Ebijiro by’Entumwa 7:1-60

  • Ejambo lya Stefano embere we Sanendrini (1-53)

    • Amango m’abashamuka b’echisisi (2-16)

    • Echihe Musa aliri ayerekeza; Abaizraeli bamaharamya esanamu (17-43)

    • Mungu arhalamire omu mahekalu mayumbakwaga n’efune z’abantu (44-50)

  • Bamashurha Stefano amabale (54-60)

7  Omudahwa mukulu abaza Stefano: “Ebila bakuderhereko binali by’okuli si?” 2  Stefano amushubiza: “Bene-berhu, nenyu badarha munyunvirize. Mungu w’obukuuze alirhengerere shokuliza werhu Abrahamu amango aliri e Mezopotamiya, embere aje kulama e Harani, 3  amubwira ntya: ‘Orhenge omu chihugo chawe n’omu bantu b’omulala gwawe, oyinje omu chihugo nakuyereka.’ 4  Ava arhenga omu chihugo ch’Abakaldayo arhondera kulama e Harani. Eshe afira eyola munda, n’enyuma waho, Mungu amubwira ahamire mu chinola chihugo mulamiremo zene. 5  Chiro akaba ntyo, nta kashambala amuhere mucho, arhamuhaga chiro ahakahira okugulu. Aliko amulaganya oku nj’amuha chinola chihugo, yewe n’oluburho lwakayinjire enyuma zage chiro akaba oku arhaliza kuburha omwana. 6  Echindi, Mungu amubwira oku abantu b’omu luburho lwage bakabere benjiira omu chihugo chirhali chabo n’oku abantu ba mw’echola chihugo bakabajirire baja n’okubalibuza mu myaka 400. 7  Mungu aderha: ‘Elyola shanja lyabakolesa nka baja nji nalichira olubanja, n’enyuma waho nji barhenga eyola munda banankolera akasi kachesibwa hanola.’ 8  “Kandi ajira endagano y’okukatwa* haguma naye. Abere aburha Isaka amukata olusiku lwa munane, Isaka aburha Yakobo na Yakobo aburha barhabana 12 bayinjaga kuba bashefu 12 b’emilala. 9  Bene-babo Yosefu bamuyunvira obongwa n’okumuguza, ahekwa e Misri. Aliko Mungu aliri haguma naye, 10  amuyokola omu malibuko mage moshi, amuyemera n’okumuha obwengehe embere za Farao mwami we Misri. Mwami amuha n’akasi k’okuyumangira echihugo che Misri n’enju yage yoshi. 11  Aliko enzara yarhengerera omu Misri yoshi n’omu Kanani. Kweri, maliri malibuko manene na bashokuliza berhu barhakachibwene ech’okulya. 12  Aliko Yakobo ayunva oku hali ebilyo e Misri, arhuma yi bashokuliza ob’oburhanzi. 13  Bajireyo obwakabiri, Yosefu achimenyesa ku bene-babo, n’omulala gwa Yosefu gwamenyikana emwa Farao. 14  Yosefu ava arhuma baje kuhamagala eshe Yakobo n’omulala gwage goshi, boshi baliri bantu 75. 15  Yakobo ava ayandagalira e Misri, afirayo na bashokuliza berhu nabo bafa. 16  Babaheka e Shekemu, babahamba omu shinda Abrahamu aguliraga bagala ba Hamori e Shekemu omu kubaha efuranga. 17  “Bulala echihe Mungu alikwanene kuyeneza mw’echilagane ahaga Abrahamu chaliri hofi kuyenera, abantu bachiyongera, baba banene omu Misri, 18  kuhika ah’owindi mwami orhenji Yosefu arhonderaga kurhegeka e Misri. 19  Akolesa amayeri omu kuntu arhebeke olubaga lwerhu, n’okuseza bashokuliza berhu baleke enjolyana* zabo yi zifa. 20  Agola mango Musa aburhwa, alikwirire bwenene chiro n’omu masu ma Mungu. Alimalire myezi esharhu ey’ali alembwa omu nju y’eshe. 21  Babere bamubisha embuga, mwali wa Farao amubugula aja kumulemba nka mugala wage. 22  Bayigiriza Musa obwengehe boshi bw’Abanyamisri. Kweri aligwerhe oburhwali omu binwa n’omu bijiro byage. 23  “Amango ayeneza myaka 40, abona oku aje kulambagirira bene-babo, k’okuderha Abaizraeli. 24  Abwene mwene-wabo muguma oli wakolerwa kubi, amulwira anamuholera omu kuyirha oyola Munyamisri waliri amukolera kubi. 25  Aliwazize oku bene-babo barhegera oku kugerera efune yage Mungu abayokola, aliko barharhegeraga ntyo. 26  Olusiku lwakulikiragaho abugana babiri mubo bali balwa. Alonza kubarhabala bayunvikane omu murhula, ababwira: ‘Ego baza we, mwe baguma. Bulagurhe muli mwakolerana kubi?’ 27  Owaliri akolera owabo kubi, ashunika Musa, amubwira ntya: ‘Inde wakujiraga mukulu na muzuzi werhu? 28  Olonzeze kunyirha kuguma n’oku nji wayirhaga Omunyamisri mulagolo?’ 29  Musa ayunvirhe ntyo, alibirha aja kuba mwinjiira omu chihugo che Midiyani, n’eyola munda aburhira yi basole babiri. 30  “Hagerere myaka 40, malayika wa Yehova amurhengerera omu rungu ly’Omusozi gwe Sinayi omu birimi by’omuliro gw’echishaka ch’emishaki chaliri chagulumira. 31  Musa abwene ebyola asomerwa bwenene. Aliko oku anali ayegera y’abona bwinja, ayunva omulenge gwa Yehova gwaderha ntya: 32  ‘Nyono nye Mungu wa bashokuliza bawe, Mungu wa Abrahamu, wa Isaka na wa Yakobo.’ Musa arhondera kudirhimana bwenene arhanachigendereraga kulola ahola. 33  Yehova amubwira: ‘Hogola ebirato byawe, bulala hanola oyumangire hali hantu hachesibwa. 34  Kweri nayunvirhe okuntu abantu bani yibarhindibuzwa e Misri nayunvirhe n’amalira m’amalumwa mabo, nanayandagere y’imbayokola. Bobola oyinje, nakurhuma e Misri.’ 35  Oyola Musa Abaizraeli balahiraga omu kuderha ntya: ‘Inde wakujiraga mukulu na muzuzi werhu?’ yi Mungu ashubaga kurhuma nka Mukulu na muchunguzi kugerera malayika wamurhengereraga omu chishaka ch’emishaki. 36  Oyola muntu ye wabakulaga e Misri, omu kujira ebisomerene n’ebimenyeso omu Misri, oku Nyanja Ndukula n’omu rungu mu myaka 40. 37  “Oyula Musa ye wabwiraga Abaizraeli ntya: ‘Mungu nj’abaha omulebi oli kuguma nani orhengerere mu bene-benyu.’ 38  Oyola ye wayinjaga kuba n’olubaga omu rungu, aliri na malayika waliri aganira naye oku Musozi Sinayi na haguma na bashokuliza berhu, ahaabwa ebinwa bichesibwa by’akalamo y’arhuhabyo. 39  Bashokuliza berhu barhamukengaga si bamukabula eburhambi n’omu mirhima yabo bagaluka e Misri, 40  babwira Haruni ntya: ‘Orhukolere bamungu barhujiira embere. Bulala rhurhamenyere eby’ahikiire oyula Musa warhukulaga e Misri.’ 41  Mw’ezola siku bakola esanamu y’enyana, balerhera eyola sanamu enterekero, banarhondera kuchisimisa eju y’echola chintu bakolaga n’efune zabo. 42  Naho Mungu arhenga ahakagarhi kabo, abaleka baharamye ebintu by’omu chanya nk’oku biyandikirwe omu chitabu ch’Abalebi: ‘Ego bantu be Izraeli, arhali nyono nyi mwaliri mwaha enterekero n’entulo mu myaka 40 mwamalire omu rungu. 43  Si mwalirholere ehema lya Moloki n’enyenyezi ya mungu Refani, esanamu mwakolaga yi muziharamya. Echola che charhumaga nabaheka lubungo hale bwenene kurhaluka chiro e Babiloni.’ 44  “Bashokuliza berhu baliherhe ehema ly’obuhamirizi omu rungu. Elyola hema Musa aliyumbakaga omu kukulikira omoderi abonaga, nka kulala owaliri aganira naye anamubwiraga. 45  Bamalire kulishokola, bashokuliza na Yoshuwa baliheka omu chihugo Mungu afukuzaga mw’amashanja embere za bashokuliza. Lyayorha eyola munda kugera omu mango ma Daudi. 46  Ayemerwa na Mungu, anahema bamuhe olukengo l’okuyumbakira Mungu wa Yakobo efasi y’okulama. 47  Aliko Sulemani ye wajaga amuyumbakira enju. 48  Chiro akaba ntyo, Ow’enyanya Bwenene arhalama omu nju zayumbakwaga n’efune, nka kulala omulebi anaderhaga: 49  ‘Yehova aderhere; embingu che chirhi chani ch’obwami, n’egulu che chichumbi chani ch’okuheba kw’amagulu. Inju ya nyabachi mwanyumbakira? Changwa, efasi yani y’okuhumukirako ngahe eli? 50  Arhali fune yani yakolaga ebila bintu byoshi si?’ 51  “Ego bantu b’amarhwe mazibu, bagwerhe n’emirhima n’amarhwiri marhayunva, esiku zoshi munapinga eroho lichesibwa. Nk’oku bashokuliza benyu baliri bajira, ku nenyu munali mwajira. 52  Omu balebi boshi, inde bashokuliza benyu barhalibuzaga? Kweri, baliyirhire balala batangazaga embere w’echihe okuyinja k’omunyakunali, eyi nenyu nji mwalenganyaga n’okumuyirha, 53  mwe bantu mwahaabwaga Amarhegeko kugerera bamalayika aliko murhamakengaga.” 54  Bayunvirhe ebyola binwa byabaluma bwenene oku murhima, barhondera kuhekenyera Stefano amenyo. 55  Aliko ayunjula eroho lichesibwa, alola embingu abona obukuuze bwa Mungu na Yesu ayumangire ewa kuboko kw’ekulyo kwa Mungu, 56  aderha ntya: “Mulole! Namabona embingu echingwirwe, na Mwen’omuntu ayumangire ewa kuboko kw’ekulyo kwa Mungu.” 57  Bava bayama bwenene n’omulenge gwabo goshi, bafunga amarhwiri mabo na boshi haguma bamushimbukirako. 58  Bamalire kumuhulusa omu vile barhondera kumushurha amabale. Abahaanaga obuhamirizi oku bimulolere, bachungisa murhabana muguma waliyirikirwe Sauli emyambaro yabo y’enyanya. 59  Babere bali bamushurha amabale, Stefano asalira ntya: “Waliha Yesu, oyankirire eroho lyani.” 60  Naho afukama, ayama ntya na mulenge gunene: “Yehova, orhabaganjiraga echila chaha.” Amalire kuderha ntyo, ava afa.*

Mahugulo m'efo

Ao “kukembulwa.”
Ao “orhubonjo.”
Chinwa oku chinwa: “aj’ero omu lufu.”