1. Ti daong ni Noe isu ti probision a babaen iti dayta dagiti inapo ti intero a sangatauan nakalasatda iti sangalubongan a Layus idi 2370-2369 K.K.P.  (Kitaenyo ti LAYUS; NOE Num. 1.) Ni Jehova nangted ken Noe kadagiti detalyado a pammilin maipapan iti kadakkel, sukog, disenio dayta maipaay iti pagserkan ti lawag ken angin, ken kadagiti material a maaramat iti pannakaibangon dayta.​—Ge 6:14-16.

 Disenio ken Kadakkel. Ti daong (Heb., te·vahʹ; Gr., ki·bo·tosʹ) ket rektanggulo a kasla lakasa a sasakayan a maipagarup a kuadrado dagiti sulina ken daplat ti lansadna. Saanna a kasapulan ti nagbukel a lansad wenno kuntirad a sungo tapno lumasat a sipapartak iti danum; saanna a kinasapulan ti pannakaiturong; nairanta laeng dayta a di mastrek ti danum ken agtalinaed nga agtatapaw. Nakalaglagda ti sasakayan a kasta ti pannakasukogna, saan a nalaka a mapattog, ken addaan pagidulinan nga espasio nga agarup kakatlo a nalawlawa ngem kadagiti barko a kadawyan ti disenioda. Adda ruangan a naaramid iti sikigan ti daong a pagiserrekan ken pagidissaagan kadagiti karga.

 No iti kadakkelna, ti daong ket 300 a kasiko ti kaatiddogna, 50 a kasiko ti kaakabana, ken 30 a kasiko ti kangatona. No konserbatibo a pattapattaen ti kasiko kas 44.5 cm (17.5 pul.) (pagarupen ti sumagmamano a ti kadaanan a kasiko ket as-asideg iti 56 wenno 61 cm), ti daong addaan iti rukod a 133.5 m por 22.3 m por 13.4 m (437 pie 6 pul. × 72 pie 11 pul. × 43 pie 9 pul.), basbassit ngem iti kagudua ti kaatiddog ti barko a Queen Elizabeth 2. Daytoy a rukod ti kaatiddog mainaig iti kaakaba (6 iti 1) ket ar-aramaten dagiti agdama nga arkitekto ti barko. Nangipaay daytoy iti daong iti pattapatta nga 40,000 m ku (1,400,000 pie ku) no iti dagup a kadakkelna. Awanen ti pangkargada a sasakayan kadagidi kadaanan a tiempo nga umarngi uray sangkabassit la koma iti nagdakkelan a rukod ti daong. Napalagda iti uneg babaen ti pannakainayon ti dua a kadsaaran, ti tallo a katukad nangipaay ngarud iti dagup nga agarup 8,900 m kuad (96,000 pie kuad) nga espasio.

 “Iyaramidamto ti daong iti tsoʹhar [atep; wenno, tawa],” naibaga ken Noe. (Ge 6:16) Saan a naan-anay a nalawag no ania daytoy wenno no kasano ti pannakaaramidna. Pagarupen ti sumagmamano nga eskolar a ti tsoʹhar nainaig iti lawag ket ngarud impatarusda dayta kas “tawa” (KJ, Mo), “lawag” (AS, JP), “lugar maipaay iti lawag” (Ro). Nupay kasta, ti dadduma inaigda ti tsoʹhar iti naud-udi nga Arabiko a sao a kaipapananna ti “likud (ti ima),” “bukot (ti animal),” “kubierta (ti barko),” awan sabali, ti paset nga adayo iti daga wenno danum, ket maigapu itoy ipatarusda dayta nga “atep.” (AT, RS, JB) Daytoy a tsoʹhar, naibaga ken Noe, maan-anay “agingga iti sangkasiko nga agpangato.”​—Ge 6:16.

 Gapuna, mabalin a ti tsoʹhar nangpastrek iti umdas a lawag ken angin, saan laeng a maymaysa a sangkasiko-kuadrado nga “abut a pagsiripan,” no di ket maysa a sangkasiko ti kangatona iti asideg ti atep ken naipalikmut iti uppat a sikigan tapno mangipaay iti paglukatan a gistay 140 m kuad (1,500 pie kuad). Iti sabali a bangir, bayat a mangiwaya latta iti umdas a paglukatan a pagserkan ti angin iti baba ti atep wenno iti sabali pay a paset, ti atep mabalbalin nga addaan kadagiti naundayas bassit a sikigan. Maipapan iti daytoy a posibilidad insurat ni James F. Armstrong iti Vetus Testamentum (Leiden, 1960, p. 333): “Ti ‘agingga iti sangkasiko nga agpangato leppasemto dayta’ ket narigat a tarusan no ti sohar maipatarus a ‘lawag (= tawa)’ wenno uray ‘(lantag nga) atep.’ Nupay kasta, no kunaen nga umiso ti tinubeng nga atep, ti ‘maysa a kasiko nga agpangato’ mabalin a tumukoy iti kangato ti karenken ti atep iti ngatuen ti patas dagiti tuktok dagiti diding. Kadagiti agdama a termino iti arkitektura, ti ‘maysa a kasiko’ isu ti kangato dagiti bayabay nga adigi nga iti baet dagita naisaad ti bubongan. . . . Sigun iti argumento a naidatagen, ti atep ti daong ni Noe nailadawan nga addaan iti uppat a porsiento a tukad ti kinaundayas (1 a kasiko a kangato ​— 25 a kasiko manipud diding agingga iti pantok ti bubong), umdas a mamagayus iti danum dagiti tudo.”

 Imbatad ni Jehova no ania ti pakaaramidan daytoy nagdakkelan a daong: “Mangaramidka maipaay kenka iti maysa a daong manipud kayo ti natutot a kayo [iti literal, kaykayo ti gopher].” (Ge 6:14) Impagarup ti sumagmamano a daytoy natutot a kayo a naibilin ditoy ket sipres wenno maysa nga umasping a kayo. Iti dayta a paset ti lubong, nawadwad ti abasto ti maawagan ita iti sipres; nangnangruna a kaykayat dagiti taga Fenicia ken ni Alejandro a Dakkel maipaay iti panagaramid iti barko, kas met laeng agingga iti agdama a tiempo; ken nangnangruna a naandur iti danum ken iti panagrunot. Dagiti ridaw ken ad-adigi a naaramid iti sipres naipadamag a nakapagpaut iti 1,100 a tawen. Kanayonanna, naibaga ken Noe a saan laeng a mangikabil iti galagala kadagiti nagsasaipan no di ket ‘iti uneg ken ruar kalupkopanna [ti daong] iti alkitran.’​—Kitaenyo ti BITUMEN.

 Kawadwad ti Kabaelanna a Laonen. Nakaskasdaaw unay ti listaan dagiti nailugan iti daong. Malaksid ken Noe, ti asawana, ti tallo nga annakna, ken ti assawada a babbai, mailugan idi dagiti sibibiag a parsua iti “tunggal kita ti lasag,  dua iti tunggal kita.” “Kalakian ken kabaiandanto. Kadagiti agtaytayab a parsua sigun kadagiti kakikitada ken kadagiti naamo nga animal sigun kadagiti kakikitada, kadagiti amin nga aggargaraw nga animal iti daga sigun kadagiti kakikitada, dua iti tunggal kita sumrekto sadiay a mapan kenka tapno mataginayon ida a sibibiag.” Kadagiti nadalus nga animal ken agtaytayab, pito iti tunggal kita ti maiserrek. Kasapulan a maipempen ti kasta unay a kaadu ken nadumaduma a kita ti taraon maipaay kadagitoy amin a parsua tapno makapagpautda iti nasurok a makatawen.​—Ge 6:18-21; 7:2, 3.

 Dagiti “kakikita” ti animal a napili adda pakainaiganda kadagiti nabatad ken di mabalbaliwan a pagbeddengan wenno pagpatinggaan nga impasdek ti Namarsua, nga iti las-ud dagita a pagbeddengan mabalinan dagiti parsua ti agpataud “sigun kadagiti kakikitada.” Pinattapatta ti sumagmamano a ti ginasut a ribu a kakikita ti an-animal ita mabalin a mapabassit iti sumagmamano laeng a “kakikita” ti pamilia​—ti kakikita ti kabalio ken ti kakikita ti baka, kas panangdakamat laeng iti dua. Saan a nasalungasing dagiti impasdek ni Jehova a pagbeddengan iti panagpataud sigun iti “kakikita” ket saan a mabalin a salungasingen. Iti panangpampanunotda iti daytoy, kinuna ti sumagmamano a managpalutpot nga, uray adda laeng idi ti 43 a “kakikita” dagiti mamalia, 74 a “kakikita” dagiti tumatayab, ken 10 a “kakikita” dagiti reptilia iti daong, mabalin a nakapataud dagita iti nadumaduma a kakikita a pagaammo ita. Ti dadduma ad-adda a nawaywayway ti panangpattapattada a ti makalikaguman laeng idi ket 72 a “kakikita” dagiti uppat-sakana ken nakurang a 200 a “kakikita” ti tumatayab. Ti banag a ti kasta unay a kinanadumaduma ti an-animal a pagaammo itatta mabalin a nagtaud iti panagmiminnanada iti las-ud ti manmano unay a “kakikita” kalpasan ti Layus ket paneknekan ti awan patinggana a kinanadumaduma ti kita ti tattao​—pandek, natayag, nalukmeg, nakuttong, buyogen ti di mabilang a panagduduma iti maris ti buok, matmata, ken kudil​—a ti isuamin nagtaudda iti maymaysa a pamilia ni Noe.

 Iti sumagmamano, mabalin a kasla nakedngan unay ti pagaplikaran dagitoy a pattapatta yantangay ipatuldo dagiti gubuayan a kas iti The Encyclopedia Americana nga adda nasurok a 1,300,000 a kakikita ti an-animal. (1977, Tomo 1, p. 859-873) Nupay kasta, nasurok nga 60 porsiento kadagitoy ket insekto. No paglalasinen pay dagitoy a bilang, kadagiti 24,000 nga amphibian, reptilia, tumatayab, ken mamalia, ti 10,000 ket tumatayab, ti 9,000 ket reptilia ken amphibian, nga adu kadagita ti mabalin a nakalasat iti ruar ti daong, ket 5,000 laeng ti mamalia, a pakairamanan dagiti balyena ken lumbalumba, a nagtalinaed met iti ruar ti daong. Pattapattaen ti dadduma pay a managsirarak nga adda laeng agarup 290 a kakikita dagiti mamalia ti daga a daddadakkel ngem iti karnero ken agarup 1,360 a babbabassit ngem marabutit. (The Deluge Story in Stone, ni B. C. Nelson, 1949, p. 156; The Flood in the Light of the Bible, Geology, and Archaeology, ni A. M. Rehwinkel, 1957, p. 69) Gapuna, uray no dagiti pattapatta naibatayda kadagitoy a napalawa a bilang, ti daong silalaka a nalaonna ti maysa a paris kadagitoy amin nga animal.

 Lima a bulan kalpasan a nangrugi ti Layus, “ti daong naisadsad iti bambantay ti Ararat,” nupay kasta, nalabit saan nga iti tuktok ti makinngato-amin nga alimpatok (agarup 5,165 m; 16,950 pie), ngem iti maikanada a daga a sadiay tunggal maysa nga adda iti daong sisasayaat a nakapagnaedda iti sumagmamano pay a bulan. Kamaudiananna, kalpasan ti makatawen ken sangapulo nga aldaw manipud tiempo a nangrugi ti Layus, ti ruangan naluktan manen ket amin a naglugan dimsaagda.​—Ge 7:11; 8:4, 14.

 Saan pay a napatalgedan dagiti panangikuna a nasarakanen ti tedtedda ti daong.

  2. Ti bassit a kahon a nangilemmengan ni Jocabed iti tallo-bulanna a ‘nataraki’ a maladaga nga idi agangay napanaganan Moises, ken nasarakan ti anak a babai ni Faraon iti tengnga dagiti runo iti igid ti Nilo. Daytoy a daong wenno kahon (Heb., te·vahʹ) ket naaramid iti papiro ken nakalupkopan iti bitumen ken galagala tapno di mastrek ti danum.​—Ex 2:2-4, 10, Rbi8 ftn; Ex 6:20.