Ndungata imwe cia Jehova nĩ iremagĩrĩrũo kũhingia maũndũ maingĩ nĩ ũndũ wa ũkũrũ, mũrimũ, kana wathe wa mwĩrĩ. Ũndũ ũcio no ũtũme meigue matarĩ a bata maitho-inĩ ma Jehova. No meyũrie ũũ, ‘Hihi no ngoragwo ndĩ wa bata harĩ Jehova?’ Mwandĩki wa Thaburi ya 71 nĩ aahiũranagia na ũndũ ta ũcio. Aahoire ũũ: “Ndũkanandige rĩrĩa ngaakorũo itarĩ na hinya.” (Thab. 71:​9, 18) O na gũtuĩka aaiguaga atarĩ na hinya, aarĩ na ma atĩ angĩthiĩ na mbere gũtungatĩra Jehova arĩ mwĩhokeku, Jehova nĩ arĩmũtongoragia na akamũteithia. Mwandĩki ũcio wa Thaburi nĩ eerutĩte atĩ, Jehova nĩ akenagio nĩ arĩa mekaga ũrĩa wothe mangĩhota nĩguo mamũtungatĩre o na makĩhiũranagia na moritũ. (Thab. 37:​23-25) Inyuĩ andũ akũrũ, mwĩyonagei ta ũrĩa Jehova amuonaga. No amũteithie gũthiĩ na mbere gũkũra kĩĩroho o na angĩkorũo nĩ mũrahiũrania na mathĩna ma mwĩrĩ. (Thab. 92:​12-15) Handũ ha kũiga meciria harĩ maũndũ marĩa rĩu ũtangĩhota kũhingia, wĩcirie ũhoro wa marĩa ũngĩhota kũhingia. w24.10 28 ¶14-16

Akristiano matarĩ agimaru kĩĩroho nĩ maritũhagĩrũo gũtua matua rĩrĩa hatarĩ na watho wa Bibilia ũragweta ĩmwe kwa ĩmwe ũrĩa mabatiĩ gwĩka. Rĩrĩa hatarĩ na watho ta ũcio, amwe no maigue marĩ na wĩyathi wa gwĩka ũrĩa wothe mangĩenda. Angĩ nao merĩgagĩrĩra kũheo watho mũna nginya rĩrĩa hatarabatarania watho. Kwa ngerekano, kuonekaga atĩ Akristiano a Korintho nĩ mooragia mũtũmwo Paulo kana nĩ metĩkĩrĩtio kũrĩa irio iria ciarutagĩrũo mĩhianano. Handũ ha kũmeera ũrĩa maabatiĩ gwĩka, Paulo aamonirie atĩ o mũndũ aarĩ na ‘kĩhooto gĩa gũthuura’ ũrĩa egwĩka kũringana na thamiri yake. Aagwetire motaaro ma Bibilia marĩa mangĩateithirie o mũndũ gũtua itua rĩkũmũtiga na thamiri theru na atekũhĩnga andũ arĩa angĩ. (1 Kor. 8:​7-9) Kwoguo Paulo aateithagia Akorintho acio gũkũra kĩĩroho, nĩguo mahote kũhũthĩra ũhoti wao wa gwĩciria handũ ha kwĩrĩgagĩrĩra andũ arĩa angĩ mameere ũrĩa mabatiĩ gwĩka, kana gweterera maheo mawatho ma kũrũmĩrĩra. w24.04 5 ¶14

Matukũ-inĩ ma Jona, andũ a Nineve nĩ maagĩire na mweke wa kwĩrira. Ũndũ ũngĩ nĩ atĩ, Jesu aaugire atĩ andũ arĩa makoimĩra “iriũkĩro rĩa gũtuĩrũo,” nĩ “arĩa meekaga maũndũ moru.” (Joh. 5:29) Kwoguo no kũhoteke o na andũ amwe a Sodomu na Gomora makaariũkio, na tũgĩe na mweke wa kũmaruta ũhoro wĩgiĩ Jehova na Jesu Kristo. Jehova nĩwe ‘ũthuthuragia ngoro na agatuĩria methugunda ma thĩinĩ biũ.’ Agĩtua itua rĩgiĩ nĩa akaariũkia, agaatuĩra ‘o mũndũ kũringana na njĩra ciake.’ Jehova ndakaregeria kĩhooto, no ningĩ nĩ akoonania tha hangĩkorũo na gĩtũmi kĩega gĩa gwĩka ũguo. Kwoguo tũtiagĩrĩirũo gũtua atĩ mũndũ mũna ndarĩ na kĩĩrĩgĩrĩro gĩa gũkaariũkio tiga akorirũo Bibilia nĩ yonanĩtie ũguo. w24.05 6 ¶15-16

Kuuma o tene, Kiugo kĩa Ngai nĩ gĩkoretwo gĩgĩkĩra ndungata ciake hinya rĩrĩa ciehokerũo wĩra mũritũ. Kwa ngerekano, ta wĩcirie ũhoro wa mũnabii Jeremia. Nĩ aaiguaga agĩtangĩka nĩ ũndũ wa wĩra ũrĩa Jehova aamũheete wa kũhunjia. Jeremia aaugire: “Niĩ ndiũĩ kwaria, tondũ niĩ ndĩ o kamwana.” (Jer. 1:6) Nĩ kĩĩ kĩamũteithirie kũgĩa na ũmĩrĩru wa kũhunjia? Nĩ eekĩrirũo hinya nĩ ndũmĩrĩri ya Ngai. Aaugire ũũ: “Ũndũ ũcio watuĩkire ta mwaki wahingĩrĩirio mahĩndĩ-inĩ makwa, na ngĩnoga kũũhingĩrĩria.” (Jer. 20:​8, 9) O na gũtuĩka gĩcigo kĩrĩa Jeremia aahunjagia gĩtiarĩ kĩhũthũ, ndũmĩrĩri ĩrĩa eerirũo ahunjie nĩ yamũheire hinya ũrĩa aabataraga wa kũhingia wĩra ũcio. Akristiano nĩ mekagĩrũo hinya nĩ ndũmĩrĩri ya Kiugo kĩa Ngai. Mũtũmwo Paulo aaugire atĩ kũgĩa na ũmenyo wa ma nĩ kũngĩekĩrire Akristiano ngoro ‘mathiage na mĩthiĩre ĩrĩa yaganĩrĩire na Jehova, o magĩthiaga na mbere kũgĩa na maciaro wĩra-inĩ wothe mwega.’—Kol. 1:​9, 10. w24.04 14-15 ¶2-4

Zadoku aathiire o na mbere gũkorũo arĩ mwĩhokeku harĩ Jehova o na thutha wa Mũthĩnjĩri-Ngai mũnene Abiatharu gũtua itua rĩa kũnyita mbaru Adonija, mũrũ wa Daudi, ũrĩa wabangaga kwĩgwatĩra ũthamaki. Daudi ndaarĩ na nganja atĩ Zadoku aarĩ o mwĩhokeku harĩ we. Rĩrĩa njama ya Adonija yaguũririo, Daudi eehokeire Zadoku, Nathani, na Benaia wĩra wa gũitĩrĩria Suleimani maguta atuĩke mũthamaki. (1 Ath. 1:​32-34) No nginya akorũo Zadoku nĩ eekĩrirũo ngoro nĩ cionereria cia athathaiya angĩ a Jehova ta Nathani, arĩa maarĩ ehokeku harĩ Jehova na makanyita Mũthamaki Daudi mbaru. Rĩrĩa Suleimani aatuĩkire mũthamaki, nĩ aatuire “Zadoku mũthĩnjĩri-Ngai ithenya rĩa Abiatharu.” (1 Ath. 2:35) Ũngĩĩgerekania atĩa na Zadoku? Mũndũ wendete angĩtiga Jehova, tua itua rĩa gũthiĩ na mbere gũkorũo ũrĩ mwĩhokeku harĩ Jehova. (Josh. 24:15) Jehova nĩ arĩkũheaga hinya na agagũteithia kũgĩa na ũmĩrĩru wa gwĩka ũrĩa kwagĩrĩire. Mwĩhokage na njĩra ya mahoya na ũgaikara hakuhĩ na Akristiano arĩa angĩ ehokeku. Jehova nĩ arĩkenagio nĩ wĩhokeku waku na agakũrathima.—2 Sam. 22:26. w24.07 6-7 ¶16-17

Thaburi 15:2 yonanagia mũrata wa Ngai nĩ “ũrĩa ũthiaga atarĩ na ũcuke” na “wĩkaga maũndũ marĩa magĩrĩire.” Ciugo “ũthiaga” na “wĩkaga” ironania ũndũ wa gũthiĩ na mbere. No hihi no tũhote ‘gũthiaga tũtarĩ na ũcuke’? Ĩĩ. O na gũtuĩka gũtirĩ mũndũ mũkinyanĩru, maitho-inĩ ma Jehova no tũkorũo ‘tũgĩthiĩ tũtarĩ na ũcuke’ tũngĩĩrutanagĩria ũrĩa wothe tũngĩhota kũmwathĩkĩra. Kwĩyamũrĩra Ngai na kũbatithio nĩ ikinya rĩa bata, ĩndĩ kĩu no kĩambĩrĩria gĩa gũtwarana na Ngai. Kwa ngerekano, mahinda-inĩ ma Bibilia, gũkorũo mũndũ arĩ wa rũrĩrĩ rwa Isiraeli tokuo tu kuoonanagia atĩ nĩ aragĩrĩra gũtuĩka mũrata wa Jehova, tondũ kũrĩ amwe maamũkayagĩra no ti “na ũhoro wa ma na ũthingu.” (Isa. 48:1) No nginya Mũisiraeli angĩerutanĩirie kũmenya ithimi cia Jehova na gũcirũmĩrĩra nĩgetha atuĩke mũrata wake. O na ithuĩ nĩguo twĩtĩkĩrĩke nĩ Ngai, harĩ ũndũ ũngĩ ũrabatarania makĩria ma kũbatithio na kũnyitanĩra na kĩũngano gĩa Gĩkristiano. No mũhaka tũthiĩ na mbere ‘gwĩkaga maũndũ marĩa magĩrĩire.’ w24.06 9 ¶4; 10 ¶6

Jehova atuonagia ũtaana na njĩra ta irĩkũ? Ta wĩcirie ngerekano imwe. Jehova nĩ atũheaga indo iria tũrabatara. Ti hingo ciothe tũkoragwo na kĩrĩa gĩothe tũrenda, no Jehova nĩ atigagĩrĩra atĩ tũrĩ na kĩrĩa tũrabatara. Kwa ngerekano, nĩ atigagĩrĩra atĩ tũrĩ na irio, nguo, na handũ ha gũikara. (Thab. 4:8; Mat. 6:​31-33; 1 Tim. 6:​6-8) Jehova ndatũheaga indo icio atĩ tondũ tu nĩ araigua nĩ abatiĩ gwĩka ũguo. Ta wĩcirie ciugo cia Jesu iria irĩ thĩinĩ wa Mathayo 6:​25, 26. Jesu akĩhũthĩra ngerekano ya nyoni aaugire ũũ: “Itihandaga mbegũ kana ikagetha kana ikaiga irio makũmbĩ.” No ta rora ũrĩa aathiire na mbere kuuga: “Ithe wanyu wa igũrũ nĩ aciheaga gĩa kũrĩa.” Jesu aacokire akiuga ũũ: “Githĩ inyuĩ mũtikĩrĩ a bata gũcikĩra?” Tũreruta atĩa? Angĩkorũo Jehova nĩ aheaga nyamũ kĩrĩa irabatara, o na ithuĩ no tũkorũo na ma atĩ nĩ arĩtũrũmbũyagia. O ta mũciari ũrĩ wendo, Jehova ahingagĩria andũ a famĩlĩ yake mabataro tondũ nĩ amendete.—Thab. 145:16; Mat. 6:32. w24.09 26-27 ¶4-6

Ndungata ya kĩũngano nĩ mũrũ wa Ithe witũ mũbatithie wamũrĩtwo kũgerera roho mũtheru nĩguo ateithagie athuri a kĩũngano mawĩra maingĩ ma bata kĩũngano-inĩ. Ndungata cia kĩũngano nĩ andũ mendete Jehova na matũũraga kũringana na ithimi ciake cia ũthingu. O na nĩ mendete aarĩ na ariũ a Ithe witũ mũno. (Mat. 22:​37-39) Hihi mũrũ wa Ithe witũ mũbatithie angĩka atĩa nĩguo agĩrĩre gũtuĩka ndungata ya kĩũngano? Bibilia nĩ ĩtaarĩirie ithimi iria mũrũ wa Ithe witũ abatiĩ kũhingia nĩguo agĩrĩre gũtuĩka ndungata ya kĩũngano. (1 Tim. 3:​8-10, 12) No ũkinyĩre mweke ũcio na njĩra ya gũthuthuria ithimi icio cia Kĩĩmaandĩko, ũcoke wĩrutanĩrie gũcihingia. No nĩ ũbatiĩ kwamba kwĩyũria kĩrĩa kĩragũtindĩka kwenda gũtuĩka ndungata ya kĩũngano. w24.11 15 ¶4-5

Andũ amwe maugaga atĩ manathoma Bibilia maita maingĩ. No hihi nĩ metĩkĩtie biũ ũrĩa yugaga? Hihi nĩ marũmagĩrĩra Kiugo kĩa Ngai kana makareka kĩgarũre mũtũũrĩre wao? Ũndũ wa kĩeha nĩ atĩ andũ aingĩ matiĩkaga ũguo. No ithuĩ tũrĩ ngũrani tondũ nĩ twĩrutanagĩria kũreka Kiugo kĩa Ngai kĩrute wĩra ũtũũro-inĩ witũ. No rĩmwe ti hahũthũ gũthoma Kiugo kĩa Ngai na gũkĩhũthĩra ũtũũro-inĩ witũ. No twĩkore tũkĩaga mahinda ma gũgĩthoma kana tũgagĩthoma ihenya ihenya tũtegwĩcũrania kĩrĩa twathoma. Ningĩ no tũigue tũritũhĩirũo nĩ maũndũ marĩa mothe tũrabatara kũrutĩra wĩra. Gũtekũmakania ũritũ ũrĩa ũracemania naguo, no ũhote kũũtooria kũgerera ũteithio wa Jehova. Kwoguo rekei tũtue itua rĩa kũhingagia Kiugo gĩake. Hatarĩ nganja, o ũrĩa tũrĩthomaga Kiugo kĩa Ngai na tũgakĩhũthĩra ũtũũro-inĩ witũ, noguo tũrĩgĩaga na gĩkeno makĩria.—Jak. 1:25. w24.09 7 ¶15-16

Jehova nĩ atũũmagĩrĩria kũgerera roho mũtheru rĩrĩa ũndũ mũritũ watũkora. Angĩkorũo nĩ ũrahiũrania na igerio iritũ, no ũitũrũragĩre Jehova ngoro yaku maita maingĩ, ũkĩhũthĩra ihinda rĩrĩa rĩothe ũngĩenda. (Thab. 86:3; 88:1) Hoyaga Jehova kaingĩ akũhe roho wake mũtheru, na ndarĩ hĩndĩ angĩaga gũgũteithia. Hihi nĩ ũrahiũrania na ũndũ mũritũ ũgatũma ũũrũo nĩ hinya? Roho mũtheru no ũkũhe hinya wa gũthiĩ na mbere gũtungatĩra Jehova ũrĩ mwĩhokeku. (Ef. 3:16) Wagĩrĩirũo gwĩka atĩa thutha wa kũhoya Jehova akũhe roho wake mũtheru? Ĩkaga maũndũ marĩa mangĩgũteithia kwamũkĩra roho wa Ngai. Maũndũ macio nĩ ta gũthiĩ mĩcemanio na kũhunjia. Thomaga Bibilia o mũthenya nĩguo ũkoragwo na mwĩcirĩrie ta wa Jehova. (Afil. 4:​8, 9) Ũgĩthoma, roraga andũ magwetetwo Bibilia-inĩ arĩa maacemanirie na moritũ, na wĩcũranie ũrĩa Jehova aamateithirie gũkirĩrĩria. w24.10 9 ¶12-14

O ta Jehova na Mũrũ wake Jesu, o na ithuĩ nĩ twendete andũ arĩa angĩ. (Thim. 8:31) Nĩ tũcayagĩra mũno arĩa matoĩ Ngai na arĩa ‘matarĩ kĩĩrĩgĩrĩro.’ (Ef. 2:12) Nĩ ũndũ wa mathĩna marĩa marĩ namo, mahota kũigua ta marĩ irima-inĩ iriku mũno. No ũhoro mwega ũrĩa tũkoragwo naguo wa Ũthamaki wa Ngai ũhaana ta mũkwa wa kũmagucia kuuma irima-inĩ rĩu. Kwenda andũ ta acio na kũmacaĩra nĩ kũrĩtũmaga twĩkĩre kĩyo gĩa kũmahunjĩria ũhoro ũrĩa mwega. Ũhoro ũcio mwega no ũmateithie kũgĩa na mwĩhoko na gũkorũo na ũtũũro mwega ihinda-inĩ rĩrĩ, na ũmahe kĩĩrĩgĩrĩro gĩa gũkaagĩa na “muoyo ũrĩa wa ma,” kana muoyo wa tene na tene thĩinĩ wa thĩ njerũ. (1 Tim. 6:19) Ningĩ kwenda andũ nĩ gũtũtindĩkaga kũmahe ndũmĩrĩri ya mũkaana ĩgiĩ ũrĩa mũthia wa thĩ ĩno njũru ũkuhĩrĩirie. (Ezek. 33:​7, 8) No twende mamenye maũndũ marĩa mageekĩka hĩndĩ ya thĩna ũrĩa mũnene, atĩ ndini cia maheeni nĩ ikaaniinwo na thutha ũcio thĩ ĩno njũru ĩniinwo hĩndĩ ya Hari–Magedoni.—Kũg. 16:​14, 16; 17:​16, 17; 19:​11, 19, 20. w24.05 16-17 ¶8-9

Rĩrĩa mũtũmwo Paulo eerire Akristiano ‘matigagĩre mangʼũrĩ mweke-rĩ,’ hihi aaragĩrĩria ũhoro wa mangʼũrĩ ma ũ? Ũhoro ũrĩa ũthiũrũrũkĩirie ũronania nĩ mangʼũrĩ ma Jehova. Tũtigagĩra mangʼũrĩ ma Jehova mweke na njĩra ya kũreka Jehova arehe kĩhooto ihinda-inĩ rĩake na njĩra ĩrĩa we mwene ekuona yagĩrĩire. Rĩrĩa mũrũ wa Ithe witũ ũmwe wĩtagwo John eekirũo ũndũ ũtarĩ wa kĩhooto, aaugire ũũ: “Nĩ ndaabataraga kũgirĩrĩria marakara nĩguo ndikae kwĩrĩhĩria. Aroma 12:19 nĩ yandeithirie gweterera Jehova.” Nĩ tũgunĩkaga rĩrĩa tweterera Jehova arũnge maũndũ. Tweka ũguo, nĩ twĩthemaga ruo na mĩtangĩko ĩrĩa yumanaga na kũgeria kũrũnga thĩna ũcio na ũũgĩ witũ. Jehova eranĩire atĩ nĩ arĩtũteithagia. Nĩ ta akoragwo agĩtwĩra ũũ: ‘Ndigĩra wagi ũcio wa kĩhooto na nĩ ngũrũnga maũndũ.’ Tũngĩkorũo na ma na ũrĩa Jehova eranĩire atĩ nĩ ‘akaarĩhanĩria,’ no tũtigane na ũhoro ũcio twĩ na ma atĩ nĩ ekũhiũrania naguo na njĩra ĩrĩa njega biũ. w24.11 6 ¶14-15

Nĩ tũbatiĩ kwĩmenyerera, nĩguo indo cia kĩĩmwĩrĩ itigakorũo irĩ cia bata makĩria ũtũũro-inĩ witũ. No twĩrute ũndũ ũcio kuumana na ũrĩa mũtũmwo Paulo aandĩkĩire Akristiano arĩa maatũũraga mũthia-inĩ wa mũtabarĩre wa Kĩyahudi. Nĩ aagwetire maũndũ mamwe Aisiraeli meekire, nginya ũrĩa gwathiire marĩ hakuhĩ na Kĩrĩma gĩa Sinai. Nĩ aataarire Akristiano ‘matikerirĩrie maũndũ moru, ta ũrĩa Aisiraeli acio maamerirĩirie.’ (1 Kor. 10:​6, 7, 11) Aisiraeli maagĩire na merirĩria matarĩ mega ma irio, nginya makĩambĩrĩria kuona irio iria Jehova aamaheaga na njĩra ya kĩama irĩ ‘njũru.’ (Ndar. 11:​4-6, 31-34) Na rĩrĩa maathathayagia njaũ ya thahabu, nĩ moonanirie atĩ ũndũ ũrĩa meekagĩrĩra mũno nĩ kũrĩa na kũnyua na gwĩkenia. (Tham. 32:​4-6) Paulo aahũthĩrire kĩonereria kĩao kĩrĩ mũkaana kũrĩ Akristiano arĩa maatũũraga matukũ-inĩ ma mũthia wa mũtabarĩre wa Kĩyahudi, ũrĩa wathirire mwaka-inĩ wa 70 M.M. Tondũ tũratũũra matukũ-inĩ ma mũthia ma mũtabarĩre ũyũ wa maũndũ, nĩ twagĩrĩirũo kuoya na ũritũ ũtaaro ũcio wa Paulo. w24.12 6 ¶13

Jehova nĩ “Ngai ũrĩa mũkeni,” na nĩ endaga o na ithuĩ tũkorũo na gĩkeno. (1 Tim. 1:11) Nĩ atũheete iheo nyingĩ iria itũmaga tũkenere ũtũũro. (Jak. 1:17) Kĩheo kĩmwe atũheete nĩ kĩhiko. Rĩrĩa mũthuri na mũtumia mahikania, nĩ mehĩtaga atĩ megũtũũra mendaine na maheanĩte gĩtĩo. Na hatarĩ nganja mangĩtũũria mwĩhĩtwa ũcio nĩ magĩaga na gĩkeno kĩa ma. Ũndũ wa kĩeha nĩ atĩ, andũ aingĩ arĩa marĩ kĩhiko-inĩ nĩ magaga kũhingia mĩĩhĩtwa ĩrĩa meehĩtire mũthenya wa ũhiki, na ũndũ ũcio ũgatũma mage gĩkeno. Hihi Jehova erĩgagĩrĩra mũthuri arũmbũyanie atĩa na mũtumia wake? Jehova erĩte athuri matĩage atumia ao. Mũthuri ũtĩĩte mũtumia wake arũmbũyanagia nake na njĩra ya wendo na ũtugi.—1 Pet. 3:7. w25.01 8 ¶1-2; 9 ¶4-5

Hatarĩ nganja, marũa marĩa mũtũmwo Paulo aandĩkĩire Ahibirania nĩ maateithirie Akristiano a karine ya mbere kwĩhaarĩria nĩ ũndũ wa mathĩna marĩa mangĩacemanirie namo. Paulo nĩ aamekĩrire ngoro magĩe na ũmenyo mũrikĩru na mataũkĩrũo wega nĩ Maandĩko. Gwĩka ũguo nĩ kũngĩamateithirie gũkũũrana na kũregana na morutani marĩa mangĩenyenyirie wĩtĩkio wao. Nĩ aameerire mekĩre wĩtĩkio wao hinya nĩgetha makorũo mehaarĩirie kũrũmĩrĩra ũtongoria wa Jesu na wa arĩa matongoragia maũndũ kĩũngano-inĩ. Ningĩ nĩ aateithirie Akristiano gũkiragĩrĩria na njĩra ya gũkorũo na mawoni marĩa magĩrĩire megiĩ magerio, na makamonaga marĩ mweke wa kũmenyerio nĩ Ithe witũ ũtwendete. Rekei o na ithuĩ tũrũmagĩrĩre motaaro macio maatongoririo nĩ roho wa Ngai. Tweka ũguo nĩ tũkũhota gũkirĩrĩria tũrĩ ehokeku nginya mũthia.—Ahib. 3:14. w24.09 13 ¶17, 19

Kũringana na Bibilia, ũkũũri nĩ thogora ũrĩa warĩhirũo nĩguo mehia mahumbĩrũo na andũ maiguithanio na Ngai. Nĩ ũndũ wa ũkũũri, Jehova arĩ na gĩtũmi gĩa gũcokia kĩrĩa Adamu aateire. Na njĩra ĩrĩkũ? Ririkana atĩ Adamu na Hawa nĩ maateire muoyo mũkinyanĩru o hamwe na mweke wa gũtũũra tene na tene. Kwoguo thogora wa ũkũũri wabatiĩ gũkorũo ũiganaine na kĩrĩa maateire. (1 Tim. 2:6) Ũkũũri ũcio wabatiĩ kũrutwo nĩ mũndũ (1) mũkinyanĩru; (2) ũngĩahotire gũtũũra tene na tene gũkũ thĩ; na (3) wehaarĩirie kũruta muoyo wake ũrĩ igongona nĩ ũndũ witũ. Reke tuone itũmi ithatũ iria ironania atĩ Jesu nĩ angĩahotire kũruta thogora wa ũkũũri. (1) Aarĩ mũkinyanĩru na “ndaigana kwĩhia.” (1 Pet. 2:22) (2) Nĩ ũndũ wa ũguo, nĩ angĩahotire gũtũũra tene na tene gũkũ thĩ. (3) Nĩ eehaarĩirie gũkua nĩguo arute muoyo wake nĩ ũndũ witũ.—Ahib. 10:9. w25.02 4-5 ¶11-12

Jehova nĩ akwendete na nĩ endaga ũkorũo thĩinĩ wa famĩlĩ yake. Jesu eerire arutwo amwe ake ũũ: “Mũngĩrĩ na wĩtĩkio ũigana mbegũ ya karatarĩ, no mũhote kwĩra kĩrĩma gĩkĩ, ‘Ehera haha ũthiĩ haarĩa,’ nakĩo kĩehere, na gũtirĩ ũndũ ũngĩmũrema.” (Mat. 17:20) Arutwo acio maakoretwo hamwe na Jesu kwa ihinda rĩa mĩaka mĩnini, na kwoguo nĩ maabataraga kuongerera wĩtĩkio wao. No Jesu nĩ aamaheire ũũma atĩ mangĩakũririe wĩtĩkio mũiganu, Jehova nĩ angĩamateithirie gũtooria mĩhĩnga nginya ĩrĩa ĩigana kĩrĩma. Na o nawe Jehova nĩ arĩgũteithagia gwĩka ũguo. Angĩkorũo harĩ na mĩhĩnga ĩrakũgirĩrĩria kũbatithio, oya makinya marĩa marabatarania ũtekũmaĩrĩria. Wĩyamũrĩre Jehova na ũbatithio. Rĩu nĩrĩo itua rĩrĩa rĩega biũ ũngĩtua! w25.03 7 ¶18-20

No tũhote gũtooria magerio tũngĩririkanaga atĩ Ngai ũrĩa ũtũũraga muoyo nĩ ehaarĩirie gũtũteithia. No twĩkĩre hinya mwĩhoko witũ harĩ Jehova na njĩra ya gwĩcũrania maũndũ marĩa aneka ihinda ihĩtũku. (Isa. 37:​17, 33-37) Ningĩ no ũrorage ũhoro ũrĩa wĩkĩragwo website-inĩ itũ ya jw.org, ũrĩa wonanagia ũrĩa Jehova ateithĩtie aarĩ na ariũ a Ithe witũ mahinda-inĩ maya. Makĩria ma ũguo, ririkanaga mahinda marĩa Jehova anagũteithia. Ndũkamake o na angĩkorũo ndũrona ta harĩ ũndũ wa magegania agwĩkĩire. Ma nĩ atĩ Jehova nĩ agwĩkĩire maũndũ maingĩ ũtũũro-inĩ waku. Nĩ akũgucĩrĩirie nĩguo ũgĩe na ũrata wa hakuhĩ hamwe nake. (Joh. 6:44) Kwoguo no ũmũũrie agũteithie kũririkana mahinda aacokirie mahoya maku, agĩkũhe ũteithio ihinda-inĩ rĩrĩa waũbataraga, kana agĩgũtiirĩrĩra ũkĩgerera ũndũ mũritũ. Gwĩcũranagia maũndũ ta macio no gũgũteithie gũkorũo na ma atĩ hingo ciothe Jehova nĩ arĩgũteithagia. w24.06 21 ¶8

No tũkorũo tũtuĩte itua rĩa kwaga gwĩka ũndũ o wothe ũngĩrakaria Jehova. No nĩ wega kũririkana atĩ tũrĩ andũ matarĩ akinyanĩru na no tũgwe magerio-inĩ na njĩra hũthũ. (Rom. 7:​21-23) O na tũterĩgĩrĩire, no twĩkore tũkĩgucĩrĩrio gwĩka ũndũ ũtagĩrĩire. No nĩgetha tũtũũre tũrĩ ehokeku harĩ Jehova na Mũrũwe, nĩ tũrabatara gwathĩkĩra ũtaaro wa Jesu wĩgiĩ gũikara twĩiguĩte nĩguo tũtikagwe magerio-inĩ. Ithuothe nĩ tũcemanagia na magerio mangĩtũma tũgwe mehia-inĩ. No o ũmwe witũ nĩ akoragwo na magerio marĩa mangĩmũtooria na njĩra hũthũ, hihi ta gwĩka mehia maritũ, kwĩingĩrania na mĩtugo ĩtarĩ mĩtheru, kana kũgucĩrĩrio nĩ mwĩcirĩrie wa thĩ. Kwa ngerekano, mũndũ ũmwe no akorũo nĩ aritũhagĩrũo kũrũa na magerio ma kwĩingĩria ngomanio-inĩ itagĩrĩire. Nake ũngĩ no akorũo nĩ agucagĩrĩrio mũno kwĩingĩria mĩtugo-inĩ ĩtarĩ mĩtheru, ta kũhaambata ciĩga ciake cia ũciari nĩguo ahingie merirĩria ma ngomanio, kana kwĩrorera ponografĩ. Ũngĩ nake no akorũo nĩ ahiũranagia na thĩna wa gwĩtigĩra andũ, kũnyitĩrĩra mũno mawoni make, kũhiũha kũrakara, kana ũndũ ũngĩ. w24.07 14 ¶3; 15 ¶5

Ta wĩcirie ũrĩa kũngĩthiĩ athuri a kĩũngano mangĩaga gũcokia mũndũ kĩũngano-inĩ thutha wa kwĩrira, kana aarĩ na ariũ a Ithe witũ mage kũmuonia wendo thutha wa gũcoka. Mũndũ ũcio no atoorio nĩ “kĩeha kĩingĩ.” Ũndũ ũcio no ũtũme one ta atangĩtĩkĩrĩka rĩngĩ kĩũngano-inĩ. O na hihi no akue ngoro aremererũo nĩ gũthondeka ũrata wake na Jehova. Ũndũ ũngĩ o na mũũru makĩria nĩ atĩ, aarĩ na ariũ a Ithe witũ arĩa angĩ kĩũngano-inĩ mangĩaga kuohera mũndũ ũcio wĩrirĩte, no mathũkie ũrata wao na Jehova. Nĩkĩ? Tondũ handũ ha kwĩgerekania na Jehova na njĩra ya kuohera mũndũ ũcio, mangĩkorũo makĩĩgerekania na Shaitani ũrĩa ũtakoragwo na tha na ũcayanĩri. Na kwoguo mangĩkorũo magĩtĩkĩria Shaitani amahũthĩre kũniina mũndũ ũcio kĩĩroho.—2 Kor. 2:​10, 11; Ef. 4:27. w24.08 17 ¶7, 10-11

Jesu nĩ aaheanire arũme amwe mateithagĩrĩrie kĩũngano na njĩra ĩngĩ. Kũgerera ũtongoria wake, athuri thĩinĩ wa Jerusalemu nĩ maatũmire Paulo, Baranaba, na andũ angĩ marĩ arori arĩa magendaga. (Atũm. 11:22) Maamũrirũo nĩ ũndũ wa wĩra o ta ũrĩa warutagwo nĩ ndungata cia kĩũngano na athuri a kĩũngano, wa gwĩkĩra ciũngano hinya. (Atũm. 15:​40, 41) Arori a mũthiũrũrũko nĩ mabataraga gũthiĩ thabarĩ nyingĩ. Amwe ao nĩ mathiaga kilomita nyingĩ makiuma kĩũngano kĩmwe gũthiĩ kĩrĩa kĩngĩ. O kiumia, mũrori wa mũthiũrũrũko nĩ arutaga mĩario ĩigana ũna, agathiĩ maceera ma ũrĩithi, agatongoria mũcemanio wa mapainia, mũcemanio wa athuri a kĩũngano, na mĩcemanio ya ũtungata. Nĩ ahaaragĩria mĩario na akabanga igomano. Ningĩ nĩ arutanaga thĩinĩ wa cukuru cia mapainia, akabanga mũcemanio wa mwanya hamwe na mapainia a mũthiũrũrũko wake, na akaruta mawĩra mangĩ—o na mamwe ma hinahi—marĩa ehokeirũo nĩ wabici ya rũhonge. w24.10 21 ¶12-13

Mũnabii Jeremia nĩwe wagwetire ciugo icio iria eerirũo nĩ Jehova. Mũtũmwo Paulo nĩ aacokerire ciugo icio rĩrĩa aaugire ũũ: “Ndikaaririkana mehia mao rĩngĩ.” (Ahib. 8:12) No hihi ũguo nĩ kuuga atĩa? Thĩinĩ wa Bibilia, ti hingo ciothe kiugo “kũririkana” gĩkoragwo gĩkĩarĩrĩria ũhoro wĩgiĩ kũririkana ũndũ kana gwĩciria ũhoro waguo. Rĩmwe nĩ gĩkoragwo gĩkĩarĩrĩria ũhoro wĩgiĩ gwĩka ũndũ. Kwa ngerekano, mwĩki-naĩ ũrĩa wacuurĩtio hakuhĩ na Jesu aamwĩrire ũũ: “Jesu, ũkaandirikana rĩrĩa ũkaaingĩra thĩinĩ wa Ũthamaki waku.” (Luk. 23:​42, 43) Mwĩki-naĩ ũcio ti kwĩra eeraga Jesu atĩ ageeciria ũhoro wake hĩndĩ ĩyo. Macokio ma Jesu nĩ moonanirie atĩ angĩamũririkanire na njĩra ya kũmũriũkia. Kwoguo rĩrĩa Jehova atwĩra atĩ ndakaaririkana mehia maitũ rĩngĩ, akoragwo akĩonania atĩ ndagatuoera ikinya nĩ ũndũ wamo. Gũtirĩ hĩndĩ agaatũherithia nĩ ũndũ wa mehia arĩkĩtie gũtuohera. w25.02 10-11 ¶14-15

Ũtaũku wa ma uumanaga na kũmenya ngumo cia Jehova, muoroto wake, na maũndũ marĩa endete na marĩa athũire. Rĩrĩa ũrabatara gũtua itua, wĩyũragie ũũ: ‘Kũringana na maũndũ marĩa ndĩrutĩte megiĩ Jehova-rĩ, nĩ itua rĩrĩkũ rĩngĩmũkenia?’ (Ef. 5:17) Rĩmwe nĩgetha tũkenie Jehova, no tũbatare gũtua matua mategũkenia arata kana andũ aitũ a famĩlĩ. Kwa ngerekano, aciari amwe no matindĩkĩrĩrie mũirĩtu wao ahikio nĩ mũndũ wĩ na mbeca kana ũngĩhota kũmaracĩria mbeca nyingĩ, o na angĩkorũo mũndũ ũcio ndarĩ na hinya kĩĩroho. Ma nĩ atĩ ti ũũru aciari kwĩrĩgĩrĩra mũirĩtu wao akorũo akĩrũmbũiyio wega, no nĩ wega kwĩyũria kana mũndũ ũcio nĩ arĩhotaga kũmũteithia kĩĩroho. Hihi mawoni ma Jehova nĩ marĩkũ ũndũ-inĩ ũcio? No tuone macokio thĩinĩ wa Mathayo 6:33. Rĩandĩko rĩu rĩkĩraga Akristiano ngoro ‘macaragie Ũthamaki wa Ngai mbere.’ O na gũtuĩka nĩ tũtĩĩte aciari aitũ o hamwe na andũ a itũũra ritũ, muoroto witũ mũnene ũbatiĩ gũkorũo ũrĩ gũtua itua rĩgũkenia Jehova. w25.01 17 ¶9-10

Nĩ tũbataraga ũteithio wa Jehova nĩguo tũthiĩ na mbere kũhunjia na kĩyo nginya rĩrĩa tũracemania na ũkararia. (Kũg. 12:17) Ũngĩkorũo na ma atĩa atĩ Jehova nĩ arĩgũteithagia? Ta wĩcirie ihoya rĩa Jesu rĩrĩa rĩrĩ thĩinĩ wa Johana mũrango wa 17. Jesu eerire Jehova agitagĩre atũmwo ake, na Jehova nĩ aacokirie ihoya rĩu. Ibuku rĩa Atũmwo nĩ rĩonanagia ũrĩa Jehova aateithirie atũmwo kũhunjia na kĩyo o na makĩnyariragwo. Ihoya-inĩ rĩu, Jesu nĩ eerire Jehova agitĩre nginya arĩa mangĩagĩire na wĩtĩkio thutha wa kũigua ndũmĩrĩri ya atũmwo. Kwoguo o nawe Jehova nĩ arĩkũgitagĩra. Na tondũ Jehova ndatigĩte gũcokia ihoya rĩu rĩa Jesu, nĩ arĩgũteithagia o ta ũrĩa aateithagia atũmwo. (Joh. 17:​11, 15, 20) O ũrĩa mũthia ũrakuhĩrĩria, no ũkorũo ũrĩ ũndũ mũritũ kũhunjia ũhoro ũrĩa mwega, ĩndĩ nĩ tũrĩamũkagĩra ũteithio ũrĩa wothe tũrabatara.—Luk. 21:​12-15. w25.03 17-18 ¶13-14

Andũ a Jehova nĩ ‘managĩrĩra macanjamũkĩte’ nĩ ũndũ wa ngoro ciao kũiyũrũo nĩ ngatho harĩ Jehova. Tũkoragwo na ‘ngoro ĩrĩ na gĩkeno’ nĩ ũndũ wa kũmenya ma cia gwĩkĩra ngoro na ciĩranĩro cia Bibilia, na gũkorũo na kĩĩrĩgĩrĩro tondũ wa igongona rĩa ũkũũri rĩa Kristo. Kwarĩrĩria maũndũ macio nĩ gũtũmaga tũkene mũno. (Thab. 34:8; 133:​1-3) Wendo na ũrũmwe nĩcio ngumo iria nene andũ a Jehova monanagia thĩinĩ wa paradiso ya kĩĩroho. Ũrĩa ngumo icio ituohithanagia nĩ gũtũteithagia kuona ũrĩa ũtũũro ũgaakorũo ũhaana thĩinĩ wa thĩ njerũ, kũrĩa ndungata cia Jehova igaakenera wendo na ũrũmwe na njĩra nene gũkĩra mahinda-inĩ maya. (Kol. 3:14) Mũndũ wothe ũngĩenda gũkorũo na gĩkeno kĩa ma na kũiganĩra, arabatara gũkorũo thĩinĩ wa paradiso ya kĩĩroho. Gũtekũmakania ũrĩa thĩ ĩno yonaga andũ a Jehova, makoragwo na rĩĩtwa rĩega na Jehova o hamwe na arĩa othe mamũthathayagia.—Isa. 65:15. w24.04 21 ¶7-8

Twagĩrĩirũo kũrũmbũyania atĩa na Akristiano arĩa mangĩenda kũingĩra kĩhiko-inĩ? Ũndũ ũmwe nĩ kũrora ciugo iria tũraria. (Ef. 4:29) No twĩyũrie ũũ: ‘Hihi nĩ njaragia mĩario ya itherũ ĩngĩtuurithia arĩa mangĩenda kũingĩra kĩhiko-inĩ? Rĩrĩa ndona mũrũ na mwarĩ wa Ithe witũ matarĩ kĩhiko-inĩ makĩaranĩria-rĩ, hihi nĩ ndĩihũragĩria atĩ me na ndũgũ?’ (1 Tim. 5:13) Ningĩ tũtiagĩrĩirũo gũtũma Akristiano arĩa matarĩ kĩhiko-inĩ meigue ta me na gathĩna atĩ tondũ matirĩ kĩhiko-inĩ. Na githĩ ũndũ ũrĩa mwega ti gũcaria mĩeke ya kũgaathĩrĩria Akristiano arĩa matarĩ kĩhiko-inĩ? Ĩ ũngĩona ta mũrũ wa Ithe witũ ngʼania maganĩrĩirũo na mwarĩ wa Ithe witũ mũna? Bibilia ĩtwĩraga twĩciragie ũhoro wa mawoni ma andũ arĩa angĩ. (Rom. 15:2) Akristiano aingĩ matarĩ kĩhiko-inĩ matiendaga gũcarĩrio mũndũ, na nĩ twagĩrĩirũo gũtĩa wendi wao. (2 Thes. 3:11) Angĩ nao no mende gũteithĩrĩrio, ĩndĩ tũtiagĩrĩirũo gwĩka ũguo tiga akorirũo nĩ matũhoete ũteithio.—Thim. 3:27. w24.05 24-25 ¶14-15

Tũratũũra ihinda-inĩ tũracemania na moritũ maingĩ materĩgĩrĩirũo, mamwe nginya mangĩcenjia ũtũũro witũ biũ. No nĩ tũcokagia ngatho tondũ no tũhoe Jehova atũteithie. Kwĩyonera ũteithio wake nĩ gũtũmaga tũkorũo na ma atĩ “Jehova arĩ muoyo!” (Thab. 18:46) Thutha wa Daudi kuuga ciugo icio, eetire Ngai “Rwaro Rwakwa rwa Ihiga.” Nĩ kĩĩ gĩatũmire aringithanie Jehova na rwaro rwa ihiga, kĩndũ gĩtarĩ muoyo? Bibilia ĩhũthagĩra ciugo “rwaro rwa ihiga” gũtũteithia gũtaũkĩrũo wega nĩ ngumo iria Jehova akoragwo nacio. Kaingĩ ciugo icio cionekaga mĩhari-inĩ ĩrĩa ĩrarĩrĩria ndungata cia Jehova ikĩgooca Ngai nĩ ũndũ wa ngumo ciake cia magegania. Jehova etĩtwo “Rwaro rwa Ihiga” riita rĩa mbere thĩinĩ wa Gũcokerithia Maathani 32:4. Hana akĩhoya aaugire atĩ “gũtirĩ rwaro rwa ihiga rũtariĩ ta Ngai witũ.” (1 Sam. 2:2) Nake Habakuku eetire Jehova “Rwaro Rwakwa rwa Ihiga.” (Hab. 1:12) Ningĩ mwandĩki wa Thaburi ya 73 eetire Ngai “rwaro rwa ihiga rwa ngoro yakwa.” (Thab. 73:26) O na Jehova we mwene nĩ eĩtĩte rwaro rwa ihiga.—Isa. 44:8. w24.06 26 ¶1, 3

Athamaki a Isiraeli arĩa maakenagia Jehova, maamũthathayagia na ngoro yothe. Bibilia ĩkĩaria ũhoro wĩgiĩ Josia yugaga: “Gũtirĩ mũthamaki ũngĩ wahaanaga take mbere yake, wacokereire Jehova na ngoro yake yothe.” (2 Ath. 23:25) Ĩ nake Suleimani ũrĩa wacokire gwĩka maũndũ moru thutha-inĩ? Bibilia yugaga “ngoro yake ndĩeheanĩte biũ harĩ Jehova.” (1 Ath. 11:4) Na ũhoro-inĩ wĩgiĩ Mũthamaki Abijamu, ũrĩa o nake ũtaarĩ mwĩhokeku, Maandĩko matwĩraga atĩ “ngoro yake ndĩeheanĩte biũ harĩ Jehova.” (1 Ath. 15:3) Kaingĩ Bibilia ĩhũthagĩra kiugo “ngoro” gũtaarĩria ũrĩa mũndũ atariĩ na thĩinĩ, na ũndũ ũcio ũhutĩtie merirĩria, meciria, mawoni, mwerekera, ũhoti, wendi, na mĩoroto yake. No hihi gũtungatĩra Jehova na ngoro yothe nĩ kuuga atĩa? Mũndũ wĩheanĩte na ngoro yothe ndathathayagia Jehova taarĩ o mũtugo tu. Handũ ha ũguo, atindĩkagwo nĩ wendo na wĩrutĩri wake harĩ Jehova ũtũũro-inĩ wake wothe. w24.07 21 ¶4-5

Jehova nĩ ahũthĩrĩte ngerekano gũtaarĩria ũrĩa ahuuraga mehia maitũ. Augĩte ũũ: “Nĩ ngaahuura mahĩtia maku mahaane ta mahumbĩrĩtwo nĩ itu o na mehia maku mahaane ta mahumbĩrĩtwo nĩ itu rĩirũ.” (Isa. 44:22) Rĩrĩa Jehova atuohera, nĩ ta ahumbagĩra mehia maitũ na itu rĩirũ ũndũ matangĩoneka rĩngĩ. Ngerekano icio iratũruta atĩa? Rĩrĩa Jehova atuohera mehia, tũtibatiĩ kũigua ta tũgũtũũra tũrĩ na kĩrooro kĩa mehia macio ũtũũro-inĩ witũ wothe. Kũgerera thakame ya Jesu Kristo, nĩ twehereirio mathiirĩ kana mehia maitũ biũ, na rekondi cia mathiirĩ macio igathario ũndũ itangĩoneka rĩngĩ. Ũguo nĩguo Jehova atuohagĩra biũ rĩrĩa twerira mehia maitũ. Ningĩ wohanĩri ũcio wa Jehova nĩ ũtũteithagia gũkorũo na ũrata wa hakuhĩ hamwe nake na ũgatũteithia kwaga kwĩhũũra mũno nĩ ũndũ wa mehia maitũ. w25.02 10 ¶11-14

Jehova erĩgagĩrĩra kamĩtĩ ya athuri ĩtigĩrĩre atĩ kĩũngano nĩ kĩaigwo kĩrĩ gĩtheru. (1 Kor. 5:7) No ningĩ athuri acio nĩ merutanagĩria ũrĩa wothe mangĩhota gũteithia mũndũ ũrĩa wĩhĩtie erire. Kwoguo athuri mekaga ũguo marĩ na mwerekera mwega, makĩhoka atĩ mũndũ ũcio nĩ egũcenjia. Nĩkĩ? Tondũ nĩ merutanagĩria kwĩgerekania na Jehova, o we ũrĩ “wendo muororo mũno na . . . mũigua tha.” (Jak. 5:11) Mũtũmwo Johana nĩ oonanirie mwerekera ta ũcio rĩrĩa aaugire ũũ: “Twana twakwa, ndĩramwandĩkĩra maũndũ maya nĩgetha mũtikehie. No rĩrĩ, mũndũ angĩhia, tũrĩ na mũteithia ũrĩ hamwe na Ithe witũ, nĩwe Jesu Kristo, ũrĩa mũthingu.” (1 Joh. 2:1) Ũndũ wa kĩeha nĩ atĩ Akristiano amwe nĩ magaga kwĩrira. Kũngĩthiĩ ũguo, no mũhaka meherio kĩũngano-inĩ. w24.08 25 ¶19-20

Wĩtheme kwĩringithanagia na arĩa angĩ. Nĩkĩ? Tondũ o na Jehova ndatũringithanagia. (Gal. 6:4) Kwa ngerekano-rĩ, Mariamu nĩ aaheire Jesu kĩheo kĩa goro kĩa maguta manungi wega. (Joh. 12:​3-5) Ngũrani nake, mũtumia ũmwe wa ndigwa mũthĩni aahothire hekarũ-inĩ tũthendi twĩrĩ twa thogora mũnini mũno. (Luk. 21:​1-4) Ĩndĩ Jesu oonire iheo icio cierĩ ikĩonania atĩ maarĩ na wĩtĩkio mũnene. O na Ithe, Jehova, nĩ akenagio mũno nĩ ũndũ o wothe wĩkaga ũgĩtindĩkwo nĩ wendo na wĩyamũrĩri waku harĩ we, o na ũngĩoneka ũrĩ mũnini mũno. Ithuothe nĩ tũkoragwo na nganja rĩmwe na rĩmwe. No Kiugo kĩa Ngai Bibilia no gĩtũteithie kũniina nganja icio. Kwoguo wĩrutanĩrie gũcaria macokio ma ciũria iria ũngĩkorũo nacio. Korũo na ma atĩ Jehova nĩ akũĩ wee ũrĩ mũndũ kĩũmbe. Nĩ akenagio nĩ maũndũ marĩa wĩimĩte nĩguo ũmũtungatĩre na ndarĩ hĩndĩ angĩaga gũkũrathima. Jehova nĩ endete ndungata ciake ciothe njĩhokeku na nĩ acirũmbũyagia. w24.10 25 ¶3; 29 ¶17-18