Jehova Diosmi sapa kuti kamachikuykunata quwanchik payta allinta servinapaq. Chaykunatam quwanchik iñiqkunapi punta apaqkunawan, llaqtan-llaqtan watukuqkunawan, betel wasipi punta apaqkunawan hinaspa Diospa llaqtanpi punta apaqkunawan. Wakinpim ichaqa mana entiendechwanchu chay kamachikuyta imanasqa quwasqanchikmanta. Chayna kaptinqa, ¿imatam ruwachwan? ¿Mana allinninchikpaq kasqantachu piensasun? ¿Chay kamachikuyta quwaqninchik iñiqmasinchikkunapa pantasqallantachu qawasun? Chayna kaspaqa ñawinchikpa qawasqanman hinallam kawsakuchkachwan. Diospi hapipakuspa kawsakuspaqa manam iskayrayasunchu llaqtanta Jehova Dios pusasqanmantaqa hinaspa imayna tarikusqanchikta allinta yachasqanmantaqa. Chayraykum ima kamachikuytapas mana imatapas nispalla kusisqa kasukusun (Heb. 13:17). Kasukuspanchikqa lliw iñiqmasinchikkunawan huk sunqulla kanapaqmi yanapakusun (Efes. 4:​2, 3). Kamachikuyta quwaqninchik iñiqmasinchikkuna pantaq kaptinkupas kasukuptinchikqa Diosmi bendeciwasun (1 Sam. 15:22). Imapas corregina kaptinqa kikin Diosmi tantiasqan tiempopi correginqa. w25.03 24 parrs. 13-14

¡Anchatam kusikunchik bibliapi willakuykuna cumplikusqanta qawaspanchik! Sapa punchawmi rikuchkanchik “sur lawmanta kamachiq norte lawmanta kamachiqwan” kay allpa pachata munaychakuyta munaspanku chiqninakusqankuta (Dan. 11:​40, willakuynin). Enteron allpa pachapitaqmi Diospa gobiernonmantapas willakuchkanchik. Chayraykum waranqantin runamasinchikkuna Diospa llaqtanman yaykukamuchkanku (Is. 60:22; Mat. 24:14). Chaymantapas ‘tiempollanpim’ Diospa sumaq yachachikuyninkunata achkanpi chaskichkanchik (Mat. 24:​45-47). Diosqa hinallam yanapawachkanchik qipa punchawkunata imakuna pasakunanmanta allinta entiendenapaq (Prov. 4:18). Llumpa-llumpay ñakariy punchawkuna qallaykunanpaqña kachkaptinqa Diosqa willawasunpunim imakunata ruwaspa payman sunqu hinalla takyanapaq chaynataq iñiqmasinchikkunawanpas huk sunqulla kanapaq. Ichaqa, riqsikunanchikmi qipa punchawkunamanta mana lliwta yachasqanchikta. w24.05 8 parrs. 1-2

Salmos 15:3 nisqanpiqa riman ‘pitapas yanqamanta tumpaymantam’. Pitapas yanqamanta tumpakuq runaqa llullakunata rimaspanmi hukkunata pinqaypi qipachin. Salmos 15:3 nisqanqa yuyarichiwanchiktaqmi Jehova Diospa amistadninqa ‘runamasinta mana ima mana allintapas ruwasqanta’ chaynataq  ‘kuyasqan runakunatapas pinqayman mana churasqanta’ (Sal. 15:1). ¿Imaynatam kuyasqanchik runakunata pinqayman churachwan? Mana cuentata qukuspam hukkunamanta mana allinta rimayta qallaykuchwan. Ichapas warmi iñiqmasinchik tukuy tiemponwan Dios servisqanta saqirunman, casarasqa iñiqmasinchikkunañataq betelmanta lluqsirunmanku chaynataq mayqin iñiqmasinchikpas punta apaq utaq punta apaqkunapa yanapaqnin manaña kanmanchu. ¿Chayraykuchu ima mana allintapas ruwarusqankuta piensaspa paykunamanta mana allinkunata rimayta qallaykuchwan? Manapaschá lliwtachu yachanchik Dios servisqankupi imanasqa chay cambiokuna kasqanmantaqa. Chaymi yuyarinanchik Diospa amistadninkunaqa ‘runamasinta ima mana allintapas mana ruwaq’ kasqanta chaynataq ‘kuyasqan runakunatapas pinqayman mana churaq’ kasqanta. w24.06 11 parrs. 11-13

Diosta manchakuq hinalla kanapaqqa imapaqpas manaraq tantiakuchkaspam yuyarinanchik imakuna Diosta kusichisqanta. Bibliapi pimantapas leespanchikmi nikuchwan: “Ñuqa chaypi kaspayqa, ¿imatataq ruwayman karqa?”, nispa. Rimarisun Israel runakunaman qunanpaq Diospa prometesqan allpata qawaq riq 12 runakunamanta. Chunka runakunapa mana allin willakusqankuta uyarispaqa, ¿nisqankuta creeruspachu manchakuyman karqa Canaan runakunawan peleayta? ¿Icha Jehova Diospi hapipakuspachu paypa munasqanta ruwayman karqa? Josueypawan Calebpa imam kaqta willakusqankutaqa lliw Israel runakunamá mana creerqakuchu. Chayraykum Diospa prometesqan allpaman mana yaykurqakuchu (Num. 14:​10, 22, 23). w24.07 10 parr. 7

Oseaspa warmin Gomerqa qusantam saqirurqa hukkunawan kakuspan. ¿Imatam Diosqa ruwarqa? Payqa runakunapa sunqunta allinta yachasqanraykum Oseasta nirqa: “Imaynam ñuqa Jehova Dios Israel runakunata kuyani taytachakunata yupaychachkaptinkupas […], chaynayá qampas rispayki kuyamuy huk qariwan kakuq hinaspa hukwan pierdekuq warmikita”, nispa (Os. 3:1; Prov. 16:2). Gomer hinallaraq hatun huchata ruwachkaptinmi Diosqa Oseasta nirqa pampachaykuspan paywan allinyanakunanpaq. Chaywanmi Diosqa Israel runakunata yachachirqa mana qalaypaq saqirusqanta. Hatun huchakunata hinalla ruwaptinkupas hinallam kuyarqa hinaspa profetankunawan yanaparqa wanakuspa cambianankupaq. Chaywanmi yachanchik Diosqa pipapas sunqunta allintapuni riqsisqanrayku hatun huchata ruwachkaptinpas wanakunanpaq yanapasqanta. w24.08 10 parr. 7

Pablopa carta apachisqanta chaskiq Hebreo kasta iñiqkunaqa judio religionta saqiruspankum Jesuspa qatiqninña karqaku. Jesus manaraq hamuchkaptinmi judiokunaqa Diospa akllasqan llaqta karqaku. Unay watataqmi Jerusalen llaqtamanta Diospa churasqan reykuna kamachirqaku. Chay llaqtapitaqmi karqa Diospa templonpas. Llapallan judiokunam kasukuqku Moisespa chaskisqan kamachikuykunata hinaspa religionninkupi punta apaqkunapa yachachisqankuta. Kamachikuykunam karqa mikuykunamanta, qari kayninkuta señalachikuymanta hinaspa huklaw nacionniyuq runakunawan imayna kaymanta. Jesuspa wañukusqan punchawmantam ichaqa templopi animalkuna kañasqankutaqa Diosqa manaña chaskiqchu. Una-unay wata leykunallata kasukusqankuraykum Jesuspa qatiqnin kanankupaq tantiakuq judiokunapaqqa sasa karqa chay cambiokunaman amañayqa (Heb. 10:​1, 4, 10). Apostol Pedropaqpas chaynataq allin iñiyniyuq wakin runakunapaqpas sasamá karqa (Hech. 10:​9-14; Gal. 2:​11-14). Chaymantapas ñawpaq religionninkupi punta apaqkunam Jesuspa qatiqninña kasqankurayku ñakarichiyta qallaykurqaku. w24.09 9 parr. 4

Jehova Diosqa imatapas kamachiwaspanchikqa munan ordenninpi ruwananchiktam (1 Cor. 14:33). Diosqa munachkan sumaq willakuykuna enteron allpa pachapi willakusqa kanantam (Mat. 24:14). Chaymi Jesusta churarun chay willakuypi umalliq kananpaq. Jesusmá segurakurqa imapas ordenninpi kananpaq. Jesuspa wañukusqan qipatam apostolkuna hinaspa Jerusalenpi punta apaqkuna huñunakuspa imatapas tantiaqku, hinaspam iñiqkunaman willachiqku chayman hina ruwanankupaq (Hech. 15:2; 16:4). Chaymantapas, sapa congregacionpim punta apaqkuna akllasqa karqa. Paykunam iñiqkunata yachachiqku hinaspa Diospa llaqtanpi punta apaqkunapa tantiasqanta willaqku (Hech. 14:23). Lliw iñiqkuna kasukusqankuraykum “iñiyninkupi aswan-aswan allin karqaku hinaspa sapa punchaw astawan achkayarqaku” (Hech. 16:5). w24.04 8 parr. 1

Nisan killapa 16 punchawnintam tutapaytaraq Diosman sunqu warmikuna rirqaku Jesuspa sepulturanman (Luc. 24:​1, 10). Paykunamanta hukninmi karqa Maria Magdalena. Sepulturaman chayaruspanmi vaciollata qawaykurqa, hinaspanmi Pedromanwan Juanman willaq kallparqa. Paykunapas sepultura qawaqmi kallpaylla rirqaku, qipankutañataqmi Maria rirqa. Mariapa willasqanman hinamá sepultura vacio kasqanta qawaykuspanku Pedrowan Juanqa wasinkuman kutikurqaku. Mariam ichaqa waqaspan hinallapi karqa. Maria mana yachaptinpas Jesusqa lliwtam qawachkarqa. Chay Diosman sunqu warmipa waqasqanta qawaspanmi Jesusqa llakipayarqa. Chaymi Mariaman rikuriykuspan nirqa kawsarirusqanmanta wawqinkunaman willamunanpaq. Chay nisqanqa Mariataqa anchatam kallpancharqa (Juan 20:​17, 18). w24.10 14 parr. 7

Moisesqa karqa profetam, juezmi, ñawpaq tiempomanta estudiaqmi hinaspa soldadokunata kamachiqmi. Egipto nacionmanta Israel runakunata Jehova Dios libraykuptinmi Moises pusarqa, hinaspanmi Diospa ruwasqan achka milagrokunata qawarqa. Diospa yanapakuyninwanmi bibliapa qallariyninpi pichqa librokunata qillqarqa, qillqarqataqmi Salmos 90 capitulotapas. Yaqachusmi Salmos 91 capitulotawan Job sutiyuq librotapas qillqarqa. Moisesqa 120 watanpim wañukurqa. Manaraq wañukuchkaspanmi lliw Israel runakunata huñurachispa yuyarichirqa paykunapaq Diospa tukuy ima ruwasqanta. Paykunaqa ñawpaq watakunatam qawarqaku Diospa milagronkunata hinaspa Egipto runakunata imayna castigasqanta (Ex. 7:4). Arí, paykunaqa Puka lamar qucha kicharikuruptinmi chaki pampanta chimparqaku, hinaspam qawarqaku Egipto nacionniyuq soldadokunata Dios wañuchisqanta (Ex. 14:​29-31). Chunniqpi kachkaspankupas qawarqakum tukuy ima necesitasqankuta Dios qusqanta (Deut. 8:​3, 4). Diospa prometesqan allpaman yaykunankupaq kachkaptinkuñataqmi Moisesqa Israel runakunata kallpancharqa. w24.11 8-9 parrs. 3-4

Apostolkunata santa cenamanta Jesuspa nisqanqa manam chaynallachu karqa Galilea lawpi achkallay-achka runakunata nisqanwanqa. Galileapiqa Jesusqa rimachkarqa aswan achka runakunamantam. 32 watapi Galilea lawpi Jesus  kaspanqa mikuyta munaq judiokunallatam rimapayachkarqa. Ichaqa rimapayachkarqa manam cierto mikuymantachu, aswanqa wiñaypaq kawsakuyta haypanankupaq ima ruwanankumantam. Nirqataqmi wañuqkuna tukupay punchawpi kawsarimuspanku wiñaypaq kawsakuyta haypananmantapas. Payqa rimachkarqa manam santa cenapi nisqanman hina as runakunalla chay bendicionta chaskinanmantachu, aswanqa llapallan runakuna haypayta atinankumantam. w24.12 11 parrs. 10-11

Jehova Diosqa chiqninmi runamasinta mana allin ruwaqkunataqa (Sal. 11:5). Astawanraqmi warminkuta maqaqkunataqa (Mal. 2:16). Warminta mana respetaq qusaqa manam Diospa allin amistadninqa kanmanchu. Ichaya mañakusqantapas Diosqa mana uyarinchu (1 Ped. 3:7). Wakin qusakunaqa llumpayta piñakuspankum rimasqankuwan warminkuta sientichinku. Diosmi ichaqa chiqnin piñakuq, rabiakuq, qaqchakuq hinaspa nanay simi kaytaqa (Efes. 4:​31, 32). Warminta sapa kuti qaqchaqqa hinaspa mana kuyakuywan rimapayaqqa casado vidanpipas manam kusisqachu kanqa, manataqmi Dioswanpas kuyachikunqachu (Sant. 1:26). Qalalla kaqkunata qawaq qusaqa Jehova Dioswan amistadnintam peligropi churan, hinaspapas manam warmintaqa respetanchu. Diosqa manam munanchu qusakuna hukwan huchapakunankutaqa nitaq sunqullankupipas huk warmita munapayanankutaqa. Jesusmi nirqa pipas warmita munapayaspa qawapayaqqa ‘hukwan pierdekuy huchata sunqunpi ruwarusqantaña’ (Mat. 5:​28, 29). w25.01 9 parrs. 6-8

Bibliam niwanchik Jehova Diosqa serviqninkunata mana huchayuqtaña qawawasqanchikta. Chaypaqqa mana imallapaqmi Diosqa “huchanchikmanta qalaypaq pampachaykuwanchik”. Ñuqanchikqa manamá imapas admirakuypaq kaqtaqa ruwarqanchikchu Dios mana huchayuqtaña qawawananchikpaqqa, manataqmi payqa imapas huchallikusqanchiktaqa mana kaqpaqtachu hapin. Chaynaqa, ¿imaynanpitaq Diosqa pampachawaspanchik mana huchayuqtaña qawawanchik? Pampachawananchikpaq Jehova Diospa ruwasqanpi hinaspa Jesuspa wañukusqanpi iñisqanchikraykum. Arí, Diosqa ñawpaqmantaraq qusqan leyninman hinam pampachawanchik (Rom. 3:24). ¿Ima bendicionkunatam chaskinchik Jehova Dios mana huchayuqpaqña chaskiwasqanchikrayku? Diospa wakin serviqninkunam hanaq pachapi Jesuswan kuska kamachimunankupaq akllasqa kanku. Paykunaqa Diospa churinñam rikurirunku (Tito 3:7; 1 Juan 3:1). Paykunapa huchanqa lliwmi pampachasqaña. Chaymi mana huchayuqtaña Dios qawasqanrayku hanaq pachaman yaykuspa kamachiq kaytapas atinku (Rom. 8:​1, 2, 30). Diospa wakin serviqninkunañataqmi  kay allpa pachapi wiñaypaq kawsakuyta suyachkanku hinaspa Diospa amistadninña kanku. Paykunapa huchantapas Jehova Diosqa lliwtam pampachaykunña (Sant. 2:​21-23). w25.02 5 parr.17; 7 parr.18

Huk kutipim apostol Pedropa nisqanta uyarispan Jesus nirqa Diospa piensasqanman hina mana kasqanta. Jesusmi apostolninkunata nirqa Jerusalenman rinanmanta, religionpi punta apaqkuna presocharunankumanta hinaspa ñakarichisqa kaspan wañuchisqa kananmanta (Mat. 16:21). Pedroqa yacharqam Diospa llaqtanta salvananpaq prometesqan runa Jesus kasqanta. Chayraykuchá mana creerqachu Jesus wañuchisqa kananta Jehova Dios saqinantaqa (Mat. 16:16). Chaymi Jesusta huklawman pusaruspan nirqa: “Llakipayarikuyá señor, kayqa manapunim qamtaqa pasasunkichu”, nispan (Mat. 16:22). Arí, chay kutipiqa manamá Pedropa piensasqanqa Diospa piensasqanwanqa tuparqachu, chaymi Jesuspa piensasqanwanpas mana tuparqachu. Jesusqa yacharqam taytanpa munasqanta cumpliyqa mana facil kananta. Aswanqa ñakarichisqa kaspanmi wañuchisqa kanan karqa. Chaymi Pedropa nisqanwanqa mana acuerdopichu karqa allinninta piensaspan niptinpas. Jesuspa nisqanta uyariruspanmi Pedroqa entienderurqa Jehova Diospa piensasqanman hina piensananpaq kallpanchakunanta. Chaypaqmi ñuqanchikpas kallpanchakunanchik. w25.03 9 parrs. 5-6

Ichapas llumpay hukmanyasqa tarikunki pi confianzapaq hapisqaykipas traicionarusuptiki. Amayá qunqaychu: Hukkuna mana allinta ruwarusuptikipas Diosqa anchatam kuyasunki. Pipas traicionarusuptikiqa sunquykitaqa tiyaykachinmantaqmi kunan punchawpaq textopa nisqan. Huk libropa nisqanman hinaqa kaypi ‘llumpay hukmanyasqa kaqkuna’ nisqantaqa nichwantaqsi ‘imapas allin kaqta manaña suyaqkuna’ nispapas. ¿Imaynatam chayna tarikuqkunata Dios yanapan? Hina chay textollapim niwanchik Diosqa traicionasqa kaqkunapa ‘hichpallanpi kasqanmanta’. Imaynam warmacha waqaptinpas papanqa marqakuykuspan consuelaykun, chaynam Diospas llumpay hukmanyasqa tarikusqanchikwan sunqun nanachkanmanpas hina chaylla yanapaykuwanchik. Payqa munachkan hawkalla tarikunanchiktam. Chaymantapas allin kaqkunata prometewasqanchikmi yanapawanchik tukuy ima sasachakuykunata hinalla aguantanapaq (Is. 65:17). w24.12 23 parrs. 13-14

Timoteo hinam punta apaqkunapas yachanku allin ruwasqankuta Dios qawasqanta hinaspa valorasqanta. Punta apaqkunaqa iñiqmasinkutam yanapanku, huñunakuypim yachachinku hinaspapas Diosmantam willakunku. Chaywanpas paykunamanta achkam huñunakuna wasi ruwaypi hinaspa ima sasachakuypas kaptin yanapakunku. Wakinkuñataqmi hospitalpi unquq iñiqmasinchikkunata watukunku utaq hospitalpi hampichikuqkunata yanapanku. Paykunaqa tukuy sunquwanmi imapipas yanapakunku, hinaspapas manam iskayrayankuchu Dios bendecinanmantaqa (Col. 3:​23, 24). Manamá lliwchu punta apaqqa kanchik, chaywanpas llapallanchikmi Diospaqqa imatapas ruwayta atichwan. Tukuy sunquwan imapas ruwasqanchiktam payqa anchata valoran. Arí, valoranmi paymanta willakuy apakunanpaq qullqichanchikta asllata quptinchikpas. Anchatataqmi kusikun sientirachiwaqninchik iñiqmasinchikta pampachaykuptinchikpas. Manam qunqananchikchu ruway atisqanchikta anchata valorasqantaqa. Payqa kuyawanchikmi, hinaspapas paypaq imapas ruwasqanchikmantam bendeciwasun (Luc. 21:​1-4). w24.06 23 parrs. 12-13

Chay musuta hinaqa pasarunmanmi Diospa mayqin serviqnintapas. Hatun huchata ruwaruspanqa piensanmanmi qunqayllamanta wichiykusqanta. Ichapas ninman: “Manam entiendenichu imaynata chayman wichiykusqaytaqa”, nispa. Allinta yuyarispanqa yachanqam hatun huchaman chayananpaq imakuna ruwasqanta. Ichapas mana allin runakunawan hukllawakurqa, mana allin kaqkunawan kusirikurqa, mana allin runakunapa kasqanman rirqa utaq internetpi mana allinkunata qawarqa. Yaqapaschá Diostapas manaña mañakuqchu, bibliantapas manaña leeqchu, huñunakuykunamanpas nitaq Diosmanta willakuqpas manaña riqchu. Proverbios 7 capitulopi musu hinapaschá hatun huchamanqa mana qunqayllamantachu chayarurqa. Chaynaqa, ¿imatam yachachwan? Manam hatun huchata ruwaruyllamantachu cuidakunanchikqa, cuidakunanchiktaqmi mana allinman imakuna aparuwananchikmantapas. Chaynatam Salomonpas nirqa hukwan-hukwan kakuq warmimanta rimarispan (Mat. 5:​29, 30). w24.07 16 parrs. 10-11

¿Imatam tupachirqa quri-qullqiwan? Diospa gobiernonmanta willakuyninchiktam, chaywanmi runakunata yanapanchik salvakunankupaq (2 Cor. 4:1). ¿Pikunamantam rimachkarqa mitumanta ruwasqa mankamanta rimaspanqa?  Diospa gobiernonmanta willakuq Diospa serviqninkunamantam. ¿Imaynanpi? Pablopa tiemponpi negociantekunam mitumanta ruwasqa mankapi utaq puyñupi apaqku achka qullqipa chanin mikuykunata, vinota utaq qullqita. Chaynam Diospas ancha valorniyuq sumaq willakuymanta willakunapaq akllaykuwanchik. Pay yanapawaptinchikqa atisunmi willakunapaq kamachiwasqanchikta cumpliytaqa. Wakinpiqa runakuna imatapas niruwananchikta piensaspam willakuyta manchakuchwan. Manchakuspaqa yuyarinanchikmi manaña willakunankupaq apostolkunata harkakuptinku ima ruwasqankuta. Manchakusqankurayku willakuyta saqirunankumantaqa Jehova Diostam mañakurqaku mana manchakuspa ‘palabranmanta hinalla rimanankupaq’. Jehova Diosqa mañakusqankuman hinamá chaylla yanapaykurqa (Hech. 4:​18, 29, 31). Chaynam ñuqanchikpas willakuyta manchakuspaqa Diosta mañakunanchik yanapaykuwananchikpaq. Mañakuchwanmi runamasinchikkunata astawan kuyanapaq. Paykunata kuyaspaqa manam manchakusunchu Diosmanta willaytaqa. w24.04 16 parrs. 8-9

Jehova Diosta kuyasqanchikraykum sutin chuyanchayta munanchik. Satanasmiki Diosmanta llullakunata rikurirachin (Gen. 3:​1-5; Job 2:4; Juan 8:44). Chaymi Diosmanta willakuspaqa pipas uyariyta munaptinqa imam kaqta willayta munanchik. Munanchikmá Diosninchikqa kuyakuqllaña kasqanta, allin kamachiq kasqanta chaynataq payña kamachiwaptinchikqa kusisqaña kawsakunamanta lliw runakuna yachanankuta. Diosqariki tukuy ñakariyninchiktam chinkachinqa (Sal. 37:​10, 11, 29; 1 Juan 4:8). Tukuy chaykunata runakunaman willaspam Diospa sutinta chuyanchachkanchik. Chaymantapas, chayta ruwaspaqa Jehova Diospa testigon kananchikpaq prometekusqanchikta cumplisqanchikraykum kusisqa tarikunchik. w24.05 18 parr. 12

Pipas ‘samaykachikuqqa’ manam amistadninkunallapaqchu allin kaqkunataqa ruwan (1 Ped. 4:9). Aswanqa Job libropa nisqanman hinam wasinpas chaynataq sunqunpas mana riqsisqa runakunapaqwan kicharayaq kanan. Chaymi nikunan: “¿Hukkunata kuyakuywan chaskiykusqaywanchu astawan riqsichikuni?”, nispa (Heb. 13:​2, 16). Samaykachikuq runaqa atisqanman hinam visitaqninkunamanqa imallatapas quykun. Astawanraqmi mana imayuq kaqkunamanqa hinaspa iñiqmasinchikkunarayku tukuyta ruwaqkunamanqa. Paykunamanta wakinmi kanman llaqtan-llaqtan watukuqkuna hinaspa congregacionninchikta  yachachiq hamuqkuna (Gen. 18:​2-8; Prov. 3:27; Hech. 16:15; Rom. 12:13). w24.11 21 parr. 6

Jesusmi rimarqa noviota taripaq 10 sipaskunamanta (Mat. 25:​1-4). Paykunaqa llapallankum casarakuy convidoman noviowan yaykuyta munarqaku. Jesusqa nirqataqmi paykunamanta pichqa sipaskuna “allin yuyayniyuq” kasqankumanta, pichqa sipaskunañataq “mana yuyayniyuq” kasqankumanta. Allin yuyayniyuq sipaskunaqa imay horaña novio chayamunan kaptinpas mana amispa suyanankupaqmi listo karqaku. Chayraykum mecheronkuta aparqaku tutayaypi achkikunankupaq. Aparqakutaqmi novio tardearamuptin yapanankupaq aceitenkutapas (Mat. 25:​6-10). Novio chayaramuptinmi allin yuyayniyuq sipaskunaqa casarakuy convidoman paywan yaykurqaku. Yaqa chaynam pasanqa hanaq pachapaq kaqkunawanpas. Novio utaq Jesus chayamunankama Diosman sunqu kaspankuqa hinaspa qawan-qawanlla kaspankuqa hanaq pachamantam Jesuswan kamachimunqaku (Apoc. 7:​1-3). w24.09 21 parr. 6

Diosmanta willakusqanchik achka runakunata yanapasqanta qawasqanchikmi hinalla willakunapaq kallpanchawanchik. Sapa watam millonnintin runamasinchikkuna Jesuspa wañukusqanta yuyarinapaq huñunakuyman hamunku hinaspa biblia estudiayta qallarinku. Waranqantin runamasinchikkunataqmi ñuqanchikwan kuska Diosmanta willakuyta qallarispanku bautizakunku. ¿Haykaraqtaq willakusqanchikta uyarispanku Diosta serviyta qallaykunqaku? Manam yachanchikchu. Ichaqa yachanchikmi mana yupay atina runakunata kay tiempopi Jehova Dios huñusqanta. Paykunam llumpa-llumpay ñakariy punchawkunapi salvasqa kanqaku (Apoc. 7:​9, 14). Diosqa manam iskayrayanchu achka runakunaraq willakusqanchikta uyarispanku payta serviyta qallaykunankumantaqa, chayraykum hinalla willakunanchik (Luc. 10:2). Jesuspa qatiqninkunaqa ñawpaqmantaraqmi kusikuywan willakunchik. Apostolkuna mana manchakuspa hinaspa kusikuywan willakusqankuta qawaspam runakunaqa ‘cuentata qukurqaku Jesuswan kuska purisqankuta’ (Hech. 4:13). Ñuqanchikpas mana manchakuspa hinaspa kusikuywan willakuptinchikmi runamasinchikkunaqa cuentata qukunqaku Jesusta qatipakusqanchikta. w25.03 18 parr. 15; 19 parrs. 17-18

Bibliam willawanchik hukkunapaq mana valorniyuq runakunamantapas Jehova Diosqa preocupakusqanta. Huk kutipim Diosmanta willakuq Samuelta kacharqa Jeseypa wasinta rispan churinkunamanta hukninta Israel nacionpa kamachiqnin kananpaq churananpaq. Hinaptinmi Jeseyqa qanchis churinkunata Samuelman pusamurqa. Sullka kaq Davidtam ichaqa mana pusamurqachu. Chaywanpas Diosqa paytam kamachiq kananpaqqa akllarurqa (1 Sam. 16:​6, 7, 10-12). ¿Imanasqa? Allin sunquchayuq kasqantam qawarqa, chaymi yacharqa Diospa munasqanman hina kawsakuy munasqanta. Jehova Diosqa ñuqanchikmanta preocupakusqanraykum allinta kawsakunapaq yachachiwanchik (Sal. 32:8). ¿Manachu chaypaqqa imayna kasqanchiktawan imakuna necesitasqanchikta allinta yachanan? (Sal. 139:1). Yachachiwasqanchikta kasukuspaqa allinmi kawsakusun, chayta qawaspam manapuni iskayrayasunchu ñuqanchikmanta Dios preocupakusqanmanta (1 Cron. 28:9; Hech. 17:​26, 27). Diosqa yachanmi paypaq tukuy ima ruwasqanchikta hinaspa allin sunquyuq kasqanchikta (Jer. 17:10). w24.10 25-26 parrs. 7-9

Yachanikum Jehova Dios kuyasqaykita hinaspa iñiqmasikikunata serviy munasqaykitaqa. Chaynaqa, ¿imatam ruwawaq iñiqmasikikunata astawan serviyta munanaykipaq? Paykunata yanapay ancha kusikunapaq kasqanpim piensawaq. Jesuspas kaynatam nirqa: “Imapas quqmi aswan kusisqaqa imapas chaskiqmantaqa”, nispa (Hech. 20:35). Arí, Jesusqa hukkunata servispanmi kusisqa kawsakurqa. Chaypaq leeykuy Marcos 6:​31-34 nisqanta. Huk kutipim Jesuswan apostolninkunaqa pisipasqa kasqankurayku mana runapa kasqanman samariq rirqaku. Ichaqa achkallaña runakunam yachachisqanta uyariyta munaspanku paykunatapas llallirurqakuraq. Jesuswan apostolninkunaqa pisipasqallañam karqaku, ‘mikunankupaqpas tiemponkum mana karqachu’. Chaymi Jesusqa manaña yachachinanpaq ninman karqa utaqmi ratolla yachaykachispan pasakunankupaq ninman karqa. Ichaqa runakunata kuyasqanraykum ‘tukuy imamanta yachachirqa tardeykuqkama’ (Mar. 6:35). w24.11 16 parrs. 9-10

Tayta-mamakuna yachachisun hukkunawan bibliamanta imaynata rimayta qallarinankupaq (Rom. 10:10). Bibliamanta rimayta qallariyqa ima instrumentotapas tocay hinam. Qallariypiqa facil kaqkunallataraqmi tocanchik, chaymantam ichaqa ima musicatapas qispirachinchikña. Bibliamanta rimaspapas  facil kaqkunallamantaraqmi rimayta qallaykunanchik. Warmanchikqa estudiaqmasintam ninman: “¿Yacharqankichu achka ingenierokuna animalchakunata qawaspanku imatapas ruwasqankuta? Chaymanta kay sumaq videochata qawaykachisqayki”, nispanku. “¿Kikillanmantachu rikurirqa?” nisqanpi huknin videochata qawarachispanmi ninman: “Animalkunata qawaspallanku tukuy imatapas yachaysapa runakuna ruwachkaptinkuqa, ¿manachu chay animalkunata unanchaqta hatunchachwan?”, nispa. Chaynata nisqallanwan ichapas estudiaqmasinqa Diosmanta astawan yachayta munanqa. w24.12 19 parrs. 17-18

Diosqa churin Jesustam kachamurqa huchamantawan wañuymanta librawananchikpaq. Ichaqa, ¿imaynatam chullalla runapa wañukusqanqa millonnintin runakunata librawachwan? Chaymantam apostol Pablo nirqa: “Imaynam chullalla runapa [utaq Adanpa] mana kasukusqanwan achkallaña runakuna huchayuq rikurirurqaku, chaynallataqmi chullalla runapa [utaq Jesuspa] kasukusqanwan achkallaña runakuna mana huchayuqña rikurinqaku”, nispa (Rom. 5:19; 1 Tim. 2:6). Huk rimaypiqa, Adanmi mana pantaq kachkaspan Diosta mana kasukurqachu, chaymi huchapawan wañuypa sirvienten rikurirurqanchik. Chaymanta librasqa kananchikpaqmi mana pantaq huk runa Diosta kasukunan karqa. ¿Manachu Diosqa Adanpa kasukuq mirayninkunata saqinman karqa wiñaypaq kawsakunankuta? Pantaq kasqanchikraykum piensachwan chayna tantiaynin allin kasqanta. Ichaqa yuyarinanchikmi mana pantaq kasqanrayku Diosqa imatapas allinta ruwaq kasqanta. Adanpa mirayninkunata wiñaypaq kawsakunankuta hinalla saqispanqa manamá allintachu ruwachkanman karqa. Chaywanqa Adanpa hatun hucha ruwasqantam mana kaqpaqta hina hapichkanman karqa. w25.01 20-21 parrs. 3-4

Apostol Pablom nirqa: “Mayman kallpasqaymanmi chayaruniña, hinallam Diospi iñisqaypipas allinta takyachkani”, nispa (2 Tim. 4:​6-8). Chaynataqa nirqa wañuchinankuta yachakuruspanmi. Chaywanpas, Diospa munasqanman hina kawsakusqanraykum kusisqa tarikurqa. Pabloqa allin yuyaywan tantiarusqanraykum mana iskayrayarqachu tukuy ima ruwasqanwan Jehova Dios kusisqa kasqanmantaqa. Ñuqanchikpas munanchikmi imapaqpas allinta tantiakuyta chaynataq imapas ruwasqanchikwan Diosta kusichiyta. ¿Imatam chaypaq ruwachwan? Pablom kikinmanta chaynataq Diosman sunqu wakin iñiqmasinkunamanta nirqa: “Ñuqanchikqa Diospi hapipakuspam kawsanchik, manam ñawinchikpa qawasqan kaqkunapichu”, nispa. Diospi hapipakuq  runaqa Diospa munasqanman hinam imapaqpas tantiakun. Chayna runaqa manam iskayrayanchu bibliapi Jehova Diospa consejonkunata kasukuspanqa kunan kusisqa kawsakunanmantaqa hinaspa hamuq tiempopi Dios astawanraq bendecinanmantaqa (Sal. 119:66; Heb. 11:6). w25.03 20 parrs. 1-2

Jehova Dios atiyninwan yanapaptinmi achka runamasinchikkuna purun animal hina genioyuq kasqankuta cambiarqaku (Is. 65:25). Arí, mansoyachisqa animal hinañam hawka kawsakunku (Efes. 4:​22-24). Chaywanqa nichkanchik manam Diosta serviqkuna manaña pantaq kananchikmantachu, hinallam imapipas pantasun. Chaywanpas Jehova Diosqa milagrota ruwaspanmi ‘tukuy rikchaq runakunata’ yanapachkan huk sunqulla hinaspa kuyanakuspa payta yupaychanankupaq (Tito 2:11). ¡Tukuy atiyniyuq Jehova Dios yanapawaptillanchikmá chaynaqa kawsakunchik! Diospa nisqankunaqa haykapipas cumplikunmi (Is. 55:​10, 11). Diospa prometesqanman hinam enteron pachapi serviqninkunaqa kusisqa, hawka hinaspa huk sunqulla payta yupaychachkanchik. Dios yanapawaptinchikmá mana allin runakunapa chawpinpi kawsaspapas iñiqmasinchikkunawan kaspa hawka hinaspa seguro kanchik (Sal. 72:7). Tukuy chaykunaraykum munanchik runamasinchikkuna yanapayta, chaynapi ñuqanchikwan kuska Diosta yupaychanankupaq. Chaypaqmi imamantapas astawan tiempochakunchik paykunata yachachiptinchik Jesuspa qatiqnin kanankupaq (Mat. 28:​19, 20). w24.04 23 parrs. 13, 15

Jesusqa tukuy yuyayninwanmi Diostaqa kuyarqa. Payqa yacharqam imam ruwananta taytan munasqanta, hinaspapas ñakarinanta yachachkaspanpas taytanpa munayninta ruwananpaqmi tantiakurqa. Tukuy ima ruwasqanpim taytanta kusichiypi umayuqlla karqa. Pedrowan wakin apostolkunaqa Jesuswan kasqankuraykum yacharqaku Jesuspa imayna piensasqanta. Chaymi Pedroqa punta kaq cartasqanpi iñiqmasinkunata nirqa: “Qamkunapas pay hina piensanaykichikpaqyá kallpanchakuychik”, nispan (1 Ped. 4:1). Griego rimaypi “kallpanchakuychik” nispanqa soldadokunapa rimasqantam Pedroqa servichikuchkarqa. Chaytaqa rimaqku guerraman rinankupaq soldadokuna tukuy imankuta alistanankupaqmi. Llapallanchikmi guerrapi hina kachkanchik mana allin munaykunawan hinaspa satanaspa munaychakusqan runakunawan. Chaymi Jesuspa piensasqanman hina piensayqa yanapawasun tukuy chaykunata vencenapaq (2 Cor. 10:​3-5; Efes. 6:12). w25.03 8-9 parr. 1-3

¿Imatam yachanayki riqsinakusqayki tiempopi? Imayna kasqantaraqmi yachanayki manaraq astawan kuyayta qallaykuchkaspayki tapunakunaykichikmi Dios serviynikichikpi imakuna haypay munasqaykichikmanta. ¿Imakunataq yanapasunkichikman allinta riqsinakunaykichikpaq? Chaypaqqa mana imatapas pakaspam rimanaykichik, imatapas tapunakuspaqa allintataqmi uyarinakunaykichik (Sant. 1:19). Ichapas kuska riwaqchik mikuq, achka runakunapa kasqanta puririkuq hinaspa Diosmanta willakuq. Allintataqmi riqsinakuwaqchik amistadnikichikkunawan hinaspa familiaykichikkunawan kuska kaspapas. Chaymantapas hukkunatam invitawaqchik imapas ruwasqaykichikman, chaynapi riqsinakusqayki qari utaq warmi paykunawan imayna kasqanta yachanaykipaq. w24.05 28 parrs. 6-7

Manapas unaymantam llumpay sasachakuy tiempo chayamunqa, hinaptinmi Diospi astawanraq hapipakunanchik kanqa. Ñawpaq tiempopi chaynataq kunan tiempopi serviqninkunata Dios imayna yanapasqantam bibliapi hinaspa qillqanchikkunapi leenanchik. Hinaspam yuyaymananchik imaynata hatun rumi hina paykunata pakaykusqanmanta. Chayqa yanapawasunmi ñuqanchiktapas hatun rumi hina pakaykuwananchikmanta mana iskayrayanapaq. Diospa imayna kasqanta astawan qatipakuspaqa iñiqmasinchikkunatam allinta yanapasun. Jesusmi Simonta suticharqa Cefaswan. Cefasqa griego rimaypiqa Pedro ninanmi, chayqa “hatun rumipa parten” ninanmi (Juan 1:42). Chaywanmi Jesusqa nichkarqa Pedroqa iñiqkunata consuelananmanta hinaspa hawkalla tarikunankupaq yanapananmanta. Bibliapiqa niwanchiktaqmi punta apaqkunapas “hatun rumipa llantuynin hina” iñiqmasinkunata cuidasqanmanta (Is. 32:2). Ñuqanchikpas Diospa imayna kasqanta qatipakuspaqa iñiqmasinchikkunapaqmi llantuykuqnin hatun rumi hina kasun. w24.06 28-29 parrs. 10-11

Diosman sunqu kamachiqkunaqa paypa munasqanman hinam yupaycharqaku. Wakin kamachiqkunam ichaqa mana Diosman sunquchu karqaku, paykunaqa yaqa llapallankum manaña Diospa munasqanman hinachu yupaycharqaku (1 Rey. 21:​25, 26; 2 Cron. 12:1). ¿Imanasqataq Jehova Diospaqqa ancha allin karqa paypa munasqanman hina kamachiqkunapa yupaychasqanku?  Kamachiqkunaqa llaqtamasinkutam yanapananku karqa Diosllata yupaychanankupaq. Taytacha-mamachakunata yupaychaspankum ichaqa hatun huchakunata ruwaspanku llaqtamasinkunatapas ñakarichiqku (Os. 4:​1, 2). Chaymantapas, kamachiqkunawan Israel runakunaqa Diosllata yupaychanankupaqmi prometekurqaku. Chaymi taytacha-mamachakunata yupaychaspankuqa bibliapa nisqanman hina huchapakuchkaq hina karqaku (Jer. 3:​8, 9). Casado kaqkunamanta hukninku huchapakuruspankuqa qusankuta utaq warminkutam llakichinku, chaynam Diosllapaqña kawsakunankupaq prometekuqkunapas taytacha-mamachata yupaychaspankuqa Diosta llakichinku (Deut. 4:23). w24.07 22-23 parrs. 12-15