Bibilia nĩ ĩtwĩraga ũhoro wa andũ maarĩ athingu, no thutha-inĩ magĩtiganĩria ũthingu wao. Ũmwe wao nĩ Mũthamaki Suleimani. Nĩ aarutĩtwo wega njĩra cia Ngai, na Jehova akĩmũrathima na njĩra nene, no thutha-inĩ akĩambĩrĩria gũthathaiya ngai cia maheeni. Ũndũ ũcio nĩ warakaririe Jehova mũno, na ũgĩtũma rũrĩrĩ ruothe rwa Isiraeli rũgĩe na maumĩrĩro moru kwa ihinda rĩa mĩaka mĩingĩ nĩ ũndũ wa mehia macio ma Suleimani. Rĩrĩa Suleimani aakuire, Bibilia yugaga atĩ aahurũkirio “hamwe na maithe make ma tene,” ũguo nĩ kuuga nĩ hamwe na arũme ehokeku ta Mũthamaki Daudi. (1 Ath. 11:​5-9, 43; 2 Ath. 23:13) No hihi gũkorũo atĩ Suleimani aathikirũo hamwe na andũ ta acio nĩ kuuga atĩ no nginya akaariũkio? Bibilia ndiugĩte. Ũriũkio nĩ kĩheo kuuma kũrĩ Ngai witũ ũrĩ wendo, na akaariũkia andũ arĩa endaga kũhe mweke wa kũmũtungatĩra tene na tene. (Ayub. 14:​13, 14; Joh. 6:44) Hihi Suleimani nĩ akaaheo mweke ũcio? Ithuĩ tũtiũĩ, Jehova nĩwe ũĩ. No nĩ tũĩ Jehova ageeka ũndũ ũrĩa wagĩrĩire. w24.05 4 ¶9

Rĩrĩa tweyamũrĩra Jehova, tũtuĩkaga ageni hema-inĩ yake ya mũhaano. Nĩ tũkenagĩra irio nyingĩ cia kĩĩroho, na ũrata mwega hamwe na arĩa angĩ manyitĩtwo ũgeni nĩ Jehova. Hema yake ya mũhaano ndĩkoragwo o handũ hamwe tu. Hema ĩyo ĩkoragwo kũrĩa guothe athathaiya ehokeku a Jehova mangĩkorũo marĩ. (Kũg. 21:3) Ĩ nao athathaiya ehokeku a Jehova arĩa makuĩte? Hihi no tuuge atĩ o nao no ageni hema-inĩ ya Jehova? Ĩĩ. Tũngiuga ũguo nĩkĩ? Tondũ marĩ muoyo kĩririkano-inĩ kĩa Jehova. Jesu aaugire ũũ: “Ha ũhoro wa kũriũkio kwa arĩa akuũ, o na Musa nĩ aaũmenyithanirie ũhoro-inĩ wĩgiĩ kĩhinga kĩrĩa kĩa mĩigua, rĩrĩa eetire Jehova ‘Ngai wa Iburahimu na Ngai wa Isaaka na Ngai wa Jakubu.’ We ti Ngai wa arĩa makuĩte, no nĩ wa arĩa marĩ muoyo, nĩ gũkorũo harĩ we othe marĩ muoyo.”—Luk. 20:​37, 38. w24.06 3 ¶6-7

Zadoku aathiĩte Hebironi akuuĩte matharaita ehotorete kũrũa. (1 Maũ. 12:38) Nĩ eehaarĩirie kũrũmĩrĩra Daudi mbaara-inĩ na kũrũĩrĩra Aisiraeli harĩ thũ ciao. O na gũtuĩka no kũhoteke Zadoku aarĩ njamba ya ita ĩtarĩ na ũmenyeru, nĩ aarĩ na ũcamba. Hihi Zadoku aarutire kũ ũmĩrĩru ta ũcio na aarĩ mũthĩnjĩri-Ngai? Nĩ aathiũrũrũkĩirio nĩ arũme maarĩ na hinya na ũmĩrĩru. Hatarĩ nganja nĩ eerutĩte kuumana na kĩonereria kĩao. Kwa ngerekano, kĩonereria kĩa Daudi gĩa ‘gũtongoria Isiraeli mbaara-inĩ’ arĩ na ũcamba nĩ gĩatindĩkaga Aisiraeli othe kũmũnyita mbaru na ngoro yothe. (1 Maũ. 11:​1, 2) Hingo ciothe Daudi eehokaga Jehova amũteithie kũngʼethanĩra na thũ ciake. (Thab. 138:3) Ningĩ Zadoku nĩ eerutire kũgĩa na ũmĩrĩru kuumana na arũme angĩ mooyaine, ta Jehoiada na mũrũwe Benaia ũrĩa warĩ njamba ya ita, o hamwe na anene angĩ 22 a mĩhĩrĩga arĩa maanyitaga Daudi mbaru.—1 Maũ. 11:​22-25; 12:​26-28. w24.07 3 ¶5-6

Saulu wa Tariso nĩ aanyaririre arũmĩrĩri a Jesu na njĩra nene. O na no kũhoteke Akristiano aingĩ moonaga ta atangĩĩrira na acenjie. No Jesu ndaarĩ na mawoni ta macio ma andũ. Jesu marĩ na Ithe nĩ moonaga ngumo njega iria Saulu aarĩ nacio. Jesu aaugire ũũ: “Mũndũ ũcio nĩ kĩndũ kĩrĩa ndĩthuurĩire.” (Atũm. 9:15) O na Jesu aahũthĩrire kĩama gũteithia Saulu nĩguo akinyĩrĩre kwĩrira. (Atũm. 7:58–8:3; 9:​1-9, 17-20) Thutha wa gũtuĩka Mũkristiano, Saulu—ũrĩa wacokire gwĩtwo mũtũmwo Paulo—nĩ aacokagia ngatho kaingĩ nĩ ũndũ wa ũrĩa aaiguĩrĩirũo tha na akĩonio ũtugi mũnene. (1 Tim. 1:​12-15) Kũrĩ hĩndĩ Paulo aaiguire ũhoro wĩgiĩ mũndũ warĩ kĩũngano-inĩ gĩa Korintho weingĩrĩtie ngomanio-inĩ itagĩrĩire. Hihi eekire atĩa? Aahiũranirie na ũndũ ũcio na njĩra ĩtũrutaga ũrĩa Jehova arũnganaga na njĩra ya wendo, na ũrĩa arĩ ũndũ wa bata kuonania tha. w24.08 13 ¶15-16

Kwa ihinda rĩa mĩaka mĩingĩ, Jehova nĩ aathiĩte aguũrĩtie o kahora ũrĩa andũ mangĩka nĩguo mamũkuhĩrĩrie. Habili, mũrũ wa kerĩ wa Adamu na Hawa, nĩwe warĩ wa mbere kũgĩa na wĩtĩkio harĩ Jehova thutha wa ũremi ũrĩa waambĩrĩirio mũgũnda-inĩ wa Edeni. Habili nĩ aarutĩire Jehova igongona tondũ nĩ aamwendete na nĩ eendaga kũmũkenia na kũmũkuhĩrĩria. Tondũ Habili aarĩ mũrĩithi, ooire tũgondu tũmwe kuuma rũũru-inĩ rwake na agĩtũthĩnja agĩtũruta tũrĩ igongona harĩ Jehova. Hihi Jehova eekire atĩa? Nĩ “eetĩkĩrire Habili na igongona rĩake.” (Kĩam. 4:4) Ningĩ Jehova nĩ eetĩkĩrire magongona ta macio marĩa maarutagwo nĩ andũ ta Nuhu, arĩa maamwendete na makamwĩhoka. (Kĩam. 8:​20, 21) Na njĩra ya gwĩtĩkĩra magongona ta macio, Jehova oonanirie atĩ andũ matarĩ akinyanĩru no metĩkĩrĩke harĩ we na mamũkuhĩrĩrie. w24.08 3 ¶5-6

Wagi wa kĩhooto no ũtũme tũtangĩke na tũigue tũtuurithĩtio mũno. (Koh. 7:7) O na ndungata njĩhokeku cia tene ta Ayubu na Habakuku nĩ ciaiguaga ũguo. (Ayub. 6:​2, 3; Hab. 1:​1-3) O na gũtuĩka nĩ ũndũ wa ndũire kũigua ũguo, nĩ tũbatiĩ kwĩmenyerera nĩguo tũtikahiũranie na wagi wa kĩhooto na njĩra ĩtarĩ ya ũũgĩ na tũthũkie maũndũ makĩria. Rĩrĩa andũ arĩa mekaga maũndũ matarĩ ma kĩhooto moneka ta mataraherithio, no twambĩrĩrie gwĩkĩrĩra nganja ũguni wa gwĩka maũndũ marĩa magĩrĩire. Rĩrĩa mwandĩki ũmwe wa Thaburi oonire ta andũ arĩa aganu maragaacĩra o na makĩnyariraga arĩa athingu, aaugire ũũ: “Acio nĩo andũ arĩa aganu, arĩa monaga maũndũ mega hĩndĩ ciothe.” (Thab. 73:12) Ningĩ nĩ aatangĩkaga mũno nĩ ũndũ wa wagi wa kĩhooto ũrĩa eeyonagĩra, ũũ atĩ aarĩ hakuhĩ gwĩkĩrĩra nganja ũguni wa gũtungatĩra Jehova. Aaugire ũũ: “Rĩrĩa ndageririe gũtaũkĩrũo nĩ ũndũ ũcio, ndaiguaga ũgĩthumbũra.”—Thab. 73:​14, 16. w24.11 3 ¶5-7

Tũheaga Jehova riri tondũ nĩ tũmũtĩĩte mũno. Twĩ na itũmi nyingĩ cia kũmũtĩa. Kwa ngerekano, Jehova nĩwe mwene hinya wothe; hinya wake ndũrĩ hĩndĩ ũngĩthira. (Thab. 96:​4-7) Na ũũgĩ wake mũingĩ nĩ wonekaga kũgerera indo iria ombĩte. Nĩwe ũtũheete muoyo na kĩrĩa gĩothe tũbataraga nĩguo tũtũũre. (Kũg. 4:11) Ningĩ Jehova nĩ mwĩhokeku. (Kũg. 15:4) Ũndũ wothe ekaga nĩ ũgaacagĩra, na hingo ciothe nĩ ahingagia ciĩranĩro ciake. (Josh. 23:14) Nĩkĩo mũnabii Jeremia aaugire ũũ ũhoro-inĩ wĩgiĩ Jehova: “Gatagatĩ-inĩ ka andũ arĩa othe ogĩ a ndũrĩrĩ na gatagatĩ-inĩ ka mothamaki mao mothe, gũtirĩ o na ũmwe ũhaana tawe.” (Jer. 10:​6, 7) Kwoguo twĩ na itũmi njega cia gũtĩa Ithe witũ wa igũrũ. No makĩria ma kũhe Jehova gĩtĩo, nĩ tũmwendete mũno, na ũcio nĩguo ũndũ ũrĩa mũnene ũtũtindĩkaga kũmũhe riri. w25.01 3 ¶5-6

Thũ cia Jehova nĩ igeragia kũmenereria maũndũ mega marĩa ithondeka rĩake rĩkaga. Kwa ngerekano, Bibilia nĩ ĩtũrutĩte atĩ Jehova erĩgagĩrĩra athathaiya ake makorũo marĩ atheru kĩĩmwĩrĩ, kĩĩmĩtugo, na kĩĩroho. Augĩte atĩ mũndũ wothe wĩingĩranagia na mĩtugo ĩtarĩ mĩtheru na akaga kwĩrira agĩrĩire kweherio kĩũngano-inĩ. (1 Kor. 5:​11, 12; 6:​9, 10) Nĩ twathĩkagĩra ũtongoria ũcio wa Kĩĩmandĩko. Ũndũ ũcio ũtũmaga akararia aitũ mauge atĩ tũtiendete andũ, tũtirĩ tha, na atĩ nĩ tũrĩ mũthutũkanio. Nĩ twagĩrĩirũo kũmenya nũũ ũkoragwo agĩtũũkĩrĩra na njĩra ĩyo. Shaitani nĩwe kĩhumo kĩa maheeni marĩa matheremagio megiĩ ithondeka. Bibilia yugaga nĩwe “ithe wa maheeni.” (Joh. 8:44; Kĩam. 3:​1-5) Kwoguo no twĩrĩgĩrĩre Shaitani ahũthĩre thũ citũ gũtheremia maheeni megiĩ ithondeka rĩa Jehova. w24.04 10 ¶13-14

O na thutha wa thĩna ũrĩa mũnene kwambĩrĩria, no kũhoteke andũ amwe arĩa makoona atĩ “Babuloni Ũrĩa Mũnene” nĩ anangwo, nĩ makaaririkana atĩ kwa ihinda iraihu Aira a Jehova nĩ maaugaga atĩ ũndũ ũcio nĩ ũngĩkahaanĩka. Hihi andũ amwe arĩa makoona ũndũ ũcio ũgĩkĩka nĩ magaacenjia mwerekera wao? (Kũg. 17:5) Kũngĩgaathiĩ ũguo, ũndũ ũcio ũgaakorũo ũhaanaine na ũrĩa wekĩkire Misiri matukũ-inĩ ma Musa. No tũririkane atĩ hĩndĩ ĩyo kwarĩ na ‘andũ aingĩ matukanĩte’ maathiire hamwe na Aisiraeli makiuma Misiri. No kũhoteke amwe ao maakũririe wĩtĩkio thutha wa kuona Mahũũra Marĩa Ikũmi Musa aarĩtie ũhoro wamo makĩhinga. (Tham. 12:38) Ũndũ ta ũcio ũngĩkahaanĩka thutha wa Babuloni Ũrĩa Mũnene kũniinwo-rĩ, hihi nĩ tũkaigua ũũru kuona atĩ andũ amwe moka ithondeka-inĩ ndagĩka ya mũthia mũico ũtanakinya? Aca tũtibatiĩ kũigua ũũru! Handũ ha ũguo tũbatiĩ gũkegerekania na Ithe witũ wa igũrũ, o we “Ngai mũigua tha na mũcayanĩri, ndahiũhaga kũrakara na nĩ aiyũirũo nĩ wendo mwĩhokeku na ũhoro wa ma.”—Tham. 34:6. w24.05 11 ¶12-13

Kũngĩthiĩ atĩa tũngĩtiganĩria “gĩthimi gĩa ciugo iria ciagĩrĩire”? Kwa ngerekano, karine-inĩ ya mbere nĩ kwarĩ na mũhuhu watheremaga gatagatĩ-inĩ ka Akristiano amwe atĩ mũthenya wa Jehova nĩ warĩkĩtie gũkinya. O na no kũhoteke kwarĩ na marũa maaugaga ũguo, marĩa meerĩkanaga atĩ maandĩkĩtwo nĩ mũtũmwo Paulo. Handũ ha gũthuthuria ũhoro ũcio wega, Akristiano amwe a Thesalonike nĩ meetĩkirie mũhuhu ũcio, na o na makĩambĩrĩria kũũtheremia. No matingĩaheenekete korũo nĩ maaririkanire maũndũ marĩa Paulo aamarutĩte rĩrĩa aarĩ hamwe nao. (2 Thes. 2:​1-5) Paulo nĩ eerĩte Akristiano acio matigetĩkagie ũndũ o wothe maigua. Na nĩgetha amateithie matikanahĩngĩcwo, Paulo aarĩkĩrĩirie marũa ma kerĩ kũrĩ Athesalonike na ciugo ici: “Ici nĩ ngeithi ciakwa, niĩ Paulo, nyandĩkĩte na guoko gwakwa mwene, na nĩ rũũri marũa-inĩ makwa mothe; ũguo nĩguo nyandĩkaga.”—2 Thes. 3:17. w24.07 11-12 ¶13-14

Akristiano Ayahudi nĩ mangĩabatarire gũkirĩrĩria magerio nĩ ũndũ wa ũrĩa maũndũ maathiaga mathũkĩte kũu Judea. O na gũtuĩka mbere ĩyo Akristiano amwe Ahibirania nĩ maanyarirĩtwo na njĩra nene, aingĩ ao maatuĩkĩte Akristiano ihinda-inĩ rĩrĩa kwarĩ na thayũ. No mũtũmwo Paulo aaugire atĩ o na gũtuĩka nĩ maakirĩrĩirie magerio maritũ, matiakinyĩte kũnyamarĩka nginya gĩkuũ ta Jesu. (Ahib. 12:4) O na kũrĩ ũguo, nĩ ũndũ wa ũrĩa Ũkristiano wathiaga ũtheremete, akararia nĩ meehĩrĩirie kũrakara na kũmokĩrĩra. Mĩaka ĩigana ũna Paulo atanandĩka ibuku rĩa Ahibirania, Ayahudi makĩria ma 40 nĩ meeyohire “na kĩrumi, makiuga matikũrĩa kana manyue matoragĩte Paulo.” (Atũm. 22:22; 23:​12-14) O na kũrĩ na ũkararia na rũthũro rũu rwa kĩĩndini, Akristiano acio no maabataraga gũcemania hamwe nĩ ũndũ wa ũthathaiya, kũhunjia ũhoro ũrĩa mwega, na gũthiĩ na mbere gwĩkĩra wĩtĩkio wao hinya. w24.09 12 ¶15

Johana aarĩ mũtũmwo wendetwo mũno nĩ Jesu Kristo. (Mat. 10:2) Nĩ aanyitanĩire na Jesu ũtungata-inĩ wake wothe, akĩona akĩringa ciama, na agĩtiirĩrĩra Jesu hĩndĩ ya moritũ. Aarĩ ho rĩrĩa Jesu ooragirũo, na akĩmuona thutha wa kũriũkio. Ningĩ Johana nĩ eeyoneire ũrĩa kĩũngano gĩa Gĩkristiano gĩathiire gĩkũrĩte, nginya ũhoro mwega “[ũkĩhunjio] kũrĩ ũũmbi wothe mũhuro wa riũa.” (Kol. 1:23) Johana arĩ mũkũrũ, nĩ aagĩire na mweke wa kwandĩka mabuku ma Bibilia. Nĩ aandĩkire maũndũ ma gũcanjamũra megiĩ “ũguũrio wa Jesu Kristo.” (Kũg. 1:1) Ningĩ nĩ aandĩkire ibuku rĩmwe rĩa Injiri rĩrĩa rĩtanĩtio na rĩĩtwa rĩake, na akĩandĩka marũa matatũ. Marũa ma gatatũ aandĩkagĩra Mũkristiano wetagwo Gayo, ũrĩa Johana oonaga atariĩ ta mwana wake wa kĩĩroho. (3 Joh. 1) Maũndũ marĩa mũtũmwo ũcio aandĩkire nĩ makoretwo magĩkĩra ngoro arũmĩrĩri othe a Jesu nginya mahinda-inĩ maya. w24.11 12 ¶15-16

Mũthuri wendete mũtumia wake amuonaga arĩ wa bata. Amuonaga arĩ kĩheo kĩa goro kuuma kũrĩ Jehova. (Thim. 18:22; 31:10) Ũndũ ũcio nĩ ũtũmaga arũmbũyanie na mũtumia wake na njĩra ya ũtugi na gĩtĩo nginya maũndũ-inĩ megiĩ ngomanio. Kwoguo ndangĩtindĩkĩrĩria mũtumia wake meke ciĩko cia ngomanio iratũma mũtumia aigue ta arahũthĩrũo ũũru, ta aragĩrũo gĩtĩo, kana igatũma athumbũrũo nĩ thamiri. Ningĩ o na mũthuri nĩ abatiĩ kwĩrutanĩria gũtũũria thamiri theru maitho-inĩ ma Jehova. (Atũm. 24:16) Korũo na ma atĩ Jehova nĩ akenaga ona ũkĩĩrutanĩria kuonia mũtumia waku gĩtĩo maũndũ-inĩ mothe. Kwoguo tua itua rĩa gwĩthema gwĩkaga mũtumia waku maũndũ moru, na handũ ha ũguo ũmuonagie ũtugi, gĩtĩo, na wendo. Weka ũguo nĩ ũrĩmuonagia atĩ nĩ ũmwendete, na atĩ nĩ wonaga arĩ wa bata. Makĩria ma ũguo, rĩrĩa wonia mũtumia waku gĩtĩo, nĩ ũrĩkoragwo ũkĩgitĩra ũrata waku na Jehova.—Thab. 25:14. w25.01 13 ¶17-18

Ũndũ ũmwe ũtũmaga ndungata cia Jehova ikorũo irĩ ngũrani na andũ arĩa meĩtaga Akristiano, nĩ gũkorũo na kĩyo wĩra-inĩ wa kũhunjia. Hihi nĩ kĩĩ kĩngĩtũteithia gũtũũria kana kuongerera kĩyo wĩra-inĩ wa kũhunjia? Gũthuthuria kĩonereria kĩa Jesu no gũtũteithie gũkorũo na kĩyo wĩra-inĩ wa kũhunjia. Rĩrĩa Jesu aarĩ gũkũ thĩ, ndaanyihirie kĩyo gĩake gĩa kũhunjia, ĩndĩ aathiire o na mbere kuongerera kĩyo o ũrĩa mahinda maathiaga. Jesu akĩheana ngerekano, nĩ eeringithanirie na mũruti wĩra mũgũnda-inĩ wa mĩthabibũ, ũrĩa wahũthĩrire mĩaka ĩtatũ gũtungata mũtĩ wa mũkũyũ ĩndĩ ndwarutire maciaro. Na njĩra o ta ĩyo, Jesu aahunjĩirie Ayahudi mĩaka ĩtatũ no aingĩ ao matiamwĩtĩkirie. O na kũrĩ ũguo, o ta ũrĩa mũruti wĩra ũcio ataanogire gũtungata mũtĩ ũcio wa mũkũyũ, no taguo Jesu ataanogirio nĩ andũ arĩa aahunjagĩria kana akĩnyihia kĩyo ũtungata-inĩ. (Luk. 13:​6-9) Gũthuthuria maũndũ marĩa aarutanire na kwĩgerekania nake nĩ gũgũtũteithia gũtũũria kĩyo ũmũthĩ. w25.03 14-15 ¶1-4

Ĩ angĩkorũo nĩ harĩ mũndũ ũrona ta mũngĩaganĩrĩrũo nake? Hihi nĩ wagĩrĩirũo kũmũmenyithia o rĩo ũrĩa ũraigua? Bibilia yugaga atĩ mũndũ mũũgĩ ambaga kũgĩa na ũmenyo atanoya ikinya. Kwoguo nĩ wega kwamba kũhũthĩra ihinda gũtuĩria mũndũ ũcio na njĩra ya ũũgĩ ũtanamwĩra ũrĩa ũraigua. Hihi ũngĩtuĩria mũndũ atĩa na njĩra ya ũũgĩ? Rĩrĩa mũrĩ mĩcemanio-inĩ ya kĩũngano kana rĩrĩa andũ macemanĩtie nĩguo makenanĩre, no ũgĩe na mweke wa kuona maũndũ mangĩgũteithia kũmenya mũndũ ũcio atariĩ atĩa kĩĩroho, ngumo ciake, na mĩthiĩre yake. Tuĩria arata ake nĩa na maũndũ marĩa aragĩrĩria mũno. (Luk. 6:45) Nĩ wega kũrora kana mĩoroto yake nĩ ĩratwarana na yaku. Ningĩ no warie na athuri a kĩũngano kĩao kana Akristiano angĩ agimaru kĩĩroho arĩa mamũĩ wega. (Thim. 20:18) No ũmeere magũtaarĩrie ũrĩa oĩkaine, na mĩthiĩre yake. (Ruth 2:11) No o na ũgĩtuĩragia mũndũ ũcio, nĩ wega gwĩka ũguo na njĩra ĩronania atĩ nĩ ũramũtĩa na ndũraingĩrĩra ũtũũro wake mũno. w24.05 22 ¶7-8

Athuri a kĩũngano matihiũhaga gũtua atĩ mũndũ wĩhĩtie ndangĩĩrira. O na gũtuĩka andũ amwe no merire thutha wa gũikara thĩ riita rĩmwe na kamĩtĩ ya athuri, angĩ no mabatare kũheo ihinda makĩria. Kwoguo athuri acio no mabange gũikara thĩ makĩria ma riita rĩmwe na mũndũ ũrĩa wĩhĩtie. No kũhoteke thutha wa gũcemania na athuri rĩa mbere, Mũkristiano ũcio wĩhĩtie nĩ egwĩciria na njĩra ndikĩru igũrũ rĩgiĩ ũrĩa erũo nĩ athuri. Ũndũ ũcio no ũtũme enyihie na ahoe Jehova amuohere. (Thab. 38:18) Kwoguo magĩcemania rĩa kerĩ na kamĩtĩ ya athuri, mũndũ ũcio no akorũo arĩ na mwerekera ngũrani na ũrĩa aarĩ naguo mũcemanio-inĩ wa mbere. Athuri a kĩũngano magĩrĩirũo gũkorũo na ũcayanĩri na ũtugi nĩguo mateithie mũndũ wĩhĩtie akinyĩrĩre kwĩrira. Nĩ mahoyaga Jehova arathime kĩyo kĩao gĩa gũteithia Mũkristiano ũcio wĩhĩtie na makehoka atĩ nĩ egũcokererũo nĩ meciria na erire.—2 Tim. 2:​25, 26. w24.08 22-23 ¶12-13

Jehova ndendaga mũndũ o na ũmwe akaaniinwo. Endaga andũ arĩa mehĩtie maiguithanio nake. (2 Kor. 5:20) Nĩkĩo kuuma o tene, Jehova akoretwo akĩra andũ ake rĩngĩ na rĩngĩ merire na mamũcokerere. Athuri a kĩũngano nĩ makoragwo na mweke wa kũrutithania wĩra na Jehova rĩrĩa marerutanĩria gũteithia mũndũ wĩhĩtie nĩguo akinyĩrĩre kwĩrira. (Rom. 2:4; 1 Kor. 3:9) Ta wĩcirie gĩkeno kĩrĩa gĩkoragwo kũrĩa igũrũ rĩrĩa ehia merira! Ithe witũ wa igũrũ, Jehova, nĩ akenaga mũno rĩrĩa rĩothe ngʼondu yake yacoka kĩũngano-inĩ. Wendo witũ harĩ Jehova nĩ wongererekaga o na makĩria rĩrĩa twecũrania ũhoro wĩgiĩ ũcayanĩri wake, tha ciake, na ũtugi wake mũnene.—Luk. 1:78. w24.08 31 ¶16-17

Korũo Jesu nĩ eetĩkĩririe andũ mamũtue mũthamaki, angĩakorirũo akĩĩingĩrania na maũndũ ma ũteti ma Ayahudi arĩa hĩndĩ ĩyo maarĩ rungu rwa wathani wa Roma. Jesu ‘oorire agĩthiĩ kĩrĩma-inĩ.’ Kwoguo o na thutha wa kũhatĩkwo nĩ andũ arĩa angĩ, ndeetĩkĩrire kwĩingĩrania na maũndũ ma ũteti. Na githĩ ũcio ti ũndũ wa bata tũreruta? Ma nĩ atĩ, andũ matingĩtwĩra tũringe kĩama gĩa kũmahe irio kana gĩa kũhonania, o na kana matũtue mũthamaki wao. Ĩndĩ no matũtindĩkĩrĩrie twĩingĩranie na maũndũ ma ũteti na njĩra ya gũikĩria kura mũndũ marona ta angĩagagĩria maũndũ kana tuonanie atĩ nĩ tũramũnyita mbaru. No Jesu nĩ aatũigĩire kĩonereria kĩega tondũ nĩ aaregire kwĩingĩrania na maũndũ ma ũteti, na o na thutha-inĩ akiuga ũũ: “Ũthamaki wakwa ti wa thĩ ĩno.” (Joh. 17:14; 18:36) Tũrĩ Akristiano nĩ tũbatiĩ gũkorũo na mwĩcirĩrie ta wa Jesu na kũrũmĩrĩra kĩonereria gĩake. O take, tũnyitaga mbaru Ũthamaki wa Ngai, tũkahunjia ũhoro waguo, na tũkahoya ũũke.—Mat. 6:10. w24.12 3-4 ¶5-6

Ũkĩĩruta, wĩciragie nĩ na njĩra irĩkũ ũngĩhũthĩra maũndũ marĩa ũreruta. Kwa ngerekano, no wĩgerekanie na Jehova harĩ kuonania kĩhooto na njĩra ya kũrũmbũyania na arĩa angĩ ũtarĩ na mũthutũkanio. Ningĩ no wĩgerekanie na ũrĩa Jesu endete Ithe na andũ arĩa angĩ, na njĩra ya gũkoragwo wĩhaarĩirie kũnyamarĩka nĩ ũndũ wa rĩĩtwa rĩa Jehova na ũkeheana biũ nĩguo ũteithie Akristiano arĩa angĩ. Makĩria ma ũguo no twĩgerekanie na Jesu na njĩra ya kũhunjagĩria arĩa angĩ, nĩguo o nao makorũo na mweke wa kwamũkĩra kĩheo kĩrĩa Jehova atũheete gĩa ũkũũri. Twathiĩ na mbere kwĩruta igũrũ rĩgiĩ ũkũũri, noguo tũkwenda Jehova na Jesu makĩria. Na nĩ ũndũ ũcio, o nao nĩ megũtwenda o na makĩria. (Jak. 4:8) Kwoguo, rekei tũhũthagĩre indo ciothe iria Jehova atũheete nĩguo tũthiĩ na mbere kwĩruta igũrũ rĩgiĩ ũkũũri. w25.01 25 ¶16-17

Rĩandĩko rĩa ũmũthĩ no rĩtaũrũo ũũ: “Nĩ weheretie mehia makwa mothe kuuma maitho-inĩ maku.” Ngerekano ĩyo ĩronania atĩ Jehova aikagia mehia ma andũ arĩa merira kũraihu ũndũ atangĩcoka kũmona rĩngĩ. Ciugo icio ningĩ no itaũrũo ũũ: “Weheretie mehia makwa ngahaana ta mũndũ ũtehĩtie.” Bibilia nĩ ĩtĩtĩrithagia ũndũ ũcio ĩkĩhũthĩra ngerekano ĩngĩ ĩrĩ thĩinĩ wa Mika 7:​18, 19. Mĩhari ĩyo yonanagia atĩ Jehova aikagia mehia maitũ kũndũ kũriku iria-inĩ. Mahinda-inĩ ma tene, kĩndũ kĩngĩagũire iria-inĩ kũrĩa kũriku, gĩtiacokaga kuoneka rĩngĩ. Ngerekano icio twarĩrĩria iratũruta atĩ rĩrĩa Jehova atuohera, atweheragĩria mehia maitũ biũ ũndũ tũtabatiĩ gũthumbũka nĩmo rĩngĩ. Hatarĩ nganja, no twĩtĩkanie na ciugo ici ciaugirũo nĩ Daudi: “Gũkena nĩ arĩa moheirũo ciĩko ciao cia uuni-watho na arĩa mehia mao mahumbĩrĩtwo.” (Rom. 4:7) Ũndũ ũcio ũronania ũrĩa kuohanĩra biũ kuugĩte. w25.02 9 ¶7-8

Ũmũthĩ ũyũ thĩinĩ wa thĩ nĩ gũkoragwo na paradiso ĩrĩa ĩrĩ na andũ mareka maũndũ mega, na magakenera thayũ wa ma. Andũ arĩa marĩ thĩinĩ wa paradiso ĩyo nĩ matuĩte itua rĩa gũtũũra thĩinĩ wayo. Ningĩ nĩ mendaga andũ aingĩ o ũrĩa kũngĩhoteka o nao moke mũbango-inĩ ũcio wa mwanya. Mũbango ũcio nĩ ũrĩkũ? Nĩ paradiso ya kĩĩroho. Ũndũ wa magegania nĩ atĩ Jehova athondekete paradiso ĩyo thĩinĩ wa thĩ ĩno ya Shaitani ĩiyũire rũmena, waganu, na mogwati maingĩ. (1 Joh. 5:19; Kũg. 12:12) Ithe witũ ũtwendete nĩ onaga ũrĩa thĩ ĩno ĩthũkagia andũ, na nĩkĩo athondekete paradiso ĩyo ĩrĩ na ũgitĩri nĩguo tũgaacĩre kĩĩroho. Kiugo gĩake gĩtaaragĩria atĩ paradiso ya kĩĩroho ĩkoragwo ĩrĩ “handũ ha kũũrĩra” na “mũgũnda ũrĩ na maĩ maingĩ.” (Isa. 4:6; 58:11) Nĩ ũndũ wa irathimo cia Jehova, arĩa marĩ thĩinĩ wa paradiso ĩyo nĩ makoragwo na gĩkeno na ũgitĩri matukũ-inĩ maya maritũ ma kũrigĩrĩria.—Isa. 54:14; 2 Tim. 3:1. w24.04 20 ¶1-2

Angĩkorũo nĩ wendaga kũingĩra kĩhiko-inĩ, no nginya akorũo nĩ ũhoyaga igũrũ rĩgiĩ ũndũ ũcio. Ma nĩ atĩ, Jehova ndakoragwo eranĩire atĩ nĩ egũtũhe mũndũ wa kũhikania nake. No nĩ arũmbũyagia mabataro maitũ mothe nginya ũrĩa tũraigua ngoro-inĩ, na kwoguo no agũteithie rĩrĩa ũracaria mũndũ wa kũhikania nake. Nĩ ũndũ ũcio, thiĩ na mbere kũmũmenyithia merirĩria maku na wendi waku wa ngoro-inĩ. (Thab. 62:8) Mũhoe agũteithie gũkorũo na wetereri na ũũgĩ. (Jak. 1:5) O na ihinda iraihu rĩngĩhĩtũka ũtarĩ ũrona mũndũ wa kũhikania nake, Jehova akwĩrĩire atĩ nĩ egũthiĩ na mbere kũrũmbũiya mabataro maku ma kĩĩmwĩrĩ na ma ngoro-inĩ. (Thab. 55:22) O na kũrĩ ũguo, wĩmenyerere ndũkaige meciria maku mothe harĩ gũcaria mũndũ wa kũhikania nake. (Afil. 1:10) Gĩkeno kĩa ma kiumanaga na gũkorũo na ũrata mwega hamwe na Jehova, no ti kana ũrĩ kĩhiko-inĩ kana ndũrĩ kĩhiko-inĩ. (Mat. 5:3) Na ihinda-inĩ rĩrĩ ũtarĩ kĩhiko-inĩ, no ũkorũo ũrĩ na mweke mwega wa kwandandũra ũtungata waku. (1 Kor. 7:​32, 33) Kwoguo hũthĩra ihinda rĩrĩ wega. w24.05 21 ¶4; 22 ¶6

Mwagĩrĩirũo kũhũthĩra ihinda rĩigana atĩa mũkĩmenyana na mũndũ mũtumĩte ndũgũ nake? Kaingĩ matua ma na ihenya matikoragwo na maumĩrĩro mega. (Thim. 21:5) Kwoguo mwagĩrĩirũo gũtigĩrĩra nĩ mwagĩa na ihinda rĩiganu rĩa kũmenyana wega. No ningĩ mũtiagĩrĩirũo kũhũthĩra ihinda iraihu mũno gũkĩra rĩrĩa mũrabatara. Bibilia yugaga ũũ: “Ũndũ ũrĩa wĩrĩgĩrĩirũo ũngĩtĩrio nĩ ũtũmaga ngoro ĩrware.” (Thim. 13:12) Arĩa angĩ mangĩteithĩrĩria atĩa arĩa matumĩte ndũgũ? No tũmanyite ũgeni tũrĩanĩre hamwe nao, twĩke ũthathaiya wa famĩlĩ hamwe, kana tũthiĩ tũgaceere kũndũ hamwe nao. (Rom. 12:13) No ũmateithie angĩkorũo nĩ marabatara mũndũ wa gũtwarana hamwe nao, ũteithio wa kũmatwara handũ na ngaari yaku, kana ũmanyite ũgeni gwaku angĩkorũo nĩ marabatara handũ ha kwarĩrĩria maũndũ mao. (Gal. 6:10) Rĩrĩa andũ maramenyana makũũria kana no ũkorũo hamwe nao, onaga ũcio ũrĩ mweke wa mwanya. Ndũbatiĩ kũmatiga marĩ oiki, no ningĩ nĩ wega kũhũthĩra ũũgĩ kũmenya rĩrĩa marabatara ihinda rĩa kwaria marĩ eerĩ. w24.05 30 ¶13-14

Athuri a kĩũngano nĩ mageragia gũtaũkĩrũo nĩ kĩrĩa kĩratũmire mũndũ akinyĩrĩre kwĩhia. Kwa ngerekano-rĩ, hihi Mũkristiano ũcio aracokete na thutha kĩĩroho o kahora nĩ ũndũ wa gũkorũo atiganĩirie wĩruti wake kĩũmbe kana gũthiaga ũtungata? Hihi nĩ atigĩte kũhoyaga Jehova kaingĩ? Hihi nĩ akoretwo akĩreka merirĩria moru mamũtongorie? Hihi nĩ akoretwo na arata matarĩ ega kana agathuura maũndũ matarĩ mega ma gwĩkenia? Hihi maũndũ ta macio mahutĩtie atĩa mwĩcirĩrie na ngoro yake? Hihi nĩ arataũkĩrũo nĩ ũrĩa Jehova ahutĩtio nĩ matua make na ciĩko ciake? Athuri a kĩũngano mangĩũria ciũria na ũũgĩ matekũingĩrĩra mũno maũndũ ma mũndũ ũrĩa wĩhĩtie, no matũme eyarie na one harĩa aatereire ikinya. (Thim. 20:5) Makĩria ma ũguo, no mahũthĩre ngerekano cia gũteithia mũndũ ũcio gwĩcũrania na kuona ũritũ wa mahĩtia make. No kũhoteke mũcemanio-inĩ o ũcio wa mbere megũikara thĩ na kamĩtĩ ya athuri nĩ egwĩcokera nĩ ũndũ wa ciĩko ciake, o na hihi erire. w24.08 22 ¶9-11

Jesu aahunjirie na kĩyo “ũhoro ũrĩa mwega wa Ũthamaki” tondũ nĩ aamenyaga ũguo nĩguo Ngai eendaga eke. Ũndũ ũrĩa warĩ wa bata mũno ũtũũro-inĩ wa Jesu warĩ kũhunjia. O na mĩeri-inĩ ya mũico ya ũtungata wake, nĩ aathiaga “kuuma itũũra rĩmwe nginya rĩrĩa rĩngĩ na kuuma gĩcagi kĩmwe nginya kĩrĩa kĩngĩ” akĩrutanaga. (Luk. 13:22) Ningĩ nĩ aamenyeririe andũ angĩ nĩguo manyitanĩre nake wĩra-inĩ wa kũhunjia. (Luk. 10:1) O na mahinda-inĩ maya, Jehova na Jesu mendaga tũige mbere wĩra wa kũhunjia ũhoro ũrĩa mwega. (Mat. 24:14; 28:​19, 20) No tuongerere kĩyo gitũ ũtungata-inĩ tũngĩonaga andũ ta ũrĩa Jehova amonaga. Endaga andũ aingĩ o ũrĩa kwahoteka maigue ũhoro ũrĩa mwega na mawathĩkĩre. (1 Tim. 2:​3, 4) Nĩ ũndũ ũcio, Jehova nĩ atũmenyeragia kwagagĩria njĩra citũ cia kũhunjia ndũmĩrĩri ĩyo ĩrĩa ĩhonokagia mĩoyo ya andũ. O na andũ mangĩaga gwĩtĩkĩra ũhoro ũcio mwega ihinda-inĩ rĩrĩ, no magĩe na mweke ũcio mbere ya thĩna ũrĩa mũnene gũthira. w25.03 15-16 ¶5-7

Mũkristiano we mwene nĩ arabatara kũhũthĩra thamiri yake ĩmenyeretio nĩ Bibilia gũtua kana nĩ ekũgeithia mũndũ weheretio kĩũngano-inĩ, kana kũmũnyita ũgeni angĩũka mũcemanio. No tũtibatiĩ kũgĩa na ndeereti ndaihu na mũndũ ta ũcio kana kũnyitanĩra nake maũndũ-inĩ. No andũ amwe no meyũrie, ‘Githĩ Bibilia ndiugaga atĩ Mũkristiano angĩgeithia mũndũ ta ũcio angĩkorũo akĩnyitanĩra nake ciĩko-inĩ ciake cia waganu?’ (2 Joh. 9-11) Ũhoro ũrĩa ũthiũrũrũkĩirie mĩhari ĩyo ũronania atĩ ũtongoria ũcio waragia ũhoro wĩgiĩ aregenyũki na andũ angĩ arĩa magaathagĩrĩria mĩtugo ĩtagĩrĩire. (Kũg. 2:20) Kwoguo, angĩkorũo mũndũ weheretio kĩũngano-inĩ nĩ oĩkaine atĩ nĩ mũregenyũki kana nĩ mũndũ ũgaathagĩrĩria mĩtugo ĩtarĩ mĩega, athuri a kĩũngano matingĩmũceerera. Nĩ ma no twĩrĩgĩrĩre atĩ mũndũ ta ũcio no acenjie, no ihinda-inĩ rĩrĩ atacenjetie, tũtiagĩrĩirũo kũmũgeithia kana kũmũnyita ũgeni oke mũcemanio wa kĩũngano. w24.08 30-31 ¶14-15

Thutha wa Jesu kũhe andũ irio, eerire atũmwo ake macoke Kaperinaumu na gatarũ, nake akĩũrĩra kĩrĩma-inĩ nĩguo etheme andũ acio meendaga kũmũtua mũthamaki. (Joh. 6:​16-20) Atũmwo ake marĩ gatarũ-inĩ, nĩ kwagĩire kĩhuhũkanio kĩrĩa gĩatũmire kũgĩe na rũhuho rũnene na makũmbĩ. Nake Jesu agĩthiĩ kũrĩ o agereire maĩ igũrũ, na agĩta mũtũmwo Petero o nake agere maĩ igũrũ. (Mat. 14:​22-31) Rĩrĩa Jesu aaingĩrire gatarũ-inĩ kau, rũhuho rũkĩhoorera. Arutwo ake nĩ maagegirio nĩ ũndũ ũcio nginya makiuga ũũ: “Wee kũna ũrĩ Mũrũ wa Ngai.” (Mat. 14:33) Nĩ ũndũ wa kũgegania kuona atĩ matiaugire ciugo ta icio rĩrĩa aaringire kĩama gĩa kũhũnia andũ na mĩgate. Mariko aandĩkire ũũ ũhoro-inĩ wĩgiĩ kĩama kĩu: “[Atũmwo] makĩgega mũno, nĩ gũkorũo matiataũkĩirũo nĩ ũhoro wa mĩgate ĩrĩa aaheanĩte.” (Mar. 6:​50-52) Nĩ maagĩte gũtaũkĩrũo nĩ hinya mũingĩ ũrĩa Jehova aaheete Jesu wa kũringa ciama. w24.12 5 ¶7

No tuonanie ngatho nĩ ũndũ wa wendo wa Jehova na njĩra ya kũhũthĩra ihinda rĩrĩ rĩa Kĩririkano kuonania ũrĩa tuonaga kĩheo gĩa ũkũũri kĩrĩ kĩa bata. Makĩria ma kwĩhaarĩria nĩguo tũkaahota gũthiĩ Kĩririkano, no tũnyite arĩa angĩ ũgeni magooka. Ũkĩmanyita ũgeni, mataarĩrie maũndũ marĩa mageekwo hĩndĩ ĩyo ya Kĩririkano. O na no ũmonie video ya Jesu Aakuire Nĩkĩ? na ya Ririkana Gĩkuũ kĩa Jesu thĩinĩ wa jw.org/ki. Nao athuri a kĩũngano nĩ magĩrĩirũo gũtigĩrĩra nĩ manyita ũgeni Akristiano arĩa matigĩte kũhunjia na gũthiĩ mĩcemanio. Ta hũũra mbica gĩkeno kĩrĩa kĩngĩkorũo kũrĩa igũrũ na gũkũ thĩ ngʼondu imwe cia Jehova ingĩcoka rũũru-inĩ rwake! (Luk. 15:​4-7) Na twathiĩ Kĩririkano, no twĩrutanĩrie kũgeithia andũ othe, makĩria arĩa mokĩte rĩa mbere na arĩa materĩga gũka mĩcemanio. Tũngĩenda othe maigue manyitĩtwo ũgeni!—Rom. 12:13. w25.01 29 ¶15

O na gũtuĩka ũkũũri nĩ ũtũteithagia gũtaũkĩrũo atĩ Jehova nĩ arĩ kĩhooto, ningĩ nĩ ũtũteithagia kũmenya ũndũ ũngĩ wa bata, atĩ nĩ atwendete mũno. (Joh. 3:16; 1 Joh. 4:​9, 10) Ũkũũri nĩ wonanagia atĩ Jehova endaga tũtũũre tene na tene, na makĩria ma ũguo tũkorũo thĩinĩ wa famĩlĩ yake. Ta wĩcirie ũndũ ũyũ: Rĩrĩa Adamu eehirie, Jehova nĩ aamũingatire famĩlĩ-inĩ yake. Nĩ ũndũ ũcio, ithuothe tũciaragwo tũtarĩ famĩlĩ-inĩ ya Jehova. No kũgerera ũkũũri, Jehova nĩ atuohagĩra mehia maitũ, na mũthia-inĩ andũ arĩa othe monanagia wĩtĩkio na makamwathĩkĩra nĩ magaatuĩka a famĩlĩ yake. O na ihinda-inĩ rĩrĩ no tũkorũo na ũrata wa hakuhĩ na Jehova o hamwe na athathaiya arĩa angĩ. Hatarĩ nganja Jehova nĩ atwendete mũno.—Rom. 5:​10, 11. w25.01 21 ¶6

Hatarĩ nganja no twĩtĩkanĩrie atĩ igongona rĩa ũkũũri nĩ kĩheo kĩa goro mũno. (2 Kor. 9:15) Nĩ ũndũ wa Jesu kũruta muoyo wake ũrĩ igongona, rĩu no ũhote kũgĩa na ũrata wa hakuhĩ hamwe na Jehova Ngai. O na no ũgĩe na kĩĩrĩgĩrĩro gĩa gũgaatũũra tene na tene. Tũrĩ na itũmi nyingĩ cia gũcokeria Jehova ngatho nĩ ũndũ wa kũruta igongona rĩa ũkũũri, tondũ aarĩrutire atindĩkĩtwo nĩ wendo. (Rom. 5:8) Jesu aambĩrĩirie gĩkũngũĩro kĩa o mwaka gĩa Kĩririkano gĩa gĩkuũ gĩake nĩguo gĩtũteithagie gũtũũra tũrĩ na ngatho na kwaga kũhũthagĩrĩria igongona rĩu rĩa ũkũũri. (Luk. 22:​19, 20) Mwaka ũyũ, Kĩririkano gĩgeekwo mũthenya wa Aramithi, Ĩpuro 2, 2026. Hatarĩ nganja, ithuothe nĩ tũbangĩte gũgaathiĩ Kĩririkano kĩu. No tũgunĩke mũno angĩkorũo ihinda-inĩ rĩa Kĩririkano nĩ tũgũcaria mahinda ma gwĩcũrania ũrĩa Jehova na Mũrũwe Jesu matwĩkĩire. w25.01 20 ¶1-2

No ũthiĩ na mbere kwĩruta igũrũ rĩgiĩ wendo ũrĩa Jehova na Jesu makoragwo naguo gũtwerekera, ũngĩĩcũranagia maũndũ marĩa matwĩkĩire. Kwa ngerekano, ihinda-inĩ rĩa Kĩririkano kĩa mwaka ũyũ, no ũthome na kinyi ibuku rĩmwe kana makĩria ma Injiri. Handũ ha gũthoma mĩrango mĩingĩ riita rĩmwe, thoma kahora ũkĩroraga maũndũ mangĩ mangĩtũma wende Jehova na Jesu makĩria. Angĩkorũo ũkoretwo ũhoro-inĩ wa ma ihinda-inĩ rĩa mĩaka mĩingĩ, no wone ta hatarĩ ũndũ mwerũ ũngĩĩruta ũhoro-inĩ wĩgiĩ maũndũ ta kĩhooto kĩa Ngai, wendo wake, na ũkũũri. Ma nĩ atĩ tũtingĩkinya mũthia wa kwĩruta maũndũ merũ megiĩ morutani ta macio. Kwoguo wĩrutage na kinyi ũhoro ũrĩa ũrĩ mabuku-inĩ maitũ. w25.01 24-25 ¶13-15