BUKI DI BEIBEL 28
Oséas
LOKE E BUKI TA PAPIA DI DJE: Yehova ta bisa e reino di dies tribu di Israel ku lo e kastigá nan pa motibu di nan pikánan, pero Yehova ta supliká nan pa bolbe serka dje
KON E TA KONEKTÁ KU E TEMA DI BEIBEL: E buki akí ta mustra nos ku Yehova ta un gobernante miserikòrdioso i ku nos ta benefisiá ora nos keda leal na dje
ESKRITOR: Oséas
KAMINDA A SKIRBIÉ: Samaria
TEMPU KU A KOMPLET’É: Entre aña 745 i aña 740 P.K.
PERIODO KU E TA ABARKÁ: Promé ku aña 804–despues di aña 745 P.K. (por lo ménos 59 aña)
Dikon e buki akí ta importante?
1. Kua ta un di e kualidatnan di Yehova ku nos lo siña tokante di dje den e buki Oséas, i ki ehèmpel Yehova ta usa pa enfatisá esei?
DI BÈRDAT Yehova ta un gobernante ku stima hende? Di bèrdat Yehova ta interesá den su sirbidónan? Klaru ku sí! Ta esei mes Yehova ta siña nos pa medio di e buki Oséas. Den e buki akí, nos ta siña tokante di un di Yehova su bunita kualidatnan: su miserikòrdia. Yehova ta usa e relashon entre Oséas i su esposa infiel pa yuda nos komprondé kuantu e ta stima su pueblo i ku e ta asta dispuesto pa pordoná un persona ku ainda no a mustra ku e ta sinti duele pa loke el a hasi. (3:1) Ku e ehèmpel di Oséas i su esposa, Yehova a mustra bon kla ku aunke su pueblo tabata rebelde, e tabata stima nan “di [su] propio boluntat.”—14:1-4.
2. Kiko mas e buki Oséas ta siña nos tokante di Yehova?
2 Den e buki Oséas, Yehova ta mustra nos tambe ku e ta fiel na su sirbidónan i ku e ta tene pasenshi ku nan. (2:19, 20) Aunke ku e israelitanan a bandoná Yehova bes tras bes pa bai sirbi otro dios, Yehova a “usa amor manera kabuya” pa sigui hala nan serka dje. (11:1-4) Pero Yehova su pasenshi tin límite; lo e no tolerá maldat pa semper. (10:9-12) Yehova ta odia hipokresia; Yehova no gusta ora hende ta bisa ku nan ta sirbié pero nan ta sigui hasi loke ta malu. Pues, Yehova lo ta kontentu ku nos adorashon solamente si nos ta obedes’é pa e motibu korekto, esta, pasobra nos ta stim’é.—6:4, 6; 10:1, 2.
Yehova ta dispuesto pa pordoná un persona ku ainda no a mustra ku e ta sinti duele pa loke el a hasi
3. Ki lès importante nos ta siña for di e buki Oséas?
3 Den e buki Oséas, Yehova ta siña nos un lès importante: Semper nos bida lo ta hopi mas mihó si nos sigui kana den “e kamindanan di Yehova.” (14:9) E hendenan di Israel a a pensa ku e otro nashonnan i nan diosnan lo por a yuda nan mihó ku Yehova. (7:11; 9:10; 12:1) Pero e nashonnan ei lo a bai traishoná Israel, i e diosnan di e nashonnan ei lo no por a hasi nada pa yuda e hendenan di Israel. (8:8, 9; 10:5) Di otro banda, Yehova sí semper a kuida su pueblo, i el a primintí ku lo e bendishoná nan si nan obedes’é.—2:8, 18.
4. Ki informashon importante e buki Oséas tin pa kristiannan?
4 E buki Oséas tin informashon ku tabata importante pa e kristiannan di promé siglo, pero e informashon ta importante pa kristiannan awe tambe. Den Skritura Griego Kristian, tantu Hesus komo algun apòstel a sita for di e buki Oséas. Ademas, e buki Oséas tin algun profesia ku a kumpli kaba. (Wak Kuadro 28-A.) Hesus a kumpli ku hopi di e profesianan ei, i esei a fortalesé fe di e kristiannan. Por ehèmpel, Yehova a duna e siguiente profesia tokante di e Mesías: “Mi a saka mi yu hòmber for di Egipto.” (11:1) E profesia ei a kumpli ora Hesus su mayornan a hui bai Egipto ku Hesus i despues a bai bèk Israel ku Hesus despues di Heródes su morto. (Mat 2:14, 15) Ademas, Apòstel Pablo a splika ku algun di e profesianan den e buki Oséas a nifiká ku hende ku no ta hudiu tambe por forma parti di Dios su pueblo i ser yamá “e yunan di e Dios bibu.” (1:10; 2:23) Pues, nan tambe lo por goberná huntu ku Kristu den shelu.—Rom 9:25, 26; kompará ku 1Pe 2:9, 10.
Algun detaye tokante e buki
5. Kiko nos sa tokante di Profeta Oséas?
5 Eskritor: Oséas a skirbi e buki akí. Oséas su nòmber ta un forma abreviá di e nòmber Osaías, ku ta nifiká “salbá danki na Yah” òf “Yah ta salba hende.” (1:1, nota) Oséas tabata un profeta pa e hendenan di e reino di Israel den nort aunke ku algun di su profesianan tabata pa e hendenan di e reino di Huda den zùit. For di loke nos sa tokante di Oséas, el a kuminsá sirbi komo profeta rònt di aña 804 P.K., i el a sigui sirbi komo profeta te despues di aña 745 P.K. Pues, el a sirbi pa por lo ménos 59 aña komo profeta. Oséas probablemente a kaba di skirbi su buki entre aña 745 i 740 P.K. b Oséas a sirbi komo profeta durante di e mesun tempu ku Ámos i Odèd, kendenan tambe a sirbi komo profeta den e reino di Israel den nort, i durante e mesun tempu ku Isaías i Mikéas, kendenan a sirbi komo profeta den e reino di Huda den zùit.
6. Kon e situashon na Israel tabata den tempu di Oséas?
6 E situashon e tempu ei: Oséas a sirbi fielmente komo profeta pa vários dékada aunke ku e spiritualidat di e hendenan na Israel tabata malu i tabatin hopi problema polítiko. Ora Oséas a kuminsá su trabou komo profeta, e rei malbado Yeróboam II tabata goberná Israel. Pero, aunke ku e rei tabata malbado, el a gana hopi guera i e pais a bira riku. (2Re 14:24-28) Pero Israel a bandoná Yehova. E hendenan tabata pensa ku kos tabata bai bon pa nan pasobra nan tabata adorá Baal. Komo parti di nan adorashon na Baal, nan tabata bebe bira burachi i praktiká prostitushon den tèmpel di Baal. (4:11-13) Despues ku Yeróboam a muri, kada bes hende tabata traha kòmplòt pa mata e rei ku tabata goberná pa asina nan bira rei na su lugá, pero despues nan mes tabata ser matá. (2Re 15:8-20) E reinan ku a bini despues di Yeróboam tabata ke protekshon for di Egipto i Asiria, pero ningun di e reinan ei no a konfia den Yehova.
7. Kiko Yehova a bisa e hendenan di Israel pa medio di Profeta Oséas?
7 Pa medio di Oséas, Yehova a laga e hendenan di Israel sa tur e kosnan malu ku nan tabata kulpabel di dje, i el a bisa nan ku nan lo mester a karga e konsekuensianan di nan echonan. (4:1, 2, 9) Pero, Yehova a laga Oséas kòrda e nashon tambe ku e ta un Dios miserikòrdioso ku ta kla pa pordoná. Oséas tabata e último profeta ku Yehova a manda serka e hendenan di Israel pa roga nan pa bolbe serka dje promé ku el a laga Asiria konkistá Samaria.
8. Kiko nos por bisa di e manera ku Oséas a skirbi su buki?
8 Mas detaye: Oséas a skirbi gran parti di su buki den forma di poesia. El a usa palabranan fuerte pa laga e hendenan sa kiko nan tabata hasi malu, pero el a papia ku e hendenan na un manera amabel pa animá nan pa bolbe bèk serka Yehova. (10:1; 14:1, 2) Ademas, Oséas a usa vários komparashon den su buki.—4:16; 5:13, 14; 6:3, 4.
Resúmen di e buki
9. Kiko Yehova a bisa Oséas pa hasi, i kon esei ta mustra ku Yehova tabata stima Israel i tabata kla pa pordoná nan?
9 Yehova ta usa e ehèmpel di Oséas i su esposa infiel pa mustra kuantu e ta stima e nashon di Israel i ku e ta kla pa pordoná nan. (1:1–3:5) Yehova a bisa Oséas pa kasa ku “un muhé ku despues lo komportá su mes manera un prostituta.” (1:2) Oséas a kasa ku Gómer, i nan a haña un yu hòmber huntu. Pero ta parse ku e siguiente dos yunan di Gómer no tabata di Oséas. c E nòmbernan ku Yehova a duna e tres yunan ta mustra ku Yehova lo a husga i rechasá Israel. Den kapítulo 2 Yehova a bisa ku despues ku e kastigá e hendenan di Israel, lo e pordoná nan i yuda nan bolbe serka dje. Pa mustra ku e tabata kla pa pordoná e nashon di Israel, Yehova a bisa Oséas pa tuma su kasá infiel bèk.—3:1.
10-11. Kiko e hendenan di Israel a hasi ku a pone Yehova rabia mashá?
10 Yehova ta bisa ku lo e kastigá e israelitanan. (4:1–13:16) Oséas a bisa e hendenan di Israel dikon Yehova tabatin bon motibu pa ta rabiá ku nan. (4:1, 2) Ademas, Oséas a menshoná tambe e kosnan malu ku e hendenan di Huda tabata hasi. (5:5) Oséas a animá e nashon di Israel pa bolbe serka Yehova. (6:1) Pero Israel no a skucha i a buska yudansa serka otro nashon. (7:11) E hendenan di Israel lo a sufri pasobra nan a desobedesé Yehova. (8:7-10) Yehova lo a kastigá i rechasá e nashon di Israel.—9:17; 10:15.
11 Yehova a bolbe bisa e hendenan di Israel kuantu e ta stima nan i ku su amor pa nan no a kambia. (11:1-3) Pero nan no a stima Yehova bèk. (11:7; 12:1) E hendenan di Israel tabata kulpabel pasobra nan a sigui rebeldiá kontra Yehova, i nan stat kapital, Samaria, lo a ser destruí.—13:16.
12. Kon Yehova su pueblo lo a benefisiá si nan a bolbe serka Yehova?
12 Yehova ta animá e hendenan di Israel pa bolbe serka dje. (14:1-9) Yehova a animá su pueblo pa bolbe serka dje. I el a primintí ku si nan bolbe serka dje, lo e mustra nan amor i miserikòrdia.
Kon e buki Oséas por yuda bo?
-
1. FORTALESÉ BO AMISTAT KU YEHOVA
-
a. Kiko bo ta siña tokante di Yehova for di Oséas 2:13, 14, 19 i 20?
-
b. Kon Yehova a trata su pueblo? (11:1-4)
-
-
2. HASI MAS INVESTIGASHON
-
a. Kuantu profeta Yehova a manda serka e reino di dies tribu promé ku el a manda Oséas? (12:10, teksto di referensia; nwt Ap. A6) Kiko esei ta siña bo tokante di Yehova?
-
b. Kon Oséas 1:7 a kumpli? (2Re 19:32-35)
-
-
3. APLIKÁ LOKE BO A SIÑA
-
4. KIKO MAS BO A SIÑA FOR DI E BUKI OSÉAS?
a E buki Oséas hopi bes ta referí na e reino di dies tribu komo Efraím òf Samaria. Dikon? Pasobra Efraím tabata e tribu di mas importante di e reino di dies tribu, i Samaria tabata su stat kapital.
b Oséas a menshoná Rei Ezekías, kende a kuminsá goberná na aña 745 P.K., i Oséas a profetisá tokante e destrukshon di Samaria, ku a tuma lugá na aña 740 P.K. Pero Oséas nunka no a menshoná den su buki ku Samaria a ser destruí. Pues, e mester a kaba di skirbi su buki promé ku destrukshon di Samaria, ku a tuma lugá na aña 740 P.K.—1:1; 13:16.

