IMADYINA nga may-ada ka lobo nga may luho, pero dapat pirme ito nalobo. Paonan-o mo ito mahihimo? Kon an kadamu han hangin nga imo iginhuhuyop ha lobo pariho kadamu ha nagawas ha luho hito, magpapabilin ito nga nalobo.

Ha pagkamatuod, pariho ito ha pagkinabuhi uyon ha imo kità. An imo kità maipapariho ha hangin nga imo iginhuhuyop ha lobo. An imo mga gasto maipapariho liwat ha hangin nga nagawas ha luho hito. Salit kinahanglan nga an imo gasto diri mas daku kay ha imo kità.

Bisan kon baga hin masayon ito pamation, makuri ito buhaton. Mahimo malikyan han mga tawo an damu nga problema ha pinansyal kon susundon la unta nira ito nga prinsipyo. Paonan-o ito hihimoon? Diin kita makakabiling hin masasarigan nga giya? An Biblia amo an surok han damu nga mapulsanon nga impormasyon parte hini. Kitaon naton kon ano an ginsisiring hito.

Mga Prinsipyo ha Biblia nga Makakabulig

Damu an praktikal nga prinsipyo ha Biblia nga mabulig ha imo ha paggamit han imo kwarta. Hisgotan naton an pipira hini. Kitaa kon makakabulig ha imo ini nga mga prinsipyo nga magkinabuhi uyon ha imo kità.

Pagplano, o pagbadyet.

Basi magamit hin maopay an imo kwarta, kinahanglan maaram ka kon pira an imo kità ngan kon ano an imo gin-gagastohan hito. An Biblia nasiring: “An mga plano han mga maduruto sigurado nga magriresulta hin kalamposan, pero an ngatanan nga diri anay naghuhunahuna sigurado nga magigin pobre.” (Proberbios 21:5) An iba nagamit hin sistema ha paglain-lain han ira gasto. May-ada tagsa-tagsa nga sobre para ha ira kagarastohan, sugad han “Pagkaon,” “Plete,” o “Bado.” Nagamit ka man hini nga simple nga paagi o iba pa, importante nga maaram ka kon ano an imo gin-gagastohan han imo kwarta, nga pirme gin-uuna an imo panginahanglan, diri la an imo karuyag.

Ayaw kaawa.

Damu nga tawo ha nag-uuswag nga nasud an naghihingyap han mga butang nga may-ada an mainuswagon nga mga nasud. Damu liwat an naaawa ha mga butang nga iginhahambog han ira mga amyaw. Puydi ini magin bitik, kay bangin inutang la ngay-an ito han amyaw. Kay ano nga susubdon mo an iya kalurongan ngan ha urhi malubong ha utang? An Biblia nagpapahamangno: “An aw-anon nga tawo naruruyag gud nga magin riko, pero diri hiya maaram nga maabot ha iya an kapobrehan.”—Proberbios 28:22.

Tipigi nga simple an imo kinabuhi.

Nagsagdon hi Jesus ha iya mga disipulo nga tipigan nga “simple” an ira mata. (Mateo 6:22, ftn.) Kon pipiriton mo nga makapalit hin karne bisan kon bulad la an imo kaya magkakaproblema ka ha kwarta. Sumala ha report han usa nga Asian Development Bank, haros usa ha kada tulo nga tawo ha Pilipinas ngan sobra katunga han mga tawo ha India an may-ada kità nga mga $1.35 (U.S.) kada adlaw, nga mas ubos pa kay ha minimum. Kon sugad kaguti an kità han usa, maaramon nga magpokus la ha kon ano an kinahanglan. Pero bisan ha mas riko nga mga nasud, ini nga prinsipyo makakabulig ha mga tawo basi diri magkaproblema ha kwarta.

Magin kontento.

Uyon ini ha sagdon nga tipigan nga simple an kinabuhi. Ha 1 Timoteo 6:8 an Biblia nagsasagdon: “Kon may-ada kita pagkaon ngan bado, magin kontento kita hini nga mga butang.” An pipira han pinakamalipayon nga mga tawo ha kalibotan gutiay la an kwarta; pero kontento hira ha kon ano an may-ada hira, nga nag-uupod diri la han materyal nga mga butang kondi han gugma han pamilya ngan kasangkayan.—Proberbios 15:17.

Ayaw pangutang kon diri kinahanglan.

Tinuod gud an ginsiring han Biblia: “An riko nga tawo nagmamando ha mga pobre, ngan an nangungutang uripon han nagpapautang”! (Proberbios 22:7) Bisan kon may mga kahimtang nga diri malilikyan an pangutang, an mga nangungutang basi la makapalit han ira karuyag agsob nga nalulubong ha utang, labi na kon nagamit hin credit card. An Time nga magasin nagsiring: “Kon nagkakaada kita hin credit card, diri na kita nakakapanhunahuna hin maopay.” Hi Eric, nga taga-Pilipinas, nagsiring: “Agsob nga mas damu an akon ginpapalit kon nagamit ako hin credit card kay ha nagamit ako hin kwarta. Naruruba lugod an akon badyet kon panahon na ha pagbayad.” Maaramon gud nga maghirot ha paggamit hin credit card!—2 Hadi 4:1; Mateo 18:25.

Pagtirok antes pumalit.

Bisan kon baga hin kadaan na nga paagi an pagtirok antes pumalit, usa ito han pinakamaaramon nga mga paagi basi diri magkaada hin problema ha kwarta. Tungod hini, damu an nakakalikay ha pangutang ngan ha maraot nga epekto hito, sugad han hitaas nga interes, nga nakakadugang la han baraydan. Ha Biblia, an tubak ginhuhulagway sugad nga “maaramon” tungod kay “nagtitirok ito hin suplay han pagkaon” para ha tiarabot.—Proberbios 6:6-8; 30:24, 25.

Mahibaro Tikang ha Iba

An ngatanan nga sagdon ha Biblia nga aton ginhisgotan maopay nga prinsipyo, pero nakakabulig gud ba ito ha mga tawo nga magkinabuhi uyon ha ira kità? Kitaon ta an mga eksperyensya han pipira nga nagsunod hito nga sagdon ngan nagin malampuson.

 Hi Diosdado, nga may upat nga anak, nagsiring nga mas nagtikakuri an kinabuhi tungod han bag-o la nga krisis ha ekonomiya. Bisan pa hito, nakita niya an kapulsanan han pagbadyet. Nagsiring hiya: “Ginbabadyet ko an kada sentimo han akon kità. May-ada ko lista kon ano an akon gin-gagastohan.” Ginsunod liwat ni Danilo ito nga prinsipyo. Nalugi an gutiay nga negosyo nira nga mag-asawa. Pero nagkaada gihapon hira han ira panginahanglan tungod han maopay nga pagbadyet. Nagsiring hiya: “Maaram kami kon pira an nasulod nga kwarta kada bulan, ngan kon pira an nangunguna nga kagarastohan. Base hito, gin-iistoryahan namon hin maopay kon pira la an puydi namon gastuhon para ha iba nga butang.”

Basi masunod an badyet, nakita han pipira nga kinahanglan ibanan an iba nga kagarastohan. Hi Myrna, nga usa nga balo nga may-ada tulo nga anak, nagsiring: “Imbes nga sumakay pakadto ha Kristiano nga mga katirok, nagbabaktas na la kami ngan an akon mga anak.” Gintutdoan ni Myrna an iya mga anak han kapulsanan ha pagkinabuhi hin simple. Nagsiring hiya: “Nangalimbasog ako nga magpakita hin maopay nga halimbawa ha pag-aplikar han prinsipyo ha 1 Timoteo 6:8-10, nga nagpapakita han pagkaimportante han pagin kontento.”

Sugad liwat hito an ginbuhat ni Gerald nga may duha nga anak. Nagsiring hiya: “Ha amon pag-aram ha Biblia sugad nga pamilya, ginhihisgotan namon an eksperyensya han mga Kristiano nga nagpokus ha kon ano an importante—an relasyon ha Dios. Makalilipay an resulta kay an amon mga anak diri nag-aaro hin mga butang nga diri gud importante.”

Hi Janet, nga taga-Pilipinas, usa nga solo ngan bug-os panahon nga nagbuboluntaryo sugad nga magturutdo han Biblia. Bag-o la nga nawad-an hiya hin trabaho, salit padayon hiya nga nagkinabuhi ha kon ano la an may-ada hiya. Nasiring hiya: “Disiplina ha kalugaringon ngan pagin madiskarte an akon sekreto. Imbes nga pumalit ha mga mall, namimiling ako hin mga tindahan nga mas barato an baligya. Kay ano nga mapalit ako hin mahal nga may-ada man mas barato? Ginlilikyan ko liwat an pagpalit nga waray ha plano.” Nakita ni Janet nga maaramon an pagtirok. “Kon may-ada ako sobra, bisan gutiay la, gintitirok ko ito basi may-ada ako magamit kon may-ada diri ginlalaoman nga kagarastohan,” siring niya.

Mahitungod ha paggamit hin credit card, hi Eric nga gin-unabi kanina, nagsiring: “Ginpupugngan ko an akon kalugaringon nga gumamit hin credit card labot la kon emergency.” Hi Diosdado nagsiring liwat: “Basi makontrol ko an akon kalugaringon, agsob nga ginbibilin ko an akon credit card ha opisina.”

Mahimo Ka Magkinabuhi Uyon ha Imo Kità

Oo, napamatud-an han damu nga bisan kon an Biblia usa nga libro nga nakapokus ha mga prinsipyo, may-ada liwat ito mapulsanon nga mga sagdon nga makakabulig ha aton ha paggamit hin kwarta. (Proberbios 2:6; Mateo 6:25-34) Pinaagi ha pag-aplikar hito nga mga prinsipyo ngan ha paghibaro tikang ha iba nga nagpahimulos ha pagsunod hito, mahimo ka liwat magkinabuhi uyon ha imo kità. Kon bubuhaton mo ito, malilikyan mo an mga kasakit ngan kabaraka nga naieksperyensyahan han minilyon yana.