Pannakatarus iti Kasuratan

Panagsala

Iloko
Panagsala
/assets/ct/b4d7e1101e/images/syn_placeholder_sqr.png
it

Panagsala

Panagsala

 Panaggunay ti bagi iti maysa a kumpas, gagangay a madanggayan iti musika, a mabalin a nabannayat wenno nakagulgulo. Ti panagsala ket panangiparangarang kadagiti emosion ken personalidad ti maysa, masansan a mainaig iti rag-o wenno napalaus a ragsak, ngem no dadduma ket mainaig iti gura ken panagibales (kas maiparangarang kadagiti sala ti gubat). Ad-adda pay a maparayray dagiti emosion ken rikrikna ti sala babaen kadagiti mayataday ken namaris a kawkawes wenno addaan isimsimbolo nga ar-arkos.

 Ti arte ti panagsala ket addan sipud pay idi un-unana, ket manipud kadagiti nagkauna a tiempo gistay amin a puli ket nagsasala kas panangyebkas iti rikrikna, nangnangruna iti panagdaydayaw. Iti Hebreo a Kasuratan agparang ti sumagmamano a sasao a naipatarus a “panagsala,” “sirkulo a salsala,” “agsalasala,” ken “aglagtolagto.” Ti Hebreo a berbo a chul, a kangrunaan a kaipapananna ti “agalipuno; bumaw-ing,” ket naipatarus met a “sala.” (Uk 21:21; idiligyo ti Jer 30:23; Un 4:6.) Ti dua a nombre a kaipapananda ti “sala; sirkulo a sala” ket naadaw iti daytoy a berbo, a dagita ket ma·chohlʹ (Jer 31:4; Sal 150:4) ken mecho·lahʹ.​—Sol 6:13; Uk 21:21.

 Salsala ti Panagballigi ken Piesta. Inyebkas dagiti sumasala ti naimpusuan a panangidayaw ken panagyamanda ken Jehova kalpasan a nasaksian ti Israel ti mangparayray-pammati a pannakaiparangarang ti pannakabalin ni Jehova iti panangdadaelna kadagiti Egipcio. Gapuna, bayat a dagiti lallaki dinanggayanda ni Moises iti panangkanta iti kanta ti panagballigi, indauluan ni Miriam dagiti babbai iti salsala a nadanggayan kadagiti pandereta. (Ex 15:1, 20, 21) Ti sabali pay a sala ti panagballigi a ginutugot ti napasnek a debosionna iti Dios isu ti sala ti anak a babai ni Jefte, a rimmuar tapno makidanggay ken amana iti panangidayaw ken Jehova gapu iti panangiyawatna kadagiti Ammonita iti im-ima ni Jefte. (Uk 11:34) Bayat nga agsalsala dagiti babbai ti Israel a dangdanggayanda ti musika dagiti salterio ken pandereta, kinablaawanda da Saul ken David kalpasan a pinagballigi ni Jehova ida maibusor kadagiti Filisteo. (1Sm 18:6, 7; 21:11; 29:5) Ti panagsala ket paset idi ti dadduma a tinawen a piesta mainaig iti panagdaydayaw ken Jehova. (Uk 21:19-21, 23) Ti panagsala ket iparegta met ti Salmo kas pamay-an a panangidaydayaw ken Jehova. “Idaydayawyo ni Jah! . . . Idaydayawda koma ti naganna buyogen ti panagsala. Buyogen ti pandereta ken ti arpa mangipaayda koma iti samiweng kenkuana.” “Idaydayawyo buyogen ti pandereta ken ti sirkulo a sala.”​—Sal 149:1, 3; 150:4.

 Idi dimteng kamaudiananna idiay Jerusalem ti lakasa ti tulag, maysa idi dayta a naisangsangayan nga okasion, aglalo ken Ari David, a dina nagawidan ti rikriknana babaen ti naganaygay unay a panagsalsalana. “Ket nagsalsala ni David iti sango ni Jehova buyogen ti isuamin a bilegna, . . . nga aglaglagto ken agsalsala iti sango ni Jehova.” (2Sm 6:14-17) Iti kapadpadana a teksto, nadeskribir ni David kas “aglagtolagto.”​—1Cr 15:29.

 Ti panagsala ket addaan met iti narelihiosuan a kaipapanan kadagiti tattao iti pagano a nasnasion. Dagiti libut ti kadaanan a Babilonia ken ti dadduma pay a nasion ket gagangay a nainaig iti relihion, a masansan a maipabuya dagiti sala ti libut kas paset dayta nga okasion. Idiay Grecia, ti sumagmamano a sarsarita a nainaig iti didiosda ket masansan a mayakto babaen kadagiti sala, a nailadawan dagitoy a didios nga agsasala. Dagiti sala iti kinabunga ket nairanta a mangtukay kadagiti seksual a kinaderrep kadagiti makipaspaset ken kadagiti agbuybuya. Nagsasala dagiti Canaanita iti sirkulo a sala iti aglikmut dagiti idolo ken dagiti sagrado a teddekda kas panangpadayawda kadagiti puersa ti nakaparsuaan a nainaig iti kinabunga. Ti panagdaydayaw ken Baal ket nainaig iti nalaaw ken awan ressatna a panagsasala. Idi tiempo ni Elias, kasta ti panagsasala ti papadi ni Baal, ket kabayatan ti sinasairo a panagsasalada, sinugatsugatda ti bagbagida kadagiti imuko bayat a nagtultuloyda a “nagsagkisagking iti likmut” ti altar. (1Ar 18:26-29) Kunaen ti dadduma a patarus a “nagsagkisagking ti panagsalada” (AT), “nagsalada iti wagas nga agsardesardeng” (JP), “agpigsopigsol ti panagsalada” (JB). Idi inaramidda ti nabalitokan a kigaw a baka, nagsala met dagiti Israelita a kas iti panagsala dagiti pagano iti sanguanan ti idoloda, iti kasta kinondenar ida ni Jehova.​—Ex 32:6, 17-19.

 Dadduma Pay a Panangdakamat ti Biblia iti Panagsala. Iti Israel, ti panagsala ket kaaduanna a naaramid a binungbunggoy, nangnangruna kadagiti babbai. No makipaset dagiti lallaki iti panagsala, adda bukodda a grupo; nalawag a saan nga agkakadua nga agsala dagiti babbai ken lallaki. Dagiti panagsalada ket iti wagas a libut ken sirkulo (Uk 21:21; 2Sm 6:14-16), ngem dagitoy nga estilo ti sala ket saan a kapadpada kadagiti libut wenno sirkulo a sala dagiti pagano. Tapno maikeddeng no adda panagpada ti sala dagiti pagano ken iti panagsala dagiti Israelita, dagiti napapateg a banag nga ikabilangan ken pagdiligen ket: dagiti motibo ken panggep dagiti sala, ti naipakaammo a panggep dagiti sala, dagiti tigtignay ti bagi ti agsalsala, ken ti mensahe nga iyallatiw ti kasta a tigtignay kadagiti agbuybuya.

 Iti Kristiano a Griego a Kasuratan, ti sao nga or·kheʹo·mai ket naipatarus kas “sala.” Sigun ken W. E. Vine, daytoy ket “nalabit sigud nga impasimudaagna ti ipangato, kas ti panangingato iti saka; kayatna a sawen, maulit-ulit a panaglagto.” (An Expository Dictionary of New Testament Words, 1962, Tomo 1, p. 266) Naay-ayo unay ni Herodes iti panagsala ni Salome iti padaya ti kasangayna ta pinatganna ti kiddaw ni Salome ket pinapugotanna ni Juan a Manangbautisar. (Mt 14:6-11; Mr 6:21-28; kitaenyo ti SALOME Num. 2.) Ti kaputotan idi kaaldawan ni Jesu-Kristo ket impadisna kadagiti ubbing a nakitana nga agay-ayam ken agsasala iti plasa. (Mt 11:16-19; Lu 7:31-35) Ngem iti pangngarig ni Jesus maipapan iti bayanggudaw nga anak, sabali a Griego a sao ti nausar, kho·rosʹ, a nakaalaan ti Iloko a sao a “koro.” Daytoy a Griego a sao ket tumukoy iti maysa a bunggoy dagiti sumasala, nabatad a maysa a grupo dagiti matangtangdanan a sumasala tapno agpabuyada kadagiti naragsak nga okasion.​—Lu 15:25.