Kikaonde
June
/assets/ct/28ada02fb0/images/syn_placeholder_sqr.png
es26 pp. 57-67

June

Pa Kimo, June 1

June

Mambo anweba Yehoba mwawama kabiji mwaswila jimo kulekela mambo.​—Sala. 86:5.

Nangwatu pa kino kimye, tubena kumwenamo mu kitapisho kya bukuzhi bwa kwa Kilishitu. Na mambo a buno bukuzhi, Yehoba witulekelako mambo etu. Aye kechi witulekelako mambo na mambotu a kuba’mba wafwainwa kuba bino ne. Pano bino, lusa lwanji lo lumulengela kwitulekelako mambo. (Sala. 103:3, 10-13) Bantu bamo balanguluka’mba Yehoba kechi wakonsha kwibalekelako mambo ne. Ibyo kuba’mba atweba bonse kechi kitufwainwa kulekelwa mambo ne. Mutumwa Paulo wayukile’mba ‘kechi wafwainwe kutelwa’mba mutumwa ne.’ Nangwa byonkabyo, wanungilepo’mba: “Lusa lukatampe lwa Lesa, lo lwalengela’mba ngikale byonka bino byo nji.” (1 Ko. 15:9, 10) Inge twalapila, Yehoba witulekelako mambo etu. Mambo ka? Ke na mambo a kuba’mba witutemwa, kechi na mambo a kuba’mba kitufwainwa ne. Inge mulanguluka’mba Yehoba kechi wakonsha kwimulekelako mambo ne, vulukainga’mba Yehoba wanengezhejile bukuzhi bantu bandengamambo balapila, kechi babula bandengamambo ne.—Luka 5:32; 1 Timo. 1:15. w25.01 26-27 ¶3-4

Muntu wa lusa umwenamo byawama, pakuba muntu washinta wiletela makatazho.​—Maana 11:17.

Kechi twakonsha kukanya bintu byakonsha kwitwambila nangwa kwituba bakwetu ne. Pano bino, twakonsha kuyuka mwa kubila kabiji kintu kyawama kyo twafwainwa kuba ke kwibalekelako mambo. Mambo ka? Mambo twatemwa Yehoba kabiji ukeba’mba tulekelengako bakwetu mambo. Inge twatwajijila kuzhingila nangwa kubula kulekelako bakwetu mambo, twakonsha kuba kintu kyatama ne kukolelwamotu. (Maana 14:17, 29, 30) Inge twaleka kutwajijila kuzhingila, kechi tukakolwa bikola biiya na mambo a bukaji ne. Kabiji kino kiketulengela kukasuluka ne kwikala na lusekelo jikwabo mu bwikalo bwetu. Mwakonsha kuleka byepi kutwajijila kuzhingila? Kintu kimo kyo mwafwainwa kuba ke kwipako kimye kya kutontoloka. Pakebewa kupitapo kimye pa kuba’mba muntu ye bakozha akose panyuma ya kumupa muchi. Po pamotu, papita kimye pa kuba’mba tuleke kutwajijila kuzhingila ne kulekelako muntu mambo na muchima yense. (Sapwi. 3:3; 1 Pe. 1:22) Lombai kwi Yehoba pa kuba’mba emukwashe kulekelako bakwenu mambo. w25.02 16-17 ¶8-11

Kajo kakosa ko ka bantu bakoma.​—Hebe. 5:14.

Mafunjisho atanshi amo aamba pe Kilishitu ke lulapilo, lwitabilo, lubatizhilo ne lusanguko. (Hebe. 6:1, 2) Ano o mafunjisho atanshi amo aitabilamo bena Kilishitu bonse. O ene mambo mutumwa Petelo o aambijilepo pa ano mafunjisho kimye kyo asapwijilenga bantu pa Pentekosita. (Byu. 2:32-35, 38) Twafwainwa kuswa ano mafunjisho atanshi aamba pe Kilishitu pa kuba’mba twikale baana banji ba bwanga. Paulo wajimwineko amba inge twakana lufunjisho lwaamba pa lusanguko, ko kuba’mba kechi twi bena Kilishitu ba kine ne. (1 Ko. 15:12-14) Nangwa byonkabyo, kechi twafwainwa kupelelatu pa kuyuka mafunjisho atanshi a bukine ne. Kajo ka ku mupashi kakosa kapusanako na mafunjisho atanshi aamba pe Kilishitu. Kavwangamo mizhilo ya Yehoba ne mafunde anji etukwasha kuyuka byo alanguluka. Pa kuba’mba tumwenemo mu kano kajo, twafwainwa kufundanga Mambo a Lesa, kulanguluka langulukapo ne kwingijisha byo twafunda. Kuba bino kwitulengela kufuukula bintu bitookesha Yehoba ku muchima. w24.04 5¶12-13

Bena Ninevwa bakasangulwa . . . mu juba ja kije.​—Mat. 12:41.

Lesa wavulwilemo Yona amba bena Ninevwa “kechi bayukile kyawama ne kyatama ne.” (Yona 1:1, 2; 3:10; 4:9-11) Palutwe kacheche, Yesu waambile pa kino byo afunjishenga pa bololoke bwa Yehoba ne lusa. Ñanyi “juba ja kije” jo “bakasangwilamo” bena Ninevwa? Yesu waambile’mba kukekala bantu “bakasangukila ku kije.” (Yoa. 5:29) Waambilenga pa Bukalama Bwanji bwa Myaka Kiumbi Kimo kimye “baoloka ne babula koloka” kyo bakasangulwa. (Byu. 24:15) Bantu babula koloka “bakasangukila ku kije.” Yehoba ne Yesu bakamona bintu byo bakobanga pa kyokya kimye inge bibena kumwesha’mba babena kukookela ne kulondela bintu byo babena kwibafunjisha. Inge mwina Ninevwa ye bakasangula pa kyokya kimye wakana kupopwela Yehoba, ko kuba’mba Yehoba kechi ukamuswisha kutwajijila kwikala na bumi ne. (Isa. 65:20) Pano bino, aba bonse bakasalapo kwingijila Yehoba mu bukishinka, bakekala myaka ne myaka.​—Da. 12:2. w24.05 5 ¶13-14

Mwana muntu waishile na kukeba ne kupulusha balubilamo.​—Luka 19:10.

Abino byonse Yesu byo aubile byamwesheshenga lusa lujipo na Shanji. (Yoa. 14:9) Bintu byo aambanga ne kuba byamweshanga’mba Shanji uji na lusa ne kifyele, watemwa bingi bantu kabiji amba ukeba kwibakwasha kushinda bundengamambo. Yesu wakwashishe bantu bandengamambo kupimpula byubilo byabo ne kumulondela. (Luka 5:27, 28) Yesu wayukile’mba ukapana bumi bwanji kwikala kitapisho. Pa bimye byavula, wabuujile baana banji ba bwanga kuba’mba bakamufutukamo ne kumwipayila pa kichi. (Mat. 17:22; 20:18, 19) Wayukile’mba kitapisho kyanji kikafumyapo bundengamambo pano pa ntanda byonkatu Yoano ne bangauzhi byo baambijile jimo. Kabiji Yesu wafunjishe’mba inge wapana bumi bwanji kwikala kitapisho, ‘ukakokela bantu bapusana pusana’ kwi aye. (Yoa. 12:32) Bantu bandengamambo bakonsha kutokesha Yehoba ku muchima inge baitabila Yesu amba Nkambo yabo ne kulondela byo aubanga. Inge bauba bino, ko kuba’mba ‘bakebakasulula ku bundengamambo.’ (Loma 6:14, 18, 22; Yoa. 8:32) Onkao mambo, Yesu wachinchikile ne kwipana kufwa lufu lwatama bingi.​—Yoa. 10:17, 18. w24.08 5 ¶11-12

Mambo awama afwainwa kusapwilwa patanshi mu bisaka byonse.​—Mako 13:10.

Akilangulukai pa byo mwaumvwine ku muchima kimye kitanshi kyo mwafunjile bukine bwa mu Mambo a Lesa. Mwayukile kuba’mba Shenu wa mwiulu wimutemwa bingi kabiji ukeba anweba kwikala mu kisemi kya bapopweshi banji. Kunungapo, mwayukile kuba’mba walaya kufumyapo makatazho onse kabiji mwaikele na luketekelo lwa kuba’mba mukamona balongo benu bafwa bo bakasangula mu ntanda ipya ne bintu bikwabo byo mwafunjile. (Mako 10:29, 30; Yoa. 5:28, 29; Loma 8:38, 39; Lum. 21:3, 4) Bino bintu byo mwafunjile bimusangajikile bingi. (Luka 24:32) Mwatemenwe bintu byo mwafunjilenga kabiji mwakebeshe bingi kubuulako bakwenu buno bukine. (Esakanyaiko Yelemiya 20:9.) Inge twatemwa bingi bukine bo twafunda mu Baibolo, kechi tukeba kuzhindamapotu ne, tukebesha kubuulako bakwetu. (Luka 6:45) Tumvwa byonka byaumvwine baana ba bwanga ba kwa Yesu ba mu myaka kitota kitanshi baambile’mba: “Atweba kechi twakonsha kuleka kwamba pa bintu byo twamwene ne kumvwa ne.” (Byu 4:20) Na mambo a kuba’mba twatemwa bingi bukine, kino kitulengela kusapwila ku bantu bavula. w24.05 15 ¶5; 16 ¶7

Ingijilainga Yehoba na lusekelo.​—Sala. 100:2.

Atweba bantu ba Yehoba tusapwila bantu mambo twatemwa Shetu wa mwiulu, kabiji tukeba kukwasha bantu kumuyuka. Pano bino, bakwabo kechi bengila na lusekelo uno mwingilo wa kusapwila ne. Mambo ka? Bamo bomvwa bumvu kabiji belengulula. Kabiji bakwabo nabo kechi bakasuluka kuya pa mazubo a bantu kwa kubula kwibeta ne. Bamo bachiina’mba kampe bakonsha kwibapanga. Bakwabo nabo kampe bebafunjisha kubula kuzhingijisha bakwabo. Bano balongo ne banyenga kibakatazha bingi kusolomoka bantu ne kwibasapwila mambo awama. Nanchi kimukatazha kwingila na lusekelo mu mwingilo na mambo a bino bintu byo twaambapo nyi? Inge byo byo kiji, kange mulefulwe ne. Umvwe kya kuba mwilengulula, kino kimwesha’mba mwipelula kabiji kechi mukeba kutoboka na bantu ne. Kabiji kafwako muntu ukeba kumupanga ne, kikatakata inge ubena kukeba kubila bakwabo byawama. Shenu wa mwiulu wayuka byo mumvwa ku muchima kabiji ukeba kwimukwasha.​—Isa. 41:13. w24.04 14 ¶1-2

Maana aji na bepelula.​—Maana 11:2.

Inge mubena kutanga Baibolo, mu kifulo kya kwingijisha byonse byo mwatanga pa kimyetu kimo, mwakonsha kwibikila kikonkwanyi kya kwingijishapo kimo nangwa bibiji. Esekai kuba bino: Nembai bintu byo mukeba kwingijilapo, kepo mwafwainwa kusalapo kintu kimo nangwa bibiji byo mukeba kutendekelapo. Kabiji bikwabo byashala mwakonsha kwingijilapo kimye kikwabo. Pano ñanyi kintu kyo mwafwainwa kutendekelapo? Mwakonsha kutendekelapo kikonkwanyi kyakonsha kwimupeelela kufikizha. Nangwa kampe mwakonsha kutendekelapo kintu kyo mwamona’mba mukeba kwingijilapo bukiji. Inge mwasala kikonkwanyi kyo mukeba kutendekelapo, kebakebai bishinka mu mabuku etu. Lombai kwi Yehoba pa kuba’mba ‘emupe kizaku ne bulume bwa kwingila’ byo mukeba kuba. (Fili. 2:13) Kepo mwafwainwa kwingijisha byo mwafunda. Inge mwaingijila pa kikonkwanyi kitanshi kyo mwibikila, mukatundaikwa kwingijila ne pa bikonkwanyi bikwabo. Umvwe mwamona’mba mwaingijilapo nangwa mwaikala na byubilo bimo bya bwina Kilishitu, kampe kino kikemupeelela kupimpulako ne mu bintu bikwabo. w24.09 6 ¶13-14

Mu bintu byonse mwamwesheshe amba mwaubile kyawama mu ano mambo.​—2 Ko. 7:11.

Kimye kimo mwakonsha kwizhachisha pa bintu bimo byatama byo mwaubile bakwenu. Ñanyi bintu byakonsha kwimukwasha? Ubaipo bintu bimo byakonsha kwibatekenesha ne kulomba lulekelo lwa mambo kufuma panshi ya muchima. Lombai kwi Yehoba pa kuba’mba akwashe boba bo mwaubile byatama. Aye wakonsha kwimukwasha anweba ne boba bantu bo mwaubile byatama kuchinchika ne kubwezha mutende. Funjilaiko ku bintu byatama byo mwaubile ne kuswisha Yehoba kwimwingijisha mu jishinda jo akeba. Akilangulukai pa byaubile ngauzhi Yona. Mu kifulo kya kuya ku Ninevwa kwamutumine Lesa, Yona wayile kungi. Yehoba wamolweleko Yona kabiji wafunjijileko ku bintu byatama byo aubile. (Yona 1:1-4, 15-17; 2:7-10) Yehoba kechi walekele kwingijisha Yona kwikala ngauzhi ne. Lesa wamwambijile jikwabo kuya ku Ninevwa kabiji pa kikye kimye Yona wakookejile. Nangwa kya kuba wizhachishe pa bintu byatama byo aubile kunyuma, Yona waswile uno mwingilo wamupele Yehoba.​—Yona 3:1-3. w24.10 8-9 ¶10-11

Onkao mambo, lapilai ne kwaluluka pa kuba’mba mambo enu beazhimañanye, ne Yehoba ukemukokolosha.​—Byu. 3:19.

Yehoba kechi ufuutatu nkongole yetu nangwa mambo etu ne, aye wiazhimañanya. Muntu inge bamulekelako nkongole yanji, kijitu nobe bashabula pa mali anji a nkongole o bamwesha pa kipepala. Nangwa byonkabyo, manambala a mali a nkongole yanji o bashabulapo akonsha kutwajijila kumweka. Pano bino kufuuta kintu kwapusana na kushabulapo. Pa kuba’mba tumvwishe kino kishinka, twafwainwa kuyuka’mba mu moba a kala inki yo baingijishanga pa kunemba bakonsheshe kwiifuuta kwingijisha mema kwakubula lukatazho. Muntu wakonsheshe kwingijisha butonge bo bazobesha ne kufuuta bintu byo banemba. Onkao mambo, inge nkongole ya muntu ‘beizhimañanya,’ yapwanga kabiji kechi bamukendangapo jikwabo ne. Inge beifuuta, bantu kechi bamonanga jibiji nkongole yanji yajinga pa kipepala ne. Kijitu nobe muntu kechi wakongwelepotu ne mali ne. Kitusangajika bingi kuyuka’mba Yehoba kechi ufuutatu mambo etu ne, bino wiazhimañanya ubatu nobe kechi ajingako ne.​—Sala. 51:9. w25.02 10 ¶11

Kange uzhingile ne kuba bintu byatama ne.​—Sala. 37:8.

Inge bakwetu betubepela nangwa kwituba byatama, twafwainwa kuketekela’mba Yehoba wayuka byo tubena kupitamo. Kuyuka bino kwakonsha kwitukwasha kuchinchika bintu byatama byo betuba mambo twayuka kuba’mba Yehoba pa kimye kyanji mwine ukolola bintu. Inge twashiila byonse mu maboko a Yehoba, kechi tukatwajijila kuzhingijila bakwetu nangwa kwibashikwa ne. Kutwajijila kuzhingila kwakonsha kwitulengela kuba byatama, kwitupwishisha lusekelo ne konauna bulunda bwetu ne Yehoba. Nangwa byonkabyo, kechi twakonsha kuba bintu sukasuka byonka byaubile Yesu ne. Pa bimye bimo twakonsha kuba nangwa kwamba bintu bimo byo twakonsha kwilangulusha kulutwe. (Yako. 3:2) Kabiji bintu bimo byatama bituba bakwetu byakonsha kwitulefula nangwa kwitukozha ku muchima pa kimye kyabaya. Inge byo byo kiji ne kwi anweba, shiinwai kuba’mba Yehoba wayuka bintu byonse byo mubena kupitamo. Kabiji Yesu ye baubile nshiji wayuka byo kimukola ku muchima. (Hebe. 4:15, 16) Kitusangajika bingi kuyuka’mba Yehoba witupa ne mashinda akwabo aji mu Baibolo o twakonsha kulondela. w24.11 6 ¶12-13

Uno ye mwingilo wa Lesa, wa kuba’mba mumwitabile awa ye atumine.​—Yoa. 6:29.

Kyanema bingi bantu kwitabila mwi Yesu pa kuba’mba bakekale “na bumi bwa myaka ne myaka.” (Yoa. 3:16-18, 36; 17:3) Bayudea bavula kechi baitabijile byafunjishe Yesu pa “mwingilo wa Lesa” ne. Bamwipwizhe’mba: “Ñanyi kiyukilo kyo musakuba pa kuba’mba twikimone ne kwimwitabila?” (Yoa. 6:30) Baambile’mba bashakulu babo bajingako mu moba a kwa Mosesa bebapelenga manna, ko kuba’mba kajo ko bajiilenga pa juba pa juba. (Ne. 9:15; Sala. 78:24, 25) Kyamwekeshatu patoka kuba’mba bateletu muchima pa kukeba kajo. Kabiji Yesu byo aambile pa ‘kajo ka kine kafuma mwiulu’ kakonsheshe kwibapa bumi bwa myaka ne myaka kupusanako na manna, kechi bamwipwizhe pa kuba’mba bayuke mo atazhizhe ne. (Yoa. 6:32) Bateletu muchima pa kajo kya kuba kechi bakebelenga kuyuka bukine Yesu bo ebafunjishenga ne. w24.12 5-6 ¶10-11

Walengele bintu byonse, ye Lesa.​—Hebe. 3:4.

Inge mwanenu watwajijila kufunjilapo bikwabo pa bya sayansi ku sukulu, ukayuka’mba kuji ne bilengwa bikwabo byo balenga mu mashinda akwabo apusanako. Nabiji bichi byavula bikala na mapanda, palondela misampi ikatampe ne tumisampi tukwabo tucheche. Kuji ne bilengwa bikwabo bikoma nobe bichi. Pano ñanyi ulengela bilengwa kukoma mu ano mashinda apusana pusana ne kumweka bulongo? Inge mwanenu kealanguluke pa bino bintu byawama byalenga Yehoba, kino kikamukwasha kwikala na lwitabilo lwakosa ne kushiinwa kuba’mba Lesa ye walengele bintu byonse. Inge mwanenu wakomako, mwakonsha kumwipuzha’mba, “Inge Lesa ye witulengele, nanchi kechi twakonsha kwamba’mba ne atweba witupa mizhilo yo twafwainwa kulondelanga pa kuba’mba twikale na lusekelo nenyi?” Kepo mwafwainwa kumulumbulwila’mba ino mizhilo itupa Lesa iji mu Baibolo. w24.12 16 ¶8

Kyaumvwanyika amba mwi anweba muji bulalelale, buno bulalelale bukyangye kubiwapo mu ba mu bisaka bya bantu, kya kuba’mba muntu umo ubena kwikala na ba muka bashanji.​—1 Ko. 5:1.

Na lutangijilo lwa mupashi, mutumwa Paulo wanembejile nkalata balongo kuba’mba bafwainwe kufumya mu kipwilo muntu walengele mambo wabujile kulapila. (1 Ko. 5:13) Nga bena Kilishitu ba kishinka bafwainwe kumumonanga byepi? Paulo wibabuujile’mba bafwainwe ‘kuleka kupwanañana nanji.’ Kino kyalumbulwilenga ka? Paulo walumbulwilenga’mba uno muntu kechi ‘bafwainwe ne kuja nanji ne.’ (1 Ko. 5:11) Kujiila pamo kajo na muntu kwakonsha kulengela kutendeka kwisamba ne kupwanañana nanji. O ene mambo Paulo o anembejile kipwilo kuba’mba kechi bafwainwe kupwanañana nanji ne. Kino kyafwainwe kuzhikijila kipwilo ku byubilo byanji byatama. (1 Ko. 5:5-7) Kunungapo, kubula kupwanañana nanji kwakonsheshe kumulengela kuyuka’mba kintu kyo aubile kyatama kabiji kino kyakonsheshe kumulengela kumvwa kutama ku muchima ne kulapila. w24.08 15 ¶4-5

Lesa watemenwe bingi ba pano pa ntanda kya kuba wapaine Mwananji yenkawa umotu.​—Yoa. 3:16.

Mu Isalela, Juba ja Kufuta Mambo jaikalangako pa mwaka pa mwaka. Pa jino juba, ñanga mukatampe wapananga bitapisho bya banyama kuba’mba balekeleko bantu mambo. Nangwa byonkabyo, bitapisho bya banyama kechi byakonsheshe kufumyapo mambo a bantu ne, mambo banyama kechi banema kukila bantu ne. Pano bino, bena Isalela balapila byo bapananga bitapisho bya banyama kwesakana na bibambijile Yehoba, aye wibalekelangako mambo abo. (Hebe. 10:1-4) Luno lunengezho lwavululangamo bena Isalela kuba’mba bajinga bandengamambo. Nangwa byonabyo, Yehoba waikejile jimo na lunengezho lwa kukuula bantu ku bundengamambo. Wapaine Mwananji ye atemenwe bingi kuba’mba “[elambule] jimotu pa kufumyapo bundengamambo bwa bantu bavula.” (Hebe. 9:28) Yesu wapaine “bumi bwanji kwikala bukuzhi bwa kukuula bavula.”​—Mat. 20:28. w25.02 4 ¶9-10

Labainga ne kukenkenta ne kutwajijila kulomba pa kuba’mba mubule kuponena mu lweseko.​—Mat. 26:41.

“Kine muchima wakebesha, pakuba mubiji wakooka.” (Mat. 26:41b) Bino byambo byaambile Yesu bimwesha’mba wayukile’mba twi bambulwakulumbuluka kabiji tulubankanya, pano bino, bino byambo byavwangilemo ne lujimuno lwa kuba’mba kechi twafwainwa kukizhamo kwiketekela ne. Byo kwashajiletu maola acheche Yesu kwamba bino byambo, baana banji ba bwanga baambishetu’mba kechi bakamusha Nkambo yabo ne. (Mat. 26:35) Kino kintu kyo bafuukwilepo kuba kyajingatu bulongo. Nangwa byonkabyo, kechi bayukile’mba kyakonsha kwibakatazha kuba kyaoloka inge bintu byakatazha ne. O ene mambo Yesu o ebajimwijileko na byambo biji mu kinembelo kya lelo. Kyataminekotu ke kya kuba’mba baana ba bwanga bakankelwe kuba bibambijile Yesu. Yesu byo bamukwachile, nanchi batwajijile kwikala pamo ne aye nyi? Inyi baubile moyo ne kumunyema? Na mambo a kubula kulaba ne kukenkenta, baana banji ba bwanga baubile kintu kyo baambile’mba kechi bakekyuba ne, ko kuba’mba bamushiile Yesu ne kunyema.​—Mat. 26:56. w24.07 14 ¶1-2

Twapwaine ne Lesa kupichila mu lufu lwa Mwananji.​—Loma 5:10.

Adama ne Evwa bajinga mu kisemi kya Lesa. (Luka 3:38) Pano bino, byo basatukijile Yehoba, bebapangilemo mu kisemi kyanji saka bakyangye kutendeka kusema baana. (Nte. 3:23, 24; 4:1) Onkao mambo, byo tuji baana babo, Yehoba wafwainwa kwitupwanya kwi aye. (Loma 5:10, 11) Mu jishinda jikwabo, kino kilumbulula’mba twafwainwa kwikala na bulunda bwawama ne Yehoba. Kwesakana na buku umo, kyambo kya Kingiliki kyatuntululwa’mba “kupwanya” kyakonsha ne kulumbulula “kwalula mulwanyi obe kwikala ke mulunda.” Akikilangulukaipotu, Yehoba watendekejilepo kwitupwanya kwi aye kuba’mba twikale balunda nanji. Waubile byepi bino? Kufuta mambo ke lunengezho Yehoba lo abikileko lwa kulengela bandengamambo kwikala jikwabo na bulunda bwawama ne aye. Kyavwangamo kupana kintu kyaesakana na kintu kyaonaikile, ko kuba’mba kubwezha kintu kyaelekele nangwa kyaonaikile. w25.02 3-4 ¶7-8

Kwikala na bulanda mwayila kyaswa muchima wa Lesa, kulengela muntu kulapila ne kumona lupulukilo.​—2 Ko. 7:10.

Mutumwa Paulo waambile’mba “kumukajipila ko bamukajipila bavula kwawaina.” (2 Ko. 2:5-8) Mu jishinda jikwabo, bino bintu byaubile kipwilo byakwashishe muntu waubile bulalelale na bainanji bakushinda. (1 Ko. 5:1) Mu ñanyi jishinda? Byamulengejile kulapila. (Hebe. 12:11) Onkao mambo, Paulo wakambizhe kipwilo amba ‘mulekelaiko mambo ne kumutekenesha’ ne ‘kumumwesha butemwe.’ Monai kuba’mba Paulo wakebelenga kipwilo kuba ne bintu bikwabo, kechi kumubwezhatu mu kipwilo ne. Paulo wakebelenga balongo ne banyenga mu kipwilo kumwesha butemwe ne kutekenesha muntu walapijile kuba’mba ayuke’mba bamulekejileko mambo kabiji amba bamutemenwe. Kino kyafwainwe kulengela uno muntu kuyuka’mba balongo ne banyenga basekejile bingi kumutambwila jikwabo mu kipwilo. w24.08 15 ¶4; 16-17 ¶6-8

Bemunenenga mwenga ne kwimumanyika pa bantu.​—Hebe. 10:33.

Mutumwa Paulo waambile na kushiinwa byo kilumbulula kuchinchika. Wavulwilemo bena Kilishitu kuba’mba inge babena kupita mu meseko, bafwainwa kuketekela mwi Yehoba, kechi kwiketekela abo bene ne. Kabiji waambile na kuchinchika amba: “Yehoba ye nkwasho wami; kechi nakonsha kuchina ne.” (Hebe. 13:6) Balongo betu bamo babena kuchinchika lumanamo pa kino kimye. Twakonsha kwibatundaika mu milombelo yetu ne pa bimye bimo kwibakwasha mu byo bakajilwa. Nangwa byonkabyo, Baibolo waambishatu patoka’mba “bonse bakeba kwikala na munema wa kunemeka Lesa mwi Kilishitu Yesu, nabo bakebamanyikanga.” (2 Timo. 3:12) Onkao mambo, atweba bonse twafwainwa kwinengezhezha jimo ku bintu bibena kwiya kulutwe. Twayai tutwajijile kuketekela mwi Yehoba ne kushiinwa kuba’mba uketukwashanga kuchinchika makatazho onse o twakonsha kupitamo. Kabiji kulutwe ukapwisha makatazho onse abena kupitamo bapopweshi banji bonse ba kishinka.​—2 Tesa. 1:7, 8. w24.09 13 ¶17-18

Bena Kolinda bavula baumvwine mambo awama baitabijile ne kubatizhiwa.​—Byu. 18:8.

Ñanyi bintu byalengejile bena Kolinda kufuukulapo kubatizhiwa? (2 Ko. 10:4, 5) Mambo a Lesa ne mupashi wanji wazhila byo bibakwashishe kupimpula bwikalo bwabo. (Hebe. 4:12) Bantu baikalanga mu muzhi wa Kolinda batambwijile mambo awama aamba pe Kilishitu basankijilepo miteeto yatama nabiji kupendwapendwa, bwivi ne kwilaala kwa banabalume bonka bonka. (1 Ko. 6:9-11) Bena Kolinda bamo bajinga na byubilo byatama bingi byakonsheshe kwibakatazha kwibisankilapo. Nangwa byonkabyo, kechi balangulukilenga’mba kikebakatazha kwikala bena Kilishitu ne. Bebikileko bingi pa kuba’mba batendeke kwenda mu jishinda jakatazha jitwala ku bumi bwa myaka ne myaka. (Mat. 7:13, 14) Nanchi kibena kwimukatazha kusankilapo muteeto nangwa kyubilo kyatama pa kuba’mba mubatizhiwe nyi? Kange muleke kwibikako ne. Sashijilai Yehoba kuba’mba emukwashe kwingijisha mupashi wanji wazhila kusankilapo bintu byatama bisakasaka muchima wenu. w25.03 6 ¶15-17

Umvwe umo mwi anweba wakepelwa maana, alombenga kwi Lesa.​—Yako. 1:5.

Yehoba walaya kwitupa maana aketukwasha kufuukulapo bintu bimutokesha ku muchima. Aye upana ano maana “na muchima yense ku bonse kwa kubula kunenañana.” Inge mwalomba kuba’mba Yehoba emukwashe, mwafwainwa kuta muchima ku mukumbu. Akilangulukai pa kino: Fwanyikizhai’mba mwalubilamo, bino mwaipuzha muntu wikala ku yoyo mpunzha kuba’mba emukwashe. Nanchi mwakonsha kutendeka kuya ponkapotu saka akyangye kwimukumbula nyi? Ine. Mwafwainwa kukiteleka ku byo abena kwimubuula. Po pamotu, inge mwalomba Yehoba kuba’mba emupe maana, yukai byo emukumbula kwingijisha mizhilo ne mafunde a mu Baibolo pa kuba’mba muyuke mwa kubila. Twambe’mba inge mukeba kufuukulapo kuya ku kijiilo, mwafwainwa kulanguluka pa byaamba Baibolo pa kusangalala kubi, kupwanañana na balunda batama ne kuyuka ene mambo o kyanemena kutangizhako bya Bufumu mu bwikalo bwenu.​—Mat. 6:33; Loma 13:13; 1 Ko. 15:33. w25.01 16 ¶6-7

Umvwai! Bakalume bami bakekalanga na bya kuja, pakuba anweba mukafwanga nzala.​—Isa. 65:13.

Bungauzhi bwa kwa Isaya bamweshatu patoka lupusano luji pa bantu baji mu paladisa wa ku mupashi ne bantu babula mu paladisa wa ku mupashi. Yehoba upa bapopweshi banji bintu byonse bibakwasha kwikala na bulunda bwakosa ne aye. Yehoba witupa mupashi wanji wazhila, Mambo anji ne kajo ka ku mupashi kavula ka ‘kuja, . . . kutoma, . . . [ne kwitulengela] kusangalala.’ (Esakanyaiko Lumwekesho 22:17.) Pakuba bantu babula mu paladisa wa ku mupashi “bafwa nzala . . . , bafwa kilaka . . . . kabiji kibalenga bumvu.” Kechi baji na bintu bya kwibakwasha kwikala balunda ne Lesa ne. (Amo. 8:11) Yehoba witupa bintu byonse bitukwasha kukosesha lwitabilo lwetu, kuvwangakotu ne bintu byo tufunda mu Baibolo. (Yoe. 2:21-24) Witupa Baibolo, mabuku etu alumbulula Baibolo, keyala wetu, kupwila, kubuñana ne kushonkena. Kimye kyonse tumwenamo bingi mu bino bintu kabiji kano kajo ketulengela kwikala bingi na lusekelo. w24.04 21 ¶5-6

Byambo byenu kimye kyonse bikale na bibusa.​—Kolo. 4:6.

Inge mukeba kutendeka bulunda na muntu pa kuba’mba mukesongole kulutwe, mwafwainwa kunengezha kumonañana nanji pa mpunzha po babena kwimumona ku bantu pa kuba’mba mumubuule nangwa kumubuujila pa foni. Mubuulai kipasu amba mwamutemwa kabiji amba mubena kukeba kwiyuka bulongo. (1 Ko. 14:9) Inge kekikebewe, mupai kimye kya kulangulukapo pa kuba’mba akemubuule inge waswa nangwa ne. (Maana 15:28) Kabiji muntu inge kechi ubena kukeba’mba mwisampe bulunda bwa kukeba kwiyuka bulongo ne, londelai byo afuukulapo. Pano mwakonsha kuba byepi inge muntu wimubuula’mba wimutemwa? Mwafwainwa kuyuka’mba uno muntu wachinchikile bingi pa kuba’mba emubuule’mba wimutemwa. Onkao mambo, mwafwainwa kumunemeka ne kumubila kifyele. Inge mubena kukeba’mba akimupeko kimye kya kulangulukapo inge mwaswa nangwa ne, mubuulai. Nangwa byonkabyo, kechi mwafwainwa kubanda kumubuula byo mwafuukulapo ne. (Maana 13:12) Inge kechi mubena kukeba ne, mulumbulwilai kipasu kabiji mu jishinda jawama. Inge mukeba kwisampa bulunda pa kuba’mba mukeyuke bulongo, isambai pa bintu byo mukeba’mba mukesambengapo mu kimye kyo mukeyukanga. Bintu byo mukesambanga byakonsha kupusanako na mukwenu. w24.05 23-24 ¶12-13

Amiwa naiya kwi obewa mu jizhina ja Yehoba wa mabumba.​—1 Sam. 17:45.

Kyamweka Davida byo ajinga mwanyike wayile ku kampu ya nzhita ya bena Isalela. Bashilikale bo ataaine baumvwine bingi moyo na mambo a kiyangala mwina Filishitiya aye Goliata ‘wakosamikilenga nzhita ya bena Isalela.’ (1 Sam. 17:10, 11) Bashilikale baumvwine moyo mambo batele muchima pa bukiyangala bwanji ne byambo byatama byo ebambijilenga. (1 Sam. 17:24, 25) Pano bino, Davida aye watele muchima pa kintu kikwabo kyapusanako. Davida wayukile’mba byambo byatama Goliata byo aambijilenga nzhita ya bena Isalela byamwesheshenga’mba Goliata waubilenga mwenga “nzhita ya Lesa.” (1 Sam. 17:26) Davida walangulukilenga pe Yehoba. Davida wayukile’mba Lesa wamukwashishe byo ajinga kafunga, usakumukwasha ne mu lukatazho lo apichilengamo pa kikye kimye. Na bukwasho bwa Lesa, Davida walwile ne Goliata kabiji wamushinjile.​—1 Sam. 17:45-51. w24.06 21 ¶7

Kange uchine ne, mambo amiwa nji ne obewa. Kange wakamwe ne, mambo amiwa yami Lesa wobe. Amiwa nkakukosesha ne kukukwasha, kine, amiwa nkakukwata na kuboko kwami kwa kilujo kwa bololoke.​—Isa. 41:10.

Fwanyikizhai byakonsha kwikala bwikalo bwetu inge kechi twaingijilanga Yehoba ne. Kuba bino kwakonsha kwitukwasha kutwajijila kwikala ba kishinka ne kwamba byonka byaambile nyimbi wa salamo amba: “Amiwa, kyangwamina kufwenya kwipi ne Lesa.” (Sala. 73:28) Twakonsha kupita mu meseko apusana pusana mu ano moba a kupelako mambo “twingijila Lesa mumi kabiji wa kine.” (1 Tesa. 1:9) Lesa wetu wituta bingi muchima kabiji ukatwajijila kwitukwasha. Watwajijile kukwasha bantu banji mu moba a kala kabiji watwajijila kwitukwasha ne atweba lelo jino. Katatakatu tukapite mu malwa akatampe akyangye kumwekapo kala pano pa ntanda. Pano bino, kechi tukekala bunke ne, tukekala ne Yehoba. Twayai atweba bonse “tukose ne kwamba’mba: ‘Yehoba ye nkwasho wami; kechi nakonsha kuchina ne.’”​—Hebe. 13:5, 6. w24.06 25 ¶17-18

Mukamona jibiji lupusano luji pa muntu waoloka ne muntu mubi, ne pa muntu wingijila Lesa ne ubula kumwingijila.​—Mala. 3:18.

Baibolo watongola mazhina a banabalume 40 baikele bamfumu mu Isalela. Nangwatu bamfumu baubilenga byawama pa kimye kimo baubilepo ne bintu bimo byatama. Akilangulukai pa Mfumu Davida wajinga na byubilo byawama. Yehoba waambile’mba: ‘Kalume wami Davida . . . undondela na muchima wanji yense, saka oba byaoloka ku meso ami.’ (1 Mfu. 14:8) Nangwa byonkabyo, uno mwanamulume waubile bulalelale na mwanamukazhi wasongwelwe kabiji wakambizhe kuba’mba mwatawanji bamwipaye mu nkondo. (2 Sam. 11:4, 14, 15) Pano bino, bamfumu bavula babujile kwikala ba kishinka baubilepo ne bintu bimo byawama. Akilangulukai pa mfumu Lehoboma. “Waubilenga byatama” ku meso a Yehoba. (2 Moba 12:14) Nangwa byonkabyo, Lehoboma wakookejile byamukambizhe Lesa kuba’mba bufumu bwanji bwipatule ku bufumu bwa mikoka jikumi. Walengejile mizhi yajinga mu bufumu bwanji kukosa pa kuba’mba azhikijile bantu ba Lesa ku balwanyi babo. (1 Mfu. 12:21-24; 2 Moba 11:5-12) Yehoba wayukilenga byepi inge mfumu wajinga wa kishinka nangwa ne? Yehoba watajilenga pa byajinga muchima wanji, kulapila ne kutundaika mpopwelo ya kine. w24.07 20 ¶1-3

Bakomeshainga mu kwibajimuna ne kwibafunjisha maana a Yehoba.​—Efi. 6:4.

Bakulumpe mu kipwilo bafwainwa kuba byepi inge mwanyike ukyangye kufikizha myaka ya kusemwa 18 walenga mambo akatampe? Jibumba ja bakulumpe mu kipwilo jikasala bakulumpe mu kipwilo babiji, bakesamba na uno mwanyike pamo na bansemi banji bena Kilishitu. Bakulumpe mu kipwilo bakepuzha bansemi pa kuba’mba bayuke byo baubapo pa kukwasha mwanabo kuba’mba alapile. Inge mwana waumvwine byamubuujileko bansemi banji kabiji ubena kupimpula milanguluko ne byubilo byanji, bakulumpe babiji mu kipwilo bakafuukulapo kuba’mba bansemi banji batwajijiletu kumukwasha, kwakubula kulenga kavoto ka bakulumpe mu kipwilo ka kwisamba nanji pamo na bansemi banji. Bakulumpe mu kipwilo bayuka kuba’mba Lesa wapa bansemi mwingilo wa kololako baana babo mu butemwe. (Mpitu. 6:6, 7; Maana 6:20; 22:6; Efi. 6:2-4) Pa kimye pa kimye, bakulumpe mu kipwilo bakepuzhanga bansemi pa kuba’mba bayuke inge batwajijila kukwasha mwanabo. Pano bakulumpe mu kipwilo bafwainwa kuba byepi inge uno mwana wabatizhiwa watwajijila na kuba bintu byatama? Inge kyaikala bino, jibumba ja bakulumpe mu kipwilo jikalenga kavoto kakesamba na uno mwanyike pamo na bansemi banji bena Kilishitu. w24.08 24 ¶18

Mu kupana mufuma lusekelo lukatampe kukila mu kutambula.​—Byu. 20:35.

Atweba bonse twikala bingi na lusekelo inge twatambwila bupe. Pano bino, tukizhamo kwikala na lusekelo inge yetu twapana. Yehoba byo etulengele mu jino jishinda, kino kitulengela atweba bene kutaana lusekelo. Twakonsha kwikala na lusekelo lukatampe inge ketumonepo mashinda akwabo a kupainamo bintu. Kyawama bingi kuba’mba Yehoba witulengele mu jino jishinda. (Sala. 139:14) Baibolo witubuula’mba mu kupana mufuma bingi lusekelo, o ene mambo o aambila pe Yehoba amba ye “Lesa wa lusekelo.” (1 Timo. 1:11) Aye ye wajinga mutanshi kupana kabiji ye Mpanyi mukatampe. Mutumwa Paulo waambile’mba mambo aye “ye ulengela’mba twikale na bumi ne kwenda.” (Byu. 17:28) “Bya bupe byonse byawama ne byalumbuluka” bifuma kwi Yehoba. (Yako. 1:17) Kyamweka, atweba bonse tukebesha kwikala na lusekelo lufuma mu kupana. Twakonsha kuba bino, inge twaikala bampanyi byonka biji Yehoba.​—Efi. 5:1. w24.09 26 ¶1-4

Monka mo twaendelako kala kufika ne pano po tuji, twayai twendenga bulongo monkamo.​—Fili. 3:16.

Bankwasho bamo inge balanguluka pa byubilo byo bafwainwa kwikala nabyo pa kuba’mba bafikilemo kwikala bakulumpe mu kipwilo, bamona nobe kechi bafikilamo ne. Pano bino, vulukainga kuba’mba Yehoba ne jibumba janji kechi baketekela’mba mwafwainwa kumweshanga bino byubilo byonse sukasuka ne. (1 Pe. 2:21) Kabiji mupashi wa Yehoba ye wafwainwa kwimukwasha kwikala na bino byubilo. (Fili. 2:13) Nanchi kujipo kyubilo kimo kyo mwafwainwa kwikala nakyo nyi? Lombai kwi Yehoba kuba’mba emukwashe kwikala nakyo. Kebakebai bishinka pa kyokyo kyubilo ne kwipuzhako bakulumpe mu kipwilo kuba’mba bemukwashe kwikala nakyo. Twajijilai kukanamina bukulumpe mu kipwilo. Lombai kwi Yehoba kwimufunjisha pa kuba’mba emwingijishenga pakatampe mu mwingilo wanji kabiji kwashainga balongo ne banyenga mu kipwilo. (Isa. 64:8) Tubena kulomba kuba’mba Yehoba emupeshe kufikilamo kwikala mukulumpe mu kipwilo. w24.11 25 ¶17-18

Lesa waoloka kabiji kechi wakonsha kuvulama mingilo yenu ne butemwe bo mwamwesha jizhina janji ne, byo mwibengijilenga bazhijikwa ne byo mwatwajijila na kwibengijila.​—Hebe. 6:10.

Kafwako wafwainwa kulangulukanga’mba Yehoba wafwainwa kwitulekelako mambo etu na mambo a kuba’mba twamwingijila pa myaka yavula ne. Pano bino, Yehoba usanta bingi pa bukishinka bwetu. Kechi witupele bukuzhi kuba’mba etufwete pa mingilo yo twamwingijila ne, pakuba witupele bukuzhi kyatutu. Onkao mambo, inge ketulanguluke’mba kitufwainwa Yehoba kwitumwesha lusa na mambo a bintu byo twauba, kijitu nobe tubena kwamba’mba Kilishitu kechi wafwainwe kwitufwila ne. (Esakanyaiko Ngalatiya 2:21.) Mutumwa Paulo wayukile’mba kechi kyamufwainwe Lesa kumulekelako mambo ne. Pano mambo ka o atwajijile kwingila na mukoyo mu mwingilo wa Yehoba? Kechi waubilenga bino pa kuba’mba amweshe’mba kyamufwainwe Lesa kumulekelako mambo ne, pano bino waubilenga bino pa kuba’mba amweshe lusanchilo pa lusa lukatampe lwamumwesheshe Yehoba. (Efi. 3:7) Byonka byaubile Paulo, ne atweba tutwajijila kwingijila Yehoba na mukoyo kechi na mambo a kuba’mba etubile lusa ne, bino ke na mambo a kukeba kumusanchila pa lusa lwanji. w25.01 27 ¶5-6