Ũndũ ũmwe ũrehagĩra mũthuri na mũtumia wake gĩkeno, nĩ rĩrĩa magĩa na kaana. O na gũtuĩka aciari acio nĩ makenagio nĩ kaana kau kao, matingĩenda gatũũre karĩ gakenge. O na no matangĩke mũno kangĩaga gũkũra. Na njĩra o ta ĩyo, Jehova nĩ akenaga rĩrĩa tuoya makinya ma mbere ma gũtuĩka arũmĩrĩri a Jesu. No ndendaga tũtũũre tũrĩ tũkenge kĩĩroho. (1 Kor. 3:1) Atwĩraga tũtuĩke “andũ agima” kĩĩroho. Thĩinĩ wa Bibilia, kiugo gĩa Kĩngiriki kĩrĩa gĩtaũrĩtwo “andũ agima” no kiuge “kũgimara,” kana “gũkinyanĩra.” (1 Kor. 2:6) Kwoguo o ta ũrĩa kaana gakũraga nginya gagatuĩka mũndũ mũgima, no taguo o na ithuĩ twagĩrĩirũo gũkũra nginya tũtuĩke Akristiano agimaru kĩĩroho. Ĩndĩ o na twatuĩka agimaru kĩĩroho, tũbatiĩ gũthiĩ na mbere gũkũra.—1 Tim. 4:15. w24.04 2 ¶1, 3

Hihi wee wonaga Jehova atĩa? Kwahoteka no uuge, ‘Jehova nĩ Baba, Ngai wakwa, na Mũrata wakwa.’ Kũrĩ o na marĩĩtwa mangĩ ũngĩhũthĩra gũtaarĩria Jehova. No hihi nĩ ũrĩ weciria atĩ no ũkorũo ũrĩ mũgeni wake? Mũthamaki Daudi aaringithanirie ũrata ũrĩa ũkoragwo ho gatagatĩ ka Jehova na athathaiya ake ehokeku, na ũrata gatagatĩ ka mũndũ na ageni ake. Ooririe ũũ: “Atĩrĩrĩ Jehova, nũũ ũngĩtuĩka mũgeni hema-inĩ yaku? Nũũ ũngĩtũũra kĩrĩma-inĩ gĩaku kĩamũre?” (Thab. 15:1) Ciugo icio ciatongoririo nĩ roho, itũrutaga atĩ no tũtuĩke ageni a Jehova, na ũguo nĩ kuuga arata ake. Jehova aarĩ o wiki atanambĩrĩria wĩra wa ũũmbi. No ihinda nĩ rĩakinyire rĩrĩa aanyitire ũgeni Mũrũ wake wa irigithathi hema-inĩ yake ya mũhaano. Jehova nĩ aakeneire mũno itemi rĩu rĩa kũnyitana ũgeni, tondũ Bibilia yugaga atĩ ‘nĩ aakenagio mũno’ nĩ Mũrũwe. O nake Mũrũwe nĩ ‘aakenaga arĩ mbere ya Jehova hĩndĩ ciothe.’—Thim. 8:30. w24.06 2 ¶1-3

Ta hũũra mbica ũrĩa kwahaanaga rĩrĩa arũme 340,000 moonganĩte nĩguo matue Daudi mũthamaki, athamakĩre Aisiraeli othe. Arũme acio maaikarire thikũ ithatũ gĩcigo-inĩ kĩrĩ na tũrĩma tũrĩ na mahiga hakuhĩ na Hebironi, makĩaragia na makĩgoocaga Ngai na nyĩmbo. (1 Maũ. 12:39) Gatagatĩ-inĩ ka andũ acio, nĩ haarĩ na mwanake wetagwo Zadoku, ũrĩa hihi andũ aingĩ matangĩamenyire atĩ aarĩ ho. O na kũrĩ ũguo, Jehova nĩ aatigĩrĩire nĩ twamenya atĩ Zadoku aarĩ ho. (1 Maũ. 12:​22, 26-28) Zadoku aarĩ mũthĩnjĩri-Ngai watungataga hamwe na Abiatharu Mũthĩnjĩri-Ngai Ũrĩa Mũnene. Ningĩ Zadoku aarĩ muoni maũndũ warĩ na ũhoti wa gũtaũkĩrũo nĩ wendi wa Ngai na nĩ aaheetwo ũhoti wa mwanya wa gũkũũrana maũndũ. (2 Sam. 15:27) Aarĩ mũndũ ũrĩ na ũmĩrĩru. Matukũ-inĩ maya ma kũrigĩrĩria, Shaitani arathiĩ ehĩrĩirie tharĩkĩro ciake kwerekera andũ a Ngai. (1 Pet. 5:8) Kwoguo nĩ tũrabatara gũkorũo na ũmĩrĩru nĩguo tũhote gũkirĩrĩria nginya rĩrĩa Jehova akaaniina Shaitani na mũtabarĩre ũyũ mũũru wa maũndũ. (Thab. 31:24) Tũngĩka ũguo, no twĩgerekanie na ũmĩrĩru wa Zadoku. w24.07 2 ¶1-3

Rĩrĩa Jehova oombire Adamu na Hawa, eendaga makoragwo na gĩkeno. Aamaheire kũndũ gũthaka gwa gũikara, kĩheo gĩa kĩhiko, na wĩra wa gũcanjamũra. Meerĩtwo maiyũrie thĩ na njiarũa ciao, na matue thĩ yothe paradiso o ta mũgũnda wa Edeni. No ũndũ ũmwe tu maathĩtwo matigeke. Na Jehova nĩ aameerĩte atĩ mangĩaregire gwathĩkĩra watho ũcio, no gũkua mangĩakuire. Hihi gwathiire atĩa? Mũraika ũmwe mũũru ũteendete Ngai na ũtaamendete nĩ aamageririe nĩguo mahĩtĩrie Ngai. Adamu na Hawa nĩ maagũire mũtego-inĩ wake makĩaga kwĩhoka Ithe wao wa igũrũ, na kwoguo makĩhia. O ta ũrĩa tũĩ, ũrĩa Jehova aaugĩte noguo gwekĩkire. Nĩ ũndũ wa ũremi wao, Adamu na Hawa nĩ maacemanirie na maumĩrĩra ma mehia mao. Makĩambĩrĩria gũkũra, na mũthia-inĩ magĩkua.—Kĩam. 1:​28, 29; 2:​8, 9, 16-18; 3:​1-6, 17-19, 24. w24.08 3 ¶3

Jehova na Mũrũ wake Jesu nĩ mendaga tũkorũo na gĩkeno. Thaburi 119:2 yugaga ũũ: “Gũkena nĩ arĩa marũmagĩrĩra iririkania ciake, arĩa mamũcaragia na ngoro yao yothe.” Ningĩ Jesu aaugire ũũ: “Gũkena-rĩ, nĩ arĩa maiguaga kiugo kĩa Ngai na magakĩrũmia!” (Luk. 11:28) Tũrĩ ndungata cia Jehova, nĩ tũrĩkoragwo na gĩkeno twathoma Kiugo kĩa Ngai tũtegũtĩrĩria na tũkerutanĩria kũhũthĩra maũndũ marĩa tweruta. (Jak. 1:​22-25) Rĩrĩ nĩ ikinya rĩa bata harĩ gũkenia Jehova. (Koh. 12:13) Na rĩrĩa twahũthĩra maũndũ marĩa tũrathoma Bibilia-inĩ, nĩ twagagĩragia ũtũũro witũ wa famĩlĩ, na tũgekĩra hinya ũrata witũ hamwe na Akristiano arĩa angĩ. Ningĩ nĩ twĩthemaga mathĩna maingĩ marĩa makoraga andũ arĩa matarũmagĩrĩra mawatho ma Jehova. Hatarĩ nganja no twĩtĩkanie na Mũthamaki Daudi ũrĩa waugire ũũ thutha wa kũgweta ũhoro wĩgiĩ mawatho na matuĩro ma Jehova: “Kũmarũmĩrĩra nĩ kũrĩ kĩrathimo kĩnene.”—Thab. 19:​7-11. w24.09 2 ¶1-3

Hihi nĩ kĩĩ Jehova onaga rĩrĩa arora ndungata ciake gũkũ thĩ? Nĩ onaga rĩrĩa twĩ na gĩkeno na rĩrĩa twĩ na kĩeha. (Thab. 37:18) Nĩ akenaga mũno rĩrĩa ona tũkĩĩrutanĩria biũ kũmũtungatĩra o na tũkĩhiũranagia na ruo rwa ngoro. Makĩria ma ũguo, nĩ akoragwo ehaarĩirie gũtũteithia na gũtũũmĩrĩria. Thaburi 147:3 yugaga atĩ Jehova “nĩ ohaga ironda” cia arĩa mathuthĩkĩte ngoro. Rĩandĩko rĩu rĩrataarĩria atĩ Jehova nĩ arũmbũyagia na wororo arĩa marĩ na ironda cia ngoro. No hihi twagĩrĩirũo gwĩka atĩa nĩguo tũgunĩke kuumana na ũteithio wake? Ta wĩcirie ngerekano ĩno: Ndagĩtarĩ wĩ na ũmenyeru no erutanĩrie gũteithia mũndũ ũgurarĩtio. No nĩguo mũndũ ũcio ahone, no mũhaka arũmĩrĩre maũndũ marĩa ndagĩtarĩ ũcio ekũmwĩra. Jehova nĩ aheete arĩa marĩ na ruo rwa ngoro motaaro kũgerera Kiugo gĩake. w24.10 6 ¶1-2

Mahinda-inĩ mahĩtũku, mabuku maitũ maanarĩrĩria ũrĩa gũthiaga harĩ andũ arĩa Jehova onaga matarĩ athingu. Manauga atĩ andũ ta acio matikoragwo na kĩĩrĩgĩrĩro gĩa gũkaariũkio. Nĩ tũthomaga ngʼano itiganĩte Bibilia-inĩ ironania ũrĩa Jehova aatuĩrĩire andũ matarĩ athingu, ta andũ arĩa maaniinirũo hĩndĩ ya Mũiyũro, kana andũ a ndũrĩrĩ mũgwanja arĩa Jehova aathire andũ ake mamaniine nĩguo megwatĩre Bũrũri wa Kĩĩranĩro, kana thigari 185,000 cia Aashuri iria cianiinirũo nĩ mũraika wa Jehova na ũtukũ ũmwe. (Gũcok. 7:​1-3; Isa. 37:​36, 37) Thĩinĩ wa ngʼano icio-rĩ, hihi Bibilia nĩ ĩtũheete ũhoro wa kũigana ũngĩtũteithia kũmenya kana Jehova aatuĩrĩire andũ acio othe maniinwo tene na tene ũndũ matarĩ na kĩĩrĩgĩrĩro gĩa gũkaariũkio? Aca ndĩtũheete. Harĩ andũ acio othe maaniinirũo, tũtiũĩ ũrĩa Jehova aatuĩrĩire o mũndũ, na o na tũtiũĩ kana nĩ maaheetwo mweke wa kwĩruta igũrũ rĩgiĩ Jehova kana mweke wa kwĩrira. w24.05 3 ¶5-7

Jesu nĩ aaheanire ngerekano ya mũtumia wa ndigwa ũrĩa werire mũtuanĩri ciira ũmwe atigĩrĩre nĩ ona kĩhooto. Hatarĩ nganja arutwo a Jesu nĩ mangĩataũkĩirũo nĩ ngerekano ĩyo, tondũ hĩndĩ ĩyo andũ aingĩ nĩ meekagwo maũndũ matarĩ ma kĩhooto. (Luk. 18:​1-5) O na ithuĩ no tũtaũkĩrũo nĩ rũgano rũu tondũ ithuothe twanekwo maũndũ matarĩ ma kĩhooto na njĩra ĩmwe kana ĩrĩa ĩngĩ. Thĩ ĩno ĩiyũire andũ marĩ mũthutũkanio, kĩmenyano, na ũhinyanĩrĩria, na kwoguo tũtigegaga rĩrĩa tuona tũgĩkwo maũndũ matarĩ ma kĩhooto. (Koh. 5:8) Ĩndĩ no tũigue ũũru mũno tũngĩkwo ũndũ ũtarĩ wa kĩhooto nĩ mũrũ kana mwarĩ wa Ithe witũ. Ũrĩa kũrĩ nĩ atĩ, aarĩ na ariũ a Ithe witũ matingĩtwĩka ũndũ ũtarĩ wa kĩhooto makĩendaga ta andũ arĩa matũnyariraga kana magatũũkĩrĩra, ĩndĩ no meke ũguo nĩ ũndũ wa kwaga gũkinyanĩra. No twĩrute kuumana na ũrĩa Jesu eekaga rĩrĩa eekagwo maũndũ matarĩ ma kĩhooto nĩ arĩa maamũkararagia. Angĩkorũo nĩ tũkiragĩrĩria arĩa matũkararagia rĩrĩa matwĩka maũndũ matarĩ ma kĩhooto-rĩ, na githĩ tũtikĩagĩrĩirũo gũkirĩrĩria aarĩ na ariũ a Ithe witũ o na makĩria? w24.11 2 ¶1-2

Mũgate nĩguo warĩagwo mũno mahinda-inĩ ma Bibilia. (Kĩam. 14:18; Luk. 4:4) Nĩ wahũthĩkaga mũno ũũ atĩ rĩmwe Bibilia nĩ ĩhũthagĩra kiugo “mũgate” ĩkĩaria ũhoro wa irio. (Mat. 6:11) O na Jesu nĩ aahũthĩrire mĩgate akĩringa ciama igĩrĩ ciũĩkaine mũno. (Mat. 16:​9, 10) Kĩama kĩmwe gĩa icio kĩrĩ thĩinĩ wa Johana mũrango wa 6. Hĩndĩ ĩmwe thutha wa atũmwo a Jesu kũhunjia nĩ maabataraga kũhurũka, na kwoguo magĩthiĩ hamwe na Jesu na gatarũ makĩringa mũrĩmo ũrĩa ũngĩ wa Iria rĩa Galili. (Mar. 6:​7, 30-32; Luk. 9:10) Magĩkinya handũ hataarĩ andũ itũũra-inĩ rĩa Bethisaida. No kĩrĩndĩ gĩkĩmarũmĩrĩra, na thutha wa ihinda inini nĩ gĩakinyĩte harĩa maarĩ. Jesu aamũkĩrire andũ acio wega na akĩambĩrĩria kũmaruta ũhoro wĩgiĩ Ũthamaki wa Ngai na akĩhonia arĩa maarĩ arwaru. Rĩrĩa gwakinyire hwaĩ-inĩ, arutwo nĩ maarigagwo kũrĩa andũ acio othe mangĩarutire irio. Kwahoteka amwe ao nĩ meekuĩire tũirio tũnini, no aingĩ ao nĩ mangĩabatarire gũthiĩ icagi-inĩ makegũrĩre irio.—Mat. 14:15. w24.12 2 ¶1-2

Aciari aitũ a mbere Adamu na Hawa, maarĩ akinyanĩru na maaikaraga thĩinĩ wa paradiso. (Kĩam. 1:27; 2:​7-9) Maarĩ na mweke wa gũtũũra tene na tene marĩ na gĩkeno. No maũndũ nĩ maacenjirie. Nĩ moorirũo nĩ Paradiso o hamwe na mweke wa gũtũũra tene na tene. Kwoguo nĩ igai rĩrĩkũ maatigĩire ciana ciao? Bibilia ĩtwĩraga ũũ: “Kũgerera harĩ mũndũ ũmwe [Adamu] mehia maatonyire thĩinĩ wa thĩ na gĩkuũ gĩgĩtonya nĩ ũndũ wa mehia, na kwoguo gĩkuũ gĩgĩtherema kũrĩ andũ othe tondũ nĩ meehĩtie othe.” (Rom. 5:12) Twagaire mehia kuuma kũrĩ Adamu, na nĩmo maarehire gĩkuũ. Mehia macio twagaire nĩ ta thiirĩ mũnene, ũrĩa gũtarĩ o na ũmwe witũ ũngĩhota kũrĩha. (Thab. 49:8) Jesu aaringithanirie mehia na “mathiirĩ.” (Mat. 6:12; Luk. 11:4) Rĩrĩa twehia, nĩ ta kũgĩa tũgĩaga na thiirĩ harĩ Jehova. Tũtarĩ na ũteithio, tũtingĩhota kwĩrĩhĩra thiirĩ ũcio. Na ũngĩaga kũrĩhwo, no twehereirio twakua.—Rom. 6:7. w25.02 2-3 ¶2-3

Tuonaga ũrĩ mweke wa mwanya kũhunjĩria andũ ũhoro wa ma wĩgiĩ Ũthamaki wa Ngai. No ti mũndũ o wothe ũheagwo mweke ũcio. Kwa ngerekano, rĩrĩa Jesu aarĩ gũkũ thĩ, ndetĩkĩririe ndaimono irute ũira ũmwĩgiĩ. (Luk. 4:41) O na mahinda-inĩ maya, nĩgetha mũndũ ambĩrĩrie kũhunjia hamwe na kĩũngano, no mũhaka akorũo agĩtũũra kũringana na ithimi cia Jehova. Tuonanagia atĩ nĩ tuonaga mweke ũcio ũrĩ wa mwanya na njĩra ya kũhunjĩria andũ harĩa hothe mangĩoneka. O ta Jesu, muoroto witũ nĩ kũhanda mbeũ cia Ũthamaki ngoro-inĩ cia andũ na gũciitĩrĩria maĩ. (Mat. 13:​3, 23; 1 Kor. 3:6) Ithondeka rĩa Jehova nĩ rĩrũmagĩrĩra kĩonereria kĩa Jesu na njĩra ya gwĩka ũrĩa wothe rĩngĩhota gũteithia andũ kũmenya rĩĩtwa rĩa Ngai. Bibilia ya New World Translation nĩ ĩhingĩtie itemi rĩu na njĩra nene, tondũ nĩ ĩcoketie rĩĩtwa rĩa Ngai harĩa hothe rĩarĩ Maandĩko-inĩ ma tene. Bibilia ĩyo yonekaga ĩrĩ yothe kana icunjĩ ciayo na thiomi makĩria ma 270. w24.04 9 ¶8-9

Ariũ a Ithe witũ amwe arĩa makoretwo na kĩhiko kĩrĩ na gĩkeno nĩ matigagĩrĩra atĩ o mũthenya nĩ harĩ kaũndũ mekĩra atumia ao ga kũmonia atĩ nĩ mamendete. (1 Joh. 3:18) Mũthuri no ekĩre mũtumia wake tũmaũndũ tũnini twa kũmuonia nĩ amwendete, ta kũmũnyita guoko kana kũmũhĩmbĩria. O na mathaa ma mũthenya rĩrĩa matarĩ hamwe no amwandĩkĩre ndũmĩrĩri ya kũmuonia nĩ aramwĩciria, kana ya kũmũũria ũrĩa arathiĩ na mbere. Ningĩ mahinda kwa mahinda, no amuonagie nĩ amwendete na njĩra ya kũmũgũrĩra kĩheo. Rĩrĩa mũthuri eka maũndũ ta macio, nĩ onanagia atĩ nĩ atĩĩte mũtumia wake na ũndũ ũcio ũgekĩra kĩhiko kĩao hinya. Mũthuri no onie mũtumia wake gĩtĩo na njĩra ya kũmwĩraga ciugo cia kũmwĩkĩra ngoro. Ũndũ ũmwe angĩka nĩ kũmũcokagĩria ngatho nĩ ũndũ wa itemi rĩrĩa ahingagia o hamwe na kũmũnyita mbaru. (Kol. 3:15) Mũthuri angĩgaathagĩrĩria mũtumia wake kuuma ngoro, ũndũ ũcio nĩ ũrĩtũmaga mũtumia aigue endetwo, arĩ na ũgitĩri, na atĩĩtwo. w25.01 11 ¶15; 13 ¶16

Thaburi ya 15 ĩrĩkagĩrĩria na kĩĩranĩro gĩkĩ: “Mũndũ ũrĩa wĩkaga ũguo ndarĩ hĩndĩ akenyenyeka.” Mũhari ũcio nĩ ũronania kĩrĩa gĩtũmaga Jehova ende twathĩkĩre maũndũ macio magwetetwo thĩinĩ wa Thaburi ĩyo. Endaga tũkorũo na gĩkeno. Kwoguo rĩrĩa twathĩkĩra Jehova nĩ tũgĩaga na ũtũũro mwega na agatũgitĩra. Arata a Jehova marĩ na kĩĩrĩgĩrĩro kĩega kĩa ihinda rĩũkĩte. Arĩa aitĩrĩrie maguta marĩ na mweke wa gũgathiĩ kũrĩa igũrũ, kũrĩa Jesu amahaarĩrĩirie “ciikaro nyingĩ.” (Joh. 14:2) Nao arĩa marĩ na kĩĩrĩgĩrĩro gĩa gũgaatũũra gũkũ thĩ, nĩ merĩgagĩrĩra gũkoona ciĩranĩro iria irĩ thĩinĩ wa Kũguũrĩrio 21:3 ikĩhinga. Hatarĩ nganja, ithuothe tũrĩ na mweke wa mwanya wa kũnyitwo ũgeni nĩ Jehova tũtũũre hema-inĩ yake tene na tene!—Thab. 15:​1-5. w24.06 13 ¶19-20

Thĩinĩ wa Bibilia, kiugo “riri” no gĩkorũo gĩkĩonania ũndũ o wothe ũngĩtũma mũndũ atũũgĩrio. Jehova nĩ oonanirie riri wake na njĩra ya magegania ihinda inini thutha wa kũhonokia rũrĩrĩ rwa Isiraeli kuuma ũkombo-inĩ bũrũri-inĩ wa Misiri. Ta hũũra mbica ĩno: Aisiraeli milioni cigana ũna monganĩte haarĩa thĩ wa Kĩrĩma gĩa Sinai nĩguo mathikĩrĩrie ũrĩa Ngai ekũmeera. Kĩrĩma kĩu kĩhumbĩrĩtwo nĩ itũ rĩirũ. O rĩmwe gũkagĩa gĩthingithia kĩnene kĩrainainia thĩ, na kwĩ na heni, marurumĩ, na mũgambo mũnene wa coro. (Tham. 19:​16-18; 24:17; Thab. 68:8) Ta geria gwĩciria ũrĩa Aisiraeli acio maaiguire hĩndĩ ĩyo Jehova oonanirie riri wake mũnene. Ũmũthĩ, tũheaga Jehova riri rĩrĩa twera andũ arĩa angĩ ũhoro wĩgiĩ hinya wake wa magegania o hamwe na ngumo ciake cia kũgucĩrĩria, na rĩrĩa twacokereria rũgooco harĩ we nĩ ũndũ wa maũndũ marĩa atũteithĩtie kũhingia.—Isa. 26:12. w25.01 2 ¶2-3

Aisiraeli marĩ rũgendo-inĩ rwa gũthiĩ Bũrũri-inĩ wa Kĩĩranĩro, arũme marĩ igweta nĩ mookĩrĩire Musa na wĩra ũrĩa aahingagia akĩhũthĩrũo nĩ Jehova. Maaugire ũũ: “Andũ aya othe [to Musa tu] nĩ kĩrĩndĩ kĩamũre, na Jehova arĩ gatagatĩ-inĩ kao.” (Ndar. 16:​1-3) O na gũtuĩka warĩ ũhoro wa ma atĩ kĩrĩndĩ kĩu gĩothe kĩarĩ kĩamũre maitho-inĩ ma Ngai, Jehova nĩ aathuurĩte Musa atongorie andũ ake. Hatarĩ nganja, rĩrĩa aremi acio maamenagĩrĩria Musa, nĩ Jehova maamenagĩrĩria. Handũ ha kũiga meciria harĩ maũndũ marĩa Jehova eendaga, maaigire meciria mao harĩ maũndũ marĩa o meendaga—kũgĩa na ũnene makĩria, na igweta. Ngai nĩ aaniinire arĩa maatongoragia ũremi-inĩ ũcio, o hamwe na andũ ngiri nyingĩ arĩa maamanyitaga mbaru. (Ndar. 16:​30-35, 41, 49) O na ũmũthĩ no tũkorũo na ma atĩ Jehova ndakenagio nĩ arĩa matatĩaga ũtongoria wa ithondeka rĩake. w24.07 11 ¶11

Tũratũũra mahinda andũ aingĩ mararegana na makanyũrũria mũkaana wa Bibilia ũrĩa wonanagia atĩ mũthia wa mũtabarĩre ũyũ wĩ hakuhĩ. (2 Pet. 3:​3, 4) O na gũtuĩka nĩ kũrĩ maũndũ maingĩ tũtoĩ, nĩ tũrabatara kũgĩa na wĩtĩkio mũrũmu nĩguo tũkorũo na ma atĩ mũthia wa mũtabarĩre ũyũ wa maũndũ ũgooka ihinda-inĩ rĩrĩa rĩagĩrĩire, na atĩ Jehova nĩ agaatũrũmbũiya hĩndĩ ĩyo. Ningĩ no mũhaka twĩhoke biũ “ngombo ĩrĩa njĩhokeku na njũgĩ,” tondũ nĩyo Jehova arahũthĩra ũmũthĩ gũtũtongoria. (Mat. 24:45) Kwahoteka nĩ tũkaaheo ũtongoria wa ĩmwe kwa ĩmwe wa kũhonokia mĩoyo rĩrĩa thĩna ũrĩa mũnene ũkaambĩrĩria. Rĩrĩ nĩrĩo ihinda rĩa kwĩhoka biũ ũtongoria ũrĩa twamũkagĩra kuuma kũrĩ arĩa matongoragia maũndũ ithondeka-inĩ rĩa Jehova. Angĩkorũo nĩ tũritũhagĩrũo gwathĩkĩra ũtongoria wao ihinda-inĩ rĩrĩ, nĩ ũgaakorũo ũrĩ ũndũ mũritũ kwĩhoka ũtongoria ũrĩa magaatũhe hĩndĩ ya thĩna ũrĩa mũnene, na kũũrũmĩrĩra. w24.09 11 ¶11-12

Aciari Akristiano nĩ mamenyaga atĩ wĩtĩkio ti kĩndũ mwana angĩgaya kuuma harĩ o. Kwoguo mwana no ambĩrĩrie kwĩyũria ciũria ta ici: ‘Ingĩmenya atĩa atĩ nĩ kũrĩ Ngai? Hihi maũndũ marĩa Bibilia yugaga nĩ ma ma?’ Bibilia ĩtwĩkagĩra ngoro ‘tũhũthagĩre ũhoti witũ wa gwĩciria’ na ‘tũthuthuragie maũndũ mothe.’ (Rom. 12:1; 1 Thes. 5:21) No hihi ũngĩteithia mwana waku atĩa gũkũria wĩtĩkio mũrũmu? Ĩkĩra mwana waku ngoro ethuthurĩrie Bibilia nĩguo akorũo na ma atĩ nĩ ya kwĩhokeka. Mwana waku angĩkũũria ciũria, hũthĩra mweke ũcio kũmuonia ũrĩa angĩona macokio akĩhũthĩra indo cia gwĩka ũthuthuria, ta ibuku rĩa Ũteithio wa Ũthuthuria Harĩ Aira a Jehova. Thĩinĩ wa ibuku rĩu rungu rwa kĩongo “Bibilia,” angĩrora kongo kanini “Yatongoririo nĩ Ngai,” no one ũhoro ũngĩmũteithia kũmenya atĩ Bibilia to ibuku rĩega tu rĩaandĩkirũo nĩ andũ, no nĩ “kiugo kĩa Ngai.”—1 Thes. 2:13. w24.12 14-15 ¶4-5

Hihi athuri a kĩũngano mangĩĩgerekania atĩa na Jesu? Nĩ magĩrĩirũo kũmenyeria ariũ a Ithe witũ, nginya arĩa ethĩ, na kũmateithĩrĩria nĩguo magĩrĩre kwĩhokerũo mĩeke ya ũtungata kĩũngano-inĩ. Athuri a kĩũngano matiĩrĩgagĩrĩra ariũ a Ithe witũ acio maramenyeria makorũo marĩ akinyanĩru. Nĩ magĩrĩirũo kũheaga ariũ a Ithe witũ acio ethĩ ũtaaro, nĩguo magĩe na ũmenyeru na mone bata wa gũkoragwo marĩ enyihia, ehokeku, na mehaarĩirie gũtungata arĩa angĩ. (1 Tim. 3:1; 1 Pet. 5:5) Jesu nĩ aaheire arutwo ake wĩra wa kũhunjia na kũrutana. No kũhoteke arutwo ake moonaga ta matangĩhota kũhingia wĩra ũcio. No Jesu ndaarĩ na nganja atĩ nĩ mangĩahotire kũũhingia. Aarĩ na ma biũ na ũndũ ũcio, na nĩkĩo aameerire ũũ: “O ta ũrĩa Awa andũmĩte, o na niĩ nĩ ndamũtũma inyuĩ.”—Joh. 20:21. w24.10 16 ¶15; 17 ¶17

Daudi aarĩ mũthamaki mwega. Ningĩ aarĩ mũini, mwandĩki wa marebeta, njamba ya ita, na mũnabii. No nĩ aacemanirie na moritũ maingĩ. Nĩ aaikarire rĩũrĩro-inĩ mĩaka ĩigana ũna akĩũrĩra Mũthamaki Saulu ũrĩa wamũiguagĩra ũiru. Thutha wa Daudi gũtuĩka mũthamaki, nĩ eetharire o rĩngĩ rĩrĩa mũrũwe Abisalomu eendaga kũmũtunya ũthamaki. O na gũtuĩka Daudi nĩ aacemanirie na moritũ maingĩ na o na agĩka mehia maritũ, nĩ oonanirie atĩ aarĩ mwĩhokeku harĩ Jehova ũtũũro-inĩ wake wothe. Jehova aaugire atĩ Daudi aarĩ “mũndũ wĩtĩkĩrĩkĩte ngoro-inĩ [yake].” Kwoguo nĩ ũndũ wa ũũgĩ gũthikĩrĩria ũtaaro wa Daudi. (1 Ath. 15:5) Kwa ngerekano, ta wĩcirie ũtaaro ũrĩa Daudi aaheire mũrũwe Suleimani, ũrĩa watuĩkire mũthamaki ithenya-inĩ rĩake. Suleimani nĩwe wathuurĩtwo nĩ Jehova amwakĩre hekarũ, na athiĩ na mbere gũteithia andũ kũrũmia ũthathaiya mũtheru. (1 Maũ. 22:5) No nĩ angĩacemanirie na moritũ. Hihi Daudi aamũheire ũtaaro ũrĩkũ? Daudi eerire mũrũwe atĩ angĩathĩkĩire Jehova, nĩ angĩagaacĩrire ũtũũro-inĩ.—1 Ath. 2:​2, 3. w24.11 10 ¶9-11

Mũthuri ũhũũraga mũtumia wake kana akamũruma, nĩ abatiĩ kuoya makinya nĩguo athondeke ũrata wake na Jehova o hamwe na mũtumia wake. Wa mbere, nĩ abatiĩ gwĩtĩkĩra atĩ arĩ na thĩna mũnene. Nĩ wega kũririkana atĩ gũtirĩ ũndũ tũngĩhitha Jehova. (Thab. 44:21; Koh. 12:14; Ahib. 4:13) Wa kerĩ, nĩ agĩrĩirũo gũtiga gwĩkaga mũtumia wake maũndũ moru na agarũrĩre mĩthiĩre yake. (Thim. 28:13) Wa gatatũ, nĩ agĩrĩirũo kũhoya mũtumia wake mũhera na ere Jehova amuohere. (Atũm. 3:19) Ningĩ nĩ agĩrĩirũo kũhoya Jehova amũhe wendi wa gwĩka mogarũrũku, o hamwe na ũhoti wa kũgirĩrĩria rũrĩmĩ rwake na gũkorũo na mwĩcirĩrie na mĩthiĩre ĩrĩa yagĩrĩire. (Thab. 51:​10-12; 2 Kor. 10:5; Afil. 2:13) Wa kana, nĩ abatiĩ gwĩka kũringana na mahoya make na njĩra ya gũthũũra biũ irumi cia mĩthemba yothe na mbaara. (Thab. 97:10) Wa gatano, nĩ abatiĩ gũcaria o na ihenya ũteithio harĩ athuri a kĩũngano. (Jak. 5:​14-16) Wa gatandatũ, nĩ agĩrĩirũo gwĩcũrania ũrĩa angĩka nĩguo ndakanacokerere ũndũ ũcio rĩngĩ. w25.01 11 ¶14

Hihi nĩ wendete Jehova, Ngai ũrĩa ũkũheete kĩheo o gĩothe kĩega, nginya kĩheo kĩa muoyo? Hihi no wende kũmuonia atĩ nĩ ũmwendete? Njĩra ĩrĩa njega biũ ũngĩonania nayo atĩ nĩ ũmwendete nĩ kũmwĩyamũrĩra na kuonania wĩyamũrĩri ũcio kũgerera kũbatithio. Rĩrĩa weka ũguo, ũtuĩkaga wa famĩlĩ ya Jehova. Nĩ ũndũ ũcio, Jehova Ithe witũ na Mũrata witũ nĩ arĩgũtongoragia na agakũrũmbũyia tondũ ũrĩ wa famĩlĩ yake. (Thab. 73:24; Isa. 43:​1, 2) Ningĩ rĩrĩa weyamũrĩra Jehova na wabatithio nĩ ũgĩaga na kĩĩrĩgĩrĩro gĩa gũgatũũra tene na tene. (1 Pet. 3:21) Hihi nĩ harĩ ũndũ ũrakũgirĩrĩria kũbatithio? Angĩkorũo nĩ harĩ, ndũrĩ wiki. Andũ aingĩ nĩ mabatarĩte kũgarũrĩra mĩthiĩre yao na mwĩcirĩrie wao nĩguo magĩrĩre kũbatithio. Na rĩu maratungatĩra Jehova marĩ na kĩyo na gĩkeno. w25.03 2 ¶1-2

Thĩinĩ wa Bibilia, kaingĩ mehia nĩ maringithanagio na mũrigo mũritũ. Mũthamaki Daudi akĩaria ũhoro wĩgiĩ mehia make aaugire ũũ: “Mahĩtia makwa meiganĩrĩire igũrũ rĩa mũtwe wakwa; o ta mũrigo mũritũ, nĩ maritũ mũno ndingĩhota kũmakuua.” (Thab. 38:4) No Jehova nĩ ohagĩra andũ arĩa merirĩte mehia mao. (Thab. 25:18; 32:5) Kiugo gĩa Kĩhibirania kĩrĩa gĩtaũrĩtwo ‘kuohera’ thĩinĩ wa mĩhari ĩyo, kiugĩte “kwaũra” kana “kweheria.” No tũhũũre mbica Jehova atariĩ ta mũndũ ũrĩ na hinya ũratwaũra mũrigo wa mehia tũkuuĩte na akaweheria. Bibilia nĩ ĩhũthagĩra ngerekano ĩngĩ ĩronania ũrĩa Jehova eheragia mehia maitũ. Thaburi 103:12 yugaga: “O ta ũrĩa irathĩro kũraihanĩrĩirie na ithũĩro, no taguo aigĩte mehia maitũ kũraya na ithuĩ.” Irathĩro rĩkoragwo rĩraihanĩrĩirie biũ na ithũĩro, na gũtirĩ hĩndĩ mĩena ĩyo yerĩ ĩngĩcemania. Ũguo nĩ kuuga Jehova eheragia mehia maitũ akamaiga kũraihu biũ na ithuĩ gũkĩra ũrĩa tũngĩĩcirĩria. Na githĩ ngerekano ĩyo ndĩronania atĩ Jehova atuohagĩra biũ? w25.02 9 ¶5-6

Thutha wa Jesu gũcoka igũrũ, mũtũmwo Petero nĩ aaringire kĩama akĩhonia mũndũ waciarĩtwo arĩ muonju magũrũ. (Atũm. 1:​8, 9; 3:​2, 6-8) Ũndũ ũcio wa kũgegania nĩ wagucĩrĩirie andũ aingĩ na magĩthiĩ harĩ we. (Atũm. 3:11) O na gũtuĩka Petero ooimĩte ũndũire-inĩ wa andũ meekĩrĩire kũgĩa igweta, we ndendire gũtũũgĩrio nĩ andũ. Handũ ha ũguo, arĩ na wĩnyihia eerekeirie rũgooco kũrĩ Jehova na Jesu akiuga ũũ: “Kũgerera rĩĩtwa [rĩa Jesu], na wĩtĩkio witũ harĩ rĩĩtwa rĩake, mũndũ ũyũ mũrona na nĩ mũmũĩ nĩ agĩa na hinya.” (Atũm. 3:​12-16) No twĩgerekanie na Petero harĩ gũkũria ngumo ya wĩnyihia. Twĩkagĩra andũ maũndũ mega tondũ nĩ twendete Jehova na tũkenda andũ, no ti tondũ wa kwenda kũgathĩrĩrio. Kwoguo tuonanagia atĩ tũrĩ enyihia angĩkorũo nĩ tũtungatagĩra Jehova na aarĩ na ariũ a Ithe witũ tũkenete, gũtekũmakania kana kĩyo gitũ nĩ kĩronwo nĩ andũ arĩa angĩ.—Mat. 6:​1-4. w25.03 10-11 ¶11-12

No tũkenere wĩra wa kũhunjia makĩria tũngĩĩcũranagia kaingĩ igũrũ rĩgiĩ wendo witũ harĩ Jehova na andũ arĩa angĩ. (Mat. 22:​37-39) Ta geria gwĩciria ũrĩa Jehova akenaga rĩrĩa ona tũkĩruta wĩra ũcio na ũrĩa andũ makenaga rĩrĩa mambĩrĩria kwĩruta Bibilia! Ningĩ ta wĩcirie ũrĩa andũ arĩa metĩkagĩra ndũmĩrĩri itũ makaagĩa na mweke wa kũhonokio. (Joh. 6:40) Hihi harĩ thĩna ũrahiũrania naguo ũtũmaga ũremwo kuuma mũciĩ? Angĩkorũo nĩguo, roraga nĩ maũndũ marĩkũ ũngĩhota gwĩka nĩguo wonanie wendo waku harĩ Jehova na harĩ andũ arĩa angĩ. Hĩndĩ ya kĩngʼũki gĩa COVID-19, Samuel na mũtumia wake Dania matingĩahotire kuuma mũciĩ. Ihinda-inĩ rĩu iritũ, maahunjagia na thimũ, makandĩka marũa, na makeeruta Bibilia na andũ kũgerera Zoom. O na gũtuĩka maũndũ ma Samuel na Dania matiametĩkagĩria kũhingia maũndũ maingĩ ũtungata-inĩ, nĩ meekaga ũrĩa wothe mangĩhota na ũndũ ũcio nĩ wamarehagĩra gĩkeno. w24.04 18 ¶15-16

O na gũtuĩka to nginya mũndũ aingĩre kĩhiko-inĩ nĩguo agĩe na gĩkeno, Akristiano aingĩ ethĩ na akũrũ arĩa matarĩ kĩhiko-inĩ nĩ meriragĩria kuona mũndũ mangĩhikania nake. No ũtanambĩrĩria ndũgũ, nĩ wagĩrĩirũo gũkorũo wĩhaarĩirie nĩ ũndũ wa kĩhiko na njĩra ya kũgĩa na ũrata mũrũmu hamwe na Jehova, kwĩmenya wega, na gũkorũo na ũhoti wa kĩĩmbeca wa kũhingia mabataro marĩa mokanagia na kĩhiko. (1 Kor. 7:36) Ningĩ nĩ wega kwamba kũmenya ngumo iria ũngĩenda mũndũ ũrĩa mũkũhikania nake akorũo nacio mũtanambĩrĩria ndũgũ na mũndũ. Ũngĩaga gwĩka ũguo, no wĩkore ũkĩrega mũndũ mũngĩaganĩrĩrũo nake kana o na ũtume ndũgũ na mũndũ mũtaraganĩrĩrũo. Ririkana atĩ mũndũ ũrĩa mũngĩhikania nake agĩrĩirũo gũkorũo arĩ Mũkristiano mũbatithie. (1 Kor. 7:39) No ũguo ti kuuga atĩ mũndũ o wothe mũbatithie no akorũo arĩ mwega wa kũhikania nake. Kwoguo nĩ wega kwĩyũria ũũ: ‘Nĩ mĩoroto ĩrĩkũ ngoragwo nayo ũtũũro-inĩ? Nĩ ngumo irĩkũ nyonaga irĩ cia bata ingĩenda mũndũ ũrĩa tũkũhikania nake akorũo nacio? Hihi maũndũ marĩa ndĩrerĩgĩrĩra nĩ makĩrĩtie njano?’ w24.05 20 ¶1; 21 ¶3

Angĩkorũo nĩ mũtumĩte ndũgũ-rĩ, mũngĩhiũrania atĩa na mathĩna na kwaga kũiguana kũrĩa kũngiumĩra rĩmwe na rĩmwe? Hihi ũguo nĩ kuuga mũtiaganĩrĩirũo? To mũhaka akorũo nĩguo kũrĩ, tondũ o na arĩa marĩ kĩhiko-inĩ rĩmwe nĩ magaga kũiguana. Nĩguo kĩhiko gĩkorũo kĩrĩ kĩrũmu, mũthuri na mũtumia nĩ mabataraga kwĩrutanĩria nĩguo makorũo marĩ mũtwe ũmwe maũndũ-inĩ marĩa maraga kũiguithania. Kwoguo njĩra ĩrĩa mũrahũthĩra kũhiũrania na mathĩna marĩa moimĩra ndũgũ-inĩ yanyu, no yonanie kana no mũkorũo na kĩhiko kĩega. No mwĩyũrie: ‘Hihi nĩ tũhotaga kwarĩrĩria maũndũ na njĩra ya gĩtĩo tũhooreire? Hihi o ũmwe witũ nĩ etĩkagĩra mahĩtia make na akerutanĩria kũmarũnga? Hihi o ũmwe witũ nĩ ahiũhaga kũhoya mũhera, kuohanĩra, na kwaga kũnyitĩrĩra mawoni make?’ (Ef. 4:31) O na kũrĩ ũguo, angĩkorũo nĩ mwagaga kũiguana kaingĩ kana mũgakararanĩria maũndũ maingĩ hĩndĩ ĩyo mũrĩ ndũgũ, kwahoteka maũndũ matigacenjia o na mwahikania. Kwoguo ũngĩona mũtiaganĩrĩirũo na mũndũ ũrĩa mũtumĩte ndũgũ nake, kwahoteka itua rĩa kũniina ndũgũ ĩyo nĩrĩo rĩngĩkorũo rĩrĩ rĩega harĩ inyuerĩ. w24.05 29 ¶12

No tũigĩre arĩa angĩ kĩonereria kĩega tũngĩrũmagia maũndũ marĩa magĩrĩire na tũgatua matua maratwarana na motaaro ma Bibilia. O ũrĩa tũrekĩra wĩtĩkio witũ hinya na tũkongerera ũmenyo wa ma, noguo tũhotaga kwĩhanda wega ũhoro-inĩ wa ma. Ũndũ ũcio nĩ ũtũteithagia kwaga kwenyenyeka kana kũheeneka nĩ morutani ma maheeni, na tũkaga gũtahwo nĩ mwĩcirĩrie wa thĩ. (Ef. 4:14; Jak. 1:​6-8) Ningĩ nĩ tũhotaga gũteithĩrĩria arĩa maracemania na moritũ. (1 Thes. 3:​2, 3) Athuri a kĩũngano magĩrĩirũo gwĩkaga maũndũ na ũigananĩru, marĩ na meciria mega, marĩ na mĩbango mĩega, na matekũnyitĩrĩra mawoni mao. Athuri acio nĩ matiiragĩrĩra kĩũngano na njĩra ya kũrũmia “kiugo kĩrĩa kĩa wĩhokeku.” (Tit. 1:9; 1 Tim. 3:​1-3) Rĩrĩa maiga kĩonereria kĩega na marĩithia kĩũngano, nĩ mateithagia ahunjia gũthiaga mĩcemanio mategũtĩrĩria, kũhunjia, na gwĩkaga wĩruti wao kĩũmbe. Na rĩrĩa aarĩ na ariũ a Ithe witũ macemania na moritũ, athuri a kĩũngano nĩ mamateithagia kwĩhoka Jehova na kũiga meciria mao harĩ ciĩranĩro ciake. w24.06 31 ¶16-18

Rĩrĩa Jesu aarĩ gũkũ thĩ, nĩ aarutire andũ ũrĩa Ithe akoragwo ehaarĩirie kuohanĩra. Ta wĩcirie ũhoro wa ngerekano yake ya mwanake ũrĩa worĩte. Mwanake ũcio nĩ aathingatire mũtũũrĩre wa waganu kwa ihinda. Ĩndĩ nĩ “aacokereirũo nĩ meciria” na agĩcoka kwao mũciĩ. Hihi ithe eekire atĩa? Jesu aaugire atĩ mwanake ũcio “arĩ o haraya ithe [nĩ aamuonire], akĩhanyũka, akĩmũhĩmbĩria na akĩmũmumunya na wendo muororo.” Mwanake ũcio aabangĩte kũũria ithe kana no atuĩke ndungata yake, no ithe aamwĩtire “mũriũ ũyũ wakwa,” na akĩmwĩtĩkĩra rĩngĩ thĩinĩ wa famĩlĩ yake. Ithe aaugire ũũ: “Nĩ arorĩte no rĩu nĩ onekete.” (Luk. 15:​11-32) Jesu arĩ kũrĩa igũrũ atanoka gũkũ thĩ, hatarĩ nganja nĩ oonete Ithe akĩonia andũ aingĩ ehia ũcayanĩri ta ũcio thutha wao kwĩrira. Na githĩ ngerekano ĩyo Jesu aaheanire ndĩratwĩkĩra ngoro na ĩgatũhe ũũma atĩ Ithe witũ Jehova nĩ Ngai mũigua tha? w24.08 11 ¶11-12

Mũkristiano ũrĩ na meciria mega nĩ erutanagĩria gũtua matua mega mararingana na mwĩcirĩrie wa Jehova. Onaga ũrata wake na Jehova ũrĩ ũndũ ũrĩa wa bata makĩria ũtũũro-inĩ wake. Ningĩ nĩ akoragwo na mawoni maigananĩru kwĩyerekera na agataũkĩrũo atĩ ndoĩ maũndũ mothe. Na nĩ onanagia atĩ nĩ ehokete Jehova na njĩra ya kũmũhoyaga kaingĩ rĩrĩa arabatara ũtongoria. Nĩ tũbataraga kũhoya ũteithio wa Jehova gũtekũmakania ũhoti ũrĩa tũngĩkorũo naguo. Kwoguo nĩ tũhoyaga ũtongoria wa Jehova, makĩria rĩrĩa tũratua matua ma bata, na tũkehoka atĩ nĩ oĩ wega kĩrĩa gĩtwagĩrĩire. Nĩ tũkenaga mũno tondũ Jehova atũũmbĩte tũrĩ na ũhoti wa kuonania ngumo ta ciake. (Kĩam. 1:26) Ma nĩ atĩ, tũtingĩhota kwĩgerekania na Jehova na njĩra nginyanĩru.—Isa. 55:9. w25.03 11 ¶13; 13 ¶17-18

Wĩtheme gũtuĩra arĩa angĩ. Mũndũ angĩaga gũtũcokeria ngatho nĩ ũndũ wa ũndũ tũmwĩkĩire, no twĩyũrie: ‘Hihi nĩ ngatho atarĩ-ĩ, kana no kũriganĩrũo ariganĩrũo gũtũcokeria ngatho?’ Kwahoteka harĩ na maũndũ mangĩ maratũmire age kuonania ngatho ta ũrĩa tũrerĩgagĩrĩra. Andũ amwe no makorũo marĩ na ngatho nyingĩ ngoro-inĩ, no makaremwo gũcionania. No makorũo magĩconoka kwamũkĩra ũteithio, makĩria angĩkorũo mbere ĩyo nĩ mararĩ na ũhoti wa gũteithia arĩa angĩ. O ũrĩa kũngĩkorũo kũrĩ, wendo witũ wa Gĩkristiano nĩ ũrĩtũtindĩkaga kwaga gũtuĩra aarĩ na ariũ a Ithe witũ, na tũgathiĩ na mbere kũheana tũkenete. (Ef. 4:2) Koragwo na wetereri. Mũthamaki Suleimani aaugire ũũ ũhoro-inĩ wĩgiĩ kuonania ũtaana: “Ikia mũgate waku igũrũ rĩa maĩ, tondũ thutha wa matukũ maingĩ nĩ ũkaawona rĩngĩ.” (Koh. 11:1) O ta ũrĩa ciugo icio ironania, andũ amwe no macokie ngatho “matukũ maingĩ” thutha wa kũmonia ũtaana. w24.09 30 ¶18-19

Rĩmwe nĩ tũthomagĩrũo kĩmenyithia kĩũngano-inĩ kĩrauga atĩ mũrũ kana mwarĩ wa Ithe witũ nĩ aheo mũkaana. Hĩndĩ ta ĩyo, nĩ tũthiaga na mbere kũnyitanĩra na Mũkristiano ũcio tondũ nĩ tũramenya atĩ nĩ erirĩte na agatigana na mĩthiĩre yake mĩũru. Athiaga o na mbere gũkorũo kĩũngano-inĩ, na nĩ abataraga gwĩkĩrũo ngoro nĩ aarĩ na ariũ a Ithe witũ. (Ahib. 10:​24, 25) No maũndũ makoragwo marĩ ngũrani rĩrĩa mũndũ eherio kĩũngano-inĩ. Nĩ ‘tũtigaga gũthiaga thiritũ’ na mũndũ ũcio, ‘o na tũgatiga kũrĩanĩra nake.’ (1 Kor. 5:11) Hihi ũguo nĩ kuuga atĩ tũtibatiĩ kwaranĩria o na hanini nake? Aca. Ũrĩa kũrĩ nĩ atĩ, tũtibatiĩ kũnyitanĩra nake. Ĩndĩ Mũkristiano no ahũthĩre thamiri yake ĩmenyeretio nĩ Bibilia gũtua kana nĩ ekũnyita ũgeni mũndũ weheretio kĩũngano-inĩ oke mĩcemanio ya kĩũngano, hihi ta mũndũ wao wa famĩlĩ kana mũndũ warĩ mũrata wake wa hakuhĩ. w24.08 30 ¶13-14