Bakalume ba Yehoba bamo kechi bengila byonka byo baingilanga kala ne, na mambo a kukoma, kukolwakolwa nangwa kulemana. Na mambo a bino, bakonsha kutatula kulanguluka’mba kechi banema kwi Yehoba ne. Bakonsha kwiipuzha’mba: ‘Nanchi Yehoba ukiñingijisha nyi?’ Nembi wa Salamo 71 naye walangulukilenga kintutu kimo. Walombele’mba: “Kange mundekelele mu kimye kyapwa bulume bwami ne.” (Sala. 71:9, 18) Nangwa byonkabyo, nyimbi wa salamo washiinwe kuba’mba inge watwajijila kwingijila Lesa mu bukishinka, Yehoba ukamutangijilanga ne kumukwasha. Nyimbi wa salamo wayukile kuba’mba Yehoba usekela mu bantu bebikako kumwingijila nangwa kya kuba babena kupita mu makatazho. (Sala. 37:23-25) Anweba bakulumpe, yukai’mba Yehoba wimunemeka bingi. Wakonsha kwimukwasha kutwajijila kumwingijila nangwa kya kuba mwakoma nangwa mukolwakolwa. (Sala. 92:12-15) Mu kifulo kya kuta muchima pa bintu byo mubena kukankalwa kuba luno, tai muchima pa bintu byo mwakonsha kuba. w24.10 28 ¶14-16

Bena Kilishitu babula kukoma ku mupashi kibakatazha bingi kwingijisha mafunde a mu Baibolo pa kufuukula bintu. Bamo balanguluka’mba inge mizhilo ya mu Baibolo kechi yaambapo pa kintu mu kushinkamika ne, bakonsha kuba kintu kiji kyonse kyo bakeba. Bakwabo nabo bakonsha kukeba kuyuka muzhilo waambapo pa kintu kyo bakeba kufuukula nangwa kya kuba kechi pajipo muzhilo waambapo pa kyokyo kintu ne. Abino byo byaubile ne bena Kilishitu ba mu Kolinda. Baipwizhe mutumwa Paulo inge kwajingapo muzhilo waambile pa kuja kajo ko batapishisha bankishi. Mu kifulo kya kwibabuula byo bafwainwe kuba, Paulo wayukile’mba muntu yense uji na jiwi janji ja mu muchima kabiji amba uji na ‘luusa lwa kwisajila bintu’ byo akeba kuba. Paulo wisambile nabo mafunde a mu Baibolo amo akonsheshe kwibakwasha bonse pa muntu pa muntu, kwifuukwila aye mwine pa kuba’mba jiwi janji ja mu muchima jibulenga kumuzhachisha ne kubula kutuntwisha bakwabo. (1 Ko. 8:7-9) Onkao mambo, Paulo wakwashishe bena Kilishitu mu Kolinda  kukoma ku mupashi pa kuba’mba bengijishenga milangwe yabo, kechi kuketekela bakwabo kwibafuukwilangako bya kuba nangwa’mba kanatu bebabuule muzhilo waamba pa kyokyo kintu ne. w24.04 5 ¶14

Mu moba ajingako Yona, bena Ninevwa balapijile. Kabiji vulukai Yesu byo aambile pa bantu “bakasangukila ku kije.” Pa bano bantu pajinga ne bantu “baubilenga byatama.” (Yoa. 5:29) Onkao mambo, kyamweka bantu bamo ba mu Sodoma ne Gomola nabo bakasangulwa. Kabiji kampe yetu tukebafunjishanga pe Yehoba ne Yesu Kilishitu. Yehoba kimye kyonse ‘ukebakeba ne kuyuka biji muchima, upalanguzha milanguluko ya mukachi mwine.’ Byo akasangulanga bantu kulutwe, ukafweta “muntu yense monka mwayila byubilo byanji.” Aba bo kyafwainwa, Yehoba ukebobila lusa. Bakwabo nabo kechi ukebobila lusa ne. Onkao mambo, kechi twafwainwa kwamba’mba awe muntu kechi ukasangulwa ne, kanatu inge twayuka kuba’mba byo byo kiji. w24.05 5-6 ¶15-16

Kufumatu ne kala, Mambo a Lesa akosesha bakalume banji kwingila mwingilo wakatazha. Akilangulukai pa byamwekejile ngauzhi Yelemiya. Wakankazhaminenga kimye Yehoba kyo amupeele mwingilo wa kusapwila. Yelemiya waambile’mba: “Amiwa kechi nayuka kwamba ne, mambo nkijitu kalombwana.” (Yele. 1:6) Ñanyi kintu kyamukwashishe kuleka kwilengulula? Mambo a Lesa amukoseshe. Waambile’mba: “Mu muchima mwami byambo byanji byaumvwanyikilenga nobe mujilo ubena kuteemena mu bikupa byami.” (Yele. 20:8, 9) Nangwa kya kuba bantu bajinga mu nyaunda mwasapwijilenga Yelemiya bakatezhe, abino byambo byo asapwijilenga byamukoseshe kwingila uno mwingilo. Kutanga Mambo a Lesa kukwasha bingi bena Kilishitu.Mutumwa Paulo waambile’mba kufunda Mambo a Lesa kukakwasha balongo banji kutwajijila “kupanga bipangwa mu mingilo yonse yawama” ne kwibalengela ‘kwendanga monka mukebela Yehoba.’​—Kolo. 1:9, 10. w24.04 14-15 ¶2-4

Zadoka watwajijile kwikala wa kishinka kwi Yehoba nangwa kya kuba Abiata Ñanga Mwine Mukatampe wafuukwilepo kutundaika Adoniya mwana wamulume wa kwa Davida wakebelenga kufumya shanji pa bufumu. Davida byo ayukile’mba Adoniya wakebelenga kwangata bufumu, waambijile Zadoka, Natana ne Benaya kuswanyika Solomone pa Bufumu. (1 Mfu. 1:32-34) Zadoka watundaikilwe ne kutwajijila kuchinchika na mambo a kwikala wa kishinka ku bapopweshi ba Yehoba nabiji Natana ne bantu bakwabo batundaikanga Mfumu Davida. Solomone byo aikele mfumu, “watongwele Zadoka ñanga kupingakena pe Abiata.” (1 Mfu. 2:35) Twakonsha kulondela byepi byaubile Zadoka? Inge muntu ye mwatemwa wafuukulapo kuleka kwingijila Yehoba, mwafwainwa kutwajijila kwikala ba kishinka kwi Yehoba. (Yosh. 24:15) Yehoba ukemupa bulume ne kwimukwasha kuchinchika. Lombainga kwi Yehoba kimye kyonse ne kutwajijila kupwanañana na bapopweshi bakwenu ba kishinka. Yehoba wanemeka bingi bukishinka bwenu kabiji ukemufweta.​—2 Sam. 22:26. w24.07 6-7 ¶16-17

Pa Salamo 15:2, mulunda wa Lesa bamulumbulula’mba ke “yewa wabula kaneneno, uba bintu byaoloka.” Abino byo byo twafwainwa kwikala atweba bonse. Nanchi kyakonsheka kwikala ‘babula kaneneno’ nyi? Ee. Nangwa byonkabyo, kafwako muntu walumbuluka ne. Pano bino Yehoba wakonsha kwitumona ‘babula kaneneno’ inge ke twibikeko kumukookela. Inge twipana kwi Lesa ne kubatizhiwa, ino yo ntendekelotu ya kwenda ne Lesa. Mu moba a kala, kwikala mu kisaka kya bena Isalela, kechi kwalumbululanga’mba pano muntu waikala mwenyi wa Yehoba ne. Bamo baitanga pe Lesa, pano bino kechi “mu bukine ne mu bololoke ne.” (Isa. 48:1) Pa kuba’mba bena Isalela bamweshe’mba kine bakebelenga kwikala benyi ba Yehoba, bafwainwe kuyuka mizhilo ya Yehoba ne kwiilondela. Po pamotu ne lelo jino, pa kuba’mba twitabilwe kwi Lesa, kuji bintu bikwabo byo twafwainwa kuba, kechi kubatizhiwatu ne kupwanañana na bena Kilishitu mu kipwilo ne. Twafwainwa kutwajijila kuba “bintu byaoloka.” w24.06 9 ¶4; 10 ¶6

Mu ñanyi mashinda Yehoba mo amweshesha bumpanyi? Akilangulukai pa bino bintu bimo. Yehoba witupa bintu byo tukajilwa. Nangwa kya kuba kechi twikala bwikalo bwa ntentente ne, bino atweba bavula Yehoba witukwasha kutaana bintu byo tukajilwa mu bwikalo bwetu. Witupa kajo, bya kuvwala ne mwa kwikala. (Sala. 4:8; Mat. 6:31-33; 1 Timo. 6:6-8) Nanchi Yehoba witupa bino bintu byo tukajilwa na mambo a kuba’mba ye mwingilo wanji nyi? Ine. Akilangulukai pa byambo byaambile Yesu biji pa Mateo 6:25, 26. Pa bino byepelo, Yesu waingijishe bilengwa. Yesu waambile pa bañonyi amba: “Kechi babyala nkunwa, kunowa nangwa kulonga mu matala ne.” Nangwa byonkabyo, wanungilepo’mba: “Shenu wa mwiulu wibajiisha.” Kepo aipwizhe’mba: “Nanchi anweba kechi mwanema kwibakila nenyi?” Ñanyi bintu byo tufunjilako? Byonka Yehoba byo ata muchima banyama, ne atweba twafwainwa kushiinwa’mba Yehoba uketupa bintu byo tukajilwa. Byonkatu nsemi wamulume byo amwena ba mu nzubo yanji, Yehoba umwena ba mu kisemi kyanji mambo wibatemwa.​—Sala. 145:16; Mat. 6:32. w24.09 26-27 ¶4-6

Nkwasho ke mulongo wabatizhiwa utongolwa na mupashi wazhila kukwasha bakulumpe mu kipwilo kwingila mingilo yavula ikebewa mu kipwilo. Bankwasho bafwainwa kutemwa bingi Yehoba ne kwikela mwayila mizhilo yanji. Kabiji bafwainwa kutemwa balongo ne banyenga mu kipwilo. (Mat. 22:37-39) Mulongo wabatizhiwa wakonsha kukanamina byepi bunkwasho? Baibolo walumbulula bingi bulongo bintu byafwainwa kufikizha boba bafwainwa kutongolwa kwikala bankwasho. (1 Timo. 3:8-10, 12) Mwafwainwa kufikilamo kwingila uno mwingilo inge ke mufunde pa bino bintu bikebewa bya mu Baibolo kabiji mwafwainwa kwibikako kwibifikizha. Nangwa byonkabyo, mwafwainwa kuyuka ene mambo o mubena kukebela kwingilako uno mwingilo. w24.11 15 ¶4-5

Bantu bamo bamba’mba batanga Baibolo bimye byavula bingi, pano nanchi baitabila kya kine mu byaamba Baibolo nyi? Nanchi bekela monka mwayila bifunjisha Baibolo ne kupimpula byubilo byabo nyi? Ine, bantu bavula kechi boba bino ne. Pano bino, bantu ba Yehoba abo boba bino. Byonka byaubile bena Kilishitu ba mu myaka kitota kitanshi, ne atweba tumona Baibolo kuba’mba “kine Mambo a Lesa.” Kabiji twibikako kwingijisha byo tufunda mu Baibolo mu bwikalo bwetu. Nangwa byonkabyo, kechi kyapeela kimye kyonse kutanga ne kwingijisha byo tutanga mu Mambo a Lesa ne. Kyakonsha kwitukatazha kwikala na kimye kya kutanga Baibolo. Nangwa kampe twakonsha ketupitemotu kapambala pa kutanga Baibolo kwa kubula kumvwisha byo tubena kutanga. Nangwa kampe twakonsha kulefulwa inge twamona’mba bintu byo twafwainwa kwingijilapo byavula. Na bukwasho bwa Yehoba, mwakonsha kushinda ano onse makatazho. Twayai tutwajijile kubanga byamba Mambo a Lesa. Kwa kubula nangwa kuzhinaukatu ne, inge ketutange ne kwingijisha byo tutanga mu Mambo a Lesa mu bwikalo bwetu, tukekala bingi na lusekelo.​—Yako. 1:25. w24.09 7 ¶15-16

Yehoba wingijisha mupashi wanji wazhila kwitutekenesha inge bintu byatama bitumwekela. Inge mubena kupita mu meseko akatampe, ne anweba mwakonsha kulomba kwi Yehoba bimye byavula kabiji pa kimye kyonse kyo mubena kukeba. (Sala. 86:3; 88:1) Lombainga kimye kyonse kwi Yehoba kwimupa mupashi wanji wazhila. Ne aye ukemukwasha. Nanchi mwakipitapo mu lukatazho lwimupwishishe bulume nyi? Mupashi wazhila wakonsha kwimulengela kwikala na bulume bwa kutwajijila kupopwela Yehoba mu bukishinka. (Efi. 3:16) Mwafwainwa kuba byepi inge mwalomba Yehoba kuba’mba emupe mupashi wazhila? Ingilaingako mingilo yakonsha kulengela mupashi wazhila kwimukwasha. Ino mingilo yavwangamo kutaanwa ku kupwila ne kwingila mwingilo wa kusapwila. Tangainga Mambo a Lesa pa juba pa juba pa kuba’mba muyukenga byo alanguluka. (Fili. 4:8, 9) Yukai bantu bo baambapo mu Baibolo bapichilenga mu makatazho ne kulanguluka languluka pe Yehoba byo ebakwashishe kuchinchika. w24.10 9 ¶12-14

Twatemwa bantu byonka bibatemwa Yehoba ne Mwananji. (Maana 8:31) Tumvwina bingi lusa bantu babula ‘kuyuka Lesa’ kabiji “[babula] luketekelo.” (Efi. 2:12) Bapita mu makatazho avula bingi mu bwikalo bwabo kabiji tuji na mambo awama a Bufumu bwa Lesa akonsha kwibakwasha. Kwibatemwa ne kwibomvwina lusa byo bintu bitulengela kwibasapwila mambo awama. Buno bukine bwanema bwakonsha kwibalengela kwikala na luketekelo, kwibakwasha kwikala bwikalo bwawama pa kino kimye ne kwikala na “bumi bwa kine kine” kulutwe, ko kuba’mba kwikala na bumi bwa myaka ne myaka mu ntanda ipya ya Lesa. (1 Timo. 6:19) Kabiji kutemwa bantu kwitulengela kwibajimunako kuba’mba mpelo ya ino ntanda yatama ijitu pepi. (Ezi. 33:7, 8.) Tukeba kwibakwasha kuyuka bintu bikamweka mu kimye kya malwa akatampe kimye bupopweshi bwa bubela kyo bakebonauna apa bino pakalondele ne ino ntanda yatama.—Lum. 16:14, 16; 17:16, 17; 19:11, 19, 20. w24.05 16-17 ¶8-9

Mutumwa Paulo byo akambizhe bena Kilishitu ‘kushiila bukaji mpunzha,’ bukaji bwa bañanyi bo aambilengapo? Kwesakana na byo babena kwambapo mu kino kyepelo, waambilenga pa bukaji bwa Yehoba. Tushiila mpunzha bukaji bwa Yehoba inge twabula kushinkanya ne kupembelela kimye kyo akaleta bunchibamambo bwaoloka mu jishinda jo akebelamo ne mu kimye kyanji mwine. Mulongo John byo bamubile nshiji ku bakwabo, waambile’mba: “Nebikileko bingi pa kuba’mba mbule kushinkanya, pano bino kechi kyampelejile kuba bino ne. Kinembelo kya Loma 12:19 kyankwashishe kuba’mba nafwainwa kupembelela pe Yehoba.” Tumwenamo bingi inge twapembelela pe Yehoba kuba’mba olole bintu. Tukachinuzhuka makatazho ne bijikila biya na mambo a kukeba kupwisha lukatazho atweba bene. Yehoba witulaya kuba’mba uketukwasha. Kiji nobe ubena kwitwambila’mba: ‘Kange mwakamwe na nshiji yo bemuba ne; nsakwingijilapo.’ Yehoba witulaya’mba “amiwa nkashinkanya nabo.” Onkao mambo, twakonsha kushiila byonse mwi Yehoba ne kuketekela’mba ukengijilapo mu jishinda janji aye mwine. w24.11 6 ¶14-15

Bintu bya ku mubiji kechi byo bintu byo twafwainwa kunemekesha mu bwikalo bwetu ne. Mutumwa Paulo waambilepo pa kino kishinka byo anembejile nkalata bena Kilishitu baikelenga ku mpelo ya bwikalo bwa Bayudea. Waambile pa bintu byatama byaubile bena Isalela byo bajinga mu kiselebwa ne byo baubile pa Mutumba wa Sinai. Wajimwineko bena Kilishitu kubula “kukeba bintu byatama [bena Isalela] byo bakebelengapo.” (1 Ko. 10:6, 7, 11) Yehoba wapele bena Isalela kajo mu jishinda ja kukumya. Pano bino na mambo a kuba’mba bajinga na michima ya lwiso, kechi basanchilenga pa kajo kebapeelenga Yehoba ne. (Bala. 11:4-6, 31-34) Byo bapopwejilenga mwana ñombe wa ngolode, bateletu muchima pa kuja, kutoma ne kusangalala. (Lupu. 32:4-6) Paulo waambile pa bino bintu byo baubile kuba’mba byajinga bya kujimunako bena Kilishitu baikelenga ku mpelo ya bwikalo bwa Bayudea yaishilenga mu 70 C.E. Ne atweba tubena kwikala ku mpelo ya buno bwikalo. Onkao mambo, twafwainwa kuteshako muchima ku lujimuno lwa kwa Paulo. w24.12 6 ¶13

Yehoba ye “Lesa wa lusekelo,” kabiji ukeba ne atweba kwikala na lusekelo. (1 Timo. 1:11) Witupa bya bupe byavula bingi bitulengela kwiyowa bumi. (Yako. 1:17) Pa bino bya bupe paji ne masongola. Inge mwanamulume ne mwanamukazhi besongola, belaya’mba bakatwajijila kwitemwa ne kwinemeka. Kabiji inge batwajijila kukosesha butemwe bwabo bekala bingi na lusekelo. Kyatamakotu ke kya kuba’mba bantu bavula besongola balubamo luchipo lo bachipile pa juba ja masongola abo. Kino kibalengela kubula kwikala na lusekelo. Yehoba ukeba mwanamulume kulamanga byepi mukazhanji? Yehoba wakambizha banabalume kuba’mba bafwainwa kunemekanga bakazhi babo. Mwanamulume wanemeka mukazhanji umulama bulongo ne kumumwesha butemwe.​—1 Pe. 3:7. w25.01 8 ¶1-2; 9 ¶4-5

Kwakubula nangwa kuzhinaukatu ne, nkalata mutumwa Paulo yo anembejile Bahebelu yakwashishe bena Kilishitu ba mu myaka kitota kitanshi kwinengezhezha jimo ku bya malwa byaishilenga kulutwe. Paulo wakambizhe balongo banji kufunda byavula pe Yehoba ne kumvwisha mwatala Binembelo. Kuba bino kwakonsheshe kwibakwasha kuyuka ne kukaana mafunjisho akonsheshe konauna lwitabilo lwabo. Wibatundaikile kukosesha lwitabilo lwabo pa kuba’mba kibapeelele kulondela mikambizho ya kwa Yesu ne ya boba batangijilenga mu kipwilo. Kabiji wakwashishe bena Kilishitu kuchinchika ne kuyuka mwakubila na makatazho ne kwiamona’mba jo jishinda jo babena kwibafunjishishamo kwi Shabo wa butemwe. Ne atweba twafwainwa kulondela luno lujimuno lwa mu Baibolo. Inge twauba bino, tukatwajijila kuchinchika kufikatu ne ku mpelo.​—Hebe. 3:14. w24.09 13 ¶17, 19

Kwesakana na Baibolo, bukuzhi ke kintu kyo bapana pa kuba’mba bafuute mambo ne kupwanya bantu. Kwesakana na mumwena Yehoba bintu, kino kibena kulumbulula kubwezha kintu kyaelekele. Mu ñanyi jishinda? Vulukai kuba’mba Adama ne Evwa baelele bumi bwalumbuluka ne luketekelo lwa kwikala myaka ne myaka. Onkao mambo, bukuzhi bwafwainwa kwesakana na kintu kyaelekele. (1 Timo. 2:6) Muntu wakonsheshetu kupana buno bukuzhi ke muntu wakoma kabiji (1) walumbuluka; (2) wakonsheshe kwikala myaka ne myaka pano pa ntanda; ne (3) wipaine kupana bumi bwanji kwikala kitapisho kyetu. Akilangulukai pa bintu bisatu byalengejile Yesu kupana bukuzhi. (1) Aye wajinga walumbuluka kabiji “kechi walengelepo mambo ne.” (1 Pe. 2:22) (2) Na mambo a bino, wakonsheshe kwikala myaka ne myaka pano pa ntanda. (3) Wipaine kufwa ne kupana bumi bwanji na mambo a atweba.​—Hebe. 10:9. w25.02 4-5 ¶11-12

Shiinwai kuba’mba Yehoba wimutemwa bingi kabiji ukeba’mba mwikale mu kisemi kyanji. Ukemukwashanga kushinda bintu byonse byakonsha kwimulengela kubula kubatizhiwa. Yesu waambijile baana banji ba bwanga ba mu myaka kitota kitanshi amba: “Inge mwaikala na lwitabilo nobe luchacha wa masitate, mukambila uno mutumba amba, ‘Fuma papo uye popa,’ ne aye ukafumapo, kabiji kafwako kintu kyo mukakankalwa kuba ne.” (Mat. 17:20) Bantu baumvwine bino byambo baingijile ne Yesu pa myakatu icheche. Onkao mambo, bafwainwe kutwajijila kukosesha lwitabilo lwabo. Pano bino, Yesu wibalayile’mba inge baikala na lwitabilo lwakosa, Yehoba ukebakwashanga kushinda makatazho aji nobe mitumba. Ne anweba Yehoba ukemukwashanga. Inge mwamona’mba kuji bintu bimo bibena kwimulengela kukankazhama kubatizhiwa, ingijilaipo kwakubula kuzhinyazhinya. Ipanai kwi Yehoba ne kubatizhiwa. Kino kyo kintu kyanema kyo mwafwainwa kufuukulapo kuba kabiji mukekala bingi na lusekelo. w25.03 7 ¶18-20

Twakonsha kushinda meseko inge ketuvuluke kuba’mba Lesa mumi winengezha kwitukwasha. Twakonsha kuketekela’mba wakonsha kwitukwasha inge ketulanguluke pa bintu byo etubila mu bwikalo bwetu. (Isa. 37:17, 33-37) Kabiji mwakonsha kutanga masawakya aji pa keyala wetu wa jw.org aamba pe Yehoba byo abena kukwasha balongo ne banyenga mu ano moba. Kabiji vulukainga bimye Yehoba byo emukwasha mu bwikalo bwenu. Kechi mwafwainwa kulefulwa inge mwamona’mba kechi mwakipitapo kala mu lukatazho lukatampe, Yehoba lo emukwashishe. Mambo ka? Ke na mambo a kuba’mba Yehoba wimukwasha mu bintu byavula mu bwikalo bwenu. Yehoba wimukoka kwikala mulunda nanji. (Yoa. 6:44) Mwakonsha kulomba kwi aye kwimukwasha kuvuluka bimye byo akumbwile milombelo yenu, byo emukwashishe pa kimye kyafwainwa nangwa kimye kyo emukwashishe byo mwapichilenga mu lukatazho lukatampe. Kulanguluka pa bino bintu byonse, kukemulengela kushiinwa’mba Yehoba ukatwajijila kwimukwasha mu bwikalo bwenu. w24.06 21 ¶8

Kampe twafuukulapo kubula kuba kintu kiji kyonse kyakonsha kufichisha Yehoba ku muchima. Nangwa byonkabyo, twi bambulwakulumbuluka kabiji twakonsha kwesekwa kimye kiji kyonse. (Loma 7:21-23) Twakonsha kubazhimukatu twalenga kala a bulala. Onkao mambo, pa kuba’mba tutwajijile kwikala ba kishinka kwi Yehoba ne Mwananji, twafwainwa kulondela lujimuno lwa kwa Yesu lwa kuchinuzhuka kulenga mambo. Atweba bonse pa muntu pa muntu twakonsha kuponena mu lweseko lwakonsha kwitulengela kulenga mambo akatampe, kwivwanga mu byubilo bya kwizozola nangwa kulanguluka bintu byatama bilangulukapo bantu ba mu ino ntanda. Kampe muntu umo wakonsha kuponena mu lweseko lwa kuba bulalelale. Mukwabo naye kampe wakonsha kuponena mu lweseko lwa kuba bintu byatama nabiji kwisuka nangwa kutamba bya mulekese. Kabiji mukwabo naye wakonsha kwikala na moyo wa kuchiina bantu, kwitota, kuzhingila bukiji nangwa bintutu bikwabo byatama. w24.07 14 ¶3; 15 ¶5

Fwanyikizhai kyakonsheshe kumweka inge bakulumpe mu kipwilo bakaine kubwezha mu kipwilo muntu walengele mambo walapijile nangwa panyuma ya kumubwezha mu kipwilo balongo ne banyenga bakaana kumumwesha butemwe. Wakonsheshe “kukizhamo kwikala na bulanda.” Kino kyakonsheshe kumulengela kulanguluka’mba kechi wakonsha kwingijila Yehoba jikwabo ne. Kabiji inge kyamukatezhe kuwamisha bulunda bwanji ne Lesa. Ne kyakonsheshe kukilamo kutama, inge balongo ne banyenga mu kipwilo bakaine kulekelako mambo uno muntu walapijile, bulunda bwabo ne Yehoba inge bwajinga mu kizumba. Mu ñanyi jishinda? Mambo inge balondejilenga Satana wakanama kabiji wabula lusa mu kifulo kya kulondela Yehoba ulekelako mambo bandengamambo balapila. Kuba bino inge kwalengejile Diabola kutendeka kwibengijisha ne kulengela uno muntu konauna bulunda bwanji ne Lesa.​—2 Ko. 2:10, 11; Efi. 4:27. w24.08 17 ¶7, 10-11

Yesu Kilishitu watongwele banabalume bamo ba kukwasha kipwilo mu jishinda jikwabo. Na lutangijilo lwanji, waingijishe bakulumpe mu kipwilo ba mu Yelusalema kutuma Paulo, Banabasa ne bakwabotu kwikala bakalama benda. (Byu. 11:22) Mambo ka? Mambo nabo bebapele mwingilo wa kukosesha bipwilo yenka wingilapo bankwasho ne bakulumpe mu kipwilo. (Byu. 15:40, 41) Bakalama ba mwanzo kechi bekala pamo ne, bafwakesha bipwilo byapusana pusana. Baya na kufwakesha bipwilo biji kwalepa bingi. Mulungu ne mulungu, kalama wa mwanzo wamba majashi avula, kwingila mwingilo wa bukafunga, kusambakana na bapainiya, na bakulumpe mu kipwilo ne kutangijila kusambakana kwa kuya mu mwingilo. Unengezha majashi ne kunengezha bya pa kubuñana ne pa kushonkena. Ufunjisha mu masukulu a bapainiya, unengezha kusambakana kwiikajila na bapainiya ba mu mwanzo kabiji pa bimye bimo wingila ne mingilo ikebewa kwingijiwapo bukiji bukiji yo bamupa ku ofweshi wa musampi. w24.10 21 ¶12-13

Yehoba waambijile ngauzhi Yelemiya kwamba byambo biji mu kinembelo kya lelo. Byo aambilenga pa bino byambo, mutumwa Paulo waambile byambo bipashako bya kuba’mba: “Mambo abo kechi nkeavulukapo jibiji ne.” (Hebe. 8:12) Pano kino kilumbulula ka? Mu Baibolo, kyambo kya kuba’mba ‘kuvuluka’ kechi kilumbululatu muntu ubena kuvuluka nangwa kulanguluka pa kintu kyamwekele kala ne. Pakuba kilumbulula muntu kubapo kintu kimo. Kapondo ye bapopele pa kichi kwipi ne Yesu wamusashijile amba: “Mukamvuluke kimye kyo mukeya mu Bufumu bwenu.” (Luka 23:42, 43) Kechi waambijilengatu Yesu amba amulangulukepo pa kyokya kimye ne. Yesu wamukumbwile’mba ukoobapo kintu kimo, ko kuba’mba kumusangula. Onkao mambo, inge Yehoba waamba’mba kechi ukavuluka mambo etu ne, kino kilumbulula’mba kechi uketuba kyatama ne. Kechi uketukambula nangwatu mu kimye kya kulutwe pa mambo o etulekela kala ne. w25.02 10-11 ¶14-15

Pa kuba’mba tuyuke bintu twafwainwa kuyuka byubilo bya Yehoba, kyaswa muchima wanji, bintu byo atemwa ne bintu byo ashikwa. Iipuzhai’mba, ‘Kwesakana na byo nayuka Yehoba, ñanyi bintu byo nafwainwa kufuukula bikamutookesha ku muchima?’ (Efi. 5:17) Bimye bimo pa kuba’mba tutookeshe Yehoba ku muchima, kechi twafwainwa kulondela bibena kukeba bakilongo nangwa balunda netu ne. Kiji bino mambo bansemi bamo bakanjikizha baana babo babakazhi kusongolwa ku banabalume banonshi nangwa boba bakonsha kwibapa mali a miketo avula bingi nangwa kya kuba bano banabalume kechi baji na bulunda bwakosa ne Yehoba ne. Boba bino mambo bakeba baana babo kuba’mba bakekalenga ntentente. Pano inge kyaikala bino, ñanyi ukebakwasha kwikala na bulunda bwakosa ne Yehoba? Nga Yehoba umona byepi kino? Mukumbu uji pa Mateo 6:33. Pa kino kinembelo bena Kilishitu bebatundaika ‘kutwajijila na kukeba Bufumu patanshi.’ Nangwa kya kuba tukeba kunemeka bansemi betu ne bantu ba mu nyaunda yetu, bino twafwainwa kuta muchima pa kuba bintu bisangajika Yehoba. w25.01 17 ¶9-10

Ne lelo jino, tukeba Yehoba kwitukwasha pa kuba’mba tutwajijile kusapwila na mukoyo. (Lum. 12:17) Pano mambo ka o mwashiinwa kuba’mba Yehoba ukemukwashanga? Akilangulukai pa lulombelo lwalombele Yesu luji mu Yoano kitango 17. Yesu walombele kwi Yehoba kuba’mba azhikijile batumwa banji. Kabiji Yehoba wakumbwile luno lulombelo. Buku wa Byubilo waamba pa batumwa byo bebakwashishe kusapwila na mukoyo nangwa kya kuba bebamanyikilenga. Yesu walombele ne kuba’mba Yehoba azhikijile bonse baketabila byambo byasapwijilenga batumwa. Pa bano bantu paji ne anweba. Yehoba kechi waleka kukumbula lulombelo lwalombele Yesu ne. Ne anweba ukemukwashanga byonka byo akwashishe batumwa. (Yoa. 17:11, 15, 20) Nangwa kya kuba kyakonsha kwitukatazha kwingila mwingilo wa kusapwila na mukoyo mpelo byo ibena kufwenya pepi, twafwainwa kushiinwa’mba Yehoba ukatwajijila na kwitukwasha.​—Luka 21:12-15. w25.03 18 ¶13-14

Bantu ba Lesa ‘babijika na lusekelo’ na mambo a bintu bibobila Yehoba. Bukine, milaye itutekenesha iji mu Mambo a Lesa ne luketekelo lo tuji nalo na mambo a kitapisho kya bukuzhi bwa kwa Yesu, bitulengela “kusangalala.” Kwisamba pa bino bintu, kwitulengela kwikala bingi na lusekelo. (Sala. 34:8; 133:1-3) Bintu bibiji bimwesha bantu ba Yehoba baji mu paladisa wa ku mupashi ke butemwe ne kukwatankana. Kuno ‘kukwatankana’ kwitukwasha kufwanyikizha bwikalo byo bukekala mu ntanda ipya, bantu ba Yehoba po baketemwa bingi ne kukwatankana pamo kukila byo kiji lelo jino. (Kolo. 3:14) Muntu yense ukeba kwikala na lusekelo ne kutondwa, wafwainwa kwikala mu uno paladisa wetu wa ku mupashi. Nangwa kya kuba bantu ba mu ino ntanda bamba bintu byatama pa bakalume ba Yehoba, pano bino bayukanyikwa’mba baji na byubilo byawama kabiji baji na bulunda bwawama ne Yehoba ne bonse bamupopwela.​—Isa. 65:15. w24.04 21 ¶7-8

Atweba bonse twakonsha kutundaika byepi bena Kilishitu bakatanda ne bazhike bakeba kutwela mu masongola? Jishinda jimo jo tubilamo bino ke kumona’mba kechi twibatuntwisha mu byo twamba ne. (Efi. 4:29) Twakonsha kwiipuzha’mba: ‘Nanchi ñambapo byambo bimo byakonsha kulefula boba bakeba kutwela mu masongola nyi? Inge namona mulongo katanda ne nyenga muzhike babena kwisamba, nanchi ndanguluka’mba betemwa kuba’mba bakesongole nyi?’ (1 Timo. 5:13) Kabiji kechi twafwainwa kulengela bena Kilishitu bakatanda ne bazhike kulanguluka’mba paji bimo byalubankana na mambotu a kuba’mba kechi basongola nangwa kusongolwa ne. Kyakonsha kuwama kumonangapo mashinda a kutundaikilangamo bakatanda ne bazhike. Twakonsha kuba byepi inge twamona kuba’mba mulongo ne nyenga befwainwa kutwela mu masongola? Baibolo witubuula’mba twafwainwa kuyuka bintu bibena kulanguluka bakwetu. (Loma. 15:2) Bakatanda ne bazhike bavula kechi bakeba kwibabuula’mba awe ye muntu ye mwafwainwa kutwela nanji mu masongola ne. Twafwainwa kunemeka bintu byo bafuukulapo abo bene. (2 Tesa. 3:11) Bamo bakeba kwibakwashako, nangwa byonkabyo, kechi twafwainwa kwitendekelako kwa kubula abo bene kwitubuula ne.​—Maana 3:27. w24.05 24-25 ¶14-15

Twikala mu ntanda muji makatazho akonsha kupimpula bwikalo bwetu nobe mu kukopatu kwa jiso. Kitutekenesha bingi kuyuka’mba twakonsha kulomba kwi Yehoba kuba’mba etukwashe. Inge witukwasha kino kitulengela kushiinwa’mba “Yehoba mumi!” (Sala. 18:46) Nangwa byonkabyo, byo apwishishetu kwamba bino byambo, Davida waambile pe Lesa amba “Jibwe jami.” Mambo ka Davida o aesakenyejile Yehoba ku jibwe, kintu kibula kupema? Baibolo waingijisha kyambo kya kuba’mba “jibwe” mu bukifwanyikizho pa kuba’mba tuyuke byubilo bijipo ne Yehoba. Javula kino kyambo kitaanwa mu byambo bakalume ba Yehoba byo baambapo mu Baibolo pa kutota Lesa wakila. Byambo bitanshi byaamba pe Yehoba kuba’mba “jibwe” bitaanwa pa Mpitulukilo ya mu Mizhilo 32:4. Byo alombelenga, Hana waambile’mba “kafwako jibwe jikwabo jiji nobe Lesa wetu ne.” (1 Sam. 2:2) Habakuka waambile pe Yehoba amba “Jibwe jami.” (Ha. 1:12) Nembi wanembele Salamo 73 waambile pe Lesa amba “jibwe ja muchima wami.” (Sala. 73:26) Kabiji Yehoba waambile pe aye mwine amba jibwe.​—Isa. 44:8. w24.06 26 ¶1, 3

Bamfumu bapopwelanga Yehoba na muchima yense bamutokesha ku muchima. Baibolo waamba pe Yosiya amba: “Kala kechi kwajingapo mfumu wajinga nobe aye, wabwelele kwi Yehoba na muchima wanji yense ne.” (2 Mfu. 23:25) Kyajinga byepi kwi Solomone watendekele kuba byatama pa kupitapo myaka yavula? “Kechi waingijile Yehoba Lesa wanji na muchima wanji yense . . . ne.” (1 Mfu. 11:4) Kabiji Baibolo waamba pa mfumu mukwabo wabujile kwikala wa kishinka aye Abiyama amba: “Kechi waingijilenga Yehoba Lesa wanji na muchima wanji yense . . . ne.” (1 Mfu. 15:3) Javula Baibolo waingijisha kyambo kya kuba’mba “muchima” kulumbulula muntu byo aji mukachi, ko kuba’mba bintu byo asaka, milanguluko yanji, byubilo byanji ne bintu byo akeba kuba mu bwikalo bwanji. Pano kwingijila Yehoba na muchima yense kulumbulula ka? Muntu wingijila Yehoba na muchima yense kechi umupopwela na mambotu a kuba’mba byo byo bamukambizha ne. Pakuba umwingijila na mambo a kuba’mba wamutemwa ne kumunemeka mu bwikalo bwanji bonse. w24.07 21 ¶4-5

Baibolo waingijisha ñambilo ya kifwanyikizho pa kulumbulula byo azhimañanya mambo etu. Waamba’mba: “Nkazhimañanya bubi bobe nobe bebuvweta ku makumbi ne mambo obe nobe beavweta ku jikumbi jafinda.” (Isa. 44:22) Yehoba inge witulekelako mambo, kijitu nobe wiavweta na jikumbi jafinda pa kuba’mba atweba ne aye tubule kwiamona. Ñanyi bintu byo tufunjilako ku ino ñambilo ya kifwanyikizho? Inge Yehoba witulekelako mambo etu, kechi twafwainwa kutwajijila kwizhachishanga mu bwikalo bwetu bonse pa mambo o twalengele ne. Na mambo a mashi a kwa Yesu Kilishitu, nkongole yetu nangwa’mba mambo etu beazhimañanya kikupu. Kijitu nobe pepala po banembele nkongole ya mambo etu kyazhimañana. Abino Yehoba byo byo etulekelako mambo kya kine. Lusa lwa Yehoba lwitulengela kwikala na bulunda bwawama ne aye ne kwitukwasha kuleka kwizhachisha. w25.02 10 ¶11-14

Bakulumpe mu kipwilo bo basala kwikala mu kavoto, baji na mwingilo wibapa Yehoba wa kuzhikijila kipwilo ku bubi. (1 Ko. 5:7) Kabiji bakeba kukwasha bandengamambo kulapila. Inge babena kukwasha muntu walenga mambo, bakulumpe mu kipwilo baketekela kuba’mba ukapimpula byubilo byanji. Mambo ka? Mambo bakeba kulondela Yehoba ‘uji na kifyele ne lusa.’ (Yako. 5:11) Mutumwa Yoano naye wamwesheshe uno muchima wa kifyele ne lusa. Wanembele’mba: “Anweba baana bami, mbena kwimunembela bino bintu kuba’mba mubule kulenga mambo. Umvwe umo walenga mambo, tuji na nkwasho uji kwi Tata, aye Yesu Kilishitu, waoloka.” (1 Yoa. 2:1) Kyatamakotu ke kya kuba’mba pa bimye bimo, bena Kilishitu bamo bakana kulapila. Inge kyaikala bino, bafwainwa kwibafumya mu kipwilo. w24.08 25 ¶19-20

Kampe mwakonsha kutendeka kwesakanya byo mwingila na bingila bakwenu. Kechi mwafwainwa kubanga bino ne. Mambo ka? Mambo Yehoba kechi witwesakanya na bakwetu ne. (Nga. 6:4) Twayai twambe pa bantu babiji. Maliya wapele Yesu bupe bwa manyi anunka bulongo a mutengo. (Yoa. 12:3-5) Kupusanako na Maliya, mwanamukazhi wafwilwa wapaine bupe mu nzubo ya Lesa bwa tumali twa muwayawaya tubiji twakepesha twabula kunema. (Luka 21:1-4) Nangwa byonkabyo, Yesu wamwene’mba bano banabakazhi bonse babiji bapaine na mambo a lwitabilo lwabo. Shanji aye Yehoba wanemeka mingilo yonse yo mumwingijila na mambo a kwikala ba kishinka kwi aye ne byo mwamutemwa nangwa kya kuba mulanguluka’mba mingilo yo mwingila kechi yanema ne. Atweba bonse tuzhinauka pa bimye bimo. Nangwa byonkabyo, bukine bwa mu Mambo a Lesa bwakonsha kwitukwasha kushinda luzhinauko. kuzhinauka kabiji kino kechi kikemulengelanga kulefulwa ne. Yehoba wituta muchima atweba bonse pa muntu pa muntu. Wimusanchila bingi pa byo mwibikako kumwingijila kabiji ukatwajijila kwimupesha. Yehoba watemwa bakalume banji ba kishinka kabiji wibata bingi muchima bonse pa muntu pa muntu. w24.10 25 ¶3; 29 ¶17-18