Eaha to roto?

Mau faaho'iraa ê

Tapura tumu parau

Ite no Iehova

Tahiti

A pee i to ratou faaroo

 PENE AHURU MA MAHA

Ua haapii oia i te aroha hamani maitai

Ua haapii oia i te aroha hamani maitai

1. A faataa na i to Iona tere, e to ’na huru a mana‘o noa ’i o ’na i te vahi ta ’na e haere ra.

E TAIME roa to Iona no te feruri. Mea atea te vahi ta ’na e haere ra, e 800 kilometera. I roto hoê ava‘e aore ra hau atu e tae ai o ’na i reira. Na mua, ia maiti o ’na i te mau purumu poto a‘e e te papu a‘e, a na roto atu ai i te mau peho e a na nia ’tu ai i te mau mou‘a. Peneia‘e ua na pihai iho atu o ’na i te medebara rahi no Suria, ua na roto atu i te mau anavai, mai te anavai rahi Eupharate, e ua imi i te taotoraa i ǒ te feia ěê i te mau oire e oire rii no Suria, no Mesopotamia e no Asura. A mairi ai te mau mahana, ua mana‘o noa oia i te oire ta ’na e mǎta‘u ra. Fatata hoi oia i te tae i taua oire ra: o Nineve.

2. Mea nafea to Iona taaraa e eita ta ’na e nehenehe e taie?

2 Ua papu maitai ia Iona hoê mea: eita ta ’na e nehenehe e ho‘i i muri, a taie atu ai. Ua tamata ê na o ’na. Mai ta tatou i ite i te pene 13, ua haapii Iehova ia Iona ia farii i te ohipa tei faauehia ia ’na e rave. Mea nafea? Ua faatupu Iehova i te hoê vero i tua e ua faaora semeio ia Iona maoti te hoê i‘a rahi. E toru mahana i muri a‘e, piha‘ehia maira Iona o te ora noa ra i tatahi, ei taata î i te mǎta‘u faatura e te auraro atu â.—Iona pene 1 e te 2.

3. Eaha te huru maitai ta Iehova i faaite i nia ia Iona, eaha râ te uiraa e hiti mai?

3 I to Iehova faaue-faahou-raa ia Iona ia haere i Nineve, ua faaroo te peropheta.  Ua haere oia i te pae hitia o te râ. (A taio i te Iona 3:1-3.) Teie râ, ua taui roa anei Iona i muri a‘e i to Iehova a‘oraa ia ’na? I aroha hamani maitai na Iehova ia ’na, ma te faaora mai ia ’na a paremo ai oia, ma te ore e faautua ia ’na no to ’na auraro ore, e ma te faatia â ia ’na ia rave i tei faauehia ’tu. Ua huti mai anei Iona i te haapiiraa, oia hoi ia aroha hamani maitai ia vetahi ê? E pinepine mea fifi no te taata tia ore ia na reira. E hi‘o mai tatou i te tahi mau haapiiraa e huti mai i te mau fifi ta Iona i farerei.

Poroi faautuaraa e tupuraa mana‘o-ore-hia

4, 5. (a) No te aha Iehova i faahiti ai ia Nineve mai te hoê oire rahi? (b) Eaha ta te reira e haapii mai ra no nia ia Iehova?

4 Mea taa ê to Iona mana‘o ia Nineve e to Iehova. Mea faufaa tera oire no Iehova. E toru taime to ’na faahitiraa ia Nineve mai te hoê oire rahi. (Iona 1:2; 3:2; 4:11) No te aha e oire rahi, aore ra e oire faufaa ’i, teie no Iehova?

 5 O Nineve hoê o te mau oire matamua ta Nimeroda i haamau i muri a‘e i te diluvi. No tahito roa mai ïa teie oire. E oire rahi teie, e au ra e mea rahi te oire i roto. E toru a‘e mahana no te haere mai te hoê pae i te tahi atu pae. (Gen. 10:11; Iona 3:3) I umere na te taata ia Nineve no ta ’na mau hiero rahi, to ’na mau patu teitei e no te tahi atu mau fare. E ere râ no teie mau mea e oire faufaa ’i Nineve no Iehova. O te taata te mea faufaa no ’na. I tera ra tau, to Nineve te huiraatira rahi roa ’‘e. Noa ’tu te ino o taua mau taata ra, ua haapeapea Iehova no ratou. Mea faufaa no ’na te ora o te taata, e ua ite o ’na e e nehenehe te taata taitahi e tatarahapa, e haapii atoa i te rave i te mea maitai.

Ite ihora Iona e e tiapai oire Nineve e mea rahi te ohipa ino

6. (a) No te aha paha Iona i riaria ’tu â ’i i Nineve? (A hi‘o atoa i te nota i raro i te api.) (b) Eaha ta Iona e haapii mai ra no nia i te pororaa?

6 Tomo atura Iona i Nineve. Ua riaria ’tu â paha o ’na no te huiraatira i ǒ tei hau atu i te 120 000. * Haere noa ’tura oia hoê mahana, e tae atura i te vahi taata roa ’‘e, a imi ai paha i te hoê vahi tano maitai no te faaite i ta ’na poroi. Mea nafea to ’na paraparauraa ia ratou? Ua haapii anei o ’na i te reo Asura? Na te Atua anei i haaparaparau semeio ia ’na na roto i taua reo ra? Ua paraparau anei o ’na na roto i to ’na reo Hebera, a hurihia ’tu ai ta ’na poroi na roto i te reo Asura? Aita tatou i ite. Noa ’tu râ eaha te tupuraa, aita i papu e e au anei to Nineve i ta ’na poroi poto noa: “E piti taau [oia hoi 40] mahana toe e taihitumuhia ’i Nineve.” (Iona 3:4) Ua tamau noa oia i te faaite i taua poroi ra ma te mǎta‘u ore. Ua faaite ïa oia i te itoito e te faaroo rahi, nau huru maitatai mea faufaa roa ’tu â ia faahotu te mau Kerisetiano i teie mahana.

Aita i papu e e au anei to Nineve i ta Iona poroi poto noa

7, 8. (a) Ua aha to Nineve i ta Iona poroi? (b) Eaha ta te arii o Nineve i rave i to ’na faarooraa i ta Iona poroi?

7 Ua huti mai ta Iona poroi i te ara-maite-raa o to Nineve. Ua mana‘o paha oia e e riri, e hamani ino atoa mai ratou ia ’na. Aita râ, ua haapao maite ratou i ta ’na poroi, tei atutu oioi roa, a paraparau noa ’tu ai to te oire taatoa i ta ’na parau tohu  faautuaraa. (A taio i te Iona 3:5.) Tatarahapa a‘era ratou pauroa: te feia tao‘a rahi e te feia veve, te tane e te vahine, te feia apî e te feia ruhiruhia. Haapae atoa ’tura ratou i te maa. Aita i maoro, tae atura teie parau apî i te tari‘a o te arii.

Ua hinaaro mau â Iona i te itoito e te faaroo no te poro i Nineve

8 Tatarahapa atoa ihora te arii i to ’na faarooraa i ta Iona poroi. Mǎta‘u atura oia i te Atua, tia a‘era mai nia mai i to ’na terono, tatara ihora i to ’na ahu arii, tapo‘i maira ia ’na i te ahu oto mai to ’na mau taata, e “parahi ihora i [roto] i te rehu auahi.” Faaue a‘era te arii e to ’na mau “toofa” ia haapae i te maa, e ia tapo‘ihia pauroa to Nineve i te ahu oto, ta ratou atoa mau animara. * Farii atura oia ma te haehaa e ua hara mau â to ’na mau taata i te ohipa ino e te hamani ino. E mǎrû mai paha ïa te Atua mau ia ite mai oia e ua tatarahapa ratou, ta ’na ïa i mana‘o a na ô ai oia: “Peneia‘e o te fariu te Atua, . . . a faarue atu ai i to ’na riri rahi, ia ore tatou ia pohe.”—Iona 3:6-9.

9. Eaha te mana‘o o te tahi mau taata faahapa i to Nineve, mea nafea râ tatou i ite ai e ua hape ratou?

9 No te tahi mau taata faahapa, aita to Nineve i taui oioi roa mai tera. Ia au râ i te tahi mau taata ite i te Bibilia, e tuati iho â teie tupuraa taue i te huru mǎta‘u hanoa i te ao varua e te taui hanoa o te nunaa e rave rahi i tahito ra. Hau atu â, ua ite tatou e ua hape tera mau taata faahapa, ua faahiti hoi Iesu Mesia i muri a‘e i te tatarahaparaa to Nineve. (A taio i te Mataio 12:41.) Ua ite Iesu eaha ta ’na e parau ra, ua ite mata hoi oia mai te ra‘i mai i teie ohipa. (Ioa. 8:57, 58) Eiaha ïa tatou e mana‘o e eita roa ’tu te taata e tatarahapa, noa ’tu e mea ino roa ratou ia hi‘ohia ’tu. O Iehova ana‘e tei ite eaha to roto i te aau o te taata.

Aroha hamani maitai o te Atua e mana‘o etaeta o te taata

10, 11. (a) Eaha to Iehova huru i te tatarahaparaa to Nineve? (b) Na te aha e haapapu ra e aita i hape to Iehova mana‘o ia Nineve?

10 Eaha to Iehova huru i te tatarahaparaa to Nineve? “Ua hi‘o maira te Atua i ta ratou i rave ra, e ua faarue ana‘e ratou  i ta ratou parau ino; e ua tatarahapa ihora te Atua i te ino ta ’na i parau . . . e tuu mai i nia ia ratou, e aore a‘era oia i na reira mai.”—Iona 3:10.

11 Te auraa anei ïa e ua hape to Iehova mana‘o ia Nineve? E ere. Te faataa ra te Bibilia e mea tia roa ta ’na parau-tia. (A taio i te Deuteronomi 32:4.) Ua pee to ’na riri tia ia Nineve, tera noa ïa te auraa. Ua ite o ’na e ua taui tera nunaa taata e ua faaoti e aita e faufaa faahou ia faautua ia ratou mai ta ’na i opua na. Mea tano ïa ia aroha hamani maitai o ’na ia ratou.

12, 13. (a) E nafea Iehova e faaite ai e e Atua au noa oia, te faaau ohie e te aroha hamani maitai? (b) No te aha e ere ai i te parau tohu haavare ta Iona?

12 No te mau haapiiraa a te mau aratai haapaoraa, e pinepine roa te taata i te mana‘o e e Atua etaeta Iehova, te tâu‘a ore e te aroha ore. E ere roa ’tu râ o ’na mai tera. E Atua au noa oia, te faaau ohie e te aroha hamani maitai. Ia faaoti oia e faautua i te feia ino, e faaohipa na mua o ’na i ta ’na mau tia i te fenua nei no te faaara ’tu, te hinaaro roa ra hoi oia ia tatarahapa e ia taui ratou mai to Nineve. (Ezk. 33:11) Ua na ô Iehova i ta ’na peropheta Ieremia: “Ia parau vau i te hoê fenua e te hoê basileia, i te taihitumuraa, e te faarueraa i raro, e te haamouraa; ia fariu ê maira taua fenua i parauhia e au ra, i ta ’na ra mau parau ino ra, e riro atoa vau i tatarahapa i taua ino i mana‘ohia e au e tuu i reira.”—Ier. 18:7, 8.

Te hinaaro roa ra te Atua ia tatarahapa e ia taui te feia ino mai to Nineve

13 E parau tohu haavare anei ïa ta Iona? E ere. Ua raea te fa o taua parau tohu ra: e faaara i to Nineve i te mea e roohia ’i ratou ia ore ratou e tatarahapa. Ua tatarahapa ratou. Ia ho‘i faahou râ to Nineve i ta ratou mau ohipa ino, e faautua ïa te Atua ia ratou. Te ohipa ïa i tupu i muri a‘e.—Zeph. 2:13-15.

14. Eaha to Iona huru i to Iehova aroha-hamani-maitai-raa i to Nineve?

14 Eaha to Iona huru i te oreraa te haamouraa i tae mai i te taime faataahia? Te taio nei tatou: “Rahi atura to ’na riri.” (Iona 4:1) Pure atoa ’tura oia ia Iehova mai te huru ra e te tama‘i ra o ’na i te Manahope! I roto i ta ’na mau parau, te matara mai ra te mana‘o e ahani iho â ïa o ’na i faaea noa “i to ’[na] ra fenua.” Ua parau roa o ’na e ua ite iho â oia mai te omuaraa mai â e eita Iehova e faatae mai i te ati i nia ia Nineve, no reira ïa o ’na i taie ai i Taresisa. Parau atura oia ia Iehova ia rave i to ’na ora, mea maitai a‘e te pohe i te ora.—A taio i te Iona 4:2, 3.

15. (a) Eaha paha te tumu i riri ai Iona e i ahoaho ai? (b) Ua nahea ’tu Iehova i ta ’na peropheta ahoaho?

 15 Eaha hoi to Iona? Aita tatou i ite eaha tei puta mai i roto i to ’na feruriraa. Ua ite râ tatou e i faaite haere na oia i te ati e tae mai i nia i to Nineve i mua i te huiraatira taatoa, o tei tiaturi hoi ia ’na. Teie râ, aita te ati i tae mai. Ua taiâ anei oia ia faaooohia o ’na aore ra ia parauhia e e peropheta haavare o ’na? Noa ’tu eaha te mana‘o i puta mai, aita roa ’tu o ’na i oaoa i te tatarahaparaa to Nineve e to Iehova aroha-hamani-maitai-raa ia ratou. E au ra e ua rahi noa ’tu â to ’na inoino, to ’na faahaparaa ia ’na iho e to ’na haapeapea no to ’na roo. O Iehova râ, to Iona Atua aroha hamani maitai, ua ite noa ïa i te maitai o ta ’na peropheta ahoaho. Aita oia i faautua ia ’na no to ’na faatura ore, ua faaitoito atu râ ma te mǎrû ia hi‘opoa ia ’na iho, ma te ui e ua tano anei o ’na i te ririraa. (Iona 4:4) Aita te Bibilia e parau ra e ua pahono anei Iona.

16. Eaha to vetahi mana‘o ia Iehova, eaha râ te haapiiraa e huti mai i te hi‘oraa o Iona?

16 Eiaha tatou e ru i te faahapa ia Iona. E haamana‘o ana‘e râ e e pinepine te mana‘o o te mau taata tia ore i te ore e tu e to te Atua. E mana‘o vetahi e ahani iho â Iehova i tapea i tera aore ra tera ati ia ore ia tupu, aore ra i faautua ê na i te feia ino, i te haamou atoa i teie nei ao a Satani. Eaha râ ta te hi‘oraa o Iona e haapii mai ra? Ia ore to tatou mana‘o e tu e to Iehova, o to tatou noa mana‘o te faaafaro, e ere roa ’tu râ to Iehova.

Ua haapii Iehova ia Iona i te aroha hamani maitai

17, 18. (a) Eaha ta Iona i rave i to ’na faarueraa mai ia Nineve? (b) Eaha to Iona huru i mua i ta Iehova mau semeio no nia i te kikiuna?

17 Faarue maira te peropheta toaruaru ia Nineve e haere atura eiaha i ǒ ’na, i te pae hitia o te râ râ. I taua vahi mou‘a ra, hamani a‘era oia i te hoê tamǎrǔ iti, parahi ihora i raro a‘e i taua tamǎrǔ ra e tiai atura a mataitai noa ’i ia Nineve. Te tiai noa ra paha oia ia haamouhia tera oire. E haapii râ Iehova i tera taata etaeta i te aroha hamani maitai.

18 I taua po ra, faatupu ihora Iehova i te hoê kikiuna. I to Iona araraa mai, ite ihora oia i taua raau tupu ruperupe ra mea aano to ’na mau rauere. E tamǎrǔ maitai a‘e ïa teie i tera ta ’na iho i hamani. “Oaoa roa a‘era Iona.” Ua mana‘o paha o ’na e e tapao teie kikiuna o te haamaitairaa e te farii maitai a te Atua.  To Iehova râ hinaaro, e ere ïa i te horoa-noa-raa ’tu i te tahi tamǎrǔ no te veavea, a pee atu ai to Iona riri tano ore. Ua hinaaro oia e haaputapû i to Iona aau. Rave ihora ïa Iehova i te tahi atu mau semeio. Tuu maira oia i te hoê tu‘a ia amu i te kikiuna. Faatupu atura oia i te mata‘i rahi veavea no hitia o te râ mai, e tae roa i te taime a fatata ’i Iona i te matapoiri. Toaruaru roa a‘era Iona, e ani faahou atura ia pohe oia.—Iona 4:6-8.

19, 20. Mea nafea Iehova i haaferuri ai ia Iona?

19 Ui faahou maira Iehova ia Iona e ua tano anei o ’na i te ririraa no te mea ua pohe te kikiuna. Aita Iona i tatarahapa, parau atura râ e ua tano o ’na, a na ô ai: “E mea tia ia ’u te riri, e pohe noa ’tu.” I reira ïa to Iehova faataa-maitai-raa i te haapiiraa e huti mai.—Iona 4:9.

Ua faaohipa te Atua i te kikiuna no te haapii ia Iona i te aroha hamani maitai

20 Haaferuri ihora Iehova ia Iona ma te faataa ’tu e ua peapea roa o ’na i te poheraa te tahi noa raau tei tupu mai i te hoê noa po, e ta ’na hoi i ore i tanu e i ore i atuatu. Na ô roa maira Iehova: “Eiaha [ïa] vau nei e faaherehere ia Nineve, i tera ra  oire rahi, [hau atu i te] ono taau tausaniraa i te taata aore i ite i to ratou rima atau e to ratou rima aui; e te puaa atoa hoi e rave rahi?”—Iona 4:10, 11. *

21. (a) Eaha ta Iehova i hinaaro e haapii ia Iona? (b) E tauturu to Iona aamu ia tatou ia aha?

21 Te taa ra anei ia oe ta Iehova i hinaaro e haapii ia Iona? Aita hoê a‘e mea ta Iona i rave no te kikiuna. Iehova râ, o ’na te Tumu o te ora o to Nineve e na ’na i aupuru na ia ratou, e te taatoaraa o te taata e o te animara atoa i te fenua nei. Ua haafaufaa a‘e Iona i te hoê raau tupu, i te ora o na 120 000 taata e ta ratou mau animara atoa. Eaha hoi o ’na i miimii ai mai tera? Ua peapea roa o ’na no te kikiuna no te mea noa e e maitai ta ’na iho i fana‘o i te reira. E ere anei no to ’na miimii, to ’na hinaaro teoteo e paruru i to ’na iho roo, e faaite atoa e ua tano o ’na, i riri ai oia i to Nineve? E tauturu mai to Iona aamu ia hi‘opoa maitai ia tatou iho. O vai hoi o tatou aita e hinaaro miimii to ’na? E haamauruuru ana‘e ia Iehova i te haapiiraa mai ma te faaoromai eiaha ia haapao rahi roa ia tatou iho, ia rahi atu râ te aumihi e te aroha hamani maitai, mai ia ’na!

22. (a) Ua huti mai anei Iona i te haapiiraa i ta Iehova i faataa ia ’na? (b) Ia haapii tatou pauroa i te aha?

22 Ua huti mai anei Iona i te haapiiraa? E hope to ’na aamu na roto i te uiraa ta Iehova i tuu aita i pahonohia. E faahapa paha vetahi i te oreraa Iona e pahono atu. Te parau mau râ, o te buka e amo ra i to ’na i‘oa ta ’na pahonoraa. Te vai ra te haapapuraa e na ’na iho â i papai i tera buka. A feruri na i te peropheta e papai ra i to ’na aamu i to ’na ho‘iraa i ǒ ’na. Te ite ra oe ia ’na ei taata paari a‘e e te haehaa a‘e, e tairiiri noa ra i te upoo ma te tatarahapa a faatia ’i o ’na i ta ’na mau hape, to ’na auraro ore, e to ’na oreraa e aroha hamani maitai ia vetahi ê? Papu roa, ua huti mai Iona i te haapiiraa faufaa roa i ta Iehova i faataa ia ’na ma te paari. Ua haapii oia i te aroha hamani maitai. E oe? E na reira atoa anei oe?—A taio i te Mataio 5:7.

^ par. 6 Te mana‘ohia ra e i te tau o Iona, peneia‘e i roto e 20 000 e 30 000 taata to Samaria, te oire pu o te basileia o na opu hoê ahuru o Iseraela. To raro mai ïa teie numera i te hoê noa tuhaa o te huiraatira o Nineve ia vahihia ei maha tuhaa. I te tau hanahana o Nineve, o ’na paha te oire rahi roa ’‘e i te ao nei.

^ par. 8 E parau huru ê paha teie, ua tupu ê na râ teie ohipa i tahito ra. Ia au i te hoê taata tuatapapa Heleni, ua faaô atoa mai to Peresia i ta ratou mau animara i roto i ta ratou mau peu otoraa i te poheraa te hoê tenerara au-roa-hia.

^ par. 20 I roto i te parau ‘aita to Nineve i ite i to ratou rima atau e to ratou rima aui,’ te matara mai ra te mana‘o e aita roa ’tu ratou i ite i te mau ture aveia a te Atua.