[Heb., pa·rahʹ; ʼeʹleph (De 7:13); ʽegh·lahʹ, urbon a baka].

 Adda napateg nga akem ti baka iti ekonomia dagiti Israelita. Malaksid ti pannakaaramatna kas pagguyod nga animal, natagipateg ti baka gapu iti panagpataudna iti gatas, a naaramat iti pannakaisagana ti dadduma pay a gagangay a bambanag a pagtaraon, kas iti keso, mantekilia, ken buttermilk. (Nu 19:2; Isa 7:21, 22) Kasta met, ti lalatna ket naaramat iti panagaramid iti nadumaduma nga alikamen a lalat.

 No dadduma, naisakripisio dagiti urbon a baka wenno dagiti bumalasang a baka. (Ge 15:9; 1Sm 6:14; 16:2) Ti dapdapo ti sibubukel a nalabaga a baka, a napuoran iti ruar ti pakarso, ket nagbalin a ramen ti “danum a pangdalus” idiay Israel. (Nu 19:2, 6, 9) Iti kaso ti di narisut a pammapatay, dagiti pannakabagi a lallakay ti ili a kaasitgan iti napapatay a tao naikalikagum a mangpapatayda iti maysa nga urbon a baka iti di mataltalon a naapres a ginget ket kalpasanna bugguanda ti im-imada iti rabaw ti bangkay bayat a pampaneknekanda nga awan basolda iti krimen.​—De 21:1-9.

 Mapaliiw iti Kasuratan ti adu a mangiladawan nga usar ti baka wenno bumalasang a baka. Ti pito a nalukmeg ti panaglaslasagda a baka ken  pito a nakuttong ti panaglaslasagda a baka iti tagtagainep ni Faraon ket nailawlawag a tumukoy iti pito-tawen a kinawadwad a sarunuen ti pito-tawen a nakaro a bisin. (Ge 41:26, 27) Dinakamat ni Samson ti naitulag a mayasawa kenkuana kas urbon a bakana a pinagarado ti 30 nga abay a lallaki tapno marisutda ti burburtiana.​—Uk 14:11, 12, 18.

 Dagiti managayat iti kinaluho ken manangsamsam a babbai nga agnanaed idiay Samaria ket natukoy kas “bakbaka ti Basan.” (Am 3:15; 4:1) Naidilig ti Efraim iti “maysa a nasanay a bumalasang a baka a pagay-ayatna ti agirik.” (Os 10:11) Ad-adda a maawatan ti kaipapanan daytoy a panamagdilig no panunoten a saan a nabusalan dagiti animal nga agir-irik ket iti kasta mabalinda ti mangan iti bukbukel, ngarud direkta ken dagus a magunggonaanda iti nagbannogda. (De 25:4) Gapu iti ilulukmegna kas resulta ti pamendision ti Dios, ti Israel “kimmugtar” wenno nagrebelde ken Jehova (De 32:12-15), ket maikanatad ngarud a natukoy kas nasungit a baka, maysa a di situtulok a mangibaklay iti sangol. (Os 4:16) Naipadis ti Egipto iti maysa a nalibnos a bumalasang a baka a madidigra iti ima dagiti taga Babilonia. (Jer 46:20, 21, 26) Iti panangkamkamda iti ‘tawid ti Dios,’ ti Juda, nayasping dagiti taga Babilonia iti naalikuteg a bumalasang a baka nga agkarkarukay iti naganus a ruot.​—Jer 50:11.

 Iti padto, dagiti natalna a kasasaad nga ibunga ti panagturay ti Mesias, ni Kristo Jesus, ket maikanatad a nailadawan babaen iti natalna a panaglinnangen ti kasla di mangdangran a baka ken ti nagaramugam nga oso.​—Isa 11:7; kitaenyo ti BAKA, BUMALASANG A; BAKA, KIGAW A; TORO.