KONDI ano an imo kalabotan ha usa nga emperador hadto ha Roma? Kon interesado ka ha Kristianidad, sadang mo hibaroan nga an mga ginbuhat ni Constantino ha politika ngan ha relihiyon nakaapekto ha doktrina ngan kustomre han damu nga relihiyon tubtob yana. Aton kitaon kon paonan-o.

MGA RELIHIYON—IGINPALEGAL KATAPOS GINPAHIMULSAN

Han 313 C.E., hi Constantino nagmando ha Weste nga Imperyo han Roma, samtang hira Licinius ngan Maximinus nagmando ha Este. Gintagan nira Constantino ngan Licinius hin kagawasan ha pagsingba an ira mga sakop, upod na an mga Kristiano. Ginpanalipdan ni Constantino an Kristianidad tungod kay nahunahuna niya nga an relihiyon mag-uusa han iya imperyo. a

Nasina hi Constantino ha pakaobserbar nga nagkakabahin-bahin an mga relihiyon. Tungod kay karuyag niya magkaurosa an iya imperyo, nangalimbasog hiya ha paghimo hin ‘husto’ kuno nga mga doktrina ngan iginpatuman ito. Basi makuha an iya pag-uyon, nagkompromiso an mga obispo, ngan adton nagkompromiso waray obligara pagbayad hin buhis lugod gintagan hin ayuda. “An pakakarawat han ‘husto’ nga Kristiano nga doktrina,” siring han historyador nga hi Charles Freeman, “amo an yawi diri la ha langit kondi pati ha daku nga bahandi han tuna.” Salit, an mga klero nagin gamhanan nga mga tawo ha  kahikayan han kalibotan. “An Singbahan nagkaada parapanalipod,” siring han historyador nga hi A.H.M. Jones, “kondi nagkaada liwat ito agaron.”

ANO NGA KLASE HIN KRISTIANIDAD?

An pakig-alyansa ni Constantino ha mga obispo nagresulta ha relihiyon nga an doktrina gintig-ob nga Kristiano ngan pagano. Diri posible nga Kristiano la an magin relihiyon, tungod kay an iya tumong amo an pag-usa han damu nga relihiyon, diri an pagbiling han kamatuoran. Magmarando gud man hiya hin pagano nga imperyo. Basi bumilib an mga Kristiano ngan pagano, nangalimbasog hiya nga lipayon hira pinaagi han iya mga pamaagi ngan pagmando, sumala ha usa nga historyador.

Hi Constantino nasiring nga ginpapanalipdan niya an Kristianidad, kondi dapig gihap hiya ha paganismo. Pananglitan, nakikigbahin hiya ha astrolohiya ngan pagpanagna—mga klase han espiritismo nga ginkukondenar han Biblia. (Deuteronomio 18:10-12) Ha Arko ni Constantino ha Roma, makikita an usa nga inukit han iya dagway nga naghahalad ha pagano nga mga dios. Padayon niya nga ginpasidunggan an dios han adlaw pinaagi ha pagbutang han dagway hito ha mga sinselyo ngan pagpakilala han dios han adlaw nga kulto. Ha urhi nga bahin han iya kinabuhi, gintugotan pa ngani niya an gutiay nga bungto ha Umbria, Italya, ha pagtukod hin templo para ha iya ngan ha iya pamilya ngan ha pagtoka hin mga saserdote nga mag-aalagad didto.

Pipira na la ka adlaw antes mamatay han 337 C.E., han nagpabunyag hi Constantino sugad nga Kristiano kuno. Damu nga eskolar an natoo nga ginlangan niya ito basi matipigan an suporta ha politika han mga Kristiano ngan pagano ha iya imperyo. Ngani, karuhaduhaan kon sinsero gud ba hiya ha iya pagtoo ha Kristo tungod han iya pagkinabuhi ngan paglangan ha pagpabunyag. Kondi, ini an sigurado: An relihiyon nga gin-establisar ni Constantino nagin gamhanan nga politikal ngan relihiyoso nga organisasyon, usa nga tinalikod ha Kristo ngan kinarawat ha kalibotan. Hi Jesus nagsiring may kalabotan han iya mga sumurunod: “Diri hira kanan kalibotan, sugad la nga ako diri kanan kalibotan.” (Juan 17:14) Hini nga kalibotanon nga relihiyon nagtikang an damu nga sekta.

Ano an aton mahibabaroan tikang hini? Diri naton sadang karawaton na la an katutdoan han bisan ano nga relihiyon, kondi sadang anay naton usisahon ito ha bulig han Biblia.—1 Juan 4:1.