BUKI DI BEIBEL 29
Yoèl
LOKE E BUKI TA PAPIA DI DJE: Un profesia pa spièrta Huda ku “e dia di Yehova” ta na kaminda
KON E TA KONEKTÁ KU E TEMA DI BEIBEL: E ta mustra ku ora e dia di Yehova yega, Yehova lo salba tur hende ku ta hasi orashon na dje usando su nòmber
ESKRITOR: Yoèl
KAMINDA A SKIRBIÉ: Huda
TEMPU KU A KOMPLET’É: Rònt di aña 820 P.K. (?)
Dikon e buki akí ta importante?
1. Ki ekspreshon e buki Yoèl ta papia di dje vários bes, i na kiko e ekspreshon ei ta referí?
E BUKI Yoèl probablemente ta e promé buki di Beibel ku ta usa e ekspreshon “e dia di Yehova.” De echo, e ta usa e ekspreshon ei sinku bes. (1:15; 2:1, 11, 31; 3:14) Den Beibel, e ekspreshon “e dia di Yehova” ta referí na diferente okashon kaminda Yehova ta demostrá ku e ta e Dios berdadero i ta kastigá hende ku ta opon’é. Yehova ke pa tur hende, foral su sirbidónan, haña sa mas tokante di “e dia di Yehova.” Anto e buki Yoèl ta hasi esei posibel.
E buki Yoèl probablemente ta e promé buki di Beibel ku ta menshoná “e dia di Yehova”
2. Kon algun otro buki di Beibel ta yuda nos komprondé loke Yoèl a profetisá tokante di “e dia di Yehova”?
2 Otro buki di Beibel tin informashon importante ku ta yuda nos komprondé loke Yoèl a profetisá tokante di “e dia di Yehova.” (Wak Kuadro 29-A.) Por ehèmpel, den un vishon, Yoèl a mira un ehérsito di dalakochi (òf tirakochi) ku a invadí e pais i a kome tur loke tabatin den nan kaminda. E profesia ei a kumpli na aña 607 P.K. ora e ehérsito di Babilonia (òf e kaldeonan) a invadí Huda i destruí Herúsalèm. Anto Yeremías i Èsdras a konfirmá ku e destrukshon di Herúsalèm a tuma lugá. (Yoè 1:6; 2:1, 8-11, 20, 25; kompará ku 2Kr 36:17, 19; Yer 32:43.) Vários siglo despues, Hesus a usa palabranan similar na e palabranan di Yoèl pa deskribí un periodo den futuro ora ku hende malbado lo ser husgá. (Yoè 2:31; Mat 24:29, 30) Anto ora Yehova a drama spiritu santu riba e disipelnan na Pentekòste di aña 33 D.K, Apòstel Pedro a bisa ku esei tabata kumplimentu di loke Profeta Yoèl a bisa. (Yoè 2:28-32; Ech 2:16-21) Pedro a splika ku e suseso ei a tuma lugá “den e último dianan” di Herúsalèm i e tèmpel. Anto e último dianan ei a terminá ku un “dia di Yehova” ora e romanonan a destruí Herúsalèm na aña 70 D.K. Ademas, Pedro i Pablo a bisa ku den futuro lo tin un otro “dia di Yehova.” Pues, nos por komprondé ku loke Yoèl a profetisá tokante “e dia di Yehova” lo tin un kumplimentu mas grandi den futuro.—2Pe 3:12, 13; 1Te 5:2-4.
3. Kua ta e nashonnan ku Yehova a kastigá, i dikon?
3 Yoèl a skirbi ku “e dia di Yehova ta serka” i, ku riba e dia ei, Yehova lo husga e nashonnan ku a trata su pueblo malu. (3:2-6, 12, 14, 19) Yoèl a profetisá ku Yehova lo a kastigá Tiro, Sídòn, Édòm, Filistea i Egipto. Anto otro profetanan tambe a profetisá ku e nashonnan ei lo a ser kastigá. (Kompará ku Eze 29:14-18; Ámo 1:8; a Mal 1:3, 4.) Historia ta komprobá ku di bèrdat e profesianan ei a kumpli. Anto esei ta fortalesé nos fe ku loke Yoèl a profetisá lo kumpli den futuro tambe.
4. Kiko e buki Yoèl ta bisa ku nos mester hasi pa nos ser salbá?
4 E buki Yoèl ta yuda nos sa kiko nos tin ku hasi pa sobrebibí “e dia di Yehova.” Yoèl a bisa ku “tur hende ku hasi orashon na Yehova usando su nòmber lo ser salbá.” (2:31, 32) Ora Pablo a sita Yoèl su palabranan, el a splika ku kristiannan mester hasi orashon na Yehova usando su nòmber pa nan por ser salbá. Anto el a bisa ku un manera ku nan por hasi esei ta dor di pone fe den Yehova.—Rom 10:13, 14.
5. Kiko e buki Yoèl ta siña nos tokante di Yehova?
5 E buki Yoèl ta kòrda nos ku Yehova “ta miserikòrdioso . . . ; e tin pasenshi, i e ta yen di amor leal.” (Yoè 2:13; Éks 34:6) Yehova ta animá su sirbidónan ku a alehá for di dje pa bolbe serka dje. E ke pordoná nan i bendishoná nan. (2:12-14, 21) Pero Yehova ta hustu, i lo e no keda sin kastigá hende ku keda sin arepentí di nan pikánan i hende ku ta maltratá su pueblo.—1:15; 3:19.
Algun detaye tokante e buki
6. Na unda probablemente Yoèl a sirbi komo profeta, i el a sirbi rònt di e mesun tempu ku kua otro profeta?
6 Eskritor: Yoèl a skirbi masha tiki tokante su mes. Nos sa su nòmber i ku su nòmber ta nifiká “Yehova ta Dios.” (1:1, nota) Yoèl a skirbi tokante Huda, Herúsalèm i e tèmpel. Pues, kisas esei ta nifiká ku e tabata biba na Herúsalèm i a sirbi komo profeta na Huda. (1:9, 14; 2:17, 32; 3:1, 2, 16-20) Den Skritura Hebreo, e buki Yoèl ta entre e buki Oséas i buki Ámos, kual por indiká ku Yoèl a sirbi komo profeta rònt di e mesun tempu ku Oséas i Ámos. Ta parse ku Ámos a sita for di Yoèl su palabranan. Anto Ámos a skirbi su buki rònt di aña 804 P.K. (Yoè 3:16; Ámo 1:1, 2) Si ta asina ku Ámos a sita for di Yoèl, e ora ei Yoèl lo a skirbi su buki promé ku Ámos a skirbi su buki. Pues, kisas Yoèl a skirbi su buki rònt di aña 820 P.K. Si e fechanan ei ta korekto, e ora ei ta posibel ku pa un tempu Yoèl i Yónas a prediká durante e mesun periodo.
7. Kiko Yoèl a animá e pueblo di Huda pa hasi, i den ki estilo el a skirbi su buki?
7 E situashon e tempu ei: Na aña 820 P.K., Uzías, kende tabata ser yamá Azarías tambe, tabata rei di Huda. “Uzías tabata hasi loke tabata korekto den bista di Yehova.” Durante Uzías su reinado, e ehérsito di Huda a gana hopi bataya, i e pais tabatin un abundansia di kuminda i tabata bon pará ekonómikamente. (2Kr 26:3-14) Sinembargo, hopi di e hendenan di Huda tabata adorá dios falsu. (2Re 15:1-4) Ta durante e tempu ei Yoèl a skirbi su buki. El a animá e pueblo pa arepentí i kuminsá sirbi Yehova so atrobe. (2:1, 12) Yoèl a skirbi su buki segun estilo di poesia hebreo, i el a ekspresá Yehova su manera di pensa i sinti na un manera kla. Yoèl a enfatisá ideanan importante dor di ripití nan. Anto el a usa ilustrashonnan impaktante i fásil pa kòrda, manera e ilustrashon di dalakochi. (1:4, 6; 2:7) Aunke ku Yoèl a papia hopi tokante di kastigu, loke el a skirbi ta animá nos. Dikon? Pasobra e buki Yoèl ta yuda nos mira ku Yehova ta protehá su sirbidónan fiel ora e kastigá esnan ku ta opon’é.
Resúmen di e buki
8. Kuantu daño un trupa di dalakochi por kousa?
8 Un ehérsito di dalakochi ta kome tur kos den nan kaminda. (1:1–2:11) Yoèl a skirbi tokante di e profesia ku Yehova a dun’é di dalakochi ku a kome tur kosecha, palu i mata den e pais. Komo ku no tabatin niun kuminda mas, e hendenan no por a sigui ofresé ofrenda na Yehova na e tèmpel. Yoèl a kompará e dalakochinan ku un ehérsito “poderoso i inkontabel” ku ta kumpli ku Dios su palabra riba “e dia di Yehova.”—1:6; 2:11; wak Kuadro 29-B.
9. Kiko Yehova a bisa su pueblo pa hasi?
9 Yehova ta animá su pueblo pa arepentí i bolbe serka dje. (2:12-32) Yehova a bisa ku si nan arepentí, lo e mustra nan miserikòrdia, i lo e no kastigá nan. Ademas, el a bisa ku lo e pordoná nan, bendishoná nan i drama su spiritu riba nan.
10. Kiko Yehova a bisa ku lo e hasi ku esnan ku ta maltratá su pueblo?
10 Yehova ta bisa ku lo e kastigá e nashonnan ku a maltratá su pueblo. (3:1-21) Dios a bisa ku lo e trese su pueblo bèk Huda i Herúsalèm. El a bisa tambe ku lo e reuní e nashonnan na e “Vaye di Yehósafat,” ku ta ser yamá tambe “e vaye di desishon,” pa husga nan i kastigá nan. (3:12, 14) E buki Yoèl ta konkluí ku e palabranan: ‘Yehova lo biba na Siòn.’ (3:21) E palabranan ei ta sigurá Dios su pueblo ku lo e bendishoná nan i protehá nan.
Kon e buki Yoèl por yuda bo?
-
1. FORTALESÉ BO AMISTAT KU YEHOVA
-
a. Na Yoèl 2:11-13, “Yehova ta bisa: ‘P’esei awor, bolbe serka mi.’” Kiko esei ta siña nos di Yehova su pasenshi?
-
b. Kon bo ta sinti ora bo lesa tokante di Yehova su kualidatnan na Yoèl 2:13?
-
-
2. HASI MAS INVESTIGASHON
-
a. Ki detaye tokante di dalakochi ta yuda nos komprondé mihó loke Yoèl a profetisá? (1:4; wak Kuadro 29-B.)
-
b. Yehova a primintí ku lo e drama su spiritu riba su sirbidónan. Anto esei ta loke a sosodé. Kon esei ta fortalesé bo fe? (Yoè 2:28-32; Ech 2:16-21)
-
-
3. APLIKÁ LOKE BO A SIÑA
-
a. Kiko nos tin ku hasi pa sobrebibí “e dia di Yehova” ku ta na kaminda? (Yoè 2:12, 13, 32; kompará ku 1Te 5:2-6.)
-
b. Lesa Yoèl 2:23-26. Kon e versíkulonan ei ta mustra ku Yehova ta generoso? Kon nos por imitá Yehova su ehèmpel di generosidat?
-
-
4. KIKO MAS BO A SIÑA FOR DI E BUKI YOÈL?
a Ásdòd tabata un di e statnan prinsipal di Filistea.

