Ruth, Libro ti
Ti nagan daytoy a libro ti Biblia ket naala iti maysa kadagiti kangrunaan a karakter iti salaysay, ni Ruth a Moabita. Ti salaysay ipakitana no kasano a ni Ruth nagbalin nga inapo ni David babaen ti panangannurotna iti urnos ti agkayong a pannakiasawa ken Boaz agpaay ken katuganganna a Noemi. Ti panangtagipateg, kinasungdo, ken ti panagtalek ken Jehova nga imparangarang da Boaz, Noemi, ken Ruth ket naibinggas iti salaysay.—Ru 1:8, 9, 16, 17; 2:4, 10-13, 19, 20; 3:9-13; 4:10.
Malaksid iti listaan ti kapuonan (Ru 4:18-22), ti paspasamak a naisalaysay iti libro ti Ruth saklawenna ti periodo nga agarup 11 a tawen idi tiempo ti Uk-ukom, nupay saan nga apag-isu a naibaga a napasamak dagitoy iti daytoy a periodo.—Ru 1:1, 4, 22; 2:23; 4:13.
Sigun iti nabayagen a patpatien dagiti Judio, ni Samuel ti nangisurat iti daytoy a libro, ket saan a maikontra daytoy iti pammaneknek ti mismo a libro. Gapu ta ti salaysay agpatingga iti kapuonan ni David, ipakpakitana nga ammo ti mannurat no ania ti panggep ti Dios mainaig ken David. Apag-isu dayta ken Samuel, ta isu ti nangpulot ken David nga agbalin nga ari. Ngarud, maikanatad laeng a makaaramid ni Samuel iti rekord ti kabibiag ti inapo ni David.—1Sm 16:1, 13.
Kinaumiso ken Pateg. Ti mangpatalged a ti libro ti Ruth ket pudno isu ti inlanad ni Mateo a listaan ti kapuonan ni Jesu-Kristo, a nangiraman kada Boaz, Ruth, ken Obed iti linia ti kapuonan. (Mt 1:5; idiligyo ti Ru 4:18-22; 1Cr 2:5, 9-15.) Mainayon pay, narigat a patien nga igagara ti maysa a Hebreo a mannurat ti mangparbo iti ganggannaet nga inapo a babai a pagtaudan ni David, ti umuna nga ari iti naarian a linia ni Juda.
Daytoy a rekord ti pakasaritaan mangipaay iti pangripiripan a mangiladawan ken mangilawag kadagiti nadakamat iti dadduma pay a paset ti Biblia. Silalawag unay a naipakita ti pannakayaplikar dagiti linteg mainaig iti panagadas (Le 19:9, 10; De 24:19-22; Ru 2:1, 3, 7, 15-17, 23) ken agkayong a panagasawa (De 25:5-10; Ru 3:7-13; 4:1-13). Adda pammaneknek nga inwanwan ni Jehova ti pannakataginayon ti linia ti kaputotan nga agturong iti Mesias ken kasta met iti pannakapili dagiti tattao a mairaman iti dayta a linia. Dagiti Israelita a babbai a nakiasawa iti lalaki a kameng ti tribu ni Juda adda posibilidadda nga agbalin a paset ti naindagaan a linia ti kapuonan ti Mesias. (Ge 49:10) Ti pannakapili ni Ruth a maysa a Moabita a mairaman iti dayta a linia iyilustrarna ti prinsipio a dinakamat ni apostol Pablo: “Agpannuray dayta, saan nga iti daydiay agtartarigagay wenno uray iti daydiay agtartaray, no di ket iti Dios, nga addaan asi.” (Ro 9:16) Ni Ruth pinilina ni Jehova kas Diosna ken ti Israel kas ilina, ket iti naindaklan nga asi ni Jehova, impaayna ken Ruth ti “naan-anay a tangdan” babaen ti panangipalubosna nga agbalin a maysa a silpo iti kapapatgan a linia ti kapuonan.—Ru 2:12; 4:13-17.
[Kahon iti panid 1041]
DAGITI TAMPOK TI RUTH
Salaysay a mangipakpakita no kasano a binendisionan ni Jehova ti managbuteng-Dios a Moabita a ni Ruth babaen ti panamagbalinna kenkuana a paset ti awan pugsatna a Mesianiko a linia nga agturong ken Ari David
Ti pasamak ket bayat ti tiempo ti Uk-ukom; nalabit nalpas a naisurat idi agarup 1090 K.K.P.
Ikeddeng ni Ruth ti makikadua ken Noemi ken iti Dios ni Noemi, ni Jehova (1:1-22)
Da Ruth ken Orpa nga awanan anak ken balo kuyogenda ti katuganganda a ni Noemi, ti biuda ni Elimelec, bayat ti ipapanawna iti Moab tapno agsubli idiay Juda
Naallukoy ni Orpa iti sasao ni Noemi maipapan iti nalidem a namnama a mayasawa manen, isu agbueltan
Saan a maupay ni Ruth; ibagana a dagiti kailian ni Noemi isunto ti kailianna ket ti Dios ni Noemi isunto ti Diosna
Kamaudiananna, dumteng da Ruth ken Noemi idiay Betlehem
Agadas ni Ruth iti talon ni Boaz (2:1–3:18)
Naiparna a makadap-aw ni Ruth nga agadas iti talon ni Boaz, maysa a kabagian ni Elimelec, ket naay-ayo kenkuana ni Boaz
Agtultuloy nga agadas ni Ruth iti talon ni Boaz agingga nga agngudo dagiti panagani iti sebada ken trigo
Kalpasanna, iti panangsurotna kadagiti pammilin ni Noemi, ni Ruth kiddawenna ken Boaz nga agserbi a manangsaka; mayat ni Boaz, ngem adda maysa a lalaki nga as-asideg ngem ni Boaz iti pannakikabagianna ken Noemi
Ni Boaz, kas manangsaka, asawaenna ni Ruth (4:1-22)
Iti sanguanan ti sangapulo a panglakayen ti Betlehem, itukon ni Boaz iti as-asideg a kabagian ti gundaway a mangsaka iti talon ni Elimelec ken mangpatanor iti putot maipaay iti natay a lalaki babaen ti panangannurotna iti agkayong a pannakiasawa ken Ruth
Gapu ta agkedked ti kabagian, agserbi ni Boaz kas manangsaka
Mabendisionan ti panagasawa da Boaz ken Ruth babaen ti pannakaipasngay ti maysa nga anak a lalaki, ni Obed, ti apong ni Ari David

