GINKIKINITA ni Abel an iya kakarnerohan samtang nananabsab ha ligid hin bungtod. Tikang han iya hinmumutangan, may nakikita hiya nga idlap. Maaram hiya nga ito an naglalaga nga espada nga nagbibirik-birik ngan nag-uulang ha entrada han hardin han Eden. Hadto, didto naukoy an iya mga kag-anak. Kondi yana, waray na puydi makasulod didto, pati hira nga mga anak. Samtang nahuyop ha iya an mahagkot nga hangin han kakurulpon, hinangad hiya, ngan naghunahuna han iya Maglalarang. Posible pa ba magin maopay an relasyon han tawo ha Dios? Ito la an hingyap ni Abel.

Yana, hi Abel nagyayakan la gihap. Hinbabatian mo ba hiya? Bangin hunahunaon mo nga imposible ito tungod kay haros 60 ka siglo na nga patay inin ikaduha nga anak ni Adan. May kalabotan ha patay, an Biblia nasiring: “Diri [hira] maaram han bisan ano.” (Eklesiastes 9:5, 10) Dugang pa, waray ginyakan hi Abel nga nakarekord ha Biblia. Salit paonan-o hiya makakag-istorya ha aton?

Mahitungod kan Abel, hi apostol Pablo nagsurat: “Tungod hini, bisan kon hiya patay na, nagyayakan pa.” (Hebreo 11:4) Pinaagi han ano nagyayakan hi Abel? Pinaagi han pagtoo. Hi Abel an siyahan nga tawo nga may-ada hinin maopay hinduro nga kalidad. Nagpakita gud hiya hin daku nga pagtoo, nga kon susubaron, sugad hin hinbabatian naton hiya samtang nakikiistorya ha aton.

Kondi, ano an aton mahibabaroan kan Abel ngan han iya pagtoo nga gutiay man la an asoy ha Biblia mahitungod ha iya? Kitaon naton.

NAGTUBO HA TINIKANGAN HAN KALIBOTAN

Natawo hi Abel ha tinikangan han kasaysayan. Iginkaw-ing hiya ni Jesus “ha pagtindog han kalibotan.” (Lukas 11:50, 51) Matin-aw nga an ginhisgotan dinhi ni Jesus amo an kalibotan han katawohan nga may paglaom nga matubos tikang ha sala. Hi Abel an ikaupat nga tawo nga nag-eksister, kondi baga hin hiya an siyahan nga hinkit-an han Dios nga takos tubuson. a Karuyag sidngon, nagtubo hiya nga waray susbaranan nga pagsusubdon.

Pag-ieksister pa la han kalibotan, kondi napuputos na ito hin kasubo. An mga kag-anak ni Abel, hira Adan ngan Eva, sigurado nga naghuhulagway ha kahusay ngan kahimsog. Kondi seryoso nga nakasala hira, ngan maaram hira hito. Perpekto hira hadto ngan may paglaom nga mabuhi hin dayon. Pero tungod kay nakasala ginpaiwas hira ha Paraiso. An ira pag-una han ira hingyap kay han bisan ano—bisan pa han panginahanglan han ira mga anak—nagwara han ira pagkaperpekto ngan kinabuhi nga dayon.—Genesis 2:15–3:24.

Ha gawas han hardin, nakurian hira Adan ngan Eva. Kondi han natawo an ira suhag, ginngaranan nira ito hin Kain, o “Usa nga Igin-anak,” ngan hi Eva nagsiring: “Ako nagkamay-ada lalaki tungod han tambulig ni Jehova.” Iginpapakita hito nga bangin  nahunahuna niya an iginsaad ni Jehova ha hardin may kalabotan ha babaye nga mag-aanak hin “binhi” nga magbubungkag ha maraot nga nakaimpluwensya ha ira ni Adan. (Genesis 3:15, NW; 4:1) Kahuna ba ni Eva nga hiya an babaye ha tagna ngan hi Kain an iginsaad nga “binhi”?

Kon oo, sayop hiya. Ngan kon an sugad nga ideya an ira igintutdo kan Kain samtang nagtutubo ito, gintutdoan nira ito nga magin hambog. Nagburod utro hi Eva, kondi waray na mag-opay nga mababasa mahitungod han ira ikaduha nga anak. Ginngaranan nira ito hin Abel, nangangahulogan hin “Alisngaw,” o “Kawaray-pulos.” (Genesis 4:2) Iginpapakita ba han ira iginngaran ha bata nga waray hira ginlalaoman hito? Posible, pero diri kita sigurado.

Anoman an kahimtang, may mga leksyon nga mahibabaroan an mga kag-anak tikang kanda Adan ngan Eva. An iyo ba mga pulong ngan mga buhat nagtututdo ha iyo mga anak nga magin hambog, ambisyoso, ngan makikalugaringon? O nagtututdo ito ha ira nga makigsangkay kan Jehova nga Dios, ngan higugmaon hiya? Makasurubo nga an siyahan nga mag-asawa napakyas han ira responsabilidad. Kondi, may paglaom an ira mga anak.

PAONAN-O NAKULTIBAR NI ABEL AN PAGTOO?

Samtang nagtutubo hira Abel ngan Kain, posible nga ginbansay hira ni Adan ha pagtrabaho para ha ira pamilya. Hi Kain nagin parauma; hi Abel nagin paramangno han karnero.

Pero may mas importante nga ginbuhat hi Abel. Ha paglabay han panahon, nakultibar niya an pagtoo—an maopay nga kalidad nga ginhisgotan ni Pablo ha urhi. Hunahunaa la. Waray nagin susbaranan hi Abel. Salit paonan-o niya nakultibar an pagtoo kan Jehova? Tagda an tulo nga posible nga hinungdan.

Mga linarang ni Jehova.

Tinuod, ginpanhimaraot ni Jehova an tuna salit tumubo an mga tunok ngan niyotiyo nga nakaapekto han agrikultura. Bisan pa hito, hura pa gihap nga naghatag an tuna hin pagkaon para kanda Abel ngan han iya pamilya. Dugang pa, waray man panhimaraota an mga hayop, tamsi, ngan isda; bisan an kabukiran, kasapaan, ngan kadagatan; o an kalangitan, dampog, adlaw, bulan ngan bitoon. Bisan diin sumiplat hi Abel, nakita niya an ebidensya han waray katupong nga gugma, kinaadman, ngan kaopayan ni Jehova, an naglarang han ngatanan. (Roma 1:20) An pagpamalandong hini, nagparig-on han iya pagtoo.

Sigurado nga ginhuhunahuna ni Abel hi Jehova. Handurawa hi Abel samtang nag-aataman han iya panon. Sugad nga magbarantay hin karnero, kinahanglan niya maglinakat-lakat ha pagtugway han iya panon ha mga bungtod, walog, ngan mga sapa. Pirme liwat hiya namimiling han pinakamaopay nga pasabsaban, pinakamatubod nga burabod, ngan pinakatalwas nga parahuwayan. Ha mga linarang han Dios, an karnero an baga hin waray mahihimo kon waray giya ngan panalipod hin tawo. Nasantop ba  liwat ni Abel nga nanginginahanglan hiya hin giya, proteksyon, ngan pagmangno tikang ha usa nga mas maaramon ngan mas gamhanan kay han bisan hin-o nga tawo? Sigurado nga igin-ampo niya ito, salit nagin mas marig-on an iya pagtoo.

Mga saad ni Jehova.

Posible nga iginsumat nira Adan ngan Eva ha ira mga anak kon kay ano nga ginpaiwas hira ha Eden. Tungod hito, damu an puydi pamalandungon ni Abel.

Hi Jehova nagsiring nga panhihimarauton an tuna. Nakita ni Abel an mga tunok ngan niyotiyo nga ebidensya han katumanan hito nga tagna. Gintagna liwat ni Jehova nga makukurian hi Eva ha pagburod ngan pag-anak. Han ig-anak an kabugtoan ni Abel, sigurado nga nasantop niya an katuman hito. Igintagna ni Jehova nga hi Eva duro nga mag-uungara han gugma ngan atensyon han iya bana, salit dudominaran hiya. Nakita mismo ni Abel iton makasurubo nga reyalidad. Ha ngatanan nga panahon, napamatud-an niya nga masasarigan an mga pulong ni Jehova. Salit, may marig-on nga mga rason hiya basi tumoo ha saad han Dios may kalabotan ha “binhi” nga magtatadong han mga sayop nga nagtikang ha Eden.—Genesis 3:15-19.

Mga surugoon ni Jehova.

Ha iya pamilya, waray nakita hi Abel nga susbaranan. Kondi diri la an mga tawo an intelihente nga linarang ha tuna hito nga panahon. Han ginpaiwas hira Adan ngan Eva ha hardin, ginsiguro ni Jehova nga diri na hira makakasulod utro, bisan pa an ira mga anak. Basi mabantayan an entrada, nagtoka hi Jehova hin mga kerubin—mga anghel nga may hitaas gud nga katungdanan. Nagbutang liwat hiya hin naglalaga nga espada nga padayon nga nagbibirik-birik.—Genesis 3:24.

Handurawa la nga bata pa hi Abel han kumita hiya hin mga kerubin nga nakasul-ot hin lawas han tawo. Sigurado nga klaro ha ira dagway nga daku an ira gahum. Ngan makatarag-ob liwat ito nga espada nga padayon nga naglalaga ngan nabibirik-birik. Samtang nagtutubo hi Abel, nakita ba niya nga nauyam an mga kerubin ngan binaya ha ira toka? Waray. Adlaw ngan gab-i nagpabilin iton intelihente ngan gamhanan nga mga kerubin bisan pa han paglabay han mga tuig, ngan mga dekada. Salit hinbaroan niya nga hi Jehova may-ada magtadong ngan maunungon nga mga surugoon. Nakita niya hito nga mga kerubin an pagkamaunungon ngan pagkamasinugtanon kan Jehova nga waray niya makita ha iya pamilya. Sigurado nga naparig-on hito nga mga kerubin an iya pagtoo.

Pinaagi ha pagpamalandong han ngatanan nga iginpahayag ni Jehova pinaagi ha mga linarang, mga saad, ngan mga susbaranan han Iya mga surugoon, nagin mas marig-on an pagtoo ni Abel. Matin-aw nga damu an aton mahibabaroan tikang ha iya susbaranan. Labi nga mapaparig-on hini an mga batan-on tungod kay puydi ngay-an hira magkaada tinuod nga pagtoo kan Jehova, anoman an ginbubuhat han ira kapamilya. Ha pagkayana, damu an hinungdan basi maparig-on an aton pagtoo—an urusahon nga mga linarang, an bug-os nga Biblia, ngan an mga tawo nga may marig-on nga pagtoo.

KAY ANO NGA MAS LABAW AN HALAD NI ABEL?

Karuyag ni Abel pamatud-an an iya pagtoo kan Jehova. Kondi, ano an puydi ihatag han minos nga tawo ha Maglalarang han uniberso? Sigurado nga waray kinahanglan an Dios tikang ha tawo. Ha paglabay han panahon, hinsabtan ni Abel an importante nga kamatuoran: Kon—ha husto nga motibo—ihalad niya kan Jehova an gimaopayi, malilipay an iya Amay ha langit.

Salit tikang ha iya panon, nag-andam hiya hin ighahalad. Ginpili niya an pinakamaopay, an siyahan nga mga anak, ngan iginhalad an gimaopayi nga bahin hito. Ha luyo nga bahin, naghingyap liwat hi Kain nga bendisyonan ngan uyonan han Dios. Salit nag-andam hiya hin ighahalad tikang ha iya mga tanom. Kondi iba an iya motibo. Ngan ito nga pagkaiba nakita han maghalad hira nga duha.

 Posible nga inin mga anak ni Adan ginamit hin halaran ngan kalayo. Bangin naghalad hira hirani han mga kerubin nga amo la an representante ni Jehova ha tuna hito nga panahon. Mahitungod hini, aton mababasa: “Ginpakamahal ni Jehova hi Abel ngan an iya halad.” (Genesis 4:4) Waray mababasa kon paonan-o iginpakita han Dios an iya pag-uyon. Kondi kay ano nga ginpaboran niya hi Abel?

Tungod ba ito han halad ni Abel? Naghalad hi Abel hin buhi, may gininhawa nga hayop, ngan iginbubo hito an dugo nga nagrirepresentar han kinabuhi. Maaram ba hiya kon mationan-o kabirilhon an sugad nga halad? Paglabay hin mga siglo han mamatay hi Abel, gin-gamit han Dios an waray hugaw nga karnero ha pagrepresentar han waray sala nga dugo nga ighahalad han iya hingpit nga Anak, “an Karnero han Dios.” (Juan 1:29; Eksodo 12:5-7) Kondi posible nga diri maaram hito hi Abel.

Usa nga butang an sigurado: Iginhalad ni Abel an gimaopayi nga iya maihahatag. Hi Jehova nagpakita hin pag-uyon, diri la ha halad, kondi ha naghalad. An gugma kan Jehova ngan an tinuod nga pagtoo an nagpagios kan Abel nga buhaton ito.

Kondi iba an sitwasyon ni Kain. “Hi Kain ngan an iya halad waray niya [Jehova] pakamahala.” (Genesis 4:5) Diri man sayop an halad ni Kain; ha urhi igintugot han Balaud han Dios an paghalad hin gin-ani. (Lebitiko 6:14, 15) Kondi mahitungod kan Kain, an Biblia nasiring nga “an iya mga buhat mga magraot.” (1 Juan 3:12) Pariho han damu yana, bangin kahuna niya nga puydi na an diri sinsero nga pagpakita hin debosyon. An iya kawaray-tinuod nga pagtoo ngan gugma kan Jehova nakita dayon ha iya buhat.

Han hibaroan ni Kain nga waray niya makarawat an pag-uyon ni Jehova, nangalimbasog ba hiya nga mahibaro tikang ha susbaranan ni Abel? Waray. Lugod, nangalas hiya hito. Nabasa ni Jehova an iya kasingkasing ngan mapailubon nga ginpahamangnoan hiya nga puydi hiya seryoso nga makasala kon diri niya paparaon an iya maraot nga intensyon. Hi Jehova naghatag hin paglaom ngan ‘pagkarawat’ kon magbabag-o hiya.—Genesis 4:6, 7.

Waray mamati hi Kain ha pahamangno han Dios. Lugod, ginpaupod niya an iya manghod ha uma. Didto, hi Kain “nagbangon patok” kan Abel ngan ginpatay ito. (Genesis 4:8) Nagpapakita ini nga hi Abel an siyahan nga biktima hin paglutos tungod han relihiyon, an siyahan nga martir. Patay na hiya, kondi an iya istorya nagpapadayon pa.

An dugo ni Abel sugad hin nagsisinggit ngadto kan Jehova para hin hustisya. Salit ginsiguro han Dios nga matagan ito hin hustisya ngan masirotan hi Kain. (Genesis 4:9-12) Ngan mas importante pa gud, an rekord han pagtoo ni Abel nagyayakan pa gihap tubtob yana. An iya kinabuhi—nga bangin inabot hin usa ka gatos la—halipot kon itanding ha kahilawig han kinabuhi han tawo hadto, kondi gin-gamit niya ito ha pagpalipay ha Dios. Namatay man hiya, pero maaram hiya nga nakarawat niya an gugma ngan pag-uyon han iya langitnon nga Amay nga hi Jehova. (Hebreo 11:4) Salit makakasiguro kita nga nagpapabilin hiya ha waray tubtoban nga memorya ni Jehova, ngan babanhawon ha paraiso nga tuna. (Juan 5:28, 29) Aadto ka ba basi makita hiya? Posible ito kon mamamati ka ha ginyayakan ni Abel ngan susubaron an iya daku nga pagtoo.