Kubutula mwana kubadilwa mu bintu biletelanga ba mulume ne mukaji nsangaji. Nansha bambutwile byobasanswanga wabo mwana wa lukeke, kebasakengapo ashale nyeke wa lukeke. Babwanya kuzumbija mutyima bininge shi wabo mwana katamapo. Yehova nandi usangalanga kitatyi kyotutabula matabula mabajinji a kwikala balondi ba Yesu, inoko kasakengapo tushadile’nka pene’pa. (1 Ko. 3:1) Aye witunena twikale bene Kidishitu “bakulwa-kala. Mu Bible, kishima kya Kingidiki kyalamwinwe bu “mukulwa-kala” kibwanya kushintulula “mutame,” “mubwaninine,” ne “mukunkane.” (1 Ko. 2:6) Pamo’nka na mwendelelanga kutama mwana waikala ke muntu mutame, netu ye motutaminanga ku mushipiditu twaikala ketudi bene Kidishitu batame. Shako nansha shi tubaikala bene Kidishitu batame, ketufwaninwepo kuleka’byo kwendelela ku mushipiditu.—1 Tm. 4:15. w24.04 p. 2 mus. 1, 3

Lelo umonanga Yehova namani mu bobe būmi? Padi ubalondolola’mba, ‘Yehova i Tata wami, Leza wami, kadi Mulunda nami.’ Kadi kudi bitenta bikwabo nansha majina obwanya kumwityila’po. Ino le umumonanga ne bu Mwinē kofikīle? Mulopwe Davida wādingakenye kipwano kipwene Yehova na batōtyi bandi ba lulamato, na kipwano kikalanga pa bukata bwa mufikilwa na bandi beni. Wāipangwile’mba: “A Yehova, i ani ubwanya kwikala mweni mu pema obe? I ani ubwanya kwikala mu lūlu lobe lujila?” (Ñim. 15:1) Kupityila ku bino binenwa bya ku bukomo bwa mushipiditu, tumona’mba tubwanya kwikala beni ba Yehova—ko kunena’mba balunda nandi. Kumeso kwa kupanga bintu, Yehova wādi bunka. Inoko kufika kitatyi kampanda, wāpanga wandi Mwana umbajinji. Pano bidi pamo bwa Yehova wātundaile mweni mubajinji mu pema wandi wa kyelekejo, kadi wāsangele bininge. Bible ulombola’mba Yehova ‘wādi usenswe bikatampe’ wandi Mwana. Wandi Mwana nandi, ‘wādi usangele ku meso a Yehova kitatyi kyonso.’—Nki. 8:30. w24.06 p. 2 mus. 1-3

Tompa kufwatakanya uno mwanda. Kibumbo kya bana-balume 340000 ne kupita kibebungila pamo mwanda wa kubikika Davida pa Isalela yense. Mu bula bwa mafuku asatu, bana-balume bashikete mu ngulu ya mabwe kubwipi na Hebelona basepa, besamba, ne kwimba na nsangaji ñimbo ya kutendela Yehova. (1 Bi. 12:39) Mu kino kibumbo mwādi nsongwalume umo witwa bu Zadoki. Kadi bavule kebādipo babwanya kujingulula’mba udi mu bukata mwabo. Inoko Yehova wāmumwene kadi wāsakile netu tuyuke amba Zadoki wādi’mo. (1 Bi. 12:​22, 26-28) Zadoki wādi kitobo wāingile pamo na Kitobo Mukatampe Abiatala. Kadi Zadoki wādi mumoni wādi ubwanya kujingulula kiswa-mutyima kya Leza, kadi wādi na tunangu twa kutendelwa. (2 Sa. 15:27) Wādi mwana-mulume mukankamane. Satana utambanga bininge bulwi bantu ba Leza mu ano mafuku a mfulo. (1 Pe. 5:8) Tunenwe kwikala bakankamane potwilaije Yehova atalule’ko Satana ne kufudija ino ngikadilo mibi ya bintu. (Ñim. 31:24) Shi tulonge namino, tukabwanya kwiula bukankamane bwa Zadoki. w24.07 p. 2 mus. 1-3

Yehova paāpangile ba mwana-mulume ne mwana-mukaji babajinji, wādi usaka bekale na nsangaji. Wēbapele kifuko kilumbuluke mwa kushikata, kyabuntu kya busongi, ne mwingilo muyampe. Bādi banenwe kuyuja ntanda na lutundu lwabo, ne kwalamuna umbuo onso wa ntanda ke paladisa pamo bwa budimi bwa Edena. Wēbapele’tu kijila kimo kete kipēla. Kadi wēbadyumwine amba shi bajilule kino kijila na kumutombokela ku kusaka, bubi bwabo bukebatwala ku lufu. Tuyukile byālongekele. Mwikeulu mubi mwine kādipo usenswe Leza ne bantu, wāiya kwibatompa mwanda wa balonge bubi. Ba Adama ne Eva bāongolwa na uno mwikeulu mubi witwa bu Satana. Byokebākulupilepo Tata wabo wa buswe, bālonga bubi. Monka motuyukile, bintu byānenene Yehova byāfikidila. Tamba penepa, bāshilula kununupa, ku mfulo bāfwa.—Ngo. 1:​28, 29; 2:​8, 9, 16-18; 3:​1-6, 17-19, 24. w24.08 p. 3 mus. 3

Yehova ne wandi Mwana muswedibwe basakanga twikale na nsangaji. Ñimbo ya Mitōto 119:2 inena’mba: “Ba nsangaji i boba balamine bivulujo byandi, bamukimba na mutyima wabo onso.” Yesu nandi wānenene amba: “Ba nsangaji i boba bevwana mwanda wa Leza ne kwiulama!” ( Luka 11:28) Batwe bengidi ba Yehova twikalanga bantu ba nsangaji potutanga kitatyi ne kitatyi Kinenwa kya Leza ne kulonga bukomo bwa kwingidija byotwifunda’mo. (Yak. 1:​22-25) Kino kyo kintu kikatampe kitulengejanga tusangaje Yehova. (Mus. 12:13) Kadi tulumbululanga kipwano kyetu na ba mu kisaka ne na banabetu mu lwitabijo. Ne kadi, twepukanga makambakano mavule atananga boba kebakōkelapo bijila bya Yehova. Na bubine, twitabije byānenene Mulopwe Davida. Pa kupwa kutela mu lwimbo bijila, misoñanya, ne butyibi bwa Yehova, wāfudije amba: “Mu kulama’bo, mudi mpalo mikatampe.”—Ñim. 19:​7-11. w24.09 p. 2 mus. 1-3

Lelo i bika bimonanga Yehova kitatyi kyatala bengidi bandi pano pa ntanda? Umonanga pobadi na nsangaji ne pobatyumukilwe mutyima. (Ñim. 37:18) Bine pamona’mba tuloñanga bukomo bwa kumwingidila mungya bukomo bwetu kitatyi kyotwikonda na njia, usangalanga! Kadi kutabukidila, usakanga kwitukwasha ne kwitusenga. Ñimbo ya Mitōto 147:3 inena’mba Yehova ‘ukutanga bilonda’ bya boba ba mityima mityumuke. Kino kisonekwa kilombola muswelo ukwatakanyanga Yehova na kanye boba batyumukilwe mutyima. Le i bika byotufwaninwe kulonga pa kumwena mu bukwashi bwandi? Tubandaulei’ko kino kimfwa. Dokitele wa bwino ubwanya kulonga bivule mwanda wa kukwasha muntu wilopwele akome. Inoko pa kumwena mu bukwashi bwandi, muntu wilopwele ufwaninwe kulonda na katentekeji bulombodi bwandi. Kupityila ku Kinenwa kyandi, Yehova wisambanga na boba batyumukilwe mutyima ne kwibapa madingi a buswe. w24.10 p. 6 mus. 1-2

Mafuku kunyuma, mabuku etu esambīle pa bintu bifikila boba bamonwa na Yehova bu bakondame. Twanenene amba bantu pamo bwa bano kebakasangulwapo. Mu Bible mudi nsekununi mivule itulombola butyibi bwāletele Yehova pa bakondame. Kimfwa, Yehova wāipaile bantu bonso na Dilobe, kutalula’mo’nka Noa ne kisaka kyandi. Kadi wāingidije bene Isalela mwanda wa konakanya mizo isamba-ibidi mu Ntanda ya Mulao. Ne kadi wāingidije mwikeulu umo mwanda wa kwipaya basola bene Ashidia 185000 mu bufuku bumo. (Kup. 7:​1-3; Isa. 37:​36, 37) Le Bible witulombola patōkelela’mba Yehova wātyibīle bano bantu bonso nsambu ya konakanibwa lonso, kwampikwa lukulupilo lwa lusangukilo? Aa. Ketuyukilepo muswelo wātyibīle Yehova muntu ne muntu mambo; kadi ketuyukilepo shi boba bāipailwe bāikele na mukenga wa kwifunda myanda ya Yehova ne kwisāsa. w24.05 p. 3 mus. 5-7

Yesu wāletele kimfwa kya mukaji wa kishala wādi’nka ulomba mutyibi asendulule bukondame bobāmulongēle. Na bubine bana ba bwanga ba Yesu bāivwanije mwēivwanine mwana-mukaji wa mu ino nsekununi, mwanda bavule mu kine kitatyi’kya bādi balongelwa bintu na bukondame. (Luka 18:​1-5) Kadi netu tubwanya kwivwanija mwāeivwanine mwanda batwe bonso tulongelwanga bintu na bukondame kyaba kimo. Dyalelo mboloji, kwisañuna, ne kususulwa, i bitāle bininge mu ino ntanda. O mwanda kebitutulumujangapo shi tubalongelwa bintu na bukondame. (Mus. 5:8) Inoko tubwanya kutyumukwa mutyima bininge shi tutu nansha kaka wetulongela bintu pa kubulwa kanye. Shako, kwishila na boba betupangapanga ne betulwa, batutu ne bakaka kebasakengapo kwitulongela bintu na bukondame. I bantu’tu ba kubulwa kubwaninina. Tubwanya kuboila ñeni mivule ku byālongele Yesu kitatyi kyobāmulongēle bintu na bukondame kudi balwana babi. Shi tunenwe kutūkijija mutyima balwana netu betulongela bintu na bukondame, banabetu mu lwitabijo bo bene botufwaninwe kutūkijija mutyima bininge! w24.11 p. 2 mus. 1-2

Mikate byo byakudya byādi bidya bininge bantu mu kitatyi kyāsonekelwe Bible. (Ngo. 14:18; Luka 4:4) Mikate yādi ya mvubu mpata, o mwanda kyaba kimo Bible wingidija kishima mikate kitatyi kyaesambila pa byakudya mu kikonge. (Mat. 6:11; Bil. 20:​7, bilembwa bya kwifunda mu Falanse) Kadi Yesu wālongele bingelengele bibidi bya mikate biyukene biyampe. (Mat. 16:​9, 10) Kingelengele kimo i kīsambilwe’po mu Yoano shapita 6. Batumibwa ba Yesu pobāpwile kusapula, Yesu wāendele nabo lwa bwato batyibulula Dijiba dya Ngadilea mwanda wa bakōkolokwe. (Mako 6:​7, 30-32; Luka 9:10) Bāfika ku kifuko kya kwa bunka bwabo, mu ntanda ya Betesaida. Bukidi bonka, bantu tununu ne tununu bādi bebalonda nabo bāfika. Yesu kēbasūdilepo. Wētūdile’ko na kanye kitatyi kya kwibafundija myanda ya Bulopwe ne kubelula babela. Kyolwa pa kōloba, bana ba bwanga beipangula muswelo wa kudisha bano bantu bonso. Bamo ye bano bādi’ko na twakudya tutyetye, ino bavule mobadi bādi banenwe kwenda mu bibundi kukapota byakudya.—Mat. 14:15. w24.12 p. 2 mus. 1-2

Bambutwile betu babajinji, ba Adama ne Eva, bādi babwaninine kadi bādi bashikete mu paladisa milumbuluke. (Ngo. 1:27; 2:​7-9) Bādi na kyepelo kya kwikala na būmi bulumbuluke kadi bwampikwa mfulo. Inoko bintu byonso byāshinta. Bājimija Paladisa, kifuko kyobādi bashikete’mo ne kyepelo kya kwikala’ko nyeke. Le i bupyani’ka bobāpyanikile babo bana? Bible witusapwila’mba: “Monka mwātwelele bubi mu ino ntanda kupityila ku muntu umo [Adama] ne lufu kupityila ku bubi, mo mwasambakenine ne lufu ku bantu bonso mwanda bonso balongele bubi.” (Loma 5:12) Adama wētupyanikile bubi bwine bwālupwile lufu. Buno bubi botupyene budi pamo bwa mapu makatampe mene keabwanyapo kufuta muntu nansha umo motudi. (Ñim. 49:8) Yesu wādingakenye bubi na “mapu.” (Mat. 6:12; Luka 11:4) Kitatyi kyotulonga bubi, twikalanga pamo bwa batwe bapula Yehova. Tufwaninwe kufuta mfutwa ya bubi. Shi Yehova kākwete’kopo mpangiko ya kwitulekela bubi bwetu, twadi ba kufuta mapu a bubi bwetu na lufu ne kubulwa lukulupilo lwa kwikala’ko monka.—Loma 6:7. w25.02 p. 2-3 mus. 2-3

Tudi na dyese dikatampe dya kusapwila bantu bakwabo bubine butala Bulopwe bwa Leza! Ke muntupo yense udi na dino dyese. Kimfwa, kitatyi kyādi Yesu pano pa ntanda, kālekelepo mishipiditu mibi isapule bukamoni pādi. (Luka 4:41) Dyalelo kumeso kwa muntu kusapula pamo na bantu ba Yehova, ufwaninwe kubwanya bisakibwa. Tulombolanga’mba tukwete na bulēme dino dyese dya kusapula, na kupāna bukamoni mu kitatyi kyo-kyonso ne mu kifuko kyo-kyonso mungya motubwaninya. Pamo bwa Yesu, kitungo kyetu i kya kukuna ne kusangila nkunwa ya bubine bwa Bulopwe mu mityima ya bantu. (Mat. 13:​3, 23; 1 Ko. 3:6) Bulongolodi bwa Yehova bwiulanga kimfwa kya Yesu na kulonga byonso byobubwanya mwanda wa kukwasha bantu bakwabo bayuke dijina dya Leza. Muswelo umo bidi i kupityila ku Bisonekwa Bijila—Bwalamuni bwa Ntanda Mipya. Buno bwalamuni i bwaluje mu Bible dijina dya Leza ponso podyādi. Pesambwa pano, uno Bible mutuntulu nansha kipindi ke mwalamunwe mu ndimi 270 ne kupita. w24.04 p. 9 mus. 8-9

Batutu bamo badi na nsangaji mu busongi, baloñanga bintu kampanda difuku ne difuku bilombola’mba basenswe babo bakaji. (1 Yo. 3:18) Mulume ubwanya kulombola kisanso kudi wandi mukaji enka ne mu tubintu tutyetutye, pamo bwa kumukwata ku kuboko enka ne kumufifya. Ubwanya kutumina wandi mukaji kamusapu ne kumunena’mba, “Nkulañanga bininge” nansha kumwipangula’mba, “Le udi biyampe?” Kyaba kimo, ubwanya kumulombola buswe na kumulembela binenwa biyampe pa kapapye nansha na kumuletela kyabuntu. Mulume palonga bino bintu, ulombolanga’mba ulēmekele wandi mukaji kadi uningijanga busongi bwabo. Mulume ulēmekele wandi mukaji umukomejanga ne kumukankamika. Ubwanya kulonga namino na kuvuluka kumufwija’ko pa bintu byonso byalonga mwanda wa kumukwatakanya. (Kol. 3:15) Mulume usangajanga wandi mukaji kitatyi kyamutendela pampikwa budimbidimbi. Ukeivwana biyampe, ukemona bu musanshibwe, ne bu mulēmekibwe. w25.01 p. 11 mus. 15; p. 13 mus. 16

Lwimbo lwa Mitōto lwa 15 lufula na mulao wa amba: “Yewa ense ulonga bino bintu’bi kakatenkanibwapo nansha dimo.” Pano kaimba wa mitōto ulombola kine kitusakilanga Yehova tulonge bintu byonso bidi mu luno lwimbo lwa mitōto. Yehova usakanga twikale na nsangaji. O mwanda i mwitupe bulombodi buketuletela madyese ne kwitukinga. Beni betabijibwe na Yehova babwanya kutengela būmi bulumbuluke mu mafuku a kumeso. Bashingwe māni ba kikōkeji baketabijibwa kutwela mu “bīkalo bivule” bibateakeninye Yesu momwa mūlu. (Yoa. 14:2) Boba badi na lukulupilo lwa kwikala pano pa ntanda batengēle na kipyupyu kwimwena kufikidila kwa milao idi mu Kusokwelwa 21:3. Na bubine, batwe bonso tumonanga’mba i dyese dikatampe kwitabija lwito lwa Yehova lwa kwikala balunda nandi ne kwikala nyeke beni mu pema wandi!—Ñim. 15:​1-5. w24.06 p. 13 mus. 19-20

Le kishima ntumbo kishintulula bika? Mu Bible kishima “ntumbo,” kibwanya kufunkila pa kintu kyo-kyonso kilengeja muntu atulumuke. Kyaba kityetye pa kupita’po na pānyongolwelwe bene Isalela mu Edipito, Yehova wāmwekeje ntumbo yandi mikatampe mu muswelo wa kutendelwa. Fwatakanya’po uno mwanda: Bene Isalela midiyo ne midiyo abebungila munshi mwa Lūlu lwa Shinai mwanda wa kuteja bisa kwibasapwila Leza wabo. Dikumbi difīta dibapūta lūlu. Mu kitulumukila, mwishi keufītuka mu lūlu lonso. Kubaikala kutenkana kukatampe kwa ntanda, mapeni ne mikungulo, ne kuvuma kwa lusengo kashā bivwanwa konsokonso. (Div. 19:​16-18; 24:17; Ñim. 68:8) Fwatakanya’po mwātulumukīle bano bene Isalela kitatyi kyāmwekeje Yehova ntumbo yandi mikatampe. Dyalelo, tupanga Yehova ntumbo na kusapwila bantu bakwabo bukomo bwandi bulenga nzuba ne ngikadila yandi ya kutendelwa. Kadi tutumbijanga Leza kitatyi kyotumutendela pangala pa bintu byotulonga na bukwashi bwandi.—Isa. 26:12. w25.01 p. 2 mus. 2-3

Kitatyi kimo nenki mu lwendo lwa bene Isalela lwa kukatwela mu Ntanda ya Mulao, bana-balume ba bitenta bālwile na Mosesa ne mwingilo wāmupele Yehova. Bānenene amba: “Kitango kyonso [ke enkapo Mosesa] i kijila, abo bonso’ba, kadi Yehova udi umbukata mwabo.” (Umb. 16:​1-3) Na bubine “kitango kyonso” kyādi kijila ku meso a Leza. Inoko Yehova wātongele Mosesa mwanda wa kutangidila bantu bandi. Bano bantomboki pa kufutulula Mosesa, na bubine i Yehova obāfutulwile. Kebātelepo mutyima pa byobya byādi bisaka Yehova; bātele’o pa byobādi basaka—ko kunena’mba kwikadila’ko na lupusa ne kuyukana. Leza wāipaile boba bādi bemanine buno butomboki, pamo ne bantu tununu ne tununu bēbakwatakenye. (Umb. 16:​30-35, 41, 49) Ne dyalelo tubwanya kukulupila’mba, Yehova kasangelangapo boba kebalēmekapo bwendeji buletwa na bulongolodi bwandi. w24.07 p. 11 mus. 11

Tudi mu kitatyi kidi’ko bantu bavule bapela ne kufutulula kidyumu kya mu Bible kitala mfulo ya ino ngikadilo ya bintu. (2 Pe. 3:​3, 4) Nansha byokudi bintu bivule byoketuyukilepo, tunenwe kwikala na lwitabijo lukomo lwa amba mfulo ya ino ngikadilo ya bintu ikafika pa kitatyi kyoitungilwe, ne amba Yehova uketukwatakanya. Kadi tufwaninwe kuningija lwitabijo lwetu lwa amba Yehova wingidijanga dyalelo “umpika mukōkele ne mudyumuke” mwanda wa kwitwendeja. (Mat. 24:45) Pasa kushilula kyamalwa kikatampe, tubwanya kutambula bulombodi bupotoloke bwa kwitupandija. Kino kyo kitatyi kyotufwaninwe kuningija lwitabijo lwetu ne kikulupiji kyetu mu bulombodi botutambula ku boba betutangidile kumeso mu bulongolodi bwa Yehova. Shi ketukulupilapo ne kukōkela bulombodi bwabo pano, biketwikadila bikomo kukōkela bulombodi botukatambula pa kyamalwa kikatampe. w24.09 p. 11 mus. 11-12

Bambutwile bene Kidishitu bayukile amba kwikala na lwitabijo mudi Leza ke kintupo kibwanya kupyana mwana. O mwanda wenu mwana ubwanya kushilula kwiipangula’mba: ‘Le i bika binkulupija’mba Leza udi’ko? Le bine mbwanya kukulupila byobya binena Bible?’ Shako, Bible witukankamikanga twingidije ‘bukomo bwetu bwa kulanguluka’ ne ‘kujingulula senene bintu byonso.’ (Loma 12:1; 1 Ts. 5:21) Ino le penepo, i muswelo’ka omubwanya kukwasha wenu mwana aningije lwitabijo lwandi? Kankamikai wenu mwana asokole bubinga bulombola’mba binena Bible i bya bine. Kitatyi kipangula wenu mwana bipangujo, monai kino bu mukenga wa kumulombola muswelo wa kutana malondololo na kwingidija mabuku a kulonga nao bukimbi, pamo bwa Index ne Dibuku dya Bukimbi dya Batumoni ba Yehova. Mu Dibuku dya Bukimbi, mu kamutwe ka mwanda “Bible,” ubwanya kutala “Wa ku Bukomo bwa Mushipiditu wa Leza” pa kusokola bubinga bulombola’mba Bible ke dibukupo’tu diyampe dyālembelwe na bantu, inoko i “kinenwa kya Leza.”—1 Ts. 2:13. w24.12 p. 14-15 mus. 4-5

Le i muswelo’ka ubwanya bakulumpe kwiula Yesu? Bafwaninwe kufundija ne kukwasha batutu mu kipwilo, kubadila’mo ne boba bakidi bankasampe, babwanye bisakibwa bya kusela biselwa bikatampe. Bakulumpe kebatengelangapo boba bobafundija bekale babwaninine. Bafwaninwe kudingila batutu bankasampe na buswe amba bekale na bwino, ne kwivwanija’mba i kya mvubu kwikala betyepeje, ba kikōkeji, ne ba mutyima wa kwingidila bakwabo. (1 Tm. 3:1; 1 Pe. 5:5) Yesu wāpele bandi bana ba bwanga kiselwa kya kusapula ne kufundija. Bana ba bwanga ye bano bēmwene bu kebabwanyapo kwingila uno mwingilo. Inoko Yesu kātatenepo amba kebakabwanyapo kwiwingila, kadi ye byāebasapwidile. Wēbalombwele na kikulupiji kyandi kyonso mobadi amba: “Monka mwantumine Tata, nami nemutume.”—Yoa. 20:21. w24.10 p. 16 mus. 15; p. 17 mus. 17

Davida wādi mulopwe wa kikōkeji kudi Yehova. Kadi wādi kaimba, musāsudi, mudyavita, ne mupolofeto. Wēkondele na makambakano mavule. Wāikele na būmi bwa kunyemakana mu bula bwa myaka kampanda pa mwanda wa Mulopwe Solo wāmwivwanine mukao. Pa kupwa kubikala bu mulopwe, Davida wānyemene monka mwanda wa kupandija būmi bwandi kitatyi kyāsakile wandi mwana Abisalome kumusela lupona ku bukomo. Nansha Davida byaēkondele na makambakano ne na bukōkekōke bwandi, wēlombwele bu wa lulamato kudi Leza kufika ne ku mfulo kwa būmi bwandi. Yehova umutela bu “muntu wa mwendele mutyima [wandi].” Nanshi madingi a Davida i a kamweno ne kotudi dyalelo! (1 Ba. 15:5) Kimfwa, tubandaulei’ko madingi āletele Davida kudi wandi mwana Solomone, mwine wāmupingakenine. Yehova wātongele uno nsongwalume mwanda wa kwendelela kukankamika butōtyi butōka ne kūbaka tempelo ipeja Yehova Leza bulēme. (1 Bi. 22:5) Solomone wādi wa kutanwa na makambakano. Le i bika byādi bya kumusapwila Davida? Davida wāsapwidile wandi mwana amba shi akōkele Yehova, ukanekenya mu būmi.—1 Ba. 2:​2, 3. w24.11 p. 10 mus. 9-11

Mulume ususula wandi mukaji ku ngitu ne kumunena binenwa bisansa, ufwaninwe kulonga bintu pa kulumbulula kipwano kyandi na Yehova ne na wandi mukaji. Kibajinji, ufwaninwe kujingulula’mba bintu byalonga i bibi. I kutupu kintu kifyeme ku meso a Yehova. (Ñim. 44:21; Mus. 12:14; Bah. 4:13) Kya bubidi, ufwaninwe kuleka kususula wandi mukaji ne kushinta mwiendelejo wandi. (Nki. 28:13) Kya busatu, ufwaninwe kulomba wandi mukaji lusa ne Yehova mwanda wa bamulekele. (Bil. 3:19) Kadi ufwaninwe kuzenza Yehova amupe mutyima wa kusaka kushinta, ne kumukwasha abwanye kulanga, kwisamba, ne kulonga bintu bisaka Yehova. (Ñim. 51:​10-12; 2 Ko. 10:5; Fid. 2:13) Kya buná, ufwaninwe kulonga bintu mungya milombelo yandi na kulonga byonso byabwanya mwanda wa kushikwa lūma lwa miswelo yonso ne binenwa bisansa. (Ñim. 97:10) Kya butano, ufwaninwe kukimba bukidi bonka bukwashi ku bakumbi ba buswe mu kipwilo. (Yak. 5:​14-16) Kya busamba, ufwaninwe kukwata’ko mpangiko mine ikamukwasha epuke kuponena mu bino bintu bibi. w25.01 p. 11 mus. 14

Lelo usenswe Yehova Leza mwine ukupele kyabuntu kyonso kiyampe, kubadila’mo ne būmi bobe? Lelo usakanga kulombola’mba umusenswe? Muswelo muyampe wa kulonga namino i na kwipāna kwadi ne kulombola kwipāna kobe na kubatyijibwa mu mema. Kulonga namino, kukakulengeja wikale wa mu kisaka kya Yehova. Mu uno muswelo, Tata obe kadi Mulunda nobe ukakuludika ne kukukwatakanya mwanda kodi wandi. (Ñim. 73:24; Isa. 43:​1, 2) Kadi kwipāna ne kubatyijibwa kukakupa lukulupilo lwa kwikala’ko nyeke. (1 Pe. 3:21) Le kudi bintu bikulengeja wikake kubatyijibwa? Shi i amo, kudipo bunka. Ne bantu midiyo ne midiyo bakubadikidile byebalombele kushinta mwiendelejo wabo ne muswelo wabo wa kulanga pa kubwanya bisakibwa bya kubatyijibwa. Inoko pano bengidilanga Yehova na nsangaji ne na bupyasakane. w25.03 p. 2 mus. 1-2

Divule mu Bible, bubi budingakanibwanga na biselwa bilēma. Mulopwe Davida wēsambīle pa bubi bwandi amba: “Bilubo byami bibampite mutwe; pamo bwa kiselwa kilēma, bibampityila bungi pa kusela.” (Ñim. 38:4) Inoko Yehova ulekelanga bubi bwa banonga-bibi besāsa. (Ñim. 25:18; 32:5) Kishima kya Kihebelu kyalamwinwe bu “kulekela” mu ano mavese, kishintulula “kutekuna” nansha “kusela.” Tubwanya kumona Yehova pamo bwa muntu umo mukomo utekuna mu muswelo wa kyelekejo kiselwa kya bubi pa bipuji byetu ne kwikisela. Muneneno mukwabo wa kyelekejo ulombola kwine kwelanga Yehova bubi bwetu. Ñimbo ya Mitōto 103:12 itusapwila’mba: “Monka mwikadile kutambanga dyuba kulampe na kuponanga dyuba, mo monka mwatūdilanga kujilula kwetu kulampe netu.” Kutunduka i kulampe bininge na kushika. Bino bifuko bibidi kebibwanyapo kwitana nansha dimo. Mu muneneno mukwabo, Yehova uselanga bubi bwetu ne kwibwela kulampe bininge kutabuka muswelo otwadi tulanga. Uno shao o muswelo usenga ulombola mwitulekelanga Yehova bya binebine! w25.02 p. 9 mus. 5-6

Yesu pa kupwa kujokela mūlu, mutumibwa Petelo wālongele kingelengele kya kubelula muntu umo wādi kilema tamba kubutulwa kwandi. (Bil. 1:​8, 9; 3:​2, 6-8) Kino kilongwa kyātulumwije kibumbo kya bantu. (Bil. 3:11) Inoko Petelo kāsakilepo bantu bamutumbije nansha byaātamīne mu kifuko mwādi musenswe bantu ntumbo ne bitenta. Aye wētyepeje na kusapwila bantu batumbije Yehova ne Yesu na kunena’mba: “Uno muntu omumwene’u ne omuyukile wakomejibwa mu dijina [dya Yesu], ne na lwitabijo lwetu mu dijina dyandi.” (Bil. 3:​12-16) Tubwanya kwiula kimfwa kya Petelo na kutamija kwityepeja. Twingidilanga bakwetu mwanda tusenswe Yehova ne bantu, ino ke pa mwandapo wa kusanswa kutendelwa. Shi twingidila Yehova na nsangaji mungya bukomo bwetu, ekale byotulonga bimonwe nansha kebimwenwepo, nabya tulombolanga’mba twi betyepeje.—Mat. 6:​1-4. w25.03 p. 10-11 mus. 11-12

Tubwanya kuvudijija’ko buzanzamuke bwetu mu busapudi na kuta mutyima pa buswe botusenswe Yehova ne bantu. (Mat. 22:​37-39) Fwatakanya’po musangelanga Yehova paetumona twingila uno mwingilo ne musangelanga bantu pobashilula kwifunda Bible! Kadi langulukila ne pa lupandilo lutengēle boba bateja musapu wetu. (Yoa. 6:40) Le kudi bubinga kampanda bukulengeja wikale kijabanda ku njibo? Shi i amo, tá mutyima pa byobwanya kulonga mwanda wa kulombola buswe bosenswe Yehova ne bantu. Mu kitatyi kya kipupo kya Corona, Samuel ne Dania kebadipo babwanya kutamba ku njibo. Mu kino kitatyi kikomo, basapwile kyaba ne kyaba ku telefone, kupityila ku mikanda, ne kwendeja bifundwa bya Bible ku Zum. Makambakano atene ba Samuel ne Dania ebalengeje bakomenwe kulonga bivule mu mwingilo wa busapudi, inoko balongele byonso byobadi babwanya ne kutana’mo nsangaji. w24.04 p. 18 mus. 15-16

Nansha busongi byokebudipo bu kyo kintu kya mvubu mpata pa kwikala na nsangaji, bene Kidishitu bankunga ekale bankasampe nansha batame, batengelanga na kipyupyu kusokola muntu wa kwisonga nandi. Inoko, kumeso kwa kushilula kwinangila, ufwaninwe kwiteakanya mu myanda itala misokwe, ku mushipiditu ne mu malango. (1 Ko. 7:36) Kadi i biyampe uyuke byosakanga ku muntu ukekala mwinē pobe kumeso kwa kwinangila. Shi bitupu, ubwanya kutabuka muntu ukokeja kwikala mwinē pobe muyampe nansha kushilula kwinangila na muntu ke muyampepo kodi. Shako, muntu yense wa kwisonga nandi ufwaninwe kwikala mwine Kidishitu mubatyijibwe. (1 Ko. 7:39) Inoko, ke muntupo yense mubatyijibwe ukekala mulume nansha mukaji muyampe. O mwanda i biyampe wiipangule amba: ‘Le i bika byonkimba kulonga mu bwami būmi? Le i ngikadila’ka yonsaka ku muntu onkesonga nandi? Le bintu byonkimba i byendele’mo?’ w24.05 p. 20 mus. 1; p. 21 mus. 3

Shi mwinangilanga, le i muswelo’ka omubwanya kupwija makambakano ne kubulwa kumvwañana kubwanya kwikala pa bukata bwenu kyaba ne kyaba? Le bikekala namani shi kemwiivwanangapo kitatyi ne kitatyi? Le kino kilombola’mba kemwifwaninwepo? Ke amopo; bonso besongele kebeivwanangapo mu myanda yonso. Busongi bukomo i bwa bantu babidi babwanya kwingidila pamo mwanda wa kujadika bintu byobasaka. Nanshi muswelo omupwija makambakano enu pano, ubwanya kulombola momukekadila biyampe mu busongi. Mwiipangulei amba: ‘Le tubwanya kwisamba myanda na mutyima mutūke ne na bulēme? Lelo tupēlelwanga kwitabija bilubo byetu ne kulonga bukomo bwa kwilumbulula? Le tupēlakananga kwilwa myanda, kulomba lusa, ne kwilekela?’ (Ef. 4:31) Shako, shi kemwiivwanangapo kitatyi kyonso nansha mwipotomejanga kitatyi ne kitatyi, bimweka bu ne pa kupwa kwisonga bintu bikekala’nka nankyo. Shi ubajingulula’mba muntu’wa kakekalapo mwinē pobe muyampe, kwimika kwinangila kukekala bu butyibi buyampe ku banwe bonso babidi. w24.05 p. 29 mus. 12

Tubwanya kwikala na lupusa luyampe pa bakwetu shi twi basumininwe kukwatakanya byobya byoloke ne kukwata butyibi bwimanine bininge pa misoñanya ya mu Bible. Potuningija lwitabijo lwetu ne kuvudija buyuki, po pene twimanijanga pototo mu bubine. Ketudipo bantu ba ndimi ibidi, ba kubulwa kwimanija, nansha bapēlelwa kongolwa na bufundiji bwa bubela ne na mulangilo wa ino ntanda. (Ef. 4:14; Yak. 1:​6-8) Kadi tubwanya kukwasha boba bekonda na makambakano. (1 Ts. 3:​2, 3) Bakulumpe bafwaninwe kwikala bebeje mu byonso, ba ñeni mibwane, bampikwa kavutakanya, ne ba mutyima unekena. Bano bana-balume badi na lupusa luyampe lukwasha bantu bakwabo bemanije na kukwatyija “pototo kinenwa kya binebine.” (Tet. 1:9; 1 Tm. 3:​1-3) Kupityila ku kimfwa kyabo ne ku bupempudi bwa bukumbi, bakulumpe bakwashanga basapudi batanwe ku kupwila kitatyi ne kitatyi, batambile mu busapudi, ne kulonga kifundwa kya pa kasuku. Kitatyi kitanwa batutu ne bakaka na makambakano, bakulumpe baloñanga bukomo bwabo bonso mwanda wa kwibakwasha bendelele kuta mutyima padi Yehova ne pa mpango yandi. w24.06 p. 31 mus. 16-18

Mu bula bwa mwingilo wandi, Yesu wāfundije bantu mwikadile lulekelo lwa Shandi. Twisambilei’ko pa kyelekejo kya mwana mujimine. Uno nsongwalume wātalukile ku njibo ne kwiela mu būmi bwa bya bulongelonge. Inoko kitatyi kampanda pa kupita’po, ‘wēlanga’ wājokela ku njibo. Le shandi wālongele’po namani? Yesu wānenene amba “aye ukidi dya kulampe mwishinda, shandi wamumona . . . , ebiya wanyema lubilo wakamupamba bīpa, kamufifye senene.” Mwana wāsakile kwikala mwingidi mu njibo ya shandi, inoko shandi wāmwita bu “uno wami mwana” ne kumwalwija mu kisaka. Shandi wānena’mba: “Wadi mujimine, wamweka.” (Luka 15:​11-32) Na bubine Yesu paādi mūlu kumeso kwa kwiya pano pa ntanda, wāmwene Shandi ulombola lusa na luno ku babipya-mambo besāsa. Bine, uno shao o muswelo usenga kadi ukankamika wālombwele Yesu mwikadile mutyima wa lusa wa Tata wetu, Yehova! w24.08 p. 11 mus. 11-12

Mwine Kidishitu wa ñeni mibwane uloñanga bukomo bwandi bonso bwa kukwata butyibi buyampe bukwatañene na mulangilo wa Yehova. Uno mwine Kidishitu uyukile amba kekudipo kintu nansha kimo mu būmi kidi na mvubu kutabuka kipwano kyandi na Yehova. Wimonanga na bujalale kadi uyukile amba kayukilepo bintu byonso. Ne kadi, ulombolanga’mba ukulupile mudi Leza na kumufwena kitatyi ne kitatyi mu milombelo na kwityepeja. Twi bajingulule amba tufwaninwe kwendelela kulombela kudi Yehova nansha shi tudi na bwino kampanda bwa kibutwila. O mwanda, kitatyi kyotudi na butyibi bukatampe bwa kukwata, po pene potulombanga Yehova etuludike koku tukulupile amba uyukile byobya bya mvubu kotudi. Bine tufwija’ko Yehova pa kwitupanga mu muswelo otubwanya kumwekeja ngikadila yandi. (Ngo. 1:26) Shako, ketubwanyapo kwiula Yehova mu muswelo mubwaninine.—Isa. 55:9. w25.03 p. 11 mus. 13; p. 13 mus. 17-18

Kokitatana kukanina kwa mutyima kwa bakwenu. Shi bakwetu kebetufwijije’kopo pa kintu kampanda kyotulongele, tubwanya kwiipangula’mba: ‘Le bine kebadipo na mutyima wa kufwija’ko, nansha abailwa kwitufwija’ko?’ Padi kudi bubinga bukwabo bwalengeja baleke kwitufwija’ko na motwadi tulangila. Bamo babwanya kwikala na mutyima wa kufwija’ko inoko bakomenwa kulombola kufwija’ko kwabo. Babwanya kwivwana bumvu bwa kukwashibwa, nakampata shi mafuku kunyuma abo bo badi bakwasha bakwabo. Inoko shi tusenswe batutu ne bakaka bya binebine, ketukebalangilapo bibi kadi tukendelela kupāna na nsangaji. (Ef. 4:2) Ikala na kitūkijetyima. Mulopwe Solomone wālembele pa mwanda utala kwikala na buntu amba: “Ela mukate obe pa mema, mwanda mafuku mangi pa kupita’po ukeutana monka.” (Mus. 11:1) Monka mulombwela’kyo bino binenwa, bamo babwanya kufwija’ko pa buntu bwetu pa kupita kwa kitatyi kilampe nansha pa kupwa kwa “mafuku mangi.” w24.09 p. 30 mus. 18-19

Kyaba kimo mu kipwilo mwelwanga musapu wa amba muntu kampanda wadingilwa. Shi kino kibalongeka, tubwanya kwendelela kupwana nandi na kuyuka’mba i mwisāse ne kuleka mwiendelejo wandi mubi. Ukidi wa mu kipwilo kadi usakilwa kukankamikwa na batutu ne bakaka pa kwendelela kulonga byobya byoloke. (Bah. 10:​24, 25) Inoko kudi kwishila na muntu ufundwilwe mu kipwilo. ‘Tulekanga kupwana nandi’ enka “ne kudya kwine na muntu wa uno muswelo.” (1 Ko. 5:11) Le kino kishintulula’mba tufwaninwe kumusūdidila? Ke amopo. Na bubine ketufwaninwepo kupwana na uno muntu. Inoko bene Kidishitu babwanya kwingidija mutyima wabo wa mundamunda mufundijibwe na Bible pobakwata butyibi bwa kwita nansha kuleka kwita muntu ufundwilwe mu kipwilo āye atanwe ku kupwila—uno muntu ubwanya kwikala mubutule wabo nansha muntu obadi bapwene nandi kumeso kwa kufundulwa. Le bikekala namani shi watanwa’ko? Mafuku kunyuma ketwadipo twiimuna na uno muntu. w24.08 p. 30 mus. 13-14