hoi oia i te uputa o te aorai e te tahi atu mau tavini a te arii. (Ese. 2:19, 21; 3:3) Aita tatou i ite eaha ta Esetera ohipa a paari mai ai o ’na. E nehenehe râ e mana‘o e ua haapao maitai o ’na ia Moredekai e to raua nohoraa, i rotopu i te faaearaa o te feia riirii i teie pae mai o te anavai Choaspès, to te tahi atu ïa pae te aorai. Mea au atoa paha na ’na e haere i te matete i Susana, i reira te feia hamani taihaa auro aore ra ario e faaiteite ai i ta ratou taihaa. Aita Esetera i ite noa ’‘e e e fana‘o oia i taua mau tao‘a unauna ra a muri a‘e, a taui roa ’tu ai to ’na oraraa.

“Purotu”

7. No te aha Vaseti i ere ai i to ’na tiaraa arii vahine, e eaha tei tupu i muri iho?

7 I te hoê mahana, ua atutu te parau o te ohipa haama i tupu i te aorai. I te hoê  tamaaraa rahi, a tamaa ’i e a inuinu ai Ahasueru e to ’na mau taata mana, faaoti ihora oia e titau i te arii vahine purotu ra o Vaseti, o te tamaa atoa ra e te mau vahine. Aita râ Vaseti i haere mai. Haama ihora te arii e riri atura. Ani atura oia i to ’na mau taata a‘o e nafea ia faautua ia Vaseti. Teie ïa: ua ere Vaseti i to ’na tiaraa arii vahine. Imi haere ihora te mau tavini a te arii i te mau potii purotu aita i taoto a‘enei i te hoê tane. Na te arii e maiti i te arii vahine apî i rotopu i taua mau purotu ra.—Ese. 1:1–2:4.

8. (a) No te aha paha Moredekai i haapeapea ’i no Esetera? (b) E nafea te Bibilia e tauturu mai ai ia tano noa to tatou mana‘o i te nehenehe? (A hi‘o atoa i te Maseli 31:30.)

8 E nehenehe tatou e mana‘o e a hi‘o noa ’i Moredekai ia Esetera ma te oaoa, ua haapeu oia e ua haapeapea atoa râ, no te mea ua riro mai ta ’na tamahine iti ei potii haviti mau. Ia au i te faatiaraa, “e tamahine nehenehe rahi oia e te mata purotu.” (Ese. 2:7, Te Bibilia Mo’a V.C.J.S., 1976) Te horoa ra te Bibilia i te mana‘o tano noa no nia i te nehenehe. Mea au roa ia hi‘o atu i te hoê purotu, mea faufaa atoa râ ia faahotu oia i te paari e te haehaa. Aita ana‘e, e faatupu ïa oia i te mau huru tano ore, mai te faaoru e te teoteo. (A taio i te Maseli 11:22.) Ua ite ê na paha oe i teie tupuraa. E o Esetera, e riro anei to ’na nehenehe ei tauturu faufaa aore ra ei marei? Na te tau e faaite mai.

9. (a) Eaha ta te mau tavini a te arii i rave, e no te aha mea mauiui ai no Moredekai raua Esetera i to raua faataa-ê-raahia? (b) No te aha Moredekai i vaiiho ai ia Esetera ia faaipoipo i te hoê tane aita e haamori ra ia Iehova? (A hi‘o i te tumu parau “Uiraa no nia i te buka a Esetera.”)

9 Ite maira te mau tavini a te arii ia Esetera, e afai a‘era ia ’na i te aorai i tera ’tu pae mai o te anavai. (Ese. 2:8) Eita e ore e mea mauiui no Moredekai e no Esetera i to raua faataa-ê-raahia, mai te hoê papa e ta ’na tamahine hoi raua. Aita Moredekai i hinaaro ia faaipoipo ta ’na tamahine faaamu i te hoê tane, noa ’tu e e arii, aita e haamori ra ia Iehova. Aita râ to ’na e mana i nia i te mau tupuraa. * Eita e ore e ua faaroo maitai Esetera i ta Moredekai mau a‘oraa i horoa ’tu hou oia a afaihia ’i! A arataihia ’i oia i te aorai i Susana, mea rahi te uiraa i puta mai. Mai te aha râ to ’na oraraa i ǒ?

Ua auhia Esetera e “te feia atoa i hi‘o mai ia ’na”

10, 11. (a) Eaha te nehenehe e tupu i nia ia Esetera i te aorai? (b) Eaha te faaite mai ra e ua haapeapea Moredekai no Esetera?

10 Ua taui roa te oraraa o Esetera i taua vahi apî roa ra no  ’na. O ’na hoê o ‘te vahine apî e rave rahi’ e ati a‘e te hau emepera Peresia tei haaputuputuhia mai. Ta ratou tutuu, to ratou reo e ta ratou peu, ua rau ïa te huru. I raro a‘e i te tiaauraa a te hoê taata toroa o Hegai te i‘oa, ua taurumihia te mau potii i te mono‘i no‘ano‘a a riro mai ai ei purotu haviti roa, hoê matahiti i te maoro. (Ese. 2:8, 12) I roto i tera huru tupuraa e huru oraraa, e nehenehe tera mau potii e maamaahia i to ratou nehenehe, a faatitiaua ’tu ai te tahi i te tahi. E o Esetera?

11 O Moredekai ana‘e te taata i te fenua nei tei haapeapea mau â no Esetera. Ia au i te faatiaraa, e haere oia pauroa te mahana na pihai iho roa i te fare o te mau vahine ia ite oia eaha to Esetera huru. (Ese. 2:11) Eita e ore e ua haapeu roa oia i te faaiteraa mai te tahi taata, peneia‘e te hoê tavini i te aorai, e mea maitai roa Esetera. No te aha?

12, 13. (a) Mea aha roa na te taata ia Esetera? (b) No te aha Moredekai i oaoa roa ’i e aita Esetera i faaite e e ati Iuda o ’na?

 12 No te mea ua au roa Hegai ia Esetera, ua hamani maitai roa oia ia ’na ma te horoa ’tu e hitu tavini vahine e te vahi maitai roa ’‘e o te fare o te mau vahine. Te na ô atoa ra te faatiaraa: “I auhia mai Esetera i te aro o te feia atoa i hi‘o mai ia ’na.” (Ese. 2:9, 15) No to ’na noa anei nehenehe i au roa ’i te taata atoa ia ’na? E ere.

Ua ite Esetera e mea faufaa a‘e te haehaa e te paari i te nehenehe

13 Te taio nei tatou: “Aita Esetera i fa‘i i to ’na nunaa, e to ’na fetii: ua oti hoi oia i te a‘ohia e Moredekai e eiaha oia e fa‘i.” (Ese. 2:10) I parau na Moredekai ia Esetera eiaha e faaite e e ati Iuda o ’na, ua ite hoi oia e mea hi‘o-ino-roa-hia to ’na nunaa i te aorai Peresia. Ua oaoa roa oia i te faarooraa e mea auraro noa iho â Esetera e te î i te paari, noa ’tu e ua taa ê raua!

14. E nafea te feia apî e pee ai i te hi‘oraa o Esetera?

 14 I teie mahana atoa, e nehenehe te feia apî e faaoaoa i te aau o to ratou na metua aore ra metua faaamu. E nehenehe ta ratou eiaha e pee i te mau taata ino, noa ’tu e aita to ratou na metua e hi‘o mai ra e noa ’tu e ua haaatihia ratou e te mau taata haapaoraa ore, ohipa ino aore ra haavî u‘ana. Ia na reira ratou, e faaoaoa ïa ratou mai ia Esetera i te aau o to ratou Metua i te ra‘i.—A taio i te Maseli 27:11.

15, 16. (a) Maoti te aha i here ai te arii ia Esetera? (b) No te aha mea fifi roa ’i no Esetera te tauiraa to ’na oraraa?

15 I te taeraa mai te taime e arataihia ’i Esetera i te arii ra, e nehenehe oia e maiti i te mau faaneheneheraa atoa ta ’na e hinaaro, ia haviti roa ’tu â paha oia. Ma te aau faahaihai râ, ua rave noa oia i ta Hegai i tuu mai. (Ese. 2:15) Ua taa paha ia ’na e e ore te aau o te arii e putapû i te nehenehe noa. Mea au a‘e te taata haehaa i te taata teoteo. I te aorai, mea varavara roa te taata aau faahaihai e te haehaa. Ua tano anei Esetera?

16 Te pahono mai ra te faatiaraa: “Hau atura to te arii hinaaro ia Esetera i te mau vahine atoa, herehia mai hoi oia e ana i te mau paretenia atoa; i tuu mai ai hoi oia i te korona arii i nia i tana upoo, e ua faariro ia ’na ei arii vahine ei mono ia Vaseti.” (Ese. 2:17) Eita e ore e mea fifi roa no teie potii ati Iuda haehaa teie tauiraa i roto i to ’na oraraa: o ’na te arii vahine apî, te vahine a te arii mana roa ’‘e o te fenua i tera ra tau! Ua teoteohia anei Esetera no teie tiaraa apî to ’na? Aita roa ’tu!

17. (a) No te aha tatou e parau ai e ua auraro noa Esetera i to ’na papa faaamu? (b) No te aha mea faufaa roa ’i ia pee tatou i te hi‘oraa o Esetera?

17 Ua auraro noa Esetera i to ’na papa faaamu. Aita iho â oia i faaite e e ati Iuda o ’na. I to Moredekai atoa iteraa e te opuahia ra e haapohe ia Ahasueru, ua farii Esetera i te faaara ’tu i te arii, e ua itehia mai na taata opuaraa ino. (Ese. 2:20-23) Ua faaite atoa Esetera i to ’na faaroo i to ’na Atua ma te faahotu i te haehaa e ma te auraro. Mea faufaa roa ia pee tatou i to ’na hi‘oraa. Mea auraro ore hoi e mea orure hau te rahiraa o te taata i teie mahana. Aita ïa ratou e haafaufaa ra i te auraro. Te feia râ e faaroo mau to ratou, mai ia Esetera, oia ïa.

Ua tamatahia te faaroo o Esetera

18. (a) No te aha Moredekai i ore ai i pi‘o i raro i mua ia Hamana? (A hi‘o atoa i te nota i raro i te api.) (b) E nafea te mau tane e te mau vahine faaroo i teie mahana e pee ai i te hi‘oraa o Moredekai?

18 Ua faatoroahia te hoê taata o Hamana te i‘oa ei faatere  hau nui. E tiaraa teitei roa teie i te aorai o Ahasueru. O ’na te taata a‘o rahi o te arii e te piti o te taata mana o te hau emepera. Ua faaue roa te arii i te taata atoa e farerei ia Hamana ia pi‘o i raro ei faaturaraa ia ’na. (Ese. 3:1-4) No Moredekai, e fifi to taua ture ra. E auraro iho â o ’na i te arii ma te ore râ e faatura ore i te Atua. E ati Agaga o Hamana. E huaai ïa o ’na no Agaga, te arii Amaleka ta te peropheta Samuela i haapohe. (Sam. 1, 15:33) No to ratou ino rahi, e enemi te ati Amaleka no Iehova e no Iseraela. Ua faautuahia ïa taua nunaa taata ra e te Atua. * (Deut. 25:19) E nahea hoi te hoê ati Iuda haapao maitai e nehenehe ai e pi‘o i mua i te hoê ati Amaleka? Eita ïa. Aita iho â Moredekai i pi‘o i mua ia Hamana. E tae mai i teie mahana, ua ineine te mau tane e te mau vahine faaroo i te pohe no te pee i teie faaueraa tumu: “O te Atua ta matou e faaroo e tia ’i eiaha te taata.”—Ohi. 5:29.

19. Eaha ta Hamana i hinaaro e rave, e mea nafea to ’na paraparauraa i te arii?

19 Ua riri roa Hamana. Hinaaro atura oia e haapohe eiaha ia Moredekai noa, pauroa atoa râ te ati Iuda. Faaino atura oia i te ati Iuda i te arii, ma te parau e ‘te parare nei te hoê nunaa na te mau mataeinaa o to ’na basileia.’ Aita oia i faahiti i te i‘oa o tera mau taata, a horoa ’tu ai i te mana‘o e mea faufaa ore ratou. Te mea ino roa ’tu â, ua parau oia e aita ratou e haapao ra i te ture a te arii. E orure hau atâta ïa ratou. Ua parau oia e e tuu oia i roto i te pueraa tao‘a a te arii i te hoê tino moni rahi mau no te aufau i te haapoheraa o te taatoaraa o te ati Iuda o te hau emepera. * Horoa ’tura Ahasueru ia Hamana i to ’na tapea rima arii no te haamana i te mau faaueraa atoa ta ’na e horoa.—Ese. 3:5-10, V.C.J.S.

20, 21. (a) Ua aha te ati Iuda e ati a‘e te hau emepera Peresia e Moredekai atoa no ta Hamana poroi? (b) Ua taparu Moredekai ia Esetera ia aha?

20 Reva ru atura te mau vea na nia i te puaarehenua e faaite e ati a‘e te hau emepera i te poroi faautuaraa e haapohe i te nunaa ati Iuda. A feruri na i te huru o te toea ati Iuda, tei ho‘i mai i Ierusalema mai Babulonia mai, i to ratou faarooraa i taua poroi ra. Te tautoo ra hoi ratou i te patu faahou i te oire aita â  te aua i tia mai atura. I to Moredekai faarooraa i teie parau peapea roa, ua mana‘o paha oia ia ratou, i to ’na atoa mau hoa e to ’na mau fetii i Susana. Ahoaho a‘era oia, hahae ihora i to ’na ahu, tapo‘i maira ia ’na i te ahu oto, tuu ihora i te rehu auahi i nia iho i to ’na upoo e tutuô atura ma te oto na roto i te oire. O Hamana râ, parahi ihora ïa e te arii a inuinu noa ’i. Aita oia i aroha noa ’‘e i te ati Iuda e rave rahi e to ratou mau hoa i Susana e oto ra.—A taio i te Esetera 3:12–4:1.

21 Faarooroo ihora Esetera i te ahoaho o Moredekai e hopoi atura i te ahu no ’na. Aita râ Moredekai i hinaaro i taua tamahanahanaraa ra. Ua ite o ’na e ia imi oia i te tahi ravea. Eaha râ? I uiui noa na paha oia no te aha to ’na Atua ra o Iehova i vaiiho ai ia ravehia ta ’na tamahine here no te riro ei vahine na te hoê arii e ere i te ati Iuda. E au ra e te taa ra ia ’na te pahonoraa. Poroi ihora oia ia Esetera ma te taparu ia haere e farerei i te arii “ia ora to ’na mau taata.”—Ese. 4:4-8.

22. No te aha Esetera i riaria ’i i te tia ’tu i mua i ta ’na tane te arii? (A hi‘o atoa i te nota i raro i te api.)

22 Eita e ore e ua hepohepo atu â Esetera i to ’na faarooraa i ta Moredekai poroi. Teie te tamataraa rahi roa ’‘e i to ’na faaroo.  Riaria ihora oia, mai ta ’na i fa‘i i roto i ta ’na pahonoraa ia Moredekai. Ua haamana‘o atu oia i te ture a te arii: te taata e tia ’tu i mua ia ’na ma te ore e titauhia mai, e pohe o ’na. Ia toro mai râ te arii i ta ’na sepeta auro, e ora ïa oia. Aita hoê a‘e tumu e mana‘o ai Esetera e e faaherehere te arii ia ’na. Aita hoi oia i faaherehere ia Vaseti no to ’na auraro ore. Faaite atura Esetera ia Moredekai e aita te arii i titau mai ia ’na a 30 atura mahana. Ua tano ïa oia i te uiui e te here noa ra anei te arii, e taui hanoa to ’na huru, ia ’na. *Ese. 4:9-11.

23. (a) Eaha ta Moredekai i parau no te haapuai i te faaroo o Esetera? (b) No te aha e hi‘oraa ’i Moredekai no tatou?

23 Pahono maira Moredekai ma te tapea ore i te parau no te haapuai i te faaroo o Esetera. Ua parau roa oia e ia mamû noa Esetera, “e tupu mai te ora o te ati Iuda na te tahi vahi ê mai.” Ua u‘ana roa ana‘e te haapoheraa, eiaha Esetera e mana‘o e e faahereherehia o ’na. I ǒ nei, ua faaite Moredekai i to ’na faaroo rahi ia Iehova, o te tapea iho â i ta ’na mau parau fafau e o te ore roa ’tu e vaiiho i to ’na nunaa ia haapohehia. (Ios. 23:14) Ui ihora Moredekai ia Esetera: “O vai te ite e te mea teie i noaa ’i ia oe te hau [aore ra te tiaraa arii vahine] i teie nei anotau?” (Ese. 4:12-14) Ua tiaturi roa iho â Moredekai i to ’na Atua ra o Iehova. E na reira atoa anei tatou?—Mas. 3:5, 6.

Puai a‘e to ’na faaroo i to ’na riaria i te pohe

24. Mea nafea Esetera i faaite ai i te faaroo e te itoito?

24 Tae maira te taime e rave ai Esetera i ta ’na faaotiraa. Poroi  ihora oia ia Moredekai ia haapae oia e pauroa te ati Iuda i Susana i te maa e toru mahana, mai ia ’na atoa. Faaoti ihora oia i ta ’na poroi ma teie parau e faaite ra i to ’na faaroo e to ’na itoito: “Ia pohe au ra, pohe noa ’tu [ïa] vau.” (Ese. 4:15-17) Putapû mau â teie mau parau poto roa! Eita e ore e ua pure rahi Esetera i tera na toru mahana, hau a‘e i na mua ’tu. Tae maira te mahana e haere ai oia e farerei i te arii. Oomo ihora oia i to ’na ahu arii nehenehe roa ’‘e ia au mai hoi te arii ia ’na, e haere atura.

Ua ineine Esetera i te pohe no te paruru i te nunaa o te Atua

25. A faataa na i te ohipa i tupu e tae roa i to Esetera tiaraa ’tu i mua i ta ’na tane.

25 Mai ta te omuaraa o teie pene e faataa ra, haere atura Esetera i te aua o te arii. A feruri na ïa i to ’na ahoaho, a taparuparu noa ’i ia Iehova. Tomo ihora oia i roto i te aua. Mai reira ’tu, e nehenehe oia e ite ia Ahasueru i nia i to ’na terono. Ua tamata paha oia i te hi‘o maitai i to ’na hoho‘a mata. Mai te peu e ua faatiaihia o ’na, eaha râ paha te maoro no ’na! Ite maira râ ta ’na tane ia ’na. Mea papu e ua maere te arii, ua mǎrû mai râ to ’na hoho‘a mata. Toro maira oia i ta ’na sepeta auro!—Ese. 5:1, 2.

26. (a) No te aha tatou e hinaaro mau ai i te itoito mai to Esetera? (b) No te aha e haamataraa noa ’i ta Esetera i rave i tera mahana?

26 Ua farii Ahasueru e faaroo ia Esetera. Ua tapea Esetera i to ’na taiva ore i te Atua e ua ineine i te pohe no te paruru i te nunaa o te Atua. E hi‘oraa o te faaroo nehenehe mau â o ’na no te mau tavini atoa a te Atua. Mea faufaa roa te mau hi‘oraa mai tera no te mau Kerisetiano mau i teie mahana. Ua parau Iesu e e itehia o vai ta ’na mau pǐpǐ mau maoti te here haapae ia ’na iho. (A taio i te Ioane 13:34, 35.) E titau pinepine taua here ra i te itoito mai to Esetera. Teie râ, i to Esetera tururaa i te nunaa o te Atua i tera mahana, e haamataraa noa ïa te reira. E nafea hoi oia e faataa ’i i te arii e e opuaraa ino ta Hamana, te taata a‘o au-roa ’‘e-hia e te arii? Eaha ta ’na e nehenehe e rave ia ora mai to ’na nunaa? E ite mai tatou i te pahonoraa i te pene 16.

^ par. 2 Mea rahi te mana‘o ra e o Xerxès I o Ahasueru tei faatere i te hau emepera Peresia i te omuaraa 496 hou te Mesia.

^ par. 9 A hi‘o i te tumu parau “Uiraa no nia i te buka a Esetera” i te pene 16.

^ par. 18 O Hamana atoa paha te ati Amaleka hopea, i te mea e ua haapohehia “te toea” o ratou i te tau o te arii Hezekia.—Par. 1, 4:43.

^ par. 19 Ua pûpû Hamana 10 000 taleni ario, e miria ïa moni farane i teie mahana. Mai te peu e o Xerxès I o Ahasueru, mea anaanatae atu â ïa teie pûpûraa a Hamana. E hinaaro hoi te arii i te moni iti rahi no te tama‘i i to Heleni. Mea maoro hoi teie opuaraa ta ’na. Mea ino roa râ te faahopearaa o taua tama‘i ra.

^ par. 22 Ua matauhia Xerxès I mai te hoê arii e taui hanoa to ’na huru e mea ino roa atoa. Ua faatia te hoê taata tuatapapa Heleni i te tahi mau ohipa i tupu i to taua arii ra aroraa i to Heleni. Ua faaue oia ia hamanihia te hoê e‘aturu ma te tapiripiri i te tahi mau pahi, e tae atu ai ratou i tera pae mai o te miti Hellespont. Tera râ, i te parariraa taua e‘aturu ra i te vero, ua faaue te arii ia tâpûhia te upoo o te feia i haapao i taua ohipa ra e ia faautua, ei auraa parau, i te Hellespont ma te hui i taua miti ra e ma te taio haapuai atu i te tahi mau parau ino. I taua atoa aroraa ra, ua taparu te hoê taata tao‘a rahi ia haapaehia ta ’na tamaiti i te tau faehau. Na nia i te faaueraa a te arii, ua tâpûhia te tamaiti a taua taata ra na ropu e ua faaiteitehia to ’na tino ei faaararaa.