Sengikwazi Ukuthi Ngubani Ozaqeda Ukuphathwa Kubi Kwabantu
Ilandiswa Ngu-Ursula Menne
Kusukela ngisesemncane bengilesifiso esikhulu sokubona wonke umuntu ephathwa kuhle. Isifiso lesi sabangela ukuthi ngihanjiswe ejele yeCommunist East Germany. Kodwa isimanga yikuthi ngathi ngikhonapho yikho engathola khona impendulo yokuthi yindaba abantu bephathwa kubi. Kahle ngilichasisele ukuthi kwahamba njani.
NGAZALWA ngo-1922 edolobheni leHalle eliseGerman. Idolobho leli lileminyaka eyedlula 1 200 ubudala. Idolobho leli lingamakhilomitha angu-200 eningizimu tshonalanga yeBerlin futhi ngeyinye yezindawo zokuqala lapho abantu abanengi ababengamaProtestants khona. Umnawami okuthiwa nguKäthe wazalwa ngo-1923. Ubaba wayelisotsha, umama yena ehlabela.
Ubaba nguye owangenza ngaba lesifiso esikhulu sokuthi ngilungise indaba yokuphathwa kubi kwabantu. Wathi esetshiya ebuthweni wathenga isitolo. Njengoba abantu abanengi ababengamakhastoma akhe babengabayanga wayejayele ukubakweledisa ngenxa yozwelo lwakhe. Lanxa wayesenza into enhle sibili, kwabangela ukuthi ibhizinesi icine isisiwa ngoba wayengaselamali. Okwenzakala kubaba kwakumele kungenze ngibone ukuthi kunzima kakhulu ukuqeda ukuphathwa kubi kwabantu. Kodwa njengoba ngangisesemutsha ngangibona angani yizinto ezincane lezo, ngangizitshela ukuthi ngingawutshintsha umhlaba.
Umama wafundisa mina loKäthe ukuhlabela, ukugida lokuthi siwuthande umculo. Ngakubamba kuhle konke lokhu. Mina loKäthe sasizikholisela impilo kodwa izinto zaphonguthi phendu ngo-1939.
Kuqala Isikhathi Esinzima
Ngathi sengiqedile isikolo, ngaya esikolo sokufundela umgido okuthiwa yiballet, ngafundela lomunye obizwa kuthiwa yi-Ausdruckstanz (umgido oveza imizwa), owawufundiswa nguMary Wigman. Umama lo wayeyingcitshi emgidweni lo. Umgido lo utshiyene leminye ngoba wona wenza lo ogidayo aveze imizwa yakhe ngendlela agida ngayo. Ngaphinda ngaqalisa lokudweba. Ngisakhula ngangithokoza futhi ngizikholisa izinto engangizifunda. Kodwa ngo-1939, thutshu iMpi Yomhlaba Yesibili. Okunye okubuhlungu kwangehlela ngo-1941 ngesikhathi ubaba ebulawa yi-TB.
Impi ibuhlungu kakhulu. Lanxa ngangileminyaka engu-17 kuphela iqalisa, ngazibonela ukuthi umhlaba usutshintshile sibili. Ngabona abantu ababezilungele belokuthula beqalisa ukusekela ukubusa kwamaNazi. Impi yabangela ukuswelakala kwezinto eziqakathekileyo empilweni yikho abantu abanengi bafa lezakhiwo zatshabalala. Indlu yangakithi yona yasala isesimeni esibi kakhulu ngenxa yokudutshukelwa libhomba njalo izihlobo zethu ezinengi zabulawa.
Impi yathi iphela ngo-1945, mina lomama loKäthe sasilokhu sihlala eHalle. Ngalesosikhathi ngasengilomkami lendodakazi kodwa izinto zazingahambi kuhle emulini yami. Sacina sehlukene lomkami yikho kwasekumele ngenze umsebenzi wokugida lowokudweba ukuze nginakekele indodakazi yami.
Impi yathi isiphelile iGermany yayisehlukaniswe yaba zingxenye ezine futhi thina sasihlala edolobheni elalibuswa yiSoviet Union. Yikho kwasekumele sijayele ukubuswa nguhulumende wamaKhomanisi. Ngo-1949 icele lalapho esasihlala khona elalijayele ukubizwa ngokuthi yi-East Germany, latshintshwa labizwa ngokuthi yiGerman Democratic Republic (GDR).
Ukubuswa Nguhulumende WamaKhomanisi
Ngaleyominyaka umama wagula yikho kwasekumele ngimnakekele. Ngaqalisa ukusebenza emawofisini kahulumende. Ngalesosikhathi ngahlangana labanye abafundi beyunivesithi ababephikisana lohulumende futhi betshela abanye ngezinto ayezenza ezazibangela ukuthi abantu bangaphathwa kuhle. Ngokwesibonelo, omunye osakhulayo bamalisa ukuthi afunde eyunivesithi ngoba uyise wayelilunga leqembu lamaNazi. Ngangimazi kuhle osakhulayo lo ngoba sasijayele ukudlala umculo sonke. Kwangihlupha ukuthi yindaba kumele athwale nzima ngenxa yalokho okwenziwa nguyise. Ngahle ngaqalisa ukubasekela kakhulu labo ababephikisana lohulumende futhi ngasengitshaya letoyitoyi. Ngelinye ilanga ngafaka amaphosta amastepusini esakhiwo somthethwandaba.
Okunye engangikuthayipha emsebenzini njengoba ngangingumabhalani kwakungizondisa kakhulu ngoba kwakutshengisa ukuthi abantu baphathwa kubi. Ngokwesibonelo iwofisi engangisebenza kuyo yabhala izinto zamaKhomanisi ezazizathunyezelwa omunye ubaba owayesegugile owayehlala eWest Germany ukuze uhulumende wakhonale umcabangele okubi ubusumthwalisa nzima. Ngazifihla incwadi lezo njalo azizange zithunyezwe ngoba ngangibona kungaqondanga ukuthi ubaba lo aphathwe kubi. Isihluku lesi uhulumende ayefuna ukusenza sangizondisa kakhulu.
‘Umuntu Omubi Kulabobonke Owayelapho’ Nguye Owangenza Ngaba Lethemba
Ngo-June 1951, amadoda amabili afika ewofisini yami athi: “Usubotshiwe.” Bangihambisa ejele eyaziwa ngokuthi yi-Roter Ochse, kumbe i-Red Ox. Ngemva komnyaka ngetheswa icala lokuphikisana lohulumende. Omunye umfundi nguye owayengithengisile watshela amapholisa ukuthi yimi engafaka amaphosta emastepusini emthethwandaba. Icala lakhona alithethwanga kuhle ngoba okulamuntu owayefuna ukulalela ukuthi ngizivikela njani. Ngagwetshelwa ukuhlala ejele okweminyaka engu-6. Ngalesosikhathi ngagula ngasengilaliswa esibhedlela sejele kulabanye abesifazana abangaba yi-40. Ngathi ngibona bonke ababelapho bezwisa usizi bengathokozi ngitsho ngesaba kakhulu. Ngagijima ngaya emnyango ngafika ngawutshaya ngezibhakela.
Owayelinda wangibuza wathi: “Ufunani?”
Ngamemeza ngathi: “Ngikhiphani lapha. Ngcono lingihlalise ngedwa kulokuthi ngibe lapha.” Kodwa kazange abe lendaba lalokho engangikutsho. Ngesikhatshana ngemva kwalokho ngananzelela omunye owesifazana owayetshiyene labanye yena wayekhanya ehlalisekile engakhathazekanga. Yikho ngahlala eceleni kwakhe.
Wangitshela into eyangimangalisayo, wathi kimi: “Kumele unanzelele ngoba kungaba yingozi ukuhlala eceleni kwami. Abanye bacabanga ukuthi ngingumuntu omubi kulabobonke abalapha ngoba nginguFakazi kaJehova.”
Ngalesosikhathi ngangingakwazi ukuthi uhulumende wamaKhomanisi wayebona oFakazi bakaJehova beyizitha. Kodwa engangikukhumbula yikuthi aBafundi beBhayibhili (indlela oFakazi babebizwa ngayo kudala) ababili babejayele ukuvakatshela ubaba ngisesengumntwana. Ubaba wayesithi: “ABafundi beBhayibhili baqondile.”
Ngezwa ngihlaliseka okokuthi ngehlisa izinyembenzi sengilowesifazana lo okwakuthiwa nguBerta Brüggemeier. Ngathi kuye: “Ngicela ungitshele ngoJehova.” Kusukela mhlalokho, sasesitshona sixoxa ngeBhayibhili. Ezinye izinto engazifundayo yikuthi uNkulunkulu weqiniso nguJehova lokuthi nguNkulunkulu olothando, owahlulela kuhle futhi olokuthula. Ngafunda lokuthi uzalungisa wonke umonakalo obangelwe ngabantu ababi ababusa abanye ngendlela elesihluku. IHubo 37: 10, 11 lithi: ‘Sekusele isikhathi esincane nje ukuthi ababi babe bengasekho. Kodwa abathobekileyo bazakudla ilifa lomhlaba. Bazathokoza kakhulu ngoba kuyabe sekulokuthula okukhulu.’
Ukukhululwa Lokuthutha
Ngakhululwa ngo-1956, sengihlale iminyaka eyedlula engu-5 ejele. Ngemva kwamalanga angu-5 ngikhululiwe ngahle ngabaleka ngayahlala eWest Germany. Ngahamba lamadodakazi ami amabili uHannelore loSabine. Sengikhonale ngadivosa lomkami ngasengiphinda ngihlangana laboFakazi. Njengoba ngangiqhubeka ngifunda iBhayibhili ngananzelela ukuthi kwakumele ngitshintshe indlela engangiphila ngayo ukuze ngithokozise uJehova. Ngakwenza lokhu futhi ngabhabhathizwa ngo-1958.
Ngokuhamba kwesikhathi ngatshada loKlaus Menne laye wayenguFakazi kaJehova. Mina loKlaus sasikholisa emtshadweni wethu futhi saba labantwana ababili, uBenjamin loTabia. Okubuhlungu yikuthi uKlaus sewabhubha. Wafa engozini yomgwaqo eminyakeni engaba ngu-20 eyadlulayo. Sengingumfelokazi kodwa ithemba lokuthi abafileyo bazavuswa liyangiduduza. (ULukha 23:43; ImiSebenzi 24:15) Ngiyathokoza lokuthi abantwabami bobane bakhonza uJehova.
Ukufunda iBhayibhili kwanginceda ngabakwazi ukuthi nguJehova kuphela ongaqeda ukuphathwa kubi kwabantu. Phela yena kafanani labantu ngoba ukwazi konke ngathi ngitsho lezinto abanye abangaziboniyo kumbe abangazizwisisiyo. Ukwazi lokhu kungenze ngahlaliseka ikakhulu nxa ngiphathwa kubi kumbe ngibona abanye bephathwa kubi. UmTshumayeli 5:8 uthi: “Nxa ubona elizweni ukucindezelwa kwabayanga lokusweleka kokulunga lokwahlulela, kungakumangalisi okwenziwayo, ngoba zonke iziphathamandla zibekelwe abakhulu ukuzikhangela, lomkhulu kulabo bonke uyabakhangela bonke.” (The Revised English Bible) Umdali wethu nguye ‘omkhulu kulabo bonke.’ UHebheru 4:13 uthi: “Zonke izinto ziyakhanya futhi zisegcekeni emehlweni alowo okumele silandise kuye.”
Iminyaka Engu-90 Eyadlulayo
Abantu bajayele ukungibuza ukuthi kwakunjani ukuphila ngaphansi kombuso wamaNazi lamaKhomanisi. Impilo yayinzima sibili ngalezozikhathi. Yonke imibuso le ikuvezile egcekeni ukuthi abantu abenelisi ukuzibusa. Kuvumelana leqiniso eliseBhayibhilini elithi: “Nxa umuntu ebuswa ngomunye umuntu uyalimala.”—UmTshumayeli 8:9.
Ngathi ngisesemncane ngangiyisithutha ngibona angani abantu yibo abangaletha ukwahlulela okuhle. Khathesi sengikwazi mhlophe ukuthi nguMdali kuphela ongakwenza lokhu. Uzasebenzisa iNdodana yakhe uJesu Khristu ukutshabalalisa abantu ababi. UJesu wayelendaba labantu eqakathekisa lokho abakufunayo ukwedlula akufunayo. Yikho iBhayibhili lisithi ngaye: “Wathanda ukulunga wazonda ukungabi lamthetho.” (KumaHebheru 1:9) Ngiyambonga uNkulunkulu ngoba wanginceda ngabakwazi ukuthi uJesu uyiNkosi elungileyo futhi enhle njalo ezangibusa kuze kube nini lanini.
[Umfanekiso osekhasini]
Ngilamadodakazi ami uHannelore loSabine ngemva kokuthuthela eWest Germany
[Umfanekiso osekhasini]
Khathesi ngilendodana yami uBenjamin lomkakhe uSandra