Divule tutambulanga bulombodi butamba ku bulongolodi kupityila ku bakulumpe pa kipwilo, mutadi wa kipindi, bilo ya musambo, nansha Kitango Kyendeji, bwine bwituludika mu butōtyi bwetu. Ino le bikekala namani shi kitatyi kimo ketwivwanijepo bubinga bwaletelwa bulombodi kampanda? Tubwanya kumona enka bintu bibi bibwanya kwitufikila pa mwanda wa buno bulombodi. Kadi tubwanya enka ne kushilula kuta mutyima pa kubulwa kubwaninina kwa batutu betupa bulombodi. Shi tunanga na lwitabijo, tukulupilanga’mba Yehova ye wendejanga bulongolodi bwandi ne amba uyukile ngikadilo yotudi’mo. Kino kitulengejanga tukōkele bukidibukidi ne na mumweno muyampe. (Bah. 13:17) Tuyukile amba kikōkeji kyetu kituntwilanga ku bumo bwa kipwilo. (Ef. 4:​2, 3) Tukulupile amba nansha shi batutu betutangidile i ba kubulwa kubwaninina, Yehova uketwesela pangala pa kikōkeji kyetu. (1 Sa. 15:22) Pa kitatyi kitungwe, Yehova ukalemununa kintu kyo-kyonso kifwaninwe kulemununwa. w25.03 p. 23-24 mus. 13-14

Tudi mu kitatyi kya kasekuseku! Difuku ne difuku, twimwenanga kufikidila kwa bupolofeto bwa mu Bible. Kimfwa, tumonanga “mulopwe wa kungala” ne “mulopwe wa kunshi” belwa mwanda wa kutādila ntanda. (Dan. 11:​40, kunshi kwa dyani.) Tumonanga myanda miyampe ya Bulopwe bwa Leza isapulwa mu muswelo kewamwekele kashā, ne bantu midiyo ne midiyo batonga kwingidila Yehova. (Isa. 60:22; Mat. 24:14) Kadi tutambulanga byakudya bivule bya ku mushipiditu “pa kitatyi kifwaninwe.” (Mat. 24:​45-47) Yehova wendelelanga kwitukwasha twivwanije biyampe binkumenkume bikatampe bisa kulongeka panopano kumeso’ku. (Nki. 4:18) Tubwanya kukulupila’mba pakashilula kyamalwa kikatampe, tukayuka bintu byonso byotunenwe kuyuka pa kusaka’mba tūminine na kikōkeji ne kushala nyeke mu bumo mu kino kitatyi kya makambakano. Inoko, tufwaninwe kwitabija’mba kudi bintu bimo byoketuyukilepo pa bisa kulongeka kumeso’ku. w24.05 p. 8 mus. 1-2

Kaimba wa mitōto utela patōkelela buvubavuba. Le buvubavuba i bika? Divule dine i binenwa bya bubela bibwanya kona bulēme bwa muntu. Kadi Ñimbo ya Mitōto 15:3 ituvuluja’mba beni ba Yehova kebaloñangapo bakwabo kintu kibi nansha kufutulula balunda nabo. (Ñim. 15:1) Le i muswelo’ka otubwanya kufutulula balunda netu? Tubwanya kufutulula muntu kampanda pampikwa kusaka na kusambakanya myanda mibi pādi. Langulukila pa ino myanda: (1) kaka waimika mwingilo wa bupania, (2) ba mulume ne mukaji kebakingilapo ku Betele, nansha (3) tutu kakingilapo bu mukulumpe nansha bu mwingidi wa mingilo. Le bikekala biyampe kwanza kusapwila bantu bakwabo bubinga botufwatakanya’mba bo bobemikīle mwingilo? Kubwanya kwikala bubinga buvule bobemikīle mwingilo bwine boketuyukilepo. Ne kadi, mweni mu pema wa Yehova “kaloñangapo mukwabo kintu kibi, kadi kafutululangapo balunda nandi.” w24.06 p. 11 mus. 11-13

Pa kuningija kityino kyetu kya Yehova, tunenwe kuta mutyima pa kumusangaja mu butyibi bonso botukwata. Potanga nsekununi ya mu Bible wiipangule amba, ‘Shi ami ye wadi mu ino ngikadilo, i butyibi’ka bonadi wa kukwata?’ Kimfwa, fwatakanya’po uteja bamfumu dikumi ba Isalela baleta lapolo mibi pa kupwa’bo kubela ntanda yālaile Yehova amba ukapa’yo bene Isalela. Lelo wadi wa kwitabija ino lapolo ne kwikala na kityino kya bantu’ni, nansha buswe bosenswe Yehova ne mutyima wa kusaka kumusangaja byadi bya kwikala bikomo kutabuka moyo obe? Lukongo lutuntulu lwa bene Isalela lwākomenwe kujingulula bubine bwēsambile ba Yoshua ne Kalebu. Kino kyēbalengeje bakomenwe kutwela mu Ntanda ya Mulao.—Umb. 14:​10, 22, 23. w24.07 p. 10 mus. 7

Ngomela, mukaja mupolofeto Hosea, wāshile Hosea wāenda ku bana-balume bakwabo. Le kādipo ukokeja kushinta? Yehova mwine umonanga bidi mu mityima, wālombwele Hosea amba: “Enda monka, kasanswe mwana-mukaji obasenswe kudi muntu mukwabo kadi ulonga makoji, monka musanshilwe Yehova bantu ba Isalela nansha byobaalamukila kudi baleza bakwabo.” (Hos. 3:1; Nki. 16:2) Usa kumona’mba mukaja Hosea wādi ukyendelela kulonga bubi bukatampe. Nansha nankyo, Yehova wāsapwidile Hosea akamukimbe, amulekele, ne kumwaluja bu mukaji. Kupityila ku kino kimfwa, Yehova wādi usaka kufundija bantu bandi ba kubulwa kikōkeji mwaādi wiivwanina pobadi. Nansha byobētumpile mu kulonga bubi bwa mu meso fututu, aye wādi’nka wibasenswe kadi wādi ukimba kwibakwasha besāse ne kushinta mwiendelejo wabo. Kino kimfwa kitufundija’mba Yehova uyukile kanda ne kanda kadi mu mutyima wa muntu, kadi ukalonga bukomo bwa kukwasha muntu ukyendelela kulonga bubi bukatampe mwanda wa kumufikija ku kwisāsa. w24.08 p. 10 mus. 7

Bayuda babajinji bāikele bene Kidishitu bēkondele na kikoleja kikatampe. Kitatyi kimo, Bayuda bādi bantu batongwe ba Yehova. Yelusalema kyādi kibikelo kya pano pa ntanda kya Bulopwe bwa Leza, kadi tempelo kyādi kitako kya butōtyi butōka. Bayuda bonso ba kikōkeji bādi balonda Bijila bya Mosesa monka mobādi bebashintulwila’byo kudi bendeji babo ba mutōtelo. Mu buno bufundiji mwādi bijila bitala byakudya, kwiendeja kwisao, ne mwa kwikadila na bantu ba mizo. Inoko pa kupwa kwa Yesu kufwa, Yehova kādipo ukitabija bitapwa bya Bayuda. Kino kyāikele kikoleja ku Bayuda, bene bādi balonda bino bijila mafuku kunyuma. (Bah. 10:​1, 4, 10) Enka ne bene Kidishitu ba lwitabijo lukomo pamo bwa mutumibwa Petelo, bākolelwe kushinta mu myanda imo. (Bil. 10:​9-14; Ngt. 2:​11-14) Bano bene Kidishitu, bāshilwile kupangwapangwa na bendeji ba mutōtelo wa Bayuda pa mwanda wa nkulupilo yabo mipya. w24.09 p. 9 mus. 4

Kitatyi kyonso kipānga Yehova bantu bandi mwingilo wa kwingila, usakanga bewingile mu ndudi. (1 Ko. 14:33) Kimfwa, Leza usakanga’mba myanda miyampe isapulwe pa ntanda yonso ikelwe na bantu. (Mat. 24:14) Yehova i mutonge Yesu bu wa kuludika uno mwingilo. Yesu uloñanga bukomo amba uno mwingilo wingilwe mu ndudi. Pāshimikilwe bipwilo mu bifuko palapala mu myaka katwa kabajinji, kwātongelwe bakulumpe mwanda wa kuleta bulombodi ne kutangidila kumeso. (Bil. 14:23) Kitango kya bakulumpe mu Yelusalema kyādi kīmanine mwingilo kine kyādi kibundilwe na batumibwa ne bana-balume banunu, kyākwete’ko butyibi kampanda bwādi bunenwe kulondwa na bipwilo byonso. (Bil. 15:2; 16:4) Batutu ne bakaka byobākōkele buno bulombodi, “bipwilo byadi bininga mu lwitabijo ne kwivudija.”—Bil. 16:5. w24.04 p. 8 mus. 1

Lubanga lwa mafuku 16 Nisane, bana-bakaji ba kikōkeji bāendele ku kifuko kwādi kujīkilwe Yesu. (Luka 24:​1, 10) Lekai twisambile’ko pa byātene mwana-mukaji umo pa bano’ba, dyandi i Madia mwine Makadala. Pāfikile Madia ku kibundu, kātene’mopo muntu. Wānyema lubilo kukasapwila’mo ba Petelo ne Yoano, nabo bānyemena lubilo ku kibundu papo Madia wiya wibalonda. Bano bana-balume pa kupwa kumona’mba mu kibundu i mutupu muntu, bājokela ku njibo. Inoko Madia wāshala konka udila. Nansha aye mwine byakādipo uyukile, inoko Yesu wādi umumwene. Wāmwene kudila kwa uno mwana-mukaji wa kikōkeji, wāsaka kumusenga. Ebiya wāmwekela Madia ne kulonga’po’tu kilongwa kityetye kine kyāmukankamikile bininge. Wēsamba nandi ne kumupa mwingilo wa mvubu wa kukasapwila banababo myanda miyampe ya kusangulwa kwandi.—Yoa. 20:​17, 18. w24.10 p. 13 mus. 7

Mosesa wāingile bu mupolofeto, mutyibi, mwendeji, ne bu mulembi wa mānga. Wāendeje muzo wa Isalela na kwiulupula mu bupika mu Edipito ne kwimwena bingelengele bivule bya Yehova. Yehova wāmwingidije mwanda wa kulemba mikanda itano mibajinji ya mu Bible, Lwimbo lwa Mitōto lwa 90, kadi mobimwekela ne Lwimbo lwa Mitōto lwa 91. Ne kadi bimweka bu ye wālembele ne mukanda wa Yoba. Kitatyi kityetye kumeso kwa Mosesa kufwa na myaka 120, wābungile bene Isalela bonso mwanda wa kwibavuluja bintu byaēmwenine byēbalongēle Yehova. Bēmwenine biyukeno ne bingelengele bivule byālongele Yehova, kubadila’mo ne butyibi bwaāletele pa Edipito. (Div. 7:4) Bāpityile pa bukata bwa mema makalañanibwe a Dijiba Dityila, ne kwimwena konakanibwa kwa kibumbo kya divita kya Felo. (Div. 14:​29-31) Kadi bēmwenine muswelo wēbakingile Yehova ne kwibakwatakanya mu ntanda mutuputupu. (Kup. 8:​3, 4) Ebiya pano pobādi kebasa kutwela mu Ntanda ya Mulao, Mosesa wākwatakanya uno mukenga mwanda wa kwibakankamika. w24.11 p. 8-9 mus. 3-4

Bintu byānenene Yesu ku batumibwa bandi pa Bidibwa bya Kyolwa bya Mfumwetu i bishile na byaānenene ku kibumbo mu Ngadilea, mwine mwaēsambile bintu byādi bitala bantu bonso. Yesu paādi mu Ngadilea mu mwaka wa 32 Y.M., wādi wisambila nakampata pa Bayuda bādi basaka kudya mikate yaādi wibapa. Inoko wākokele milangwe yabo pa kintu kya kamweno bininge kutabuka’ko byakudya bya ku ngitu. Wēsambīle pa kintu kikebakwasha bamone būmi bwa nyeke. Kadi Yesu wānenene amba boba bafwile bakasangulwa mu difuku dya mfulo ne kwikala’ko nyeke. Pano Yesu kādipo wisambila pa bantu batyetye batongwe, ko kunena’mba kibalwa kityetye kya bantu na mwaānenene’byo pa Bidibwa bya Kyolwa bya Mfumwetu. Inoko mu Ngadilea wēsambīle pa madyese ādi abwanya kwimwena bantu bonso. w24.12 p. 11 mus. 10-11

Yehova ushikilwe muntu yense usenswe bya lūma. (Ñim. 11:5) Yehova ushikilwe nakampata balume basusula babo bakaji. (Mal. 2:16) Shi mulume ususula wandi mukaji onanga kipwano kyandi na Leza. Kadi Yehova ubwanya enka ne kuleka kwivwana milombelo yandi. (1 Pe. 3:7) Balume bamo basusulanga babo bakaji na binenwa bya bulobo kadi bisansa. Inoko Yehova ushikilwe “bulobo, bukalabale, kwela mabila, ne binenwa bya mutonko.” (Ef. 4:​31, 32) Mulume wisamba bya bulobo na wandi mukaji onanga busongi bwandi ne kipwano kyandi na Leza. (Yak. 1:26) Mo monka ne mulume utala porno nandi, onanga kipwano kyandi na Yehova. Kadi ufutulwijanga wandi mukaji. Yehova usaka mulume ashale wa lulamato kudi wandi mukaji mu bilongwa ne mu milangwe. Yesu wānenene amba mwana-mulume utala mwana-mukaji mukwabo enka ne byamwivwanina kilokoloko wapu kala kulonga nandi makoji “mu mutyima wandi.”—Mat. 5:​28, 29. w25.01 p. 9 mus. 6-8

Kutelwa bu boloke kushintulula’mba Yehova kakitunenapo tufute mfutwa ya bubi botwalongele. Yehova pālonga namino, katyumunangapo misoñanya yandi ya boloke. Ketutelangapo bu boloke pangala pa bukomo bwa batwe bene; kadi katalengapo bubi bwetu kilomonyeka. Inoko Yehova witulekelanga bubi na mutyima tō pa mwanda wa lwitabijo lwetu mu mpangiko yandi ya kupūta bubi ne mfutwa ya kinkūlwa yāfutyilwe. (Loma 3:24) Le tumwenanga’mo namani kitatyi kitutela Yehova bu boloke? Bamo mu boba batelelwe bu boloke i batongwe kukaludika na Yesu momwa mūlu ne kwikala bana ba Leza. (Tet. 3:7; 1 Yo. 3:1) I balekelwe bubi bwabo. Badi pamo bwa abo kebalongelepo bubi nansha dimo. Kadi mu uno muswelo i babwanye bisakibwa bya kutwela mu Bulopwe. (Loma 8:​1, 2, 30) Bakwabo batelelwe bu boloke bakekala’ko nyeke pano pa ntanda. Yehova i mwibalekele bubi bwabo kadi abaikala ke balunda nandi.—Yak. 2:21-23. w25.02 p. 5 mus. 17; p. 5-7 mus. 18

Tubandaulei’ko kitatyi kimo kekyāmwekejepo mutumibwa Petelo mulangilo wa Yehova mu myanda imo. Yesu wāsapwidile batumibwa bandi amba usa kwenda ku Yelusalema, kwine’kwa, ukapānwa ku bendeji ba bipwilo, kususulwa, ne kwipaibwa. (Mat. 16:21) Ye bino byākomene Petelo kwitabija’mba Yehova ukaleka Yesu, lukulupilo lwine lwa Isalela ne Meshiasa wālailwe, epaibwe. (Mat. 16:16) O mwanda Petelo wākokēle Yesu kufula ne kumunena’mba: “A Mfumwetu, wididile’ko lusa; kino kekikakufikilapo nansha dimo.” (Mat. 16:22) Petelo byakāmwekejepo mulangilo wa Yehova mu uno mwanda, kālangilepo bimo na Yesu. Yesu wādi uyukile amba pa kulonga kiswa-mutyima kya Yehova, wādi unenwe kususuka ne kufwa. O mwanda wāpelele madingi a Petelo, nansha Petelo byaādi ukimba padi kumukwasha. Petelo wēfundile ku uno mwanda ñeni ya amba ufwaninwe kwikala na mulangilo na wa Leza. Ino i ñeni ya mvubu yotubwanya netu kuboila’ko. w25.03 p. 9 mus. 5-6

Lelo wikondanga na makambakano a mu malango pa mwanda wa muntu okulupile ukutyumwine mutyima? Nansha shi muntu akulongele bintu bya muswelo’ka, Tata obe wa buswe wa mūlu ukusenswe. Kitatyi kyotutyumukwa mutyima, tubwanya kusengibwa na binenwa bya Davida bitanwa mu kisonekwa kya dyalelo. Dibuku dimo dinena’mba, “boba ba mushipiditu musonsakane” babwanya kwiivwana’mba “i kutupu kintu kiyampe kyobabwanya kutengela.” Le Yehova ukwashanga namani boba beivwana uno muswelo pa mwanda wa kutyumukwa mutyima? Pamo bwa mbutwile wa buswe ukwasha ne kusenga wandi mwana udi mu makambakano, Yehova “udi pabwipi” netu kitatyi kyotutyumukwa mutyima pa mwanda wa muntu kampanda witusanshije, wivwanijanga misanshi yotwikonda nayo kadi uketukwasha bukidi bonka. Usakanga kusenga ne kutalaja mityima yetu mityumuke ne misonsakane. Kadi i mwitulaye bintu bivule byotutengele kumeso bine bitukwasha tūminine makambakano a dyalelo.—Isa. 65:17. w24.12 p. 23 mus. 13-14

Bakulumpe dyalelo babwanya kukulupila’mba Yehova umwene mwingilo wabo mulumbuluke kadi wiukwete na bulēme. Kutentekela pa kukumba, kufundija, ne kusapula, bakulumpe bavule bakwatakanyanga mingilo ya lūbako ne ya kuleta bukwashi mu bitatyi bya bimpengele. Bakwabo bengilanga mu Bisumpi bya Kupempula Babela nansha mu Makomite Atala Myanda ya Lupitalo. Bakulumpe bepāna mu ino mingilo, bamonanga kipwilo bu mpangiko ya Yehova. Bengilanga mingilo yabo na muya wabo onso, ne kukulupila bya binebine amba Leza ukebapala mpalo pa byobalonga. (Kol. 3:​23, 24) Ke bonsopo babwanya kwikala bakulumpe. Inoko batwe bonso tudi na kintu kyotubwanya kupa Yehova. Leza wetu usangalanga paetumona tulonga bukomo bwetu bonso mwanda wa kumwingidila. Umonanga byabuntu byotutūla mwanda wa kukwatakanya mwingilo wa ntanda yonso, nansha shi i bityetye. Kadi usangalanga potusūla bilubo bya banabetu ne kwibalekela. Kulupila’mba aye ukwete na bulēme byolonga. Ukusenswe pangala pa byolonga kadi ukakupala mpalo.—Luka 21:​1-4. w24.06 p. 23 mus. 12-13

Nsekununi ya Solomone ilombola bintu bibwanya kufikila mutōtyi yense wa Yehova. Ubwanya kuponena mu kulonga bubi bukatampe kupwa kalanga’mba bibalogeka kiponka na ponka. Nansha padi ubwanya kunena’mba, “Bibalongeka’tu mu kitulumukila.” Inoko shi alangulukile pa bilongekele, ukajingulula’mba kudi bintu kampanda byampikwa tunangu byalongele bimufikije ku kulonga bubi. Bino bintu bibwanya kwikala padi i kupwana na balunda babi, kwipwija mukose na bintu bibi nansha kunangila ku bifuko bitatanwa—padi na kwenda’ko aye mwine nansha kupityila ku Entelenete. Padi kadi walekele kulombela, kutanga Bible, kutanwa ku kupwila, nansha kusapula. Pamo’nka bwa nsongwalume wisambīlwe’po mu Nkindi, bibwanika kalongelepo bubi mu kitulumukila. Le i ñeni’ka yotuboila’ko? Tufwaninwe kwepuka bubi ne bintu byonso bibwanya kwitufikija ku kwibulonga. Solomone wālombwele kino patōka paāpwile kusekununa lusango.—Mat. 5:​29, 30. w24.07 p. 16 mus. 10-11

Le kino kyabulēmbe i kika? I mwingilo upandija būmi wa kusapula musapu wa Bulopwe. (2 Ko. 4:1) Le bipungwa bya dīma nabyo byo bika? Bifunkila pa bengidi ba Yehova basapwila bantu bakwabo myanda miyampe. Mu mafuku a Polo, bansunga bādi bengidija mityibi ya dīma mwanda wa kuselela’mo bintu bya bulēme, pamo bwa byakudya, vinyu, ne lupeto. Ne Yehova nandi, i mwitupe musapu wa bulēme wa kusapula myanda miyampe. Na bukwashi bwandi, tudi na bukomo botusakilwa pa kusapula musapu wetu na kikōkeji. Kyaba kimo tubwanya kutyina bantu nansha kutyina kunenwa bintu bibi mu busapudi. Le i muswelo’ka otubwanya kunekenya kino kikoleja? Tubandaulei’ko byālombele batumibwa pobēbakankeje kusapula. Pa kyaba kya kukwatwa moyo, bālombele Yehova ebakwashe besambe’nka kwisamba pampikwa moyo. Yehova wālondolwele milombelo yabo kiponka na ponka. (Bil. 4:​18, 29, 31) Shi ubaikala na kityino kya bantu, lomba Yehova akukwashe uningije buswe bosenswe bantu, amba uleke kukwatwa moyo wa kwibasapwila myanda miyampe. w24.04 p. 16 mus. 8-9

Buswe botusenswe Yehova bwitutononanga tupandule dijina dyandi. Tusakanga kusapwila bantu bakwabo amba bintu bibi binena Satana padi Yehova i bya bubela. (Ngo. 3:​1-5; Yoba 2:4; Yoa. 8:44) Mu busapudi, tusakanga kupandula dijina dya Leza na kulombola bantu bonso basangela bubine butala pādi. Tusakanga bantu bonso bayuke amba ngikadila yandi mikatampe i buswe, amba muswelo wandi wa kuludika i muyampe kadi wa boloke, ne amba panopano ponka Bulopwe bwandi busa kutalula’ko masusu ne kuletela muzo wa muntu nsangaji ne ndoe. (Ñim. 37:​10, 11, 29; 1 Yo. 4:8) Kitatyi kyotusapwila bantu bino bintu bitala padi Yehova, tupandulanga dijina dyandi. Kadi tusangalanga pa kuyuka’mba twiendejanga mungya dijina dyetu. w24.05 p. 18 mus. 12

A tutu, ulombolanga’mba wi “wa kizaji” kitatyi kyolongela bantu bakwabo bintu biyampe, kubadila’mo ne boba ke balunda nobepo ba pa mutyima. (1 Pe. 4:9) Dibuku dimo dishintulula myanda ya mu Bible dinena’mba: “Muntu wa kizaji wikalanga biyampe enka ne na bantu bākayukilepo, kadi usangelanga kwibatundaila kwandi.” Nanshi wiipangule amba, ‘Le ndyukene bu muntu utundailanga beni?’ (Bah. 13:​2, 16) Muntu wa kizaji wiabilanga byobya byadi nabyo na beni, kubadila’mo balanda ne boba bengila bininge, kimfwa batadi ba bipindi ne baneni bapempudi.—Ngo. 18:​2-8; Nki. 3:27; Bil. 16:15; Loma 12:13. w24.11 p. 21 mus. 6

Mu kyelekejo kya bajike, Yesu i mwisambile’mo pa bajike dikumi benda kukatundaila musoñañani. (Mat. 25:​1-4) Abo bonso bādi na dyese dya kwenda pamo na musoñañani ku masobo a butundaile. Yesu utela’mo bajike batano bu “badyumuke” ne bakwabo batano bu “bendalale.” Bajike badyumuke bādi beteakanye kwilaija musoñañani, nansha shi wāfika bufuku. O mwanda bāselele māni mu binanu mwanda wa kwibapa kitōkeji mu mfindi. Kadi bāselele enka ne māni makwabo a kwibakwasha shi musoñañani waije. O mwanda bādi beteakanye kulama binanu byabo byake. (Mat. 25:​6-10) Pāfikile musoñañani, bajike badyumuke bātwelele nandi mu masobo a butundaile. Ne bene Kidishitu bashingwe māni belombwele bu beteakanye na kushala batale kadi ba kikōkeji kufika ne bīya Kidishitu, nabo bakatyibilwa mambo bu bafwaninwe kwenda pamo na Musoñañani Yesu mu Bulopwe bwa mūlu.—Kus. 7:​1-3. w24.09 p. 21 mus. 6

Bine, tukankamikwanga kwendelela kusapula na bupyasakane kitatyi kyotulangulukila pa muswelo ukwasha mwingilo wa busapudi bantu bavule ntanda yonso. Mwaka ne mwaka, bantu midiyo ne midiyo basangela musapu batanwanga ku Kivulukilo ne kwifunda netu Bible. Bantu tununu ne tununu babatyijibwanga ne kwilunga netu mu mwingilo wa busapudi. Ketuyukilepo buvule bwa bantu baketaba ku mwingilo wetu wa busapudi, inoko tuyukile amba Yehova ukongakanyanga kibumbo kikatampe kikapanda pa kyamalwa kikatampe. (Kus. 7:​9, 14) Mwinē mwangulo ukulupile nyeke amba bantu bavule baketabija myanda miyampe. Nanshi tudi na bubinga buyampe bwa kwendelela kusapula. (Luka 10:2) Bana ba bwanga ba Yesu bayukenanga nyeke ku kusapula na bupyasakane. Bantu pobāmwene bukankamane bwa batumibwa, “bajingulula’mba badi pamo na Yesu.” (Bil. 4:13) Netu petumona bantu mu busapudi, i biyampe bamone amba twiulanga bupyasakane bwa Yesu. w25.03 p. 18 mus. 15; p. 19 mus. 17-18

Bible witufundija’mba Yehova uyukile boba bamonwa na bakwabo bu bampikwa mvubu. Kimfwa, Yehova wātumine Samwele ku njibo ya Yese mwanda wa kushinga māni wandi mwana umo bu mulopwe wa mwenda mafuku wa Isalela. Mu bandi bana bana-balume mwānda, Yese wāityile’mo basamba-babidi mwanda wa betane na Samwele ino wāshiya Davida wandi mwana nkasampe. Inoko Davida ye wātongelwe na Yehova. (1 Sa. 16:​6, 7, 10-12) Yehova wāmwene mwine mwādi mwikadile muntu wa munda wa Davida. Wādi uyukile amba i nkasampe ukwete na bulēme bintu bya ku mushipiditu. Langulukila pa muswelo ke mulombole Yehova kala amba ukuyukile. Ukupanga madingi mayampe akwatañene na ngikadilo yodi’mo. (Ñim. 32:8) Le ubwanya kulonga namino shi kakuyukilepo senene? (Ñim. 139:1) Kitatyi kyoingidija madingi a Yehova ne kumona muswelo oakukwasha, ukakulupila’mba Yehova ukutele mutyima. (1 Bi. 28:9; Bil. 17:​26, 27) Yehova umonanga bukomo bolonga mwanda wa kumwingidila ne kumukōkela. Umonanga ngikadila yobe miyampe, kadi usakanga kwikala Mulunda nobe.—Yel. 17:10. w24.10 p. 25-26 mus. 7-9

Na bubine usenswe Yehova kadi usakanga kwingidila bakwenu. Le i kika kibwanya kukukwasha usake kwingila uno mwingilo? Le wabulwapo kulangulukila pa nsangaji idi mu kwingidila batutu ne bakaka? Yesu wānenene amba: “Nsangaji ya kupāna itabukile ya kupebwa.” (Bil. 20:35) Kadi ye byaālongele ne aye mwine. Wāikele na nsangaji mivule mu kwingidila bakwabo. Tubandaulei’ko kimfwa kidi mu Mako 6:​31-34. Mu dino difuku, Yesu ne batumibwa bandi bākokele bininge kebenda ku kifuko kya kufula mwanda wa kukōkolokwa. Inoko kibumbo kyebabadikila kufika’ko na kukulupila’mba Yesu usa kwibafundija. Yesu wādi ubwanya kupela, mwanda aye pamo ne balunda nandi “kebadipo nansha na kyaba kya kutūja badye byakudya.” Kadi Yesu wādi ubwanya kunena kibumbo kyende pa kupwa kwibafundija bubine bumo nansha bubidi. Inoko byaādi utononwa na buswe, “washilula kwibafundija bintu” kufika enka ne ‘nsá byoyāpityile bininge.’—Mako 6:35. w24.11 p. 16 mus. 9-10

A bambutwile, kwashai wenu mwana akimbe mikenga ya kusapwila bantu bakwabo bubine bwa mu Bible. (Loma 10:10) Mubwanya kudingakanya bukomo bwandi bwa kwisambila na bantu pa lwitabijo lwandi na bukomo busakilwa pa komba kyombanwa kya minjiki. Dibajinji, muntu ukishilula komba, ushilulanga komba kyombanwa kipēla. Kitatyi pa kupita’po ubwanya kupēlelwa komba. Ne nkasampe mwine Kidishitu nandi ubwanya kushilula kusapwila bantu bakwabo myanda ipēla itala nkulupilo yandi. Kimfwa, ubwanya kwipangula mukwabo wa ku masomo amba: “Le uyukile amba bintu bivule bipuñanga bantu beulanga’byo mu bupangi? Leka nkulombole’ko video imo isangaja.” Pa kupwa kutadija video imo ya mu mavideo anena’mba Le Kudi Wikilongele? nkasampe mwine Kidishitu ubwanya kunena’mba: “Shi befundi ba sianse batendelwanga pa bintu byobewile mu bupangi, le i ani ufwaninwe kutendelwa pa bine byobeula?” Mīsambo ipēla pamo bwa ino ibwanya kulengeja uno nkasampe wa ku masomo akimbe kuyukila’ko bivule padi Yehova. w24.12 p. 19 mus. 17-18

Pa kwitukūla ku bubi ne lufu, Yehova wākwete’ko mpangiko ya kwitupa Yesu bu kinkūlwa. Ino le kitapwa kya muntu umo mubwaninine kyādi kya kukūla namani bantu midiyo ne midiyo? Mutumibwa Polo wāshintulwile amba: “Monka mwālengeje kubulwa kikōkeji kwa muntu umo [Adama] bavule ke babipya-mambo, ne kikōkeji kya muntu umo [Yesu] nakyo mo monka kikalengeja bavule ke boloke.” (Loma 5:19; 1 Tm. 2:6) Mu muneneno mukwabo i amba, kupityila ku muntu umo mubwaninine wa kubulwa kikōkeji twaikele bapika ba bubi ne lufu. Inoko, twanyongolwelwe kupityila ku muntu umo mubwaninine kadi wa kikōkeji. Mwanda waka Yehova kālekelepo’tu bana ba Adama bāmukōkele bekale’ko nyeke? Ku bantu ba kubulwa kubwaninina, uno ubwanya kumweka bu muswelo muyampe wa kupwija myanda. Inoko kulonga namino kekwādipo kwa kulombola boloke bubwanine bwa Yehova. Yehova byadi Leza wa boloke, kātadilepo kilomonyeka kilonga kya kubulwa kikōkeji kya Adama. w25.01 p. 21 mus. 3-4

Kitatyi kimo, mutumibwa Polo wāyukile amba usa kwipaibwa, inoko wāikele na nsangaji pa kumona muswelo weēndeje mu būmi. Wānenene amba: “Napu kunyema lubilo, nalama lwitabijo.” (2 Tm. 4:​6-8) Polo wākwete butyibi bwa tunangu mu mwingilo wandi wa bwine Kidishitu, kadi wādi ukulupile amba Yehova umusangedile. Netu tusakanga kukwata butyibi buyampe ne kwitabijibwa na Leza. Le i muswelo’ka otubwanya kulonga namino? Polo wānenene pādi ne pa bene Kidishitu bakwabo ba kikōkeji amba: “Tunañanga na lwitabijo, ke na kumonapo na meso, aa.” Mu Bible, kishima ‘kunanga’ kifunkilanga kitatyi kimo pa muswelo utonga muntu kwiendeja mu būmi. Shi muntu unanga na lwitabijo ukwatanga butyibi bwimanine pa kikulupiji kyandi mudi Yehova Leza. Bilongwa byandi bilombolanga’mba ukulupile amba Leza ukamupala mpalo, ne amba ukamwena mu kulonda madingi a Yehova atanwa mu Kinenwa kyandi.—Ñim. 119:66; Bah. 11:6. w25.03 p. 20 mus. 1-2

Na bukwashi bwa mushipiditu wa Leza, bantu bavule badi mafuku kunyuma ba bukalabale ne ba ngikadila mityani, i bashinte bininge būmi bwabo. (Isa. 65:25) I balonge bukomo bwa kutalula ngikadila mibi yobadi nayo mafuku kunyuma. (Ef. 4:​22-24) Shako, bantu ba Leza bakidi’nka ba kubulwa kubwaninina, o mwanda bakendelela kulonga bilubo. Inoko, Yehova i mulungile mu bumo “bantu ba miswelo yonso” mu kijimba kikomo kya buswe ne ndoe. (Tet. 2:11) I enka Leza mwinē bukomo bonso kete ubwanya kulonga kino kingelengele! Binenwa byandi bifikidilanga nyeke. (Isa. 55:​10, 11) Paladisa ya ku mushipiditu idi’ko dyalelo dino’di. Yehova i mulengeje batōtyi bandi bekale bu kisaka kya pa bula. Byotudi mu kino kisaka kyandi, tudi na ndoe mivule ne mutyima-ntenke tamba’nka pano mu ino ntanda ya bukalabale. (Ñim. 72:7) O mwanda tusakanga kukwasha bantu bavule belunge netu mu bu bana na bana bwetu bwa bwine Kidishitu. Twibakwashanga na kwingila mwingilo wa kulonga bana ba bwanga.—Mat. 28:​19, 20. w24.04 p. 23 mus. 13, 15

Yesu wādi usenswe Yehova na ñeni yandi yonso. Wādi uyukile kiswa-mutyima kya Leza pādi, kadi wādi usumininwe kulonga bintu kukwatañana nakyo, nansha shi kulonga namino kwādi kwa kumulengeja asusuke. Yesu byaātele mutyima ku kulonga kiswa-mutyima kya Shandi, kālekelepo kintu nansha kimo kimulabike ku kino kitungo. Petelo ne batumibwa bakwabo bādi na dyese dya kupityija kitatyi pamo na Yesu ne kwifunda muswelo waādi ulanga. Petelo paālembele mukanda wandi umbajinji wa ku bukomo bwa mushipiditu, wākankamikile bene Kidishitu belumbile mulangilo umo onka na wa Kidishitu. (1 Pe. 4:1) Petelo wāingidije kishima kya basola pawālembele amba: “Mwilumbilei.” Nanshi shi bene Kidishitu beula mulangilo wa Yesu, bakelumbila kyabulwi kikomo mu divita dyobalwa na bya kusakasaka bibi ne na ntanda yendejibwa na Satana.—2 Ko. 10:​3-5; Ef. 6:12. w25.03 p. 8-9 mus. 1-3

Le i bika byofwaninwe kuyuka padi muntu kitatyi kyomwinangila? Kumeso kwa kumufwa bininge, i biyampe kwisambila pa myanda imoimo ya mvubu, pamo bwa bintu byomulanga kulonga mu būmi. Le i muswelo’ka obwanya kuyuka muntu senene? Muswelo umo bidi muyampe i na kwisamba patōkelela kadi pampikwa budimbidimbi, ne kwiipangula bipangujo ne kuteja na katentekeji. (Yak. 1:19) Pa kufikila’po, i biyampe kulonga bintu bibwanya kwimukwasha mwisambe, pamo bwa kudīla pamo, kwinangija mu bifuko bya bantu bavule, ne kusapula pamo. Kadi mubwanya kwiyuka pomupityija pamo kitatyi na balunda ne na kisaka. Ne kadi kimbai’ko mingilo ikemukwasha muyuke mulongelanga muntu ne muntu bintu mu ngikadilo palapala ne na bantu beshileshile. w24.05 p. 27-28 mus. 6-7

Mu mafuku a kumeso, tukatanwa na makambakano aketulomba kukulupila bininge mudi Yehova. Nsekununi ya mu Bible ne bimfwa bya bengidi ba Yehova ba mu ano etu mafuku biketukwasha tujingulule muswelo wamwekeje Yehova ngikadila na ya dibwe mwanda wa kukwatakanya bengidi bandi. Langulukila bininge pa ino nsekununi. Kulonga namino kukakukwasha uleke Yehova ekale Dibwe dyobe. Kadi ukakumbanibwa senene mwa kukankamikila batutu ne bakaka mu kipwilo. Kimfwa, Yesu wāpele Shimona dijina dya bu Kefasa (dyalamwinwe bu “Petelo”), dine dishintulula’mba “Kipindi kya Dibwe.” (Yoa. 1:42) Kino kyālombwele amba Petelo ukasenga bakwabo mu kipwilo ne kukomeja lwitabijo lwabo. Bakulumpe mu kipwilo i batelwe bu “mwemba wa kidibwe kikatampe.” Kino kilombola’mba bakiñanga boba badi mu kipwilo. (Isa. 32:2) Inoko kipwilo kimwenanga’mo shi batutu ne bakaka bonso beula ngikadila ya Yehova. w24.06 p. 28 mus. 10-11

Balopwe ba Isalela bāmwenwe na Yehova bu ba kikōkeji bākwatakenye butōtyi bwa bine. Balopwe bavule bāmwenwe na Yehova bu ba kubulwa kikōkeji bālekele kulonda Bijila bya Yehova kebatōta bilezaleza. (1 Ba. 21:​25, 26; 2 Bi. 12:1) Mwanda waka mwanda utala butōtyi i wa mvubu mpata kudi Yehova? Bubinga bumo bidi i amba, balopwe bādi na kiselwa kya kukwasha bantu batōte Yehova mu muswelo wasaka. Kadi butōtyi bwa bubela bwādi butwala bantu ku kulonga bubi bukwabo bukatampe, ne kulongela bantu bakwabo bukondame. (Hos. 4:​1, 2) Ne kadi balopwe ne babikalwa babo bādi bepāne kudi Yehova. O mwanda Bible udingakanya kwipāna kwabo mu butōtyi bwa bubela na kulonga makoji. (Yel. 3:​8, 9) Muntu ulonga makoji ulubilanga bininge mwinē pandi. Ne bengidi bepāne ba Yehova beela mu butōtyi bwa bubela, bamulubilanga ne kumusanshija mutyima bininge.—Kup. 4:23. w24.07 p. 22-23 mus. 12-15