Pannakatarus iti Kasuratan

Insekto

Iloko
Insekto
/assets/ct/b4d7e1101e/images/syn_placeholder_sqr.png
it

Insekto

Insekto

 No adultodan, dagitoy awanan duri a parsua addaanda iti bagi a buklen ti tallo a benneg​—ulo, barukong, ken tian; addaanda met iti innem a saka ken sangaparis nga antena; kadawyanna a dua wenno uppat ti payakda.

 Ti nangayed a pagsasao ti Biblia tukoyenna dagiti insekto kas ‘agkarkaradap iti uppat a sakada.’ Sigurado a pagaammo ni Moises ti kinapudno nga innem ti saka dagiti insekto. Ngarud awan duadua a ti matuktukoy isu ti wagas ti panagdaliasatda imbes a ti bilang ti saksakada. Adda dagiti nagpayak nga insekto, a pakairamanan dagiti uyokan, ngilaw, ken alumpipinig, a magna babaen iti innem a sakada kas met laeng iti pannagna ti uppat-sakana nga an-animal. Ti dadduma nga insekto, kas kadagiti dudon, addaanda iti dua a paglagto a luppo ket ngarud literal nga aramatenda a pagkaradap ti sabali pay nga uppat a saka.​—Le 11:20-23.

 Ti nasurok a 800,000 a naammuanen a kita ti insekto mangipasimudaag iti kasta unay a kinanadumaduma. Nupay nalidem ti maris ti sumagmamano, ti dadduma naarkosan kadagiti narangrang a maris ken napipintas a disenio. Kadagitoy, adda pakakitaan kadagiti amin a maris ti bullalayaw. Nadumaduma ti rukod dagiti insekto​—adda dagiti sammisammi a gapu iti kinabassitda makastrekda iti abut ti dagum, ket adda met dagiti karkarna ti langada a kasla ruting, a nasurok a 30 cm (1 pie) ti kaatiddogda. Adda dagiti insekto nga agnanaed kas organisado a komunidad, adda met dagiti managbangon, mannalon, managpartuat, agtaytayab iti adayo a distansia, eksperto a lumalagto, lumalangoy, ken managkutkot. Babaen ti panagadal ken panagpaliiw, adu ti masursuro ti tao kadagiti insekto, kangrunaanna gapu ta pinarsua ida ti Dios ken naparaburan iti nainkasigudan a sirib, saan a naiparparna laeng no di ket impaay ni Jehova, ti Gubuayan ti isuamin a kinasirib.​—Job 12:7-9.

 Nupay adu ti mangipapan a dagiti insekto ket peste nga agdadael kadagiti apit ken sansanikua ti tao kasta met nga agiwaras iti sakit, kinapudnona iti sidong dagiti agdama a kasasaad bassit laeng kadagiti insekto ti maikuna a makadangran. Mabalin a maibilang ti kaaduan nga insekto kas di mangan-ano wenno kas direkta wenno saan a direkta a makagunggona iti tao.

 Adda napateg nga akem dagiti insekto mainaig kadagiti mula. Napattapatta a 85 porsiento kadagiti agsabong a mula ti naan-anay wenno di naan-anay nga agpannuray iti polinasion ti insekto. Adda met makagunggona nga akem dagiti insekto bilang manangsukay iti daga ken agkaan iti basura. Dagiti tina ken shellac ket mapataud manipud kadagiti siksikan nga insekto. Idiay Makintengnga a Daya, adun a siglo a maus-usar dagiti insekto bilang pagtaraon, kas kadagiti dudon. No awan dagiti insekto, ti diro ken seda saan met koma nga ammo.

 Pudno unay a napateg ti akem dagiti insekto mainaig iti dadduma pay a naindagaan a parsua. Napaliiw ni Carl D. Duncan, propesor ti entomolohia ken botania: “Saan a panaglablabes a kunaen nga adayo a dakdakkel ti maaramidan dagiti insekto maipaay iti daytoy a lubong ngem iti maaramidan ti tao, ket ti kellaat a panagpukaw dagiti insekto ibungana ti nakaro a panagbaliw ti lubong, a di ammo no kabaelan pay a taginayonen ti tao ti aniaman a kita ti organisado a kagimongan.”​—Annual Report of the Smithsonian Institution, 1947, p. 346.