Ihinda-inĩ rĩrĩ nĩ tũgunĩkaga kuumana na igongona rĩa ũkũũri rĩa Jesu. Kwa ngerekano, Jehova atuohagĩra mehia nĩ ũndũ wa ũkũũri. Ũrĩa kũrĩ nĩ atĩ to nginya atuohere mehia, no ekaga ũguo na kwĩyendera. (Thab. 103:​3, 10-13) Andũ amwe no maigue ta matagĩrĩire kuoherũo mehia mao. Ma nĩ atĩ, gũtirĩ o na ũmwe witũ wĩ na kĩhooto gĩa kuoherũo mehia. O na mũtũmwo Paulo aaugire atĩ “[ndaagĩrĩire] gwĩtwo mũtũmwo.” No ningĩ aacokire akiuga: “Nduĩkĩte ũguo ndariĩ kũgerera ũtugi mũnene wa Ngai.” (1 Kor. 15:​9, 10) Rĩrĩa twerira mehia maitũ, Jehova nĩ atuohagĩra. No ndatuohagĩra atĩ tondũ nĩ tũragĩrĩra, ĩndĩ ekaga ũguo tondũ nĩ atwendete. Kwoguo angĩkorũo nĩ ũiguaga ta ũtagĩrĩire kuoherũo, ririkanaga atĩ Jehova ndaarutire ũkũũri nĩ ũndũ wa andũ akinyanĩru, no aaũrutire nĩ ũndũ wa andũ ehia arĩa mehaarĩirie kwĩrira.—Luk. 5:32; 1 Tim. 1:15. w25.01 26-27 ¶3-4

Tũtingĩhota kũgirĩrĩria ũrĩa andũ arĩa angĩ megũtwĩra kana matwĩke, ĩndĩ no tũhote gũthuura ũrĩa tũkũrũmbũyania na ũndũ ũcio. Na kaingĩ ũndũ ũrĩa mwega nĩ kũmohera. Nĩkĩ? Tondũ nĩ twendete Jehova, na endaga tuohagĩre arĩa angĩ. Tũngĩikara tũrakarĩte na twage kuohanĩra, no twĩkore tũgĩtua itua rĩtarĩ rĩa ũũgĩ, na hihi o na tũthũkie ũgima witũ wa mwĩrĩ. (Thim. 14:​17, 29, 30) Rĩrĩa twaga kũigĩra arĩa angĩ muku, tũkoragwo tũkĩgitĩra ngoro citũ itigatoorio nĩ marakara. Ningĩ nĩ tũgunĩkaga tondũ nĩ tũhotaga gũcokerera ũtũũro wa kawainda na tũgakorũo na gĩkeno o ta hau kabere. Ũngĩniina marakara atĩa thutha wa gũtuurithio? Ũndũ ũmwe nĩ kwĩhe ihinda rĩa kũhona. Kwa ngerekano, mũndũ angĩgurario handũ na athondekwo, nĩ abataraga ihinda rĩa kũhona. Na njĩra o ta ĩyo, no tũbatare ihinda rĩa kũhonia ruo rwa ngoro nĩgetha tũkorũo twĩhaarĩirie kuohera mũndũ kuuma ngoro. (Koh. 3:3; 1 Pet. 1:22) Hoya Jehova agũteithie kuohanĩra. w25.02 15-16 ¶8-11

Morutani ma mũthingi nĩ hamwe na ũrutani wĩgiĩ kwĩrira, wĩtĩkio, ũbatithio, na kũriũkio kwa arĩa akuũ. (Ahib. 6:​1, 2) Morutani ta macio nĩmo mũthingi wa Gĩkristiano. Na nĩkĩo mũtũmwo Petero aahunjĩirie andũ maũndũ macio hĩndĩ ya Pentekoste. (Atũm. 2:​32-35, 38) No mũhaka twĩtĩkie morutani macio ma mũthingi nĩguo tũtuĩke arutwo a Kristo. Kwa ngerekano, Paulo oonanirie atĩ mũndũ wothe ũreganaga na ũrutani wĩgiĩ kũriũkio kwa arĩa akuũ akoragwo akĩregana na wĩtĩkio wothe wa Gĩkristiano. (1 Kor. 15:​12-14) O na kũrĩ ũguo, tũtiagĩrĩirũo kũiganĩra tu na morutani marĩa tũĩ ma mũthingi. Ngũrani na ũrutani wa mũthingi, irio nyũmũ cia kĩĩroho ikoragwo irĩ mawatho ma Jehova o hamwe na motaaro make marĩa matũteithagia gũtaũkĩrũo nĩ mwĩcirĩrie wake. Nĩguo tũgunĩke kuumana na irio icio, no mũhaka twĩrute Kiugo kĩa Ngai, tũgĩĩcũranie, na tũkorũo twĩhaarĩirie kũhũthĩra maũndũ marĩa tweruta. Tweka ũguo, tũrĩkoragwo tũkĩĩmenyeria gũtua matua marĩa marĩkenagia Jehova. w24.04 4-5 ¶12-13

Jehova aaririkanirie Jona atĩ aikari a Nineve o na ‘matiakũũranaga wega na ũũru.’ (Jona 1:​1, 2; 3:10; 4:​9-11) Thutha-inĩ, Jesu nĩ aahũthĩrire ngerekano ĩyo ya andũ a Nineve kũrutana igũrũ rĩgiĩ kĩhooto kĩa Jehova na tha ciake. Jesu eendaga kuuga atĩa rĩrĩa aagwetire atĩ andũ a Nineve nĩ “makaariũkio hĩndĩ ya ituĩro”? Nĩ aarutanĩte atĩ ihinda rĩũkĩte nĩ gũgaakorũo na “iriũkĩro rĩa gũtuĩrũo.” (Joh. 5:29) Jesu aaragia igũrũ rĩgiĩ hĩndĩ ya Wathani Wake wa Mĩaka Ngiri, rĩrĩa “gũkaariũkio andũ arĩa athingu na arĩa matarĩ athingu.” (Atũm. 24:15) Arĩa matarĩ athingu makoimĩra “iriũkĩro rĩa gũtuĩrũo.” Ũguo nĩ kuuga atĩ Jehova na Jesu nĩ makaarora na mathuthurie ciĩko ciao mone kana nĩ mararũmĩrĩra maũndũ marĩa mararutwo. Mũikari wa Nineve angĩkaariũkio na arege kũnyita mbaru ũthathaiya mũtheru, agaatuĩrũo kũniinwo. (Isa. 65:20) No arĩa othe magaathuura gũthathaiya Jehova marĩ ehokeku, nĩ makaaheo mweke wa gũtũũra tene na tene.—Dan. 12:2. w24.05 5 ¶13-14

Jesu nĩ oonanirie na njĩra nginyanĩru ũrĩa Jehova arĩ mũigua tha. (Joh. 14:9) Kũgerera ciugo na ciĩko ciake, nĩ oonanirie atĩ Ithe witũ wa igũrũ nĩ Ngai mũcayanĩri, ũrĩ tha nyingĩ, na wendete andũ na nĩ endaga kũmateithia gũtooria mehia. Jesu nĩ aateithagia andũ ehia nĩguo matue itua rĩa kũgarũrĩra mĩthiĩre yao na mamũrũmĩrĩre. (Luk. 5:​27, 28) Jesu nĩ aamenyaga maũndũ marĩa angĩagereire. Nĩ eerĩte arũmĩrĩri ake maita maigana ũna atĩ nĩ angĩgakunyanĩrũo na oragĩrũo mũtĩ-inĩ. (Mat. 17:22; 20:​18, 19) Nĩ aamenyaga atĩ igongona rĩake nĩ rĩngĩeheririe mehia ma kĩrĩndĩ gĩa gũkũ thĩ. Ningĩ Jesu nĩ aaugĩte atĩ thutha wa kũruta muoyo wake, nĩ angĩkagucĩrĩria “andũ a mĩthemba yothe moke kũrĩ” we. (Joh. 12:32) Andũ ehia nĩ mangĩgetĩkĩrĩka harĩ Jehova nĩ ũndũ wa kuonania wĩtĩkio harĩ Jesu na kũrũmĩrĩra makinya make. Gwĩka ũguo nĩ kũngĩgaatũma mũthia-inĩ “[makũũrũo] kuuma mehia-inĩ.” (Rom. 6:​14, 18, 22; Joh. 8:32) Kwoguo Jesu arĩ na ũmĩrĩru nĩ eehaarĩirie gũkua gĩkuũ kĩa ruo nĩgetha atũhonokie.—Joh. 10:​17, 18. w24.08 5 ¶11-12

Ta wĩcirie ũrĩa waiguire rĩrĩa werutire rĩa mbere ma cia Bibilia. Maũndũ mamwe wamenyire nĩ atĩ Ithe witũ wa igũrũ nĩ akwendete na nĩ endaga ũtuĩke wa famĩlĩ yake. Ningĩ nĩ werutire atĩ nĩ eranĩire gũkaaniina ruo na mathĩna, na ũkĩgĩa na kĩĩrĩgĩrĩro gĩa gũkoona endwa aku arĩa makuĩte makĩriũkio. (Mar. 10:​29, 30; Joh. 5:​28, 29; Rom. 8:​38, 39; Kũg. 21:​3, 4) No mũhaka akorũo maũndũ macio werutire nĩ maakũhutirie ngoro mũno. (Luk. 24:32) Nĩ wakenirio nĩ ma icio cia bata werutire, na ndũngĩakirire nacio. (Ringithania Jeremia 20:9.) Angĩkorũo nĩ twendete ma cia Bibilia kuuma ngoro, hatarĩ nganja tũtingĩkira nacio. (Luk. 6:45) Tũrĩiguaga o ta arutwo a Jesu a karine ya mbere arĩa maaugire ũũ: “Tũtingĩtiga kwaria ũhoro wa maũndũ marĩa tuonete na tũkaigua.” (Atũm. 4:20) Nĩ twendete ũhoro wa ma mũno ũũ atĩ twendaga kũũmenyithania kũrĩ andũ aingĩ o ũrĩa kwahoteka. w24.05 15 ¶5; 16 ¶7

Tũrĩ andũ a Jehova, tũhunjagia tondũ nĩ twendete Ithe witũ wa igũrũ na nĩ twendaga gũteithia andũ arĩa angĩ mamũmenye. No amwe aitũ tũtiguaga tũgĩkenera wĩra wa kũhunjia. Nĩkĩ? Amwe nĩ makoragwo na thoni na makaga ũmĩrĩru. Angĩ nĩ maritũhagĩrũo gũthiĩ kwene matanyitĩtwo ũgeni. Angĩ nao no metigĩre nĩ ũndũ wa kuona ta mategũthikĩrĩrio. Nao angĩ mareretwo makĩonagio bata wa gwĩthema ũndũ o wothe ũngĩrehe ngarari. Aarĩ na ariũ a Ithe witũ acio nĩ maritũhagĩrũo kwambĩrĩria ndeereti ĩgiĩ ũhoro ũrĩa mwega na andũ matoĩ. Hihi rĩmwe nĩ ũiguaga ũtegũkenera ũtungata nĩ ũndũ wa itũmi ta icio? Angĩkorũo nĩ ũiguaga ũguo ndũgakue ngoro. Gũkorũo ũtarĩ na ũmĩrĩru no kuonanie atĩ ũrĩ mwĩnyihia na ndwendete kwĩyonania, na atĩ ndũngĩenda gwĩkora ũgĩkararania na andũ arĩa angĩ. Ningĩ gũtirĩ mũndũ ũngĩenda kũrakaria arĩa angĩ, makĩria rĩrĩa arenda kũmateithia. Ithe witũ wa igũrũ nĩ oĩ wega moritũ marĩa ũracemania namo, na nĩ akoragwo ehaarĩirie gũkũhe ũteithio ũrĩa ũrabatara.—Isa. 41:13. w24.04 14 ¶1-2

Ũgĩka ũthomi waku wa Bibilia, handũ ha kũgeria kũrutĩra wĩra maũndũ marĩa weruta marĩ mothe ihinda-inĩ rĩmwe, wĩigĩre muoroto ũngĩhota gũkinyĩra. No ũgerie kũhũthĩra njĩra ĩno: Andĩka maũndũ marĩa mothe ũrabatara kũrutĩra wĩra, ũcoke ũthuure ũndũ ũmwe kana merĩ marĩa ũkwambia namo, namo macio mangĩ ũrĩmarutĩra wĩra thutha-inĩ. Nĩ maũndũ ta marĩkũ ũngĩambia namo? No ũthuure kwambĩrĩria na ũndũ ũrĩa ũrona ũrĩ mũhũthũ kũrutĩra wĩra, kana ũndũ ũrĩa ũrona ũgĩbatarania makĩria. Wathuura ũndũ ũrĩa ũkwamba kũrutĩra wĩra, ĩka ũthuthuria mabuku-inĩ maitũ. Hoya Jehova akũhe “wendi o na ũhoti wa gwĩka maũndũ,” nĩguo ũhote kũhingia muoroto waku. (Afil. 2:13) Thutha ũcio ũhũthĩre maũndũ marĩa weruta. Ũngĩona atĩ nĩ wahota kũhingia ũndũ ũrĩa ũrabangĩte kũrutĩra wĩra, no ũigue ũkĩhĩahĩa gũthuura ũndũ ũngĩ ũrabatara kwagagĩria. Ma nĩ atĩ, mũndũ angĩona nĩ ahota gwĩka mogarũrũku kana kũrutĩra wĩra ngumo ĩmwe ya Gĩkristiano, no ũkorũo ũrĩ ũndũ mũhũthũ harĩ we kũrutĩra wĩra ũndũ ũngĩ ũrabatarania. w24.09 6 ¶13-14

Angĩkorũo nĩ ũgiĩkaga nĩ ũndũ wa maũndũ wekire tene magĩtuurithia arĩa angĩ-rĩ, nĩ kĩĩ kĩngĩgũteithia? Ĩka ũrĩa wothe ũngĩhota nĩguo ũhoorerie ruo rwao, o hamwe na kũmahoya mũhera kuuma ngoro. Hoya Jehova ateithie andũ arĩa maatuurithirio nĩ ciĩko ciaku. No ahote gũgũteithia o hamwe na andũ acio watuurithirie, nĩguo inyuothe mũthiĩ na mbere kũmũtungatĩra na mũkorũo na thayũ wa ngoro. Wĩrute kuumana na mahĩtia maku na ũkorũo wĩhaarĩirie kũreka Jehova akũhũthĩre na njĩra o yothe angĩenda. Ta wĩcirie ngerekano ya mũnabii Jona. Handũ ha Jona gũthiĩ Nineve kũrĩa Ngai aamũtũmĩte, oorĩire mwena ũngĩ ngũrani. Jehova nĩ aarũngire Jona, na Jona akĩĩruta kuumana na mahĩtia make. (Jona 1:​1-4, 15-17; 2:​7-10) Jehova no aathiire na mbere kũmũhũthĩra arĩ mũnabii. Nĩ aaheire Jona mweke ũngĩ wa gũthiĩ Nineve na agĩathĩka atekũmaĩrĩria. O na gũtuĩka nĩ aaiguaga ũũru nĩ ũndũ wa mahĩtia marĩa eekĩte mbere ĩyo, ndarekire ũndũ ũcio ũmũgirĩrĩrie gwĩtĩkĩra wĩra ũcio Jehova aamũheete.—Jona 3:​1-3. w24.10 8-9 ¶10-11

Jehova to gũtwehereria atweheragĩria mathiirĩ kana mehia maitũ, ĩndĩ nĩ nginya kũmarihũra kana kũmahuura magathira biũ. Rĩrĩa mũndũ ehererio thiirĩ, no hekĩrũo rũũri rwa gũkanja rekondi-inĩ iria ironania thiirĩ ũcio. O na kũrĩ ũguo, mũigana wa thiirĩ ũrĩa ararĩ naguo no ũkorũo ũgĩthomeka o na thutha wa gwĩkĩrũo rũũri rũu rwa gũkanja. No kũhuura nĩ ngũrani na ũguo. No tũtaũkĩrũo nĩ ũndũ ũcio tũngĩririkana atĩ mahinda-inĩ ma tene andũ maandĩkaga na rangi ũngĩatharirio na njĩra hũthũ. Mũndũ nĩ angĩoire gathibũnji kaigũ na ahuure maandĩko macio matharũke. Kwoguo thiirĩ wa mũndũ ‘ũngĩarihũrirũo’ kana ũhuurũo, watharũkaga biũ. Rekondi cia thiirĩ ũcio itingĩathomekire rĩngĩ, na kwoguo mũndũ ũcio akahaana ta atararĩ na thiirĩ. Na githĩ ti ũndũ wa gwĩkĩra ngoro kũmenya atĩ Jehova to kweheria eheragia mehia maitũ, ĩndĩ nĩ nginya kũmahuura magathira biũ?—Thab. 51:9. w25.02 10 ¶11

Rĩrĩa arĩa angĩ matũtuĩra ũrĩa gũtarĩ kana matwĩka maũndũ matarĩ ma kĩhooto, no tũkorũo na ma atĩ Jehova nĩ arona ũndũ ũcio. Kũririkana ũguo no gũtũteithie gũkirĩrĩria rĩrĩa twekwo ũndũ ũtarĩ wa kĩhooto, tondũ twĩ na ma atĩ Jehova nĩ ekũrũnga ũndũ ũcio. Gũtigĩra Jehova ũhoro ũcio no gũtũteithie gwĩthema kũiga marakara kana muku ngoro-inĩ citũ. Gũikara tũrakarĩte no gũtũme twĩke ũndũ ũtarĩ wa ũũgĩ, tũũrũo nĩ gĩkeno gitũ, na tũthũkie ũrata witũ hamwe na Jehova. Ma nĩ atĩ, tũtingĩhota kũrũmĩrĩra kĩonereria kĩa Jesu na njĩra nginyanĩru. Rĩmwe no tuuge kana twĩke ũndũ tũrĩcoka kwĩrira. (Jak. 3:2) Na nĩ kũrĩ wagi wa kĩhooto ũngĩtũtiga na ruo rwa ngoro na irema ironeka, iria itangĩhona biũ mũtabarĩre-inĩ ũyũ wa maũndũ. Angĩkorũo nĩ ũragerera ũndũ ta ũcio, korũo na ma atĩ Jehova nĩ arataũkĩrũo nĩ ũndũ ũcio. O na Jesu no ataũkĩrũo nĩ ũrĩa ũraigua tondũ o nake nĩ eekirũo maũndũ matarĩ ma kĩhooto. (Ahib. 4:​15, 16) Nĩ tũkenaga tondũ Jehova nĩ atũheete motaaro mangĩtũteithia kũhiũrania na wagi wa kĩhooto. w24.11 6 ¶12-13

Nĩguo mũndũ “akaagĩa na muoyo wa tene na tene,” no mũhaka onanie wĩtĩkio harĩ Jesu. (Joh. 3:​16-18, 36; 17:3) Ayahudi aingĩ matietĩkanirie na ũndũ ũrĩa Jesu aamarutire wĩgiĩ kuonania wĩtĩkio harĩ we. Maamũũririe ũũ: “Nĩ kĩama kĩrĩkũ ũkũringa tuone nĩguo tũgwĩtĩkie?” (Joh. 6:30) Maaugire atĩ maithe mao ma tene matukũ-inĩ ma Musa nĩ maaheagwo maana marĩa mangĩringithanio na mũgate. (Neh. 9:15; Thab. 78:​24, 25) Hatarĩ nganja, meeciragia o ũhoro wĩgiĩ irio. Na rĩrĩa Jesu aaririe ũhoro wa “mũgate ũrĩa wa ma kuuma igũrũ,” ũrĩa ngũrani na maana ũngĩamahotithirie kuona muoyo wa tene na tene, matiamwĩrire amathathaũrĩre ũhoro ũcio. (Joh. 6:32) Meeciragia mũno ũhoro wa mabataro mao ma kĩĩmwĩrĩ ũũ atĩ matiatindanĩire na maũndũ ma kĩĩroho marĩa Jesu aageragia kũmaruta. w24.12 5-6 ¶10-11

Mwana waku arĩ cukuru no arutwo ũhoro wĩgiĩ indo ciũmbĩtwo na mĩhianĩre ĩhaanaine. Kwa ngerekano, mĩtĩ mĩingĩ ĩkoragwo na mũhianĩre ũhaanaine. Mĩtĩ ĩmwe o ũrĩa ĩrathiĩ ĩnenehete ĩrutaga honge ciĩbangĩte na mũtaratara mũna, nacio honge icio ikegayania ikaruta tũhonge tũngĩ tũnini, natuo tũhonge tũu tũgathiĩ twĩgayanĩtie rĩngĩ na rĩngĩ. Mũtaratara ũcio wa kwĩgayania nĩ wonekaga nginya indo-inĩ ingĩ ciũmbĩtwo. No hihi nũũ wombire indo icio na njĩra ya magegania ũguo? Mwana waku angĩĩcũrania kĩũria ta kĩu na njĩra ndikĩru, ũndũ ũcio no ũmũteithie gũkorũo na ma biũ atĩ nĩ Ngai wombire indo ciothe. Ningĩ o ũrĩa mwana waku araneneha, no ũmũteithie gũtaũkĩrũo atĩ kũrũmĩrĩra mawatho ma Ngai nĩ gũtũgunaga. No wĩke ũguo na njĩra ya kũmũũria ũũ: “Gũkorũo atĩ nĩ Ngai watũũmbire-rĩ, na githĩ gũtironania atĩ nĩ oĩ wega mĩthiĩre ĩrĩa tũbatiĩ gũkorũo nayo nĩguo tũgĩe na gĩkeno?” No ũcoke ũmũtaarĩrie atĩ Ngai nĩ atũheete motaaro mega thĩinĩ wa Bibilia. w24.12 16 ¶8

Mũtũmwo Paulo nĩ aandĩkire marũa atongoretio nĩ roho maronania atĩ mũndũ ũmwe wehĩtie na akaga kwĩrira aabatiĩ kweherio kĩũngano-inĩ. (1 Kor. 5:13) Hihi Akristiano ehokeku maabatiĩ kũrũmbũyania nake atĩa? Paulo aameerire ‘matige gũthiaga thiritũ’ nake. Hihi eendaga kuuga atĩa? Paulo aamataarĩirie atĩ watho ũcio wahutĩtie nginya ‘kwaga kũrĩanĩra na mũndũ ta ũcio.’ (1 Kor. 5:11) Rĩrĩa mũrarĩanĩra na mũndũ, nĩ ũhũthũ kũhũthĩra mahinda kwaranĩria nake na o na mwĩkore mũkĩnyitanĩra nginya maũndũ-inĩ mangĩ. Kwoguo Paulo oonanagia atĩ kĩũngano kĩu gĩtiabatiĩ kũhũthĩra mahinda na mũndũ ũcio maũndũ-inĩ matarĩ ma o mũhaka. Ũndũ ũcio nĩ ũngĩagitĩrire kĩũngano kuumana na ũgucania wake mũũru. (1 Kor. 5:​5-7) Makĩria ma ũguo, kwaga kũnyitanĩra na mũndũ ũcio nĩ kũngĩamũteithirie kuona ũrĩa araihanĩrĩirie na Jehova, na ũndũ ũcio ũtũme acokererũo nĩ meciria na akinyĩrĩre kwĩrira. w24.08 15 ¶4-5

O mwaka thĩinĩ wa Isiraeli, nĩ gwakoragwo na Mũthenya wa Kũhumbĩra Mehia. Mũthenya ũcio, mũthĩnjĩri-Ngai ũrĩa mũnene nĩ aarutaga magongona ma nyamũ nĩguo andũ moherũo mehia mao. Ma nĩ atĩ, magongona ma nyamũ matingĩahotire kũhumbĩra mehia ma Aisiraeli biũ tondũ nyamũ nĩ cia gĩkĩro gĩa thĩ gũkĩra andũ. No Aisiraeli mangĩeririre na marute magongona kũringana na ũrĩa Jehova aamaathĩte, nĩ aakoragwo ehaarĩirie kũmohera mehia mao. (Ahib. 10:​1-4) Mũbango ũcio nĩ waririkanagia Aisiraeli atĩ maarĩ ehia. O na kũrĩ ũguo, Jehova eekire atĩa nĩguo mehia ma andũ mahumbĩrũo biũ? Aabangire Mũrũ wake endete arutwo “riita rĩmwe rĩa kũigana nĩguo akuue mehia ma andũ aingĩ.” (Ahib. 9:28) Nĩkĩo Jesu aarutire “muoyo wake ũtuĩke ũkũũri nĩ ũndũ wa gũkũũra andũ aingĩ.”—Mat. 20:28. w25.02 4 ¶9-10

Jesu aaugire ũũ: “Nĩ ma ngoro nĩ ĩrenda, no mwĩrĩ ndũrĩ na hinya.” (Mat. 26:41b) Ciugo icio ironania atĩ Jesu nĩ aataũkagĩrũo atĩ tũtirĩ akinyanĩru, na nĩ tũrĩhĩtagia. No ningĩ ciugo icio cia Jesu nĩ iratũhe mũkaana ũyũ: Mwĩmenyagĩrĩrei mũtikeĩtĩkie mũno. Ihinda inini Jesu atanauga ciugo icio, arutwo ake maaugĩte marĩ na ũcamba atĩ matingĩatiganĩirie Mwathi wao. (Mat. 26:35) Hatarĩ nganja maarĩ na mwerekera mwega. No matiamenyaga ũrĩa ũngĩarĩ ũndũ mũhũthũ harĩ o kũremererũo mangĩacemanirie na hatĩka nditũ. Nĩkĩo Jesu aameerire ciugo cia rĩandĩko rĩa ũmũthĩ. Ũndũ wa kĩeha nĩ atĩ arutwo a Jesu nĩ maaremirũo gũikara meiguĩte. Handũ ha gũkorũo hamwe na Jesu rĩrĩa aanyitagwo, meetigĩrire na makĩũra. Nĩ ũndũ wa kwaga gũikara meiguĩte, arutwo acio nĩ gũtiganĩria maatiganĩirie Jesu, ũndũ ũrĩa maaugĩte matingĩka.—Mat. 26:56. w24.07 14 ¶1-2

Adamu na Hawa nĩ maathũkirie ũrata wao hamwe na Jehova, Ithe wao wa igũrũ. Kĩambĩrĩria-inĩ, Adamu na Hawa maarĩ a famĩlĩ ya Jehova. (Luk. 3:38) No rĩrĩa maaremeire Jehova, nĩ maaingatirũo famĩlĩ-inĩ yake, na hĩndĩ ĩyo matiagĩĩte ciana. (Kĩam. 3:​23, 24; 4:1) Kwoguo tondũ tũrĩ rũciaro rwao, nĩ twabataraga kũiguithanio na Jehova. (Rom. 5:​10, 11) Ũguo nĩ kuuga nĩ tũrabatara gũkũria ũrata mwega hamwe nake. Ibuku rĩmwe rĩa gũtaarĩria Bibilia riugaga atĩ kiugo gĩa Kĩngiriki kĩrĩa kĩhũthĩrĩtwo rĩandĩko-inĩ rĩu gũtaarĩria ũhoro wĩgiĩ “kũiguithanio,” no kiuge “gũthondeka ũrata gatagatĩ ka mũndũ na thũ yake.” Ũndũ wa gwĩkĩra ngoro nĩ atĩ, Jehova nĩwe wooire ikinya rĩa mbere rĩa gũtũiguithania nake. Na njĩra ĩrĩkũ? Kũgerera mũbango ũrĩa Jehova aathondekire wa kũhumbĩra mehia nĩguo acokie ũrata mwega gatagatĩ-inĩ gake na andũ matarĩ akinyanĩru. Mũbango ũcio warĩ wa gũcokia kĩrĩa Adamu aateire, na njĩra ya kũruta kĩndũ kĩiganaine na kĩu Adamu aateire. w25.02 3-4 ¶7-8

Mũtũmwo Paulo aaugire atĩ ‘iherithia rĩrĩa andũ aingĩ maherithĩtie mũndũ wa mũthemba ũcio rĩarĩ rĩiganu.’ (2 Kor. 2:​5-8) Na njĩra ĩngĩ, iherithia rĩu nĩ rĩahingĩtie muoroto warĩo harĩ mũndũ ũcio wakomanagia na mũtumia wa ithe. (1 Kor. 5:1) Muoroto ũrĩkũ? Wa gũteithia mũndũ ũcio akinyĩrĩre kwĩrira. (Ahib. 12:11) Nĩ ũndũ ũcio, Paulo aaheire kĩũngano kĩu ũtongoria ũyũ: ‘Oherai mũrũ wa Ithe witũ ũcio wĩhĩtie na mũmũũmĩrĩrie,’ na “mũmuonie atĩ nĩ mũmwendete.” Rora wone atĩ nĩ harĩ ũndũ ũngĩ Paulo eendaga kĩũngano kĩu gĩke makĩria ma o gũcokia mũndũ ũcio gatagatĩ-inĩ ka andũ a Jehova. Nĩ eendaga monie mũndũ ũcio kũgerera ciugo na ciĩko ciao atĩ nĩ mamuoheire biũ, na atĩ nĩ mamwendete. Ũndũ ũcio nĩ ũngĩatũmire aigue arĩ mũciĩ thutha wa gũcoka kĩũngano-inĩ. w24.08 15 ¶4; 16-17 ¶6-8

Mũtũmwo Paulo nĩ ooĩ wega kĩrĩa gĩabataranagia nĩguo mũndũ ahote gũkirĩrĩria. Aaririkanirie Akristiano atĩ magĩkirĩrĩria magerio matiabatiĩ kwĩhoka hinya wao ene, no maabatiĩ kwĩhoka Jehova. Paulo aarĩ na ũmĩrĩru wa kuuga ũũ: “Jehova nĩwe mũndeithia; ndigwĩtigĩra.” (Ahib. 13:6) Ihinda-inĩ rĩrĩ kũrĩ na aarĩ na ariũ a Ithe witũ marakirĩrĩria kũnyarirũo. No tũmatiirĩrĩre na njĩra ya kũmahoera, na o na rĩmwe kũmahe kĩrĩa marabatara. O na kũrĩ ũguo, Bibilia nĩ ĩtwĩraga wega atĩ “arĩa othe meriragĩria gũtũũra na wĩrutĩri Ngai marĩ na ngwatanĩro hamwe na Kristo Jesu o nao nĩ marĩnyariragwo.” (2 Tim. 3:12) Kwoguo, ithuothe nĩ tũrabatara kwĩhaarĩria nĩ ũndũ wa moritũ marĩa marĩ mbere itũ. Rekei ithuothe tũthiĩ na mbere kwĩhoka Jehova biũ tũrĩ na ma atĩ nĩ arĩtũteithagia gũkirĩrĩria igerio o rĩothe tũngĩcemania narĩo. Na ica ikuhĩ nĩ ekwehereria ndungata ciake ciothe njĩhokeku mathĩna marĩa iragerera.—2 Thes. 1:​7, 8. w24.09 13 ¶17-18

Nĩ kĩĩ gĩateithirie Akorintho gũkinyĩrĩra kũbatithio? (2 Kor. 10:​4, 5) Kiugo kĩa Ngai o hamwe na roho wake mũtheru ũrĩ hinya nĩ ciamateithirie gwĩka mogarũrũku manene ũtũũro-inĩ wao. (Ahib. 4:12) Andũ a Korintho arĩa meetĩkĩrire ũhoro ũrĩa mwega wĩgiĩ Kristo, nĩ maahotire gũtigana na maũndũ moru marĩa meekaga, ta ũrĩĩu, ũici, na ngomanio cia andũ a mũthemba ũmwe. (1 Kor. 6:​9-11) O na gũtuĩka andũ amwe a Korintho nĩ maabataraga gwĩka mogarũrũku manene, matiaugire atĩ matingĩhota gwĩka mogarũrũku macio nĩguo matuĩke Akristiano. Nĩ meerutanĩirie mũno nĩguo magerere njĩra-inĩ ngunderu ĩrĩa ĩkinyagia andũ muoyo-inĩ wa tene na tene. (Mat. 7:​13, 14) Hihi nĩ ũraritũhĩrũo gũtigana na mũtugo mũna mũũru ũrĩa ũrakũgirĩrĩria kũbatithio? Ndwagĩrĩirũo gũkua ngoro. Thiĩ na mbere kũhoya Jehova akũhe roho wake mũtheru nĩguo ũhote kũregana na merirĩria ma gwĩka ũndũ ũrĩa ũtagĩrĩire. w25.03 6 ¶15-17

Jehova atwĩrĩte atĩ nĩ arĩtũheaga ũũgĩ wa gũkũũrana kana itua ritũ nĩ rĩkũmũkenia. Bibilia yugaga atĩ “aheaga andũ othe [ũũgĩ] arĩ na ũtaana na ategũkũũmana.” Thutha wa kũhoya ũtongoria wa Jehova, nĩ wega kũrora ũrĩa aracokia mahoya maku. Ta wĩcirie ngerekano ĩno: Ta hũũra mbica ũũrĩte njĩra, ũgacoka ũkarũgamia mũndũ nĩgetha ũmũũrie akuonererie njĩra ĩrĩa ũretha. Hihi no wambĩrĩrie gũthiĩ atarĩ aragũtaarĩria ũrĩa ũgũthiĩ? Aca. Hatarĩ nganja ũngĩamba gũthikĩrĩria ũrĩa egũkwĩra. Na njĩra o ta ĩyo, thutha wa kũhoya Jehova akũhe ũũgĩ, geria gũkũũrana macokio make na njĩra ya gwĩciria ũhoro wa mawatho na motaaro ma Bibilia marĩa ũngĩhũthĩra ũndũ-inĩ ũcio. Kwa ngerekano, ũgĩtua itua rĩa kana nĩ ũgũthiĩ kũndũ mũnyitĩtwo ũgeni, no wĩcũranie ũrĩa Bibilia yugaga ũhoro-inĩ wĩgiĩ maruga makĩrĩtie njano, thiritũ njũru, na bata wa kũiga maũndũ ma Ũthamaki mbere ya maitũ.—Mat. 6:33; Rom. 13:13; 1 Kor. 15:33. w25.01 16 ¶6-7

Ũrathi wa Isaia nĩ wonanagia ngũrani gatagatĩ-inĩ ka arĩa marĩ thĩinĩ wa paradiso ya kĩĩroho na arĩa matarĩ thĩinĩ wayo. Jehova nĩ ahingagĩria athathaiya ake mabataro mao ma kĩĩroho. Nĩ atũheete roho wake mũtheru, Kiugo gĩake Bibilia, na irio nyingĩ cia kĩĩroho nĩguo ‘tũkaria, tũkanyua, na tũgacanjamũka.’ (Ringithania Kũguũrĩrio 22:17.) Ngũrani na ũguo, arĩa matarĩ thĩinĩ wa paradiso ya kĩĩroho ‘maikaraga marĩ ahũtu, marĩ anyotu, na magaconoka.’ Kwoguo matihingagĩrio mabataro mao ma kĩĩroho. (Amos. 8:11) Jehova aheaga andũ ake kĩrĩa marabatara arĩ na ũtaana mũingĩ, nginya irio cia kĩĩroho. (Joel. 2:​21-24) Ekaga ũguo kũgerera Bibilia, mabuku maitũ, website itũ, o hamwe na mĩcemanio na igomano. Tũngĩrĩaga irio cia kĩĩroho o mũthenya, tũrĩkoragwo tũhũnĩte na tũkanyotoka kĩĩroho. w24.04 21 ¶5-6

Ũngĩenda kwambĩrĩria ndũgũ na mũndũ mũna, no ũbange kwaranĩria na mũndũ ũcio, hihi mũcemanie handũ ha mũingĩ kana mwaranĩrie kũgerera thimũ. Mwĩre ũtekũhithĩrĩra atĩ no wende mũtume ndũgũ nake. (1 Kor. 14:9) Mũndũ ũcio angĩbatara ihinda rĩa gwĩciria ũrĩa egũcokia, mũhe ihinda. (Thim. 15:28) Na angĩkorũo mũndũ ũcio ndangĩenda mũtume ndũgũ, tĩa itua rĩake. Ĩ mũndũ angĩkũũria kana no mũtume ndũgũ nake? Nĩguo mũndũ oke akũũrie, no nginya akorũo nĩ abatarire ũmĩrĩru mũnene, na kwoguo nĩ wega kũmũcokeria na njĩra ya ũtugi na gĩtĩo. Angĩkorũo no ũbatare ihinda rĩa gwĩciria kana nĩ ũgwĩtĩkĩra kwambĩrĩria ndũgũ nake, mũmenyithie. No nĩ wega kũmũhe macokio na ihenya o ũrĩa kwahoteka. (Thim. 13:12) Angĩkorũo ndũngĩenda mũtume ndũgũ, mũtaarĩrie na njĩra ya ũtugi ũtekũhithĩrĩra. Angĩkorũo no wende mũtume ndũgũ na mũndũ ũcio, mũmenyithie itua rĩaku na mwarĩrĩrie ũrĩa mũgũtwarithia maũndũ ndũgũ-inĩ yanyu. Mũkĩarĩrĩria ũndũ ũcio no mwĩkore mũrĩ na mawoni ngũrani. w24.05 23-24 ¶12-13

Kũrĩ hĩndĩ Daudi aathiire gũceera kambĩ-inĩ ya mbũtũ ya Isiraeli, hihi arĩ o mĩaka-inĩ ya ũtinĩnja. Aakorire thigari icio imakĩte mũno tondũ nĩ guokĩte irimũ inene rĩa Afilisti rĩetagwo Goliathu rĩrĩa ‘rĩanyũrũragia mbũtũ ya Isiraeli.’ (1 Sam. 17:​10, 11) Thigari icio ciatooririo nĩ guoya tondũ ciaroraga tu o ũrĩa Goliathu aarĩ na kĩũga kĩnene, na ciugo iria aamanyũrũragia nacio. (1 Sam. 17:​24, 25) No Daudi oonaga ũndũ ũcio na njĩra ngũrani. Daudi oonaga kũnyũrũria mbũtũ ya Isiraeli no ta kũnyũrũria “mbũtũ ya Ngai ũrĩa ũtũũraga muoyo.” (1 Sam. 17:26) Daudi aaigire meciria make harĩ ũhoti wa Jehova. Aarĩ na ma atĩ Ngai ũrĩa wamũteithagia hĩndĩ ĩrĩa aarĩithagia nĩ angĩamũteithirie o na ihinda-inĩ rĩu. Tondũ nĩ eehokete Jehova, nĩ aahotire kũngʼethanĩra na Goliathu na akĩmũtooria.—1 Sam. 17:​45-51. w24.06 21 ¶7

Ta geria gwĩciria ũrĩa ũtũũro witũ ũngĩkorũo ũhaana korũo tũtitungatagĩra Jehova. Gwĩcũrania ũguo no gũtũteithie gũtũũra tũrĩ ehokeku na gũtua itua o ta rĩrĩ rĩa mwandĩki wa Thaburi: “Niĩ-rĩ, gũkuhĩrĩria Ngai nĩkuo kwega na niĩ.” (Thab. 73:28) No tũhote kũhiũrania na ũritũ o wothe tũngĩcemania naguo matukũ-inĩ maya ma kũrigĩrĩria, tondũ tũrĩ “ngombo cia Ngai ũrĩa wa ma ũtũũraga muoyo.” (1 Thes. 1:9) Ngai witũ nĩ atũrũmbũyagia na hingo ciothe nĩ arĩtũteithagia. Nĩ oonanirie atĩ aarĩ hamwe na ndungata ciake mahinda-inĩ ma tene, na arĩ o hamwe na ithuĩ mahinda-inĩ maya. Ica ikuhĩ nĩ tũkũngʼethanĩra na thĩna mũnene ũtarĩ woneka thĩinĩ wa thĩ, no tũtigaakorũo tũrĩ oiki. Rekei ithuothe “tũkoragwo na ũmĩrĩru mũnene wa kuuga: ‘Jehova nĩwe mũndeithia; ndigwĩtigĩra.’”—Ahib. 13:​5, 6. w24.06 25 ¶17-18

Bibilia nĩ ĩgwetete arũme makĩria ma 40 arĩa maathamakire thĩinĩ wa Isiraeli. Athamaki amwe ega nĩ meekire maũndũ moru. Ta wĩcirie ũhoro wa Mũthamaki Daudi. Jehova aaugire: “Ndungata yakwa Daudi [aanũmagĩrĩra] na ngoro yake yothe, agekaga o maũndũ marĩa magĩrĩru maitho-inĩ makwa.” (1 Ath. 14:8) O na kũrĩ ũguo, Daudi nĩ aatharirie na mũtumia wene na akĩbanga ũrĩa ekũũragithia mũthuriwe mbaara-inĩ. (2 Sam. 11:​4, 14, 15) Ningĩ, athamaki aingĩ arĩa mataarĩ ehokeku nĩ meekire maũndũ mamwe mega. Ta wĩcirie ũhoro wa Rehoboamu. Aarĩ mũthamaki ‘wekire maũndũ moru’ maitho-inĩ ma Jehova. (2 Maũ. 12:14) O na kũrĩ ũguo, Rehoboamu nĩ eekire maũndũ mamwe mega. Kwa ngerekano, nĩ aathĩkĩire Jehova rĩrĩa aamwĩrire areke mĩhĩrĩga ĩrĩa ikũmi yamũkane na ũthamaki wake. Ningĩ nĩ aakire matũũra maingĩ marĩ na hinya nĩguo agitĩre andũ a Ngai kuumana na thũ ciao. (1 Ath. 12:​21-24; 2 Maũ. 11:​5-12) Nĩ kĩĩ Jehova aaroraga nĩguo amenye kana mũthamaki nĩ mwĩhokeku harĩ we? Aaroraga mwerekera wa ngoro yake, kana nĩ ehaarĩirie kwĩrira, na kana nĩ aarũmagia ũthathaiya wa ma. w24.07 20 ¶1-3

Ĩ mwana mũbatithie—ũtakinyĩtie mĩaka 18—angĩka mehia maritũ? Kĩama gĩa athuri kĩbatiĩ kũbanga athuri erĩ a kĩũngano maikare thĩ na mwana ũcio hamwe na aciari ake Akristiano. Athuri acio nĩ marĩgeragia kũmenya nĩ makinya marĩkũ aciari a mwana ũcio moete ma kũmũteithia kwĩrira. Mwana ũcio angĩkorũo na mwerekera mwega na nĩ arerutanĩria kũrũmĩrĩra ũtaaro wa aciari ake, athuri acio no matue atĩ hatirĩ bata wa kuoya ikinya rĩngĩ na ũhoro ũcio ũkinye hau. Ma nĩ atĩ, aciari nĩo maheetwo ũigĩrĩrĩki ũrĩa mũnene wa kũrũnga ciana ciao. (Gũcok. 6:​6, 7; Thim. 6:20; 22:6; Ef. 6:​2-4) Thutha ũcio athuri nĩ marĩikaraga makĩaranagĩria na aciari acio, nĩguo matigĩrĩre atĩ mwana ũcio nĩ aramũkĩra ũteithio ũrĩa arabatara. Ĩ mwana mũbatithie angĩaga kwĩrira na athiĩ na mbere gwĩka mehia? Hĩndĩ ĩyo, kamĩtĩ ya athuri nĩ ĩgũikara thĩ nake hamwe na aciari ake Akristiano. w24.08 25 ¶18

Hatarĩ nganja nĩ tũkenaga rĩrĩa twaheo kĩheo. No nĩ tũiguaga tũrĩ na gĩkeno kĩnene o na makĩria rĩrĩa twaheana. Nĩ ũndũ wa ũrĩa Jehova atũmbĩte, no tũhote kuongerera gĩkeno ũtũũro-inĩ witũ. No twĩke ũguo na njĩra ya gũcaria mĩeke ya kũheana. Na githĩ ũndũ ũcio ndũronania ũrĩa tũmbĩtwo na njĩra ya magegania? (Thab. 139:14) Tondũ Maandĩko matwĩraga atĩ arĩa maheanaga nĩ makoragwo na gĩkeno, no tũtaũkĩrũo kĩrĩa gĩtũmaga Jehova etwo “Ngai ũrĩa mũkeni.” (1 Tim. 1:11) Nĩwe warĩ wa mbere harĩ kũheana, na gũtirĩ ũngĩ ũngĩheana na njĩra nene gũkĩra Jehova. O ta ũrĩa mũtũmwo Paulo aaugire, Jehova nĩwe “ũtũmaga tũkorũo muoyo, tũkahota gwĩtwara, na tũgakorũo ho.” (Atũm. 17:28) Hatarĩ nganja, “kĩheo o gĩothe kĩega na gĩkinyanĩru” kiumaga kũrĩ Jehova. (Jak. 1:17) Ithuothe no twende kũgĩa na gĩkeno kĩnene o na makĩria kĩrĩa kiumanaga na kũheana. No tũgĩe nakĩo tũngĩĩgerekania na Jehova harĩ kuonania ũtaana.—Ef. 5:1. w24.09 26 ¶1-4

Thutha wa gũthuthuria ithimi iria mũndũ abatiĩ kũhingia nĩguo atuĩke mũthuri wa kĩũngano, ndungata imwe cia kĩũngano no cione ta itangĩkinyĩra mweke ũcio. No ririkana atĩ Jehova o hamwe na ithondeka rĩake matiĩrĩgagĩrĩra ũhingie ithimi icio na njĩra nginyanĩru. (1 Pet. 2:21) Ningĩ roho wa Jehova nĩguo ũteithagia mũndũ gũkũria ngumo cia kwagĩrĩra. (Afil. 2:13) Hihi harĩ na ngumo ũrabatara kũrutĩra wĩra? Hoya Jehova igũrũ rĩgiĩ ũndũ ũcio. Thuthuria ũhoro wĩgiĩ ngumo ĩyo, na ũrie mũthuri ũmwe wa kĩũngano agũteithie kuona ũrĩa ũngĩmĩrutĩra wĩra. Wĩrutanĩrie gũkinyĩra muoroto waku. Hoya Jehova ũmwĩre akũmenyerie nĩguo akũhũthĩre o na makĩria ũtungata-inĩ wake na kĩũngano-inĩ. (Isa. 64:8) Jehova arokũrathima ũkĩĩrutanĩria gũkinyĩra mweke ũcio wa gũtuĩka mũthuri wa kĩũngano. w24.11 25 ¶17-18

Gũtirĩ o na ũmwe witũ wagĩrĩirũo kuona ta arĩ o mũhaka Jehova amuohere atĩ tondũ hihi nĩ amũtungatĩire mĩaka mĩingĩ. Ũrĩa kũrĩ nĩ atĩ, Jehova ndangĩriganĩrũo nĩ maũndũ marĩa twanamwĩkĩra. O na kũrĩ ũguo, ũkũũri nĩ kĩheo Jehova aatũheire o ũguo tũhũ, no ti marĩhi ma ũtungata ũrĩa tũmũrutagĩra. Kwoguo mũndũ angĩĩra atĩ arĩ na kĩhooto gĩa kuoherũo mehia atĩ tondũ nĩ atungatĩire Jehova ihinda iraihu, angĩkorũo akĩonania atĩ hatiarĩ bata wa Jesu gũtũkuĩra. (Ringithania Agalatia 2:21.) Mũtũmwo Paulo nĩ aamenyaga atĩ gwĩkĩra kĩyo ũtungata-inĩ wa Jehova tikuo kũngĩatũmire etĩkĩrĩke nĩwe. No nĩ kĩĩ gĩagĩtũmaga erutanĩrie ũguo wothe gũtungatĩra Jehova? Ndeekaga ũguo nĩgetha onanie atĩ nĩ aragĩrĩra, no eekaga ũguo nĩguo onanie ngatho nĩ ũndũ wa ũtugi mũnene wa Jehova. (Ef. 3:7) O ta Paulo, o na ithuĩ tũthiaga na mbere gũtungatĩra Jehova na kĩyo nĩgetha tuonanie ngatho citũ nĩ ũndũ wa wohanĩri wake, no ti nĩguo tuonanie atĩ nĩ tũragĩrĩra kuoherũo. w25.01 27 ¶5-6