“PALABRAYKEQA CHEQAPUNI”. BIBLIATA REJSINAPAJ YANAPA

Bibliaj 27 libron | Daniel

Quechua (Bolivia)
Bibliaj 27 libron | Daniel
https://cms-imgp.jw-cdn.org/img/p/1102026527/univ/art/1102026527_univ_sqr_xl.jpg
gwt libro 27

BIBLIAJ 27 LIBRON

Daniel

Daniel

¿IMAMANTÁ PARLAN? Daniel Babiloniapi kausakusqanmanta, ima profeciastachus Jehová payman willasqanmanta ima.

¿IMASTÁ DIOSPA MUNAYNINMANTA YACHACHIWANCHEJ? Willawanchej maykʼajchus Mesías chamunanta, maykʼajtajchus cielopi kamachiyta qallarinanta.

¿PITAJ QHELQARQA? Daniel

¿MAYPITAJ QHELQAKORQA? Babiloniapi

¿MAYKʼAJTAJ QHELQAYTA TUKUKORQA? 536 wata chayta J.n.j.

¿IMA TIEMPOMANTATAJ PARLAN? 618 watamanta 536 wata chaykama J.n.j. (82 watasmanta jina)

¿Imaraykutaj Jehová kay librota Palabranpi churacherqa?

1. ¿Maykʼajtaj Jehová Danielta profeta kananpaj churarqa?

 JEHOVAQA Danielta profeta kananpaj churarqa llajtan llakiy tiempopi kashajtin. Jehovaj kamachina tiyananpi churasqa reytaqa babilonios presota apakaporqanku. Jerusalenwan Diospa sutinta apaj templowanpis thuñisqas kasharqanku, israelitastaj preso apasqas kasharqanku. Chaypacha Jehovaqa Danielman nerqa libronta qhelqananta. Chay libropeqa yachakunchej imaynatachus Jehová rikuchisqanta paylla Tukuyta Kamachej kasqanta, chantapis yachakullanchejtaj ima tʼukuna imastachus ruwananta Tukuy Imata Kamachej jina (2:20; 6:26).

Jehovaqa pakasqa imasta sutʼinchan, amigosninta salvan, kamachisninta bendecin, mayqen gobiernomanta nisqapis aswan patapi

2. 1) ¿Imastataj Daniel libro Diospa Gobiernonmanta willawanchej? 2) ¿Imatataj Daniel nerqa Mesiasmanta?

  2 Kay libropeqa Jehová ashkha imasta Gobiernonmanta willarqa, mayqenchus wiñaypaj sayanqa chaymanta. Jehovaqa Danielman willarqa imastachus Mesiaspa Gobiernon ruwananta, pikunatachus kamachinanta, maymantachus kamachinanta, pikunatajchus chaypi kamachinankuta (2:35, 44; 7:13, 14, 18). Chantapis willarqa maykʼajchus Mesías rikhurinanta, maykʼajchus wañuchinankuta, maykʼajtajchus cielopi kamachiyta qallarinanta. Ujnin profecianpi Danielman nerqa ‘70 semanas’ tukukuyta Mesías rikhurinanta, wañuchisqataj kananta, chantá Jerusalén thuñisqa kananta (9:24-26;  27-A nisqa recuadrota qhawariy). Aswan qhepaman Nehemiasqa qhelqarqa maykʼajchus chay 70 semanas qallarisqanta (Ne 2:1, 5-8). Waj profeciapitaj Jehovaqa Danielman nerqa Mesías kamachiyta qallarinanta “qanchis tiempos” pasasqantawan (4:16, 17;  27-C nisqa recuadrota qhawariy). Chaymanta watasninmantaj, Jesusqa cielopi Rey jina kutimunan tiempomanta parlaspa, chay qanchis tiemposmanta nerqa: “Nacionespa señalasqa tiemponku”, nispa (Lu 21:20-24; Mt 24:1-3, 15).

3. ¿Imastataj Daniel libro willawanchej atiyniyoj gobiernosmanta?

3 Jehovaqa Danielman willallarqataj wakin gobiernos rikhurinankuta, wakintaj chinkanankuta. Daniel 2, 7, 8, chantá 10 a 12 capitulospi, Danielqa qhelqarqa imaschus kay mundopi manaraj pasasharqachu chay imasta. Jehovaqa Danielman rikucherqa ujmanta uj ima gobiernoschus mundontinpi atiyniyoj kanankuta, paypa tiemponmantapacha “tukukuy tiempokama”. Chaytaqa rikucherqa Babiloniamanta qallarispa (12:4; nwt yanapa B9). Diosqa willarqa gobiernos payman churanakunankuta, llajtantataj qhatiykachanankuta, ajinapis nerqa Gobiernonqa chay gobiernosta chinkachinanta (7:23-26). Chantapis Danielman rikucherqa jatuchaj animalesta, chaytaj may atiyniyoj gobiernoswan ninakun. Chayrayku ninchej Apocalipsis libropi parlakun chay jatuchaj animales may atiyniyoj gobiernoswan ninakusqanta (Da 7:15-17; Ap 13:1, 2; 17:3).

4. ¿Imastataj yachakunchej Danielpa kausayninmanta?

4 Jehovaqa munarqa Daniel kausayninmanta wakin imasta qhelqananta sumaj imasta yachachinawanchejpaj. Danielwan kinsa amigosninwan Diospa leyesninta mana pʼakisqankumantaqa yachakunchej kasukojkunapuni kana kasqanta (1:8; 3:16-18; 6:10). Daniel Jehovapi atienekusqanrayku tukuy sonqo mañakusqanmantataj yachakunchej kʼumuykukoj sonqo kayta (2:19-23; 9:3-19). Reyesman Diosmanta jamoj juchachana willayta willasqanmanta, leonespa tʼoqonkuman wijchʼuykusqa kanan kajtinpis Diosmanta mañakuyta mana saqesqanmanta yachakunchej mana manchachikoj kayta (4:27; 5:22, 23; 6:6-10, 16, 17).

5. ¿Imatataj Jehová Daniel libropi pay kikinmanta yachachiwanchej?

5 Daniel libropeqa Jehová ashkhata yachachiwanchej imaynachus pay kasqanmanta. Chaypi yachakunchej Jehovaqa pakasqa imasta sutʼinchasqanta, munakusqanrayku imaschus qhepaman pasananta kamachisninman willasqanta (2:47). Chantapis yachakullanchejtaj amigosninta salvasqanta: wakinta wañuymanta salvasqanta, aswan qhepamantaj tukuyta kausarichimunanta (6:27; 12:13). Chantapis Diosqa bendicionesta qon, kasukoj kamachisninman kallpata qon, munayninta entiendenankupajtaj yanapan (1:17; 10:19). Chantapis sutʼita yachakunchej Jehovaqa mayqen gobiernomanta nisqapis aswan patapi kasqanta. Daniellla nin Jehovaqa “tukuy runaspa gobiernosninta kamachisqanta”, “Aswan Patapi kaj” Diostaj kasqanta (4:17; 7:18). a

Daniel libromanta astawan yachakuy

6. ¿Imastataj Danielmanta yachanchej?

 6 Qhelqaj: Kay librotaqa Daniel qhelqarqa, sutintaj niyta munan “Diosmin juezneyqa”. Payqa Judá ayllumanta karqa, ichapis reyespa familiankumanta. 617 watapi Jesús niraj jamushajtin, ichapis Daniel jovencitollaraj kashajtin, payta Babiloniaman apakaporqanku (1:1-3, 6). Danielqa Babiloniapi reypa kamachina wasinpi sirverqa, aswan qhepamantaj Medopersiaj gobiernonpi kuraj autoridad karqa (1:4; 6:1, 2). Ezequielpa qhelqasqanpi yachakunchej, Daniel may sumajpaj qhawasqa kasqanta, may yachayniyojmantaj tukusqanta (Eze 14:14, 20; 28:3; Da 1:17-20). Danielqa 606 wata chayta profeta jina willayta qallarerqa, 536 watapitaj qhepa kutirayku mosqoypi jina rikorqa (2:1, 19; 10:1). Danielqa casi 100 watastasina kausakorqa, 78 watasta Babiloniaj kamachiyninpi, kinsa watasta jinataj Medopersiaj kamachiyninpi. Payqa libronmanta wakin imasta aswan ñaupajta qhelqajtinñapis, 536 wata chayta qhelqayta tukucharqa (7:1;  27-B nisqa recuadrota qhawariy).

7. ¿Imasta yachaytaj yanapawanchej Daniel librota aswan sumajta entiendenapaj?

7 ¿Imastaj pasarqa kay libro qhelqakushajtin? 620 watapi Jesús niraj jamushajtin, babiloniosqa Judapi tiyakojkunamanta impuestosta orqhoyta qallarerqanku. Chayrayku Judaqa Babiloniaj contranta oqharikorqa. Babiloniamanta rey Nabucodonosortaj Jerusalenwan maqanakoj rerqa, 617 watapitaj Jerusalenta japʼikaporqa (2Re 24:1, 10-12). Chantá reypa familianmanta kajkunata, “nacionmanta tukuy sumajpaj qhawasqa runastapis” Babiloniaman apakaporqanku, chay runas ukhupitaj Daniel kasharqa (2Re 24:15). Uj mashkha watasninman 607 watapi, babiloniosqa Jerusalenta thuñiykorqanku, aswan ashkha judiostataj apakaporqanku. 539 watapeqa Ciro el Grande medosta, persastawan kamachisharqa. Paykunataj Babiloniata japʼikaporqanku, Zorobabeltataj churarqanku Judata kamachinanpaj. Zorobabelwan uj grupo judioswantaj Judaman kuterqanku. Chaypacha Danielqa kausakusharqaraj (Esd 1:1-8; 2:1, 2; Ag 1:1).

8. ¿Imayna tʼaqasqataj kashan Daniel libro, chanta ima iskay parlaykunapitaj qhelqakorqa?

8 Waj imastawan yachakuy: Daniel librotaqa iskaypi tʼaqayta atikun. Daniel 1 a 6 capitulosqa tiempo pasasqanman jina imaschus karqa chay ordenpi qhelqasqa kashan, willashantaj wakin imasta Danielpa kausayninmanta, amigosninpa kausayninkumanta, wakin kamachejkuna imachus qhepaman kananmanta willaykunata japʼisqankumanta ima. Daniel 7 a 12 capitulospeqa Daniel mosqoypi jina rikusqasninmanta parlakushan. Daniel libroqa iskay parlaykunapi qhelqakorqa. Ñaupaj capituloqa Hebreopi qhelqakorqa, 2 a 7 capitulostaj arameopi qhelqakorqanku, chaypeqa parlan atiyniyoj gobiernos rikhurinankumanta (2:4b–7:28). Danielqa 8 a 12 capitulosta hebreopi qhelqarqa, chaypitaj willashan gobiernosrayku imachus Diospa llajtanwan aswan qhepaman kananmanta.

¿Imasmantá parlan?

9. ¿Imataj karqa Danielwan amigosninwan ima Babiloniaman chayasqankumanta pisi tiemponman?

9 Babiloniapi sumaj yachachisqas kanku (1:1-21). 617 watapi Jesús niraj jamushajtin, Danielwan, Hananiaswan, Misaelwan, Azariaswan b Babiloniaman chayanku, gobiernopi trabajanankupajtaj wakichisqa kanku. Paykunaqa reypa sumaj mikhunasninwan mana chʼichichakuyta munankuchu. Chantá Jehovaqa kasukusqankurayku paykunata bendecin, may yachayniyoj kasqankuraykutaj rejsisqas kanku (1:20).

10. Jerusalén thuñisqa kasqanmanta watanman jina, ¿imataj pasarqa?

10 Uj jatun lanti (2:1-49). 606 wata chayta Jesús niraj jamushajtin, Nabucodonosorqa mancharinapaj jina mosqokun. Nintaj Babiloniamanta tukuy yachayniyojkunata wañuchinanta imatachus mosqokusqanta mana willajtinku, imachus niyta munasqantapis mana sutʼinchajtinku. Danielqa reyman willan mosqoyninpi uj jatun lantita rikusqanta, imachus niyta munasqantapis. Chayrayku Nabucodonosorqa nin Jehovaqa pakasqa imasta sutʼiman orqhoj kasqanta. Chantá Danielta churan kamachej kananpaj. Hananiasta, Misaelta, Azariastawantaj Babiloniaj provincianmanta autoridades kanankupaj churan.

11. ¿Imapitaj rikukorqanku kinsa hebreos, chanta imataj karqa?

11 Laurashaj horno (3:1-30). 606 watapi Jesús niraj jamushajtin chayri ichá aswan qhepaman, rey Nabucodonosorqa uj fiestata ruwachin oromanta ruwachisqan jatun santopaj. Hananiaswan, Misaelwan, Azariaswan mana chay santota yupaychayta munajtinkutaj, reyqa nin laurashaj hornoman paykunata wijchʼuykunankuta. Chantá Jehovaqa angelninta kachamun paykunata salvananpaj. Ajinamanta Nabucodonosorqa Diosta alaban, uj kamachiytataj orqhon judíos Babiloniapi ni ima jarkʼayniyoj Jehovata yupaychayta atinankupaj, kinsantin hebreosmantaj Babiloniapi aswan jatun cargosta qon.

12. ¿Imasmantataj Daniel capítulo 4 parlan?

 12 Uj jatun sachʼa (4:1-37). Kay capitulopeqa rey Nabucodonosorpa cartan kashan, chaytaqa 600 wata pasaysitutasina qhelqarqa Jesús niraj jamushajtin. Chay cartapi reyqa willan mosqoyninpi uj sachʼata rikusqanta, chay sachʼatataj kʼutusqankuta. Nintaj ‘qanchis tiemposta’ wataykusqankuta. Chantá chay cartapi kashan Daniel chay mosqoyta sutʼinchasqan (4:25;  27-C nisqa recuadrota qhawariy). Nabucodonosorpa mosqokusqanqa juntʼakorqa pay locoyapojtin, kamachiyta saqepojtin, aswan qhepamantaj sanoyapuspa watejmanta kamachejtin. Cartaj tukukuyninpitaj Nabucodonosorqa Jehovata alaban, reconocentaj Jehová Tukuyta Kamachej kasqanta.

13. ¿Ima profeciataj juntʼakorqa 539 watapi?

13 Perqapi qhelqasqa (5:1-31). 5 de octubre del 539 fechapi, Jesús niraj jamushajtin, Babiloniamanta rey Belsasarqa uj makita rikun perqapi qhelqashajta, nitaj pipis chay qhelqasqata entiendeyta atinchu. Chayrayku reyqa Danielta wajyachin chayta leenanpaj, imachus niyta munasqantataj sutʼinchananpaj. Danielqa chaypacha 90 kurajniyojña kasharqa. Paytaj reyman nin Babilonia Medopersiaj makinpi urmananta. Chay chʼisi Belsasarta wañuchinku, Babiloniata japʼikapunku, Mediamanta Dariotaj Babiloniata kamachiyta qallarin (5:30, 31).

14. ¿Imaynatá Daniel machituña kaspapis Diosta kasukullasqantapuni rikucherqa?

14 Leonespa tʼoqonku (6:1-28). Babiloniata japʼikapusqankumanta pisi tiemponman, Darioqa Danielta churan gobiernopi kuraj autoridad kananpaj. Jinapis wakin autoridadniyoj runas Danielmanta envidiakuspa payta wañuchiyta munanku, Diosmanta mañakusqanraykutaj leonespa tʼoqonkuman choqaykuchinku. Danieltaqa Jehová salvan. Dariotaj kamachin nacionnintinpi tukuy runas Jehovata manchachikunankuta.

15. Daniel mosqoypi jina tawa jatuchaj animalesta rikusqanpi, ¿pimantataj qhechusqa karqa kamachina atiy, chanta pimantaj qosqa karqa?

15 Tawa jatuchaj animales (7:1-28). 553 watapi Jesús niraj jamushajtin, Danielqa 80 watasniyoj chayri astawan edadniyojña kashaspa mosqoypi jina tawa jatuchaj animalesta rikun. Chay animalesqa aswan atiyniyoj nacioneswan chayri gobiernoswan ninakunku. Tawa kaj animalqa 10 wajrasniyoj, kinsa wajrastataj uj juchʼuy wajrita phawarpachin “chay wajras chaupimanta” wiñamuspa (7:8). Danielqa rikun runaj wawanman rijchʼakojta, pay japʼin chay kamachina atiytaj wiñaypaj (7:13, 14). Danielmanqa uj angel willan chay juchʼuy wajrita kinsa tiempos khuskanniyojta ‘santosta’ qhatiykachananta (7:21, 25). Jehovaqa chay wajramanta kamachina atiyta qhechun. Chay jatun animaltaj chinkachisqa. ‘Patapi kaj Diospa santo llajtantaj’ wiñaypaj gobiernota japʼin (7:26, 27).

16. Daniel 8 capitulopi kaj profecía nisqanman jina, ¿imataj karqa carnerowan chivowan ima?

16 Carnerowan chivowan (8:1-27). 551 watapi Jesús niraj jamushajtin, Ciro medostawan persastawan uj gobiernollapi ujchaykunanpaj uj wata faltashajtin, Danielqa mosqoypi jina rikun uj jatun wajrayoj chivota, chaytaj Greciawan ninakun. Chay chivotaj iskay wajrasniyoj carnerota wañuchin, chay carnerotaj Mediamanta Persiamanta reyeswan ninakun. Chivoj jatun wajranqa pʼakikun, cuentanmantataj tawa wajras wiñamunku. Chay wajrasmanta ujninpitaj uj juchʼuy wajrita wiñamun, chaytaj waj reywan ninakun. Chay reytaj tukukuy tiempopi mayta sajrayan, jatunchakun, santo lugartataj tukuchiyta munan. 2.300 diasninmantaj, santo lugarqa watejmanta ñaupajta kasqanman jina tukun. Chantá chay reyqa “mana runaj makisnillanwan tukuchisqa” (8:25).

17. Daniel Jehovamanta rogakusqantawan, ¿imatataj ángel Gabriel payman nerqa?

17 70 watas, 70 semanaspiwan (9:1-27). Ichapis 539 watapi Jesús niraj jamushajtin, Ciro judiosta kacharipunanpaj ashkha tiemporaj faltashajtin, Danielqa entienden Jerusalén 70 watasta raqayllaña kananta nikusqanqa tukukapunanpajña kashasqanta (2Cr 36:23; Esd 1:1-11; 2:64). c Danielqa Jehovamanta mañakun, rogakuntaj watejmanta templopi payta yupaychanankuta. Chantá ángel Gabriel payman rikhurin, willantaj ‘70 semanasmanta’, sapa semanataj 7 watasniyoj (9:24, sutʼinchaynin). Kay profeciaqa ashkha imas pasananta willan, pantasqasninkumanta perdonta tarinanku karqa, Jerusalén watejmanta ruwasqa kanan karqa, Mesías jamunan karqa, Mesiasta wañuchinanku karqa, ‘llajtawan santo lugarwan’ chinkachisqa kanan karqa, tratoqa kanallanpuni karqa 70 semana tukukuykama, chay semanaj khuskanninpitaj uywa wañuchisqa jaywanas tukuchisqa kanan karqa (9:26, 27).

18. Reyes maqanakusqankuta Daniel mosqoypi jina rikusqan, ¿imatataj rikuchin ‘tukukuy pʼunchaykunamanta’?

18 Maqanakoj reyes (10:1–12:13). 536 watapi Jesús niraj jamushajtin, Daniel 100 watasniyoj jina kashajtin, “tukukuy pʼunchaykunapi” imaschus kananta mosqoypi jina rikun (10:14). Danielqa yachan Persiamanta reyqa “tukuy imanta oqharikuspa Greciamanta gobiernoj contranta” sayaykunanta (11:2). Chantá uj atiyniyoj reypa gobiernon tawaman tʼaqakun. Aswan qhepamantaj norte ladomanta reywan sur ladomanta reywan atiyrayku maqanakunku. Chay tiempopeqa santo lugarta chʼichichanku, sapa día jaywanata qhechunku, chantá rikhurin ‘manchay millachikuna thuñej’ (11:29-31). Tukukuy tiempopeqa chay reyes purajmanta uj chʼajwapi kanku. Chantá norte ladomanta rey “Kʼachitu Jallpʼaman” yaykuykun (11:40-45). Uj tiempota llakiy kashajtin, Miguel Diospa santo llajtanman kutikuspa sayaykun. Chantá uj ángel tapun: “¿Mashkha tiempotaj pasanqa kay tʼukuna imas tukukunankamari?”, nispa. Waj angeltaj kutichin kinsa tiempos khuskanniyoj pasananta. Chantá parlakun iskay tiemposmantawan, ujnenqa 1.290 diasniyoj, ujnintaj 1.335 diasniyoj. Chay angelllataj Danielman nin imachus qhepaman pasananta, nin pay samakapunanta, ‘tukukuy pʼunchaykunapitaj sayarimunanta’ (12:6, 7, 11-13). Danielqa chay imasta mosqoypi jina rikusqanmanta pisi tiemponman sutinwan kaj librota qhelqayta tukuchan.

¿Imastá yachakorqanki?

  1. 1. JEHOVAMAN ASTAWAN QAYLLAYKUY

    1. a. Danielpa tukuy kausayninpi, ¿imaynatá Jehová rikucherqa sumaj amigo kasqanta? (1:9, 17; 2:23; 6:22; 9:4). ¿Imatá kay Jehovamanta yachachisunki?

    2. b. Daniel libropeqa 19 kutista Diospa sutin rikhurin, chaykunamantataj 14 Danielpa mañakusqanpi kashan (9:4-19). ¿Imatataj orakushaspa oqharinanchejpuni tiyan, chanta imaraykutaj? (Mt 6:9).

  2. 2. ASTAWAN YACHAKUY

    1. a. ¿Imatataj Daniel 7:13, 14, 18 willawanchej Diospa Gobiernonmanta, Jehovaj munayninmanta ima? (Ap 1:6; 14:1).

    2.  b. ¿Imaynatá Daniel 9:24-27 yanapasunki maykʼajchus Mesías chayamusqanta sutʼita yachanaykipaj? ( 27-A nisqa recuadrota qhawariy). ¿Imasmantawantaj kay profecía parlan, chanta maykʼajtaj juntʼakorqanku?

  3. 3. YACHAKUSQAYKIMAN JINA RUWAY

    1. a. Danielwan kinsantin amigosninwan Babiloniapi mana tatasninkuwan khuskachu kashaspa, ¿imatataj mana ruwarqankuchu? (1:3-8). ¿Imatá tatas chaymanta yachakunkuman?

    2.  b. Danielqa Jehovata siga ‘yupaychashasqanrayku’ rejsisqa karqa (6:16, 20). ¿Imastataj Danielpa kausayninmanta yachakunki, jovencito kasqanmantapacha machitu kanankama? (Eze 14:14; Da 10:11, 19;  27-B nisqa recuadrota qhawariy).

  4. 4. ¿IMASTAWANTAJ DANIEL LIBROPI YACHAKORQANKI?

a Daniel libropi imasmantachus parlakusqanmantaqa, Hebreo Qhelqasqasmanta waj librospi mana parlakunchu. Daniel librolla parlan angelespa sutisninkumanta, chantapis chay librolla parlan ‘tukukuy tiempomanta’ (8:17; 9:21; 12:1).

b Babiloniapeqa Danielpa amigosninman kay sutista churarqanku: Sadrac, Mesac, Abednego, chay sutiswantaj rejsisqas karqanku. Danielmantaj babiloniosqa Beltsasar sutita churarqanku (1:6, 7).

c Ichapis Ciroqa abril killapi 537 wata chayta Jesús niraj jamushajtin, judiosta preso kasqankumanta kacharicherqa. Ajina karqa chayqa, paykunajta tiemponku karqachá Jerusalenman viajanankupaj, altartataj watejmanta ruwanankupaj qanchis kaj killamanta, nisunman tisri killamanta ñaupaj kaj pʼunchayninpi. Chay pʼunchaykama 70 watas cabalito karqa chay jallpʼas “chʼin” kasqanku (2Cr 36:20-23; 2Re 25:22-26; Esd 3:1, 2).