Kinahanglan ba Toohan Mo Ito?

AN 12-anyos an pangidaron nga estudyante nangalimbasog nga makasabot ha importante nga mga prinsipyo han algebra. Iginpakita han iya maestro ha klase an baga hin masayon nga paagi ha pagsulbad han problema ha algebra.

“An x=y ngan hira nga duha katugbang ha 1,” hiya nagtikang.

‘Baga hin makatadunganon ito nga karkulasyon,’ naghunahuna an estudyante.

Kondi, katapos han upat ka linya han baga hin lohikal nga karkulasyon, iginsaysay han maestro an urusahon nga sumada: “Salit, 2=1!”

“Pamatud-i nga sayop ito,” iya gin-ayat an iya nahipapausa nga mga estudyante.

Tungod han iya limitado hinduro nga kahibaro ha algebra, an batan-on nga estudyante diri maaram kon paonan-o pamamatud-an nga sayop ito. An ngatanan nga paagi han karkulasyon baga hin husto gud. Salit, sadang ba niya toohan inin baga hin imposible nga karkulasyon? Aw, an iya maestro mas maaram gud ha matematika kay ha iya. Siyempre diri hiya sadang tumoo hito! ‘Diri ko kinahanglan pamatud-an nga sayop ini,’ naghunahuna hiya. ‘An sentido komon nagsusumat ha akon nga imposible ini.’ (Proberbios 14:​15, 18) Maaram hiya nga an iya maestro bisan an iya mga kaklase diri makikigbalyo hin duha ka dolyar ha usa ka dolyar!

Waray pag-iha nahibaro an estudyante han sayop ha pagkuwenta. Samtang hito nga panahon, an eksperyensya nagtutdo ha iya hin importante nga leksyon. Bisan kon an usa nga mayada hitaas nga kahibaro nagpipresentar hin gin-usisa hin maopay ngan baga hin sigurado nga argumento, an mamarati diri kinahanglan tumoo ha sayop nga konklusyon tungod la kay diri niya mapamatud-an nga sayop ito hito nga panahon. Ha pagkatinuod an estudyante nasunod han praktikal gud nga prinsipyo ha Biblia nga aada ha 1 Juan 4:1​—diri tumoo dayon ha ngatanan nga imo hinbabatian, bisan kon baga in nagtitikang ito ha may awtoridad nga surok.

Diri ini nangangahulogan nga sadang magpabilin ka ha nahiaraan na nga mga ideya. Sayop an pagbalewaray han impormasyon nga makakatadong han sayop nga mga ideya. Kondi diri kamo “layon mauy-og ha iyo mga hunahuna,” ha atubangan han usa nga nag-aangkon nga mayada daku nga kahibaro o awtoridad. (2 Tesalonika 2:2) Siyempre, an maestro nag-iintremes la ha iya mga estudyante. Kondi, usahay, may nakakadaot ini nga epekto. An mga tawo mahimo magin duro ka ‘tuso ha buwa nga kasaypanan.’​—Efeso 4:14; 2 Timoteo 2:​14, 23, 24.

Pirme ba Husto an mga Eksperto?

Bisan kon maaramon hira, an mga eksperto ha bisan ano nga kanataran bangin magkaada diri nagkakauyon nga mga ideya ngan nagbabag-o nga mga opinyon. Tagda pananglitan, an nagpapadayon nga debate ha syensya han mediko ha diri gud komplikado nga butang sugad han mga hinungdan han sakit. “An relatibo nga bili han aton napanunod nga mga kinaiya kontra han mga hinungdan han sakit nagresulta hin mapaso nga debate han mga syentista,” nagsurat an propesor han mediko ha Harvard University. Adton aada ha grupo nga natoo nga an ngatanan nga hitabo, upod na an buhat han tawo, ginhihimo han mga hinungdan nga diri nakukontrol han usa, natoo nga an aton mga gene mayada gud bahin ha aton pagin apektado han magkalainlain nga mga sakit. Kondi, an iba natoo nga an palibot ngan an estilo-han-kinabuhi amo an daku nga mga hinungdan han sakit han tawo. An duha nga grupo madagmit mag-unabi hin mga eksperimento ngan mga surbey ha pagsuporta han ira gintotoohan. Kondi, an debate nagpapadayon.

An pinakabantogan han mga maaramon damu ka beses nga napamatud-an nga sayop, bisan kon an ira gintotoohan baga hin husto gud hito nga panahon. An pilosopo nga hi Bertrand Russell nagsaysay kan Aristotle sugad nga usa han “pinakamaimpluwensya han ngatanan nga mga pilosopo.” Kondi, ginpamatud-an liwat ni Russell nga damu han mga doktrina ni Aristotle an “sayop gud.” “Ha bug-os moderno nga mga panahon,” hiya nagsurat, “haros an ngatanan nga pag-uswag ha syensya, ha lohika, o ha pilosopiya kinahanglan umagi ha pagkontra tikang ha mga sumurunod ni Aristotle.”​—History of Western Philosophy.

“An Sayop nga Gintawag nga ‘Kahibaro’ ”

An siyahan nga mga Kristiano posible nga iginkaistorya hin damu nga mga disipulo han kilala Griego nga mga pilosopo, sugad kan Socrates, Plato, ngan Aristotle. An edukado nga mga tawo hito nga panahon nagtatagad ha ira kalugaringon sugad nga labaw nga maaramon ha kadam-an han mga Kristiano. Diri damu han mga disipulo ni Jesus an gintatagad nga ‘maaramon ha unudnon nga paagi.’ (1 Korinto 1:26) Ha pagkamatuod, adton gintutdoan ha mga pilosopiya hito nga panahon naghunahuna nga an gintoohan han mga Kristiano “kalurongan” o “bug-os nga waray pulos.”​—1 Korinto 1:23; Phillips.

Kon usa ka hadton siyahan nga mga Kristiano, maruruyag ka ba han nakakadani nga mga argumento han  maaramon nga mga grupo hito nga panahon o mahadlok tungod han ira pagpakita hin kinaadman? (Kolosas 2:4) Waray hinungdan para hito, sumala kan apostol Pablo. Iya ginpahinumdom an mga Kristiano nga ginhuhunahuna ni Jehova nga kalurongan “an kaaram han mga mag-aram” ngan an “paghibaro han mga magsabuton” hito nga panahon. (1 Korinto 1:19) “Ano an ipaparayaw,” hiya nagpakiana, “han pilosopo, han eskriba ngan han makilalantugion hini nga kalibotan han ira ngatanan nga kinaadman?” (1 Korinto 1:​20, Phillips) Bisan pa han ira hitaas nga kinaadman, an mga pilosopo, an mga eskriba, ngan an mga makilalantugion ha panahon ni Pablo waray makaghatag hin totoo nga baton ha mga problema han katawohan.

Salit nahibaro an mga Kristiano ha paglikay han ginsiring ni apostol Pablo nga “mga pagkontra han mga buwa nga gintawag nga kaaram.” (1 Timoteo 6:20) An hinungdan han pagtawag ni Pablo han sugad nga kaaram nga ‘palso’ kay kulang ito han usa importante nga bahin​—an surok o reperensya tikang ha Dios diin sasarihan an ira mga teoriya. (Job 28:12; Proberbios 1:7) Tungod kay waray hito, ngan ha pariho nga panahon nabubuta han labaw-nga-paralimbong, hi Satanas, adton natoo han sugad nga kahibaro diri gud makakalaom nga makakabiling han kamatuoran.​—1 Korinto 2:​6-8, 14; 3:18-20; 2 Korinto 4:4; 11:14; Pahayag 12:9.

An Biblia​—An Inspirado nga Giya

An siyahan nga mga Kristiano waray gud magruhaduha nga an Dios nagpahayag han iya kaburut-on, katuyoan, ngan mga prinsipyo ha Kasuratan. (2 Timoteo 3:​16, 17) Nagpanalipod ini ha ira tikang ha ‘kahilit-ag sugad nga biktima han pilosopiya ngan waray-pulos nga panlimbong sumala ha tradisyon han mga tawo.’ (Kolosas 2:8) An kahimtang pariho yana nga panahon. Kabaliktaran han nakakawurok ngan nagkakasumpaki nga mga opinyon han katawohan, an inspirado nga Pulong han Dios nagtatagana hin marig-on nga pundasyon nga dida hito ibabasar naton an aton mga gintotoohan. (Juan 17:17; 1 Tesalonika 2:13; 2 Pedro 1:21) Kon waray hito mahingangada kita ha makuri nga kahimtang ha pangalimbasog ha pagtukod hin usa nga butang nga marig-on ha nababay-og nga mga teoriya ngan mga pilosopiya han tawo.​—Mateo 7:​24-27.

‘Kondi anay,’ bangin mayada sumiring. ‘Diri ba totoo nga an mga impormasyon han syensya nagpapakita nga sayop an Biblia ngan salit diri na masasarigan kay han nagbabag-o-pirme nga mga pilosopiya han katawohan?’ Pananglitan, hi Bertrand Russell nagsiring, nga hi “Copernicus, Kepler, ngan hi Galileo kinahanglan makiglantugi kan Aristotle sugad man ha Biblia ha pagparig-on han ideya nga an tuna diri amo an sentro han uniberso.” (Amon an italiko.) Ngan diri ba totoo nga yana nga panahon, pananglitan, iginpipirit han mga natoo ha paglarang nga an Biblia nagtututdo nga an tuna ginlarang ha unom ka tag-24-oras nga adlaw, samtang an ngatanan nga impormasyon nagpapakita nga an tuna mismo binilyon na ka tuig an pangidaron?

Ha pagkamatuod, an Biblia waray magsiring nga an tuna amo an sentro han uniberso. Ito an katutdoan han mga lider han iglesia nga diri natoo ha Pulong han Dios. An asoy han Genesis ha paglarang nagpapamatuod nga an tuna binilyon ka tuig na an pangidaron ngan diri naglilimiti han tagsa nga adlaw han paglarang nga 24 ka oras. (Genesis 1:​1, 5, 8, 13, 19, 23, 31; 2:​3, 4) An tangkod nga pag-usisa ha Biblia nagpapakita nga bisan kon diri ito aradman nga libro han syensya, sigurado nga diri ito “bug-os nga waray-pulos.” Ito, ha pagkamatuod, bug-os nga nauyon ha napamatud-an na nga syensya. a

An ‘Kaabtik ha Pangatadongan’

Bisan kon damu han mga disipulo ni Jesus an mga simple la nga kalalakin-an ngan kababayin-an, nga posible nga limitado la an edukasyon, mayada hira iba nga tinatag-iya nga hatag-han-Dios nga magagamit nira. Anoman an ira gintikangan, an ngatanan gintagan hin kaabtik ha pangatadongan ngan mga abilidad ha paghunahuna. Gindasig ni apostol Pablo an iya mga igkasi-Kristiano nga gamiton hin bug-os an ira ‘kaabtik ha pangatadongan’ basi “[mapamatud-an nira] kon ano an maopay ngan karuruyagon ngan hingpit nga kaburut-on han Dios.”​—Roma 12:​1, 2.

Pinaagi han ira hatag-han-Dios nga ‘gahum ha pangatadongan,’ an siyahan nga mga Kristiano nahibaro hin matin-aw nga waray-pulos an bisan ano nga pilosopiya o katutdoan nga diri uyon ha iginpahayag nga Pulong han Dios. Ha pagkamatuod, ha pipira nga mga kahimtang “ginpupugngan an kamatuoran” han maaramon nga kalalakin-an ha ira mga panahon, ngan ginbabalewaray an pamatuod ha ira palibot nga mayada Dios. “Pagsiring nira nga mga makinaadmananon hira, nagkulang hira hin buot,” nagsurat hi apostol Pablo. Tungod kay nagdumiri hira han kamatuoran mahitungod ha Dios ngan han iya katuyoan, “nagkakukulang ha ira mga hunahuna ngan an ira mga kasingkasing nga mga kulang gindulman.”​—Roma 1:​18-22; Jeremias 8:​8, 9.

Adton nasiring nga maaramon hira agsob nga naghuhunahuna nga “Waray Dios” o “Diri sadang sarigan an Biblia” o “Diri ini an ‘kataposan nga mga adlaw.’ ” Ito nga mga ideya kalurongan ha mga mata han Dios sugad han paghunahuna nga an “2=1.” (1 Korinto 3:19) Anoman an awtoridad han mga tawo, diri mo kinahanglan karawaton an ira mga konklusyon kon nakontra ito ha Dios, nagbabalewaray han iya Pulong, ngan nakontra han sentido komon. Ha kataposan nga pag-usisa, an maaramon nga panhunahuna pirme nga “pagpakamaminatuuron an Dios, kondi an ngatanan nga katawohan buwaon.”​—Roma 3:4.

[Footnote]